Adhyaya 7

Verse 1

श्रीभगवानुवाच । यद् āt्था मां महाभाग तच्चिकīर्षितम् एव मे । ब्रह्मा भवो लोकपालाः स्वर्-वाःसं मे अभिकाङ्क्षिणः ॥ १ ॥

Sinabi ng Bhagavān: O Uddhava na lubhang mapalad, tumpak mong inihayag ang Aking nais—na bawiin ang angkan ng Yadu mula sa lupa at bumalik sa Aking tahanan sa Vaikuṇṭha; kaya sina Brahmā, Bhava (Śiva) at ang mga tagapamahala ng mga daigdig ay nananalangin na manahan akong muli sa Vaikuṇṭha.

Verse 2

मया निष्पादितं ह्यत्र देवकार्यमशेषत: । यदर्थमवतीर्णोऽहमंशेन ब्रह्मणार्थित: ॥ २ ॥

Natupad Ko na rito ang lahat ng gawain para sa mga deva; ang layuning pinagbatayan ng Aking paglusong sa daigdig, ayon sa panalangin ni Brahmā, kasama ang Aking ganap na bahagi na si Baladeva, ay ngayo’y ganap nang natapos.

Verse 3

कुलं वै शापनिर्दग्धं नङ्‍क्ष्यत्यन्योन्यविग्रहात् । समुद्र: सप्तमे ह्येनां पुरीं च प्लावयिष्यति ॥ ३ ॥

Dahil sa sumpa ng mga brāhmaṇa, tiyak na mapapahamak ang angkan ng Yadu sa pag-aaway-away nila; at sa ikapitong araw mula ngayon, aangat ang dagat at lulunurin ang lungsod ng Dvārakā.

Verse 4

यर्ह्येवायं मया त्यक्तो लोकोऽयं नष्टमङ्गल: । भविष्यत्यचिरात्साधो कलिनापि निराकृत: ॥ ४ ॥

O banal na Uddhava, kapag iniwan Ko ang mundong ito, di magtatagal at malulunod ang daigdig sa Panahon ni Kali at mawawalan ng lahat ng kabanalan at pagpapala.

Verse 5

न वस्तव्यं त्वयैवेह मया त्यक्ते महीतले । जनोऽभद्ररुचिर्भद्र भविष्यति कलौ युगे ॥ ५ ॥

Mahal kong Uddhava, kapag iniwan Ko na ang daigdig na ito, huwag kang manatili rito. O debotong walang sala, sa Kali-yuga ang mga tao’y mahuhumaling sa makasalanang gawain; kaya huwag kang magtagal dito.

Verse 6

त्वं तु सर्वं परित्यज्य स्‍नेहं स्वजनबन्धुषु । मय्यावेश्य मन: सम्यक् समद‍ृग् विचरस्व गाम् ॥ ६ ॥

Iwan mo ang lahat ng pagkakapit sa mga kaibigan at kamag-anak, at ituon nang lubos ang isip sa Akin. Sa pantay na pagtingin sa lahat, maglakbay ka sa buong daigdig.

Verse 7

यदिदं मनसा वाचा चक्षुर्भ्यां श्रवणादिभि: । नश्वरं गृह्यमाणं च विद्धि मायामनोमयम् ॥ ७ ॥

Mahal na Uddhava, ang sansinukob na natatanto mo sa isip, pananalita, mga mata, tainga at iba pang pandama ay alamin mong likha ng māyā at naglalaho; ang lahat ng bagay na pakay ng pandama ay panandalian.

Verse 8

पुंसोऽयुक्तस्य नानार्थो भ्रम: स गुणदोषभाक् । कर्माकर्मविकर्मेति गुणदोषधियो भिदा ॥ ८ ॥

Ang taong nalilito ng māyā ay nakakakita ng maraming pagkakaiba sa mga bagay na materyal; kaya nabibigkis siya sa pag-iisip ng mabuti at masama at laging nagbubulay sa karma, akarma, at vikarma.

Verse 9

तस्माद् युक्तेन्द्रियग्रामो युक्तचित्त इदम् जगत् । आत्मनीक्षस्व विततमात्मानं मय्यधीश्वरे ॥ ९ ॥

Kaya’t supilin ang mga pandama at patatagin ang isip; masdan ang buong sanlibutan na nakalagay sa Ātman na lumalaganap sa lahat, at masdan din ang Ātman na iyon na nasa Akin, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 10

ज्ञानविज्ञानसंयुक्त आत्मभूत: शरीरिणाम् । आत्मानुभवतुष्टात्मा नान्तरायैर्विहन्यसे ॥ १० ॥

Kapag ganap kang pinagkalooban ng tiyak na kaalaman at ng pagsasakatuparan nito, makikita mo ang dalisay na Ātman sa lahat ng may katawan; masisiyahan ang isip sa sariling pagdama at hindi ka mahahadlangan ng anumang kaguluhan.

