Pūru-vaṁśa, Duṣmanta–Śakuntalā, and the Rise of Mahārāja Bharata
दुष्मन्तो मृगयां यात: कण्वाश्रमपदं गत: । तत्रासीनां स्वप्रभया मण्डयन्तीं रमामिव ॥ ८ ॥ विलोक्य सद्यो मुमुहे देवमायामिव स्त्रियम् । बभाषे तां वरारोहां भटै: कतिपयैर्वृत: ॥ ९ ॥
duṣmanto mṛgayāṁ yātaḥ kaṇvāśrama-padaṁ gataḥ tatrāsīnāṁ sva-prabhayā maṇḍayantīṁ ramām iva
Minsan, si Haring Duṣmanta ay nagpunta sa gubat upang mangaso at labis na napagod, kaya lumapit siya sa tirahan ni Kaṇva Muni. Doon ay nakita niya ang isang napakagandang babae na wari’y si Lakṣmī, na sa sariling ningning ay pinaliliwanag at pinapaganda ang buong āśrama. Likas na naakit ang hari sa kanyang ganda; kasama ang ilang kawal, lumapit siya at nagsalita sa kanya.
This verse shows Duṣmanta becoming instantly bewildered, comparing the experience to being influenced by the Lord’s divine māyā—highlighting how powerful attraction can be and how it operates under higher arrangement.
As a king traveling on a hunt, Duṣmanta moved with attendants; upon seeing Śakuntalā at Kaṇva’s hermitage, he addressed her in that setting, marking the narrative beginning of their encounter.
It cautions that sudden fascination can cloud judgment; one should pause, reflect, and act with dharma and self-control rather than being driven by immediate infatuation.