Verse 11

दोषबुद्ध्योभयातीतो निषेधान्न निवर्तते । गुणबुद्ध्या च विहितं न करोति यथार्भक: ॥ ११ ॥

Ang lumampas na sa dalawahang pagtingin ng mabuti at masama ay hindi nahihilig sa ipinagbabawal, at hindi rin gumagawa ng iniutos dahil lamang sa pagbibilang ng ‘kabutihan’; tulad ng inosenteng bata, kusa siyang sumusunod sa dharma.

Verse 12

सर्वभूतसुहृच्छान्तो ज्ञानविज्ञाननिश्चय: । पश्यन् मदात्मकं विश्वं न विपद्येत वै पुन: ॥ १२ ॥

Ang mabuting kaibigan ng lahat ng nilalang, mapayapa at matatag sa kaalaman at pagsasakatuparan, ay nakikita ang buong sansinukob bilang may diwa ni Akin; ang gayong deboto ay hindi na muling mahuhulog sa pag-ikot ng kapanganakan at kamatayan.

Verse 13

श्रीशुक उवाच इत्यादिष्टो भगवता महाभागवतो नृप । उद्धव: प्रणिपत्याह तत्त्वंजिज्ञासुरच्युतम् ॥ १३ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmi: O Hari, si Bhagavān Śrī Kṛṣṇa ay ganito ang pagtuturo sa Kanyang dalisay na deboto na si Uddhava. Si Uddhava, na nagnanais malaman ang tattva, ay yumukod kay Acyuta at nagsalita nang ganito.

Verse 14

श्रीउद्धव उवाच योगेश योगविन्यास योगात्मन् योगसम्भव । नि:श्रेयसाय मे प्रोक्तस्त्याग: सन्न्यासलक्षण: ॥ १४ ॥

Sinabi ni Śrī Uddhava: O Yogīśa, Tagapag-ayos ng yoga, Ikaw ang kaluluwa ng yoga at pinagmulan ng lahat ng kapangyarihang mistiko. Para sa aking pinakamataas na kabutihan, ipinaliwanag Mo ang tyāga na may tanda ng sannyāsa, ang pagtalikod sa mundo.

Verse 15

त्यागोऽयं दुष्करो भूमन् कामानां विषयात्मभि: । सुतरां त्वयि सर्वात्मन्नभक्तैरिति मे मति: ॥ १५ ॥

O Bhūman, para sa mga taong alipin ng pagnanasa at nakadikit ang isip sa mga bagay ng pandama, at lalo na, O Sarvātman, para sa mga walang bhakti sa Iyo—napakahirap gawin ang ganitong tyāga; iyan ang aking palagay.

Verse 16

सोऽहं ममाहमिति मूढमतिर्विगाढ- स्त्वन्मायया विरचितात्मनि सानुबन्धे । तत्त्वञ्जसा निगदितं भवता यथाहं संसाधयामि भगवन्ननुशाधि भृत्यम् ॥ १६ ॥

O Bhagavān, ako’y tunay na mangmang sapagkat ang aking kamalayan ay nalubog sa katawan at mga ugnayang nilikha ng Iyong māyā, kaya iniisip ko, “Ako ang katawang ito” at “Akin ang mga ito.” Kaya, Panginoon, turuan Mo ang Iyong abang lingkod: paano ko madaling maisasagawa ang Iyong mga tagubilin.

Verse 17

सत्यस्य ते स्वद‍ृश आत्मन आत्मनोऽन्यं वक्तारमीश विबुधेष्वपि नानुचक्षे । सर्वे विमोहितधियस्तव माययेमे ब्रह्मादयस्तनुभृतो बहिरर्थभावा: ॥ १७ ॥

O Īśa, Ikaw ang Ganap na Katotohanan, ang Kataas-taasang Persona, at Ikaw ay nagbubunyag ng Sarili Mo sa Iyong mga bhakta. Bukod sa Iyo, wala akong nakikitang sinumang makapagpapaliwanag sa akin ng ganap na kaalaman—kahit sa mga deva. Tunay, ang lahat ng may katawan, pangunahin si Brahmā, ay nalilito ng Iyong māyā at itinuturing ang panlabas na bagay bilang pinakamataas na katotohanan.

Verse 18

तस्माद् भवन्तमनवद्यमनन्तपारं सर्वज्ञमीश्वरमकुण्ठविकुण्ठधिष्ण्यम् । निर्विण्णधीरहमु हे वृजिनाभितप्तो नारायणं नरसखं शरणं प्रपद्ये ॥ १८ ॥

Kaya nga, O Panginoon, pagod na ako sa buhay-materyal at sinusunog ng mga dalamhati; ngayo’y sumasailalim ako sa Iyong kanlungan. Ikaw ay dalisay, walang hanggan, ganap na nakaaalam, ang Kataas-taasang Diyos; ang Iyong Vaikuṇṭha ay walang kaguluhan. Ikaw si Nārāyaṇa, tunay na kaibigan ng lahat ng nilalang.

Verse 19

श्रीभगवानुवाच प्रायेण मनुजा लोके लोकतत्त्वविचक्षणा: । समुद्धरन्ति ह्यात्मानमात्मनैवाशुभाशयात् ॥ १९ ॥

Sumagot ang Kataas-taasang Panginoon: Karaniwan, ang mga taong marunong magsuri sa tunay na kalagayan ng daigdig ay nakaaangat sa kanilang sarili sa pamamagitan ng sariling talino, lampas sa di-mapalad na buhay ng magaspang na pagnanasa sa aliw.

Verse 20

आत्मनो गुरुरात्मैव पुरुषस्य विशेषत: । यत् प्रत्यक्षानुमानाभ्यां श्रेयोऽसावनुविन्दते ॥ २० ॥

Para sa tao, lalo na, ang sariling sarili ang kanyang guro; sapagkat sa pamamagitan ng tuwirang karanasan at wastong pangangatwiran, natatagpuan niya ang tunay na kabutihan.

Verse 21

पुरुषत्वे च मां धीरा: साङ्ख्ययोगविशारदा: । आविस्तरां प्रपश्यन्ति सर्वशक्त्युपबृंहितम् ॥ २१ ॥

Sa anyong-tao, ang mga may pagpipigil sa sarili at bihasa sa agham espirituwal ng Sāṅkhya-yoga ay tuwirang nakakakita sa Akin, kasama ang lahat ng Aking mga kapangyarihan.

Verse 22

एकद्वित्रिचतुष्पादो बहुपादस्तथापद: । बह्‍व्‍य: सन्ति पुर: सृष्टास्तासां मे पौरुषी प्रिया ॥ २२ ॥

Sa mundong ito ay maraming uri ng katawang nilikha—may isang paa, dalawa, tatlo, apat, marami, at mayroon ding walang paa—ngunit sa lahat ng ito, ang anyong-tao ang tunay na pinakamamahal Ko.

Verse 23

अत्र मां मृगयन्त्यद्धा युक्ता हेतुभिरीश्वरम् । गृह्यमाणैर्गुणैर्लिङ्गैरग्राह्यमनुमानत: ॥ २३ ॥

Ako, ang Kataas-taasang Panginoon, ay hindi kailanman nahuhuli ng karaniwang pandama; gayunman, maaaring hanapin Ako ng tao sa talino at iba pang kakayahan sa pamamagitan ng mga palatandaang lantad at nahihinuha.

Verse 24

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । अवधूतस्य संवादं यदोरमिततेजस: ॥ २४ ॥

Tungkol dito, binabanggit ng mga pantas ang isang sinaunang salaysay: ang pag-uusap ng makapangyarihang Haring Yadu at isang avadhūta.

Verse 25

अवधूतं द्विजं कञ्चिच्चरन्तमकुतोभयम् । कविं निरीक्ष्य तरुणं यदु: पप्रच्छ धर्मवित् ॥ २५ ॥

Nakita ni Mahārāja Yadu ang isang brāhmaṇang avadhūta na pagala-gala nang walang takot, waring bata ngunit marunong na parang makatang pantas. Ang haring bihasa sa dharma ay nagtanong sa kanya.

Verse 26

श्रीयदुरुवाच कुतो बुद्धिरियं ब्रह्मन्नकर्तु: सुविशारदा । यामासाद्य भवाल्ल‍ोकं विद्वांश्चरति बालवत् ॥ २६ ॥

Sinabi ni Śrī Yadu: O brāhmaṇa, nakikita kong hindi ka abala sa mga panlabas na gawaing panrelihiyon, ngunit napakahusay ng iyong pag-unawa sa lahat ng bagay sa mundong ito. Ipagpaumanhin mo, paano mo natamo ang pambihirang talinong ito, at bakit ka naglalakbay nang malaya na parang bata?

Verse 27

प्रायो धर्मार्थकामेषु विवित्सायां च मानवा: । हेतुनैव समीहन्त आयुषो यशस: श्रिय: ॥ २७ ॥

Karaniwan, nagsisikap ang mga tao para sa dharma, artha, kāma, at kaalaman sa sarili; at ang karaniwang hangarin nila ay humaba ang buhay, magtamo ng katanyagan, at magtamasa ng yaman sa mundo.

Verse 28

त्वं तु कल्प: कविर्दक्ष: सुभगोऽमृतभाषण: । न कर्ता नेहसे किञ्चिज्जडोन्मत्तपिशाचवत् ॥ २८ ॥

Ikaw ay may kakayahan, makata, bihasa, kaaya-aya at may pananalitang tila amrita; ngunit wala kang ginagawa at wala kang ninanais, na wari’y manhid at baliw na parang multo.

Verse 29

जनेषु दह्यमानेषु कामलोभदवाग्निना । न तप्यसेऽग्निना मुक्तो गङ्गाम्भ:स्थ इव द्विप: ॥ २९ ॥

Bagama’t ang mga tao’y nasusunog sa apoy-gubat ng pagnanasa at kasakiman, ikaw ay malaya at hindi natutupok. Para kang elepanteng lumulusong sa tubig ng Ilog Ganga upang sumilong sa sunog sa gubat.

Verse 30

त्वं हि न: पृच्छतां ब्रह्मन्नात्मन्यानन्दकारणम् । ब्रूहि स्पर्शविहीनस्य भवत: केवलात्मन: ॥ ३० ॥

O brāhmaṇa, nakikita naming wala kang ugnay sa pagkalugod na makamundo at naglalakbay kang mag-isa, walang kasama o pamilya, na nakatindig sa dalisay na sarili. Kaya taimtim kaming nagtatanong: sabihin mo ang sanhi ng dakilang ligayang nadarama mo sa loob.

Verse 31

श्रीभगवानुवाच यदुनैवं महाभागो ब्रह्मण्येन सुमेधसा । पृष्ट: सभाजित: प्राह प्रश्रयावनतं द्विज: ॥ ३१ ॥

Nagpatuloy si Śrī Bhagavān: Ang matalinong Haring Yadu, na laging gumagalang sa mga brāhmaṇa, ay nagtanong nang gayon at nagbigay-pugay sa dakilang brāhmaṇa. Nasiyahan ang dvíja sa kababaang-loob ng hari at nagsimulang sumagot.

Verse 32

श्रीब्राह्मण उवाच सन्ति मे गुरवो राजन् बहवो बुद्ध्युपाश्रिता: । यतो बुद्धिमुपादाय मुक्तोऽटामीह तान् श‍ृणु ॥ ३२ ॥

Sinabi ng brāhmaṇa: Mahal na Hari, marami akong mga guro na aking pinanuluyan sa pamamagitan ng aking pag-unawa. Mula sa kanila’y natamo ko ang makalangit na pagkaunawa, kaya ngayo’y gumagala ako sa daigdig na malaya. Makinig ka habang inilalarawan ko sila.

Verse 33

पृथिवी वायुराकाशमापोऽग्निश्चन्द्रमा रवि: । कपोतोऽजगर: सिन्धु: पतङ्गो मधुकृद् गज: ॥ ३३ ॥ मधुहाहरिणो मीन: पिङ्गला कुररोऽर्भक: । कुमारी शरकृत् सर्प ऊर्णनाभि: सुपेशकृत् ॥ ३४ ॥ एते मे गुरवो राजन् चतुर्विंशतिराश्रिता: । शिक्षा वृत्तिभिरेतेषामन्वशिक्षमिहात्मन: ॥ ३५ ॥

O Hari, ako’y kumupkop sa dalawampu’t apat na guro: ang lupa, hangin, langit, tubig, apoy, buwan, araw, kalapati at sawa; ang dagat, gamu-gamo, bubuyog, elepante at magnanakaw ng pulot; ang usa, isda, ang babaeng si Piṅgalā, ibong kurara at isang bata; at ang dalaga, tagagawa ng palaso, ahas, gagamba at putakti. Sa pagmasid sa kanilang gawi, natutuhan ko ang kaalaman tungkol sa sarili (ātman).

Verse 34

पृथिवी वायुराकाशमापोऽग्निश्चन्द्रमा रवि: । कपोतोऽजगर: सिन्धु: पतङ्गो मधुकृद् गज: ॥ ३३ ॥ मधुहाहरिणो मीन: पिङ्गला कुररोऽर्भक: । कुमारी शरकृत् सर्प ऊर्णनाभि: सुपेशकृत् ॥ ३४ ॥ एते मे गुरवो राजन् चतुर्विंशतिराश्रिता: । शिक्षा वृत्तिभिरेतेषामन्वशिक्षमिहात्मन: ॥ ३५ ॥

O Hari, ako’y kumupkop sa dalawampu’t apat na guro: ang lupa, hangin, langit, tubig, apoy, buwan, araw, kalapati at sawa; ang dagat, gamu-gamo, bubuyog, elepante at magnanakaw ng pulot; ang usa, isda, ang babaeng si Piṅgalā, ibong kurara at isang bata; at ang dalaga, tagagawa ng palaso, ahas, gagamba at putakti. Sa pagmasid sa kanilang gawi, natutuhan ko ang kaalaman tungkol sa sarili (ātman).

Verse 35

पृथिवी वायुराकाशमापोऽग्निश्चन्द्रमा रवि: । कपोतोऽजगर: सिन्धु: पतङ्गो मधुकृद् गज: ॥ ३३ ॥ मधुहाहरिणो मीन: पिङ्गला कुररोऽर्भक: । कुमारी शरकृत् सर्प ऊर्णनाभि: सुपेशकृत् ॥ ३४ ॥ एते मे गुरवो राजन् चतुर्विंशतिराश्रिता: । शिक्षा वृत्तिभिरेतेषामन्वशिक्षमिहात्मन: ॥ ३५ ॥

O Hari, sila ang dalawampu’t apat na gurong aking sinandigan. Sa pag-aaral ng kanilang gawi at pamumuhay, natutuhan ko rito ang kaalaman tungkol sa tunay na Sarili (ātman).

Verse 36

यतो यदनुशिक्षामि यथा वा नाहुषात्मज । तत्तथा पुरुषव्याघ्र निबोध कथयामि ते ॥ ३६ ॥

O anak ni Nahusha, o tigre sa mga tao, makinig ka: isasalaysay ko sa iyo, ayon sa katotohanan, ang mga aral na natutuhan ko mula sa bawat guro.

Verse 37

भूतैराक्रम्यमाणोऽपि धीरो दैववशानुगै: । तद् विद्वान्न चलेन्मार्गादन्वशिक्षं क्षितेर्व्रतम् ॥ ३७ ॥

Ang taong matatag, kahit ginugulo ng ibang nilalang, ay dapat maunawaan na ang mga nananakit ay kumikilos na walang magawa sa ilalim ng kalooban ng Diyos; kaya huwag siyang malihis sa sariling landas. Ang panatang ito’y natutuhan ko sa lupa.

Verse 38

शश्वत्परार्थसर्वेह: परार्थैकान्तसम्भव: । साधु: शिक्षेत भूभृत्तो नगशिष्य: परात्मताम् ॥ ३८ ॥

Dapat matuto ang banal na tao mula sa bundok: laging ialay ang lahat ng pagsisikap sa paglilingkod para sa kapakanan ng iba, at gawing tanging dahilan ng kanyang pag-iral ang kabutihan ng kapwa. Gayundin, tulad ng alagad ng puno, ialay niya ang sarili para sa iba.

Verse 39

प्राणवृत्त्यैव सन्तुष्येन्मुनिर्नैवेन्द्रियप्रियै: । ज्ञानं यथा न नश्येत नावकीर्येत वाङ्‍मन: ॥ ३९ ॥

Ang pantas na pantas ay dapat masiyahan sa payak na pag-iingat ng buhay at huwag humanap ng ligaya sa pagpapasasa ng mga pandama. Alagaan ang katawan nang hindi nasisira ang mataas na kaalaman, at nang hindi nalilihis ang salita at isip mula sa pagsasakatuparan ng sarili.

Verse 40

विषयेष्वाविशन् योगी नानाधर्मेषु सर्वत: । गुणदोषव्यपेतात्मा न विषज्जेत वायुवत् ॥ ४० ॥

Kahit napapalibutan ang yogi ng di-mabilang na bagay na may mabuti at masamang katangian, ang nakalampas na sa mabuti at masama ay hindi nabibitag kahit may ugnay; sa halip, kumilos siya na parang hangin, hindi kumakapit.

Verse 41

पार्थिवेष्विह देहेषु प्रविष्टस्तद्गुणाश्रय: । गुणैर्न युज्यते योगी गन्धैर्वायुरिवात्मद‍ृक् ॥ ४१ ॥

Bagaman ang kaluluwang may pagsasakatuparan ay maaaring manahan sa iba’t ibang katawang materyal at maranasan ang kanilang mga katangian at gawain, hindi siya nalulubog o nabibitag; tulad ng hangin na nagdadala ng sari-saring amoy ngunit hindi nahahalo rito.

Verse 42

अन्तर्हितश्च स्थिरजङ्गमेषु ब्रह्मात्मभावेन समन्वयेन । व्याप्त्याव्यवच्छेदमसङ्गमात्मनो मुनिर्नभस्त्वं विततस्य भावयेत् ॥ ४२ ॥

Ang mapagnilay na pantas, kahit nananahan sa katawang materyal, ay dapat makilala ang sarili bilang dalisay na espiritung-ako sa kamalayan ng Brahman. Dapat niyang makita na ang atma ay pumapasok sa lahat ng anyo ng buhay, gumagalaw man o hindi, at na ang Paramatma—ang Kataas-taasang Panginoon—ay sabay-sabay na naroroon sa lahat bilang Naninirahan sa Loob. Tulad ng kalangitan: laganap sa lahat, lahat ay nakasalalay dito, ngunit hindi nahahalo at hindi nahahati; gayon mauunawaan ang atma at Paramatma.

Verse 43

तेजोऽबन्नमयैर्भावैर्मेघाद्यैर्वायुनेरितै: । न स्पृश्यते नभस्तद्वत् कालसृष्टैर्गुणै: पुमान् ॥ ४३ ॥

Gaya ng mga ulap at unos na itinutulak ng hangin na hindi nakadudungis sa langit, gayon din ang atma: hindi tunay na nagbabago o nadudungisan ng mga guna na nilikha ng panahon.

Verse 44

स्वच्छ: प्रकृतित: स्‍निग्धो माधुर्यस्तीर्थभूर्नृणाम् । मुनि: पुनात्यपां मित्रमीक्षोपस्पर्शकीर्तनै: ॥ ४४ ॥

O Hari, ang banal na tao ay tulad ng tubig—malinaw, likás na banayad, at may matamis na pananalita na parang agos. Sa pagtanaw, paghipo, o pakikinig sa kanyang kirtana ng kaluwalhatian ng Panginoon, nalilinis ang nilalang; gaya siya ng tirtha na nagpapabanal.

Verse 45

तेजस्वी तपसा दीप्तो दुर्धर्षोदरभाजन: । सर्वभक्ष्योऽपि युक्तात्मा नादत्ते मलमग्निवत् ॥ ४५ ॥

Sa tapat, nagiging makapangyarihan at di-matitinag ang mga banal; hindi sila naghahangad ng pag-enjoy sa mundo. Tinatanggap nila ang pagkaing dumarating ayon sa tadhana, at kahit mapakain ng marumi, hindi sila nadudungisan—gaya ng apoy.

Verse 46

क्व‍‍चिच्छन्न: क्व‍‍चित् स्पष्ट उपास्य: श्रेय इच्छताम् । भुङ्क्ते सर्वत्र दातृणां दहन् प्रागुत्तराशुभम् ॥ ४६ ॥

Gaya ng apoy, ang banal ay minsang nakatago at minsang hayag. Para sa kapakanan ng mga naghahangad ng tunay na ligaya, maaari siyang maging gurong dapat sambahin; at sa mahabaging pagtanggap ng alay, sinusunog niya ang mga kasalanang bunga ng nakaraan at hinaharap ng mga sumasamba.

Verse 47

स्वमायया सृष्टमिदं सदसल्ल‍क्षणं विभु: । प्रविष्ट ईयते तत्तत्स्वरूपोऽग्निरिवैधसि ॥ ४७ ॥

Sa mundong may sat at asat na nilikha ng Kanyang maya, ang Makapangyarihang Paramatma ay pumapasok sa iba’t ibang katawan; gaya ng apoy na iba-iba ang anyo sa iba’t ibang kahoy, gayon Siya’y waring nag-aangkin ng pagkakakilanlan ng bawat isa.

Verse 48

विसर्गाद्या: श्मशानान्ता भावा देहस्य नात्मन: । कलानामिव चन्द्रस्य कालेनाव्यक्तवर्त्मना ॥ ४८ ॥

Ang iba’t ibang yugto ng buhay na materyal, mula kapanganakan hanggang kamatayan, ay pag-aari ng katawan at hindi ng kaluluwa. Gaya ng paglitaw ng pagliit at paglaki ng buwan dahil sa di-nakikitang galaw ng panahon, ngunit ang buwan mismo’y di naaapektuhan.

Verse 49

कालेन ह्योघवेगेन भूतानां प्रभवाप्ययौ । नित्यावपि न द‍ृश्येते आत्मनोऽग्नेर्यथार्चिषाम् ॥ ४९ ॥

Sa rumaragasang agos ng panahon, ang paglitaw at paglaho ng mga nilalang ay laging nagaganap ngunit di napapansin—gaya ng liyab ng apoy na sumisiklab at namamatay sa bawat sandali. Gayon din, ang mga alon ng panahon ay palihim na nagdudulot ng pagsilang, paglaki, at kamatayan ng di-mabilang na katawan, at hindi ito natatalos ng kaluluwa.

Verse 50

गुणैर्गुणानुपादत्ते यथाकालं विमुञ्चति । न तेषु युज्यते योगी गोभिर्गा इव गोपति: ॥ ५० ॥

Tinatanggap ng yogi ang mga bagay sa pamamagitan ng mga pandama ayon sa mga guna at sa tamang panahon ay pinakakawalan; ngunit hindi siya nabibihag. Gaya ng pastol na nasa gitna ng mga baka ngunit di nakatali sa kanila, gayon din siya’y di nadidikit sa mga guna.

Verse 51

बुध्यते स्वे न भेदेन व्यक्तिस्थ इव तद्गत: । लक्ष्यते स्थूलमतिभिरात्मा चावस्थितोऽर्कवत् ॥ ५१ ॥

Ang araw, kahit masalamin sa iba’t ibang bagay, ay hindi nahahati ni nalulusaw sa repleksiyon; tanging mapurol ang isip ang mag-aakala nito. Gayon din, ang kaluluwa, bagama’t tila nasasalamin sa iba’t ibang katawan, ay nananatiling di-nahahati at di-materyal, gaya ng araw.

Verse 52

नातिस्‍नेह: प्रसङ्गो वा कर्तव्य: क्व‍ापि केनचित् । कुर्वन् विन्देत सन्तापं कपोत इव दीनधी: ॥ ५२ ॥

Huwag magpakalabis sa pag-ibig o pagkapit sa sinuman o anuman; kung hindi, daranas ng matinding pagdurusa. Gaya ng hangal na kalapati na napapahamak dahil sa pagkakapit, gayon din ang tao.

Verse 53

कपोत: कश्चनारण्ये कृतनीडो वनस्पतौ । कपोत्या भार्यया सार्धमुवास कतिचित् समा: ॥ ५३ ॥

Noong unang panahon sa gubat, isang kalapati ang gumawa ng pugad sa puno at nanirahan kasama ang kanyang asawang kalapati sa loob ng maraming taon.

Verse 54

कपोतौ स्‍नेहगुणितहृदयौ गृहधर्मिणौ । द‍ृष्टिं द‍ृष्‍ट्याङ्गमङ्गेन बुद्धिं बुद्ध्या बबन्धतु: ॥ ५४ ॥

Ang dalawang kalapati ay tapat sa tungkulin ng tahanan; dahil sa pusong ginapos ng pag-ibig, naakit sila sa tingin, anyo ng katawan, at kalooban ng isa’t isa, kaya’t lubos na nagkabigkis.

Verse 55

शय्यासनाटनस्थानवार्ताक्रीडाशनादिकम् । मिथुनीभूय विश्रब्धौ चेरतुर्वनराजिषु ॥ ५५ ॥

Sa walang-malay na pagtitiwala sa bukas, sila bilang magkasintahan sa gitna ng mga puno ay nagpapahinga, umuupo, naglalakad, tumitigil, nag-uusap, naglalaro, kumakain, at iba pa nang panatag.

Verse 56

यं यं वाञ्छति सा राजन् तर्पयन्त्यनुकम्पिता । तं तं समनयत् कामं कृच्छ्रेणाप्यजितेन्द्रिय: ॥ ५६ ॥

O Hari, tuwing may nais siya, ang babaeng kalapati ay maamong nagmamakaawa at nanghihikayat sa asawa; at ang lalaking di nakapigil sa pandama ay tinutupad ang bawat hiling kahit may matinding hirap.

Verse 57

कपोती प्रथमं गर्भं गृह्णन्ती काल आगते । अण्डानि सुषुवे नीडे स्वपत्यु: सन्निधौ सती ॥ ५७ ॥

Pagkaraan, nagdalang-tao ang babaeng kalapati sa unang pagkakataon; nang dumating ang panahon, ang tapat na asawa ay nangitlog ng ilan sa pugad sa harap ng kanyang asawa.

Verse 58

प्रजा: पुपुषतु: प्रीतौ दम्पती पुत्रवत्सलौ । श‍ृण्वन्तौ कूजितं तासां निवृतौ कलभाषितै: ॥ ५९ ॥

Nang dumating ang takdang panahon, mula sa mga itlog na iyon ay isinilang ang mga sisiw na kalapati, may malalambot na katawan at balahibo, nilikha ng di-maaarok na kapangyarihan ng Panginoon.

Verse 59

तासां पतत्रै: सुस्पर्शै: कूजितैर्मुग्धचेष्टितै: । प्रत्युद्गमैरदीनानां पितरौ मुदमापतु: ॥ ६० ॥

Dahil sa malalambot na pakpak ng mga sisiw, sa kanilang matamis na huni, sa inosenteng kilos at sa pagtakbong sumalubong, napuno ng tuwa ang magulang na kalapati.

Verse 60

तासां पतत्रै: सुस्पर्शै: कूजितैर्मुग्धचेष्टितै: । प्रत्युद्गमैरदीनानां पितरौ मुदमापतु: ॥ ६० ॥

Nang makita ang malalambot na pakpak, ang huni, ang inosenteng galaw sa pugad, at ang pagsubok na lumundag upang lumipad, natuwa ang mga magulang; kapag masaya ang mga anak, masaya rin sila.

Verse 61

स्‍नेहानुबद्धहृदयावन्योन्यं विष्णुमायया । विमोहितौ दीनधियौ शिशून् पुपुषतु: प्रजा: ॥ ६१ ॥

Dahil sa pusong nabigkis ng pag-ibig sa isa’t isa, ang dalawang ibong mangmang ay lubos na nalinlang ng māyā ni Śrī Viṣṇu at patuloy na inalagaan ang kanilang mga supling sa mahinang pag-unawa.

Verse 62

एकदा जग्मतुस्तासामन्नार्थं तौ कुटुम्बिनौ । परित: कानने तस्मिन्नर्थिनौ चेरतुश्चिरम् ॥ ६२ ॥

Isang araw, ang dalawang haligi ng pamilya ay lumabas upang maghanap ng pagkain para sa mga anak; sa pagkabalisa na mapakain sila nang maayos, gumala sila sa buong gubat nang matagal.

Verse 63

द‍ृष्ट्वा तान् लुब्धक: कश्चिद् यद‍ृच्छातो वनेचर: । जगृहे जालमातत्य चरत: स्वालयान्तिके ॥ ६३ ॥

Noong sandaling iyon, may isang mangangaso na nagkataong gumagala sa gubat at nakita ang mga batang kalapati na gumagalaw malapit sa kanilang pugad. Inilatag niya ang lambat at nahuli silang lahat.

Verse 64

कपोतश्च कपोती च प्रजापोषे सदोत्सुकौ । गतौ पोषणमादाय स्वनीडमुपजग्मतु: ॥ ६४ ॥

Ang lalaking kalapati at ang kanyang asawa ay laging abala sa pag-aaruga sa kanilang mga anak at gumagala sa gubat para roon. Nang makakuha ng angkop na pagkain, bumalik sila sa kanilang pugad.

Verse 65

कपोती स्वात्मजान् वीक्ष्य बालकान् जालसंवृतान् । तानभ्यधावत् क्रोशन्ती क्रोशतो भृशदु:खिता ॥ ६५ ॥

Nang makita ng inahing kalapati ang kanyang mga anak na nakulong sa lambat ng mangangaso, nabalot siya ng matinding dalamhati. Sumigaw siya at sumugod sa kanila, at ang mga anak ay sumisigaw din pabalik.

Verse 66

सासकृत्‍स्‍नेहगुणिता दीनचित्ताजमायया । स्वयं चाबध्यत शिचा बद्धान् पश्यन्त्यपस्मृति: ॥ ६६ ॥

Ang inahing kalapati ay matagal nang nakagapos sa mga lubid ng matinding makamundong pag-ibig, kaya nalugmok ang kanyang isip sa dalamhati. Sa pagkakahawak ng mapanlinlang na lakas ng Panginoon, nalimutan niya ang sarili; paglusob niya sa mga anak, agad din siyang naipit sa lambat.

Verse 67

कपोत: स्वात्मजान् बद्धानात्मनोऽप्यधिकान् प्रियान् । भार्यां चात्मसमां दीनो विललापातिदु:खित: ॥ ६७ ॥

Nang makita ng lalaking kalapati ang kanyang mga anak—na mas mahal pa kaysa sariling buhay—na nakagapos sa lambat, at pati ang kanyang pinakamamahal na asawa na itinuturing niyang kapantay niya ay nahuli rin, ang kawawang kalapati ay naghinagpis nang labis.

Verse 68

अहो मे पश्यतापायमल्पपुण्यस्य दुर्मते: । अतृप्तस्याकृतार्थस्य गृहस्त्रैवर्गिकोहत: ॥ ६८ ॥

Ay, tingnan mo kung paano ako nawasak ngayon! Ako ay isang hangal na may kaunting banal na merito. Hindi ko nasiyahan ang aking sarili o natupad ang layunin ng buhay. Ang aking pamilya, na batayan ng aking relihiyon, ay sira na ngayon.

Verse 69

अनुरूपानुकूला च यस्य मे पतिदेवता । शून्ये गृहे मां सन्त्यज्य पुत्रै: स्वर्याति साधुभि: ॥ ६९ ॥

Ang aking asawa at ako ay magkatugma. Siya ay laging sumusunod sa akin at tinanggap ako bilang kanyang diyos. Ngunit ngayon, iniwan niya ako sa walang laman na bahay at nagpunta sa langit kasama ang aming mga banal na anak.

Verse 70

सोऽहं शून्ये गृहे दीनो मृतदारो मृतप्रज: । जिजीविषे किमर्थं वा विधुरो दु:खजीवित: ॥ ७० ॥

Ngayon ako ay isang kahabag-habag na tao na nakatira sa isang walang laman na tahanan. Patay na ang asawa ko; patay na ang mga anak ko. Bakit ko pa gugustuhing mabuhay? Ang buhay mismo ay naging pagdurusa na lamang.

Verse 71

तांस्तथैवावृतान् शिग्भिर्मृत्युग्रस्तान् विचेष्टत: । स्वयं च कृपण: शिक्षु पश्यन्नप्यबुधोऽपतत् ॥ ७१ ॥

Habang ang amang kalapati ay nakatitig sa kanyang mga kawawang anak na nakulong sa lambat at nasa bingit ng kamatayan, ang kanyang isip ay blangko, at sa gayon siya mismo ay nahulog sa lambat ng mangangaso.

Verse 72

तं लब्ध्वा लुब्धक: क्रूर: कपोतं गृहमेधिनम् । कपोतकान् कपोतीं च सिद्धार्थ: प्रययौ गृहम् ॥ ७२ ॥

Ang malupit na mangangaso, matapos matupad ang kanyang hangarin sa pamamagitan ng paghuli sa amang kalapati, sa kanyang asawa at sa lahat ng kanilang mga anak, ay umuwi na sa kanyang sariling tahanan.

Verse 73

एवं कुटुम्ब्यशान्तात्मा द्वन्द्वाराम: पतत्रिवत् । पुष्णन् कुटुम्बं कृपण: सानुबन्धोऽवसीदति ॥ ७३ ॥

Sa ganitong paraan, ang taong labis na nakakapit sa buhay-pamilya ay nababagabag ang puso. Gaya ng kalapati, nalulugod siya sa mga salungatan at naghahanap ng ligayang pandama; abala sa pagtaguyod ng pamilya, ang maramot ay nakatakdang magdusa nang mabigat kasama ang mga kamag-anak.

Verse 74

य: प्राप्य मानुषं लोकं मुक्तिद्वारमपावृतम् । गृहेषु खगवत् सक्तस्तमारूढच्युतं विदु: ॥ ७४ ॥

Ang sinumang nakamit ang buhay-tao ay may bukás na pintuan ng paglaya. Ngunit kung siya’y kumapit lamang sa tahanan gaya ng hangal na ibon sa kuwentong ito, dapat siyang ituring na umakyat sa mataas ngunit nadapa at nahulog.