Adhyaya 5

Verse 1

श्रीराजोवाच भगवन्तं हरिं प्रायो न भजन्त्यात्मवित्तमा: । तेषामशान्तकामानां क निष्ठाविजितात्मनाम् ॥ १ ॥

Wika ng hari: O mga Yogendra, kayo’y ganap sa kaalaman ng sarili; ipaliwanag ang hantungan ng mga taong kadalasa’y hindi sumasamba kay Bhagavan Hari, na di mapatahimik ang pagnanasa at di makapigil sa sarili.

Verse 2

श्रीचमस उवाच मुखबाहूरुपादेभ्य: पुरुषस्याश्रमै: सह । चत्वारो जज्ञिरे वर्णा गुणैर्विप्रादय: पृथक् ॥ २ ॥

Sinabi ni Śrī Camasa: Mula sa mukha, mga bisig, mga hita, at mga paa ng Purusha sa anyong kosmiko—sa iba’t ibang pagsasanib ng mga guna—isinilang ang apat na varna na pinangungunahan ng mga brāhmaṇa; at kasabay nito’y lumitaw din ang apat na āśrama.

Verse 3

य एषां पुरुषं साक्षादात्मप्रभवमीश्वरम् । न भजन्त्यवजानन्ति स्थानाद् भ्रष्टा: पतन्त्यध: ॥ ३ ॥

Kung sinuman sa mga varna at āśrama na ito ang hindi sumasamba o sadyang lumalapastangan kay Purushottama—ang tuwirang Panginoon at pinagmulan ng kanilang pag-iral—siya’y mahuhulog mula sa kanyang katayuan tungo sa mababang kalagayang tila impiyerno.

Verse 4

दूरे हरिकथा: केचिद् दूरे चाच्युतकीर्तना: । स्त्रिय: शूद्रादयश्चैव तेऽनुकम्प्या भवाद‍ृशाम् ॥ ४ ॥

May mga taong malayo sa hari-kathā at malayo rin sa pag-awit ng mga papuri kay Acyuta; ang mga babae, śūdra, at iba pang tulad nila ay karapat-dapat sa habag ng mga dakilang banal na gaya mo.

Verse 5

विप्रो राजन्यवैश्यौ वा हरे: प्राप्ता: पदान्तिकम् । श्रौतेन जन्मनाथापि मुह्यन्त्याम्नायवादिन: ॥ ५ ॥

O hari, kahit ang mga brāhmaṇa, kṣatriya, at vaiśya, na tumanggap ng ikalawang kapanganakan sa pamamagitan ng inisyasyong Veda at nakalapit sa mga paang-loto ni Hari, ay maaari pa ring malito at mapadpad sa mga pilosopiyang makamundo.

Verse 6

कर्मण्यकोविदा: स्तब्धा मूर्खा: पण्डितमानिन: । वदन्ति चाटुकान् मूढा यया माध्व्या गिरोत्सुका: ॥ ६ ॥

Hindi bihasa sa diwa ng karma, ang mga palalo at mangmang na nag-aakalang sila’y pantas, naaliw sa matatamis na salita ng Veda at nag-aalay ng mapagbolang pakiusap sa mga diyos.

Verse 7

रजसा घोरसङ्कल्पा: कामुका अहिमन्यव: । दाम्भिका मानिन: पापा विहसन्त्यच्युतप्रियान् ॥ ७ ॥

Dahil sa rajas, sila’y may mararahas na balak, labis na mapagnasa, at galit na parang ahas. Mapagkunwari, palalo, at makasalanan, nilalait nila ang mga debotong mahal ni Acyuta.

Verse 8

वदन्ति तेऽन्योन्यमुपासितस्त्रियो गृहेषु मैथुन्यपरेषु चाशिष: । यजन्त्यसृष्टान्नविधानदक्षिणं वृत्त्यै परं घ्नन्ति पशूनतद्विद: ॥ ८ ॥

Tinalikuran nila ang pagsamba sa Panginoon at sa halip ay halos sambahin ang kanilang mga asawa, kaya ang tahanan ay nauukol sa buhay-seksuwal. Ang gayong mga makasanlibutang maybahay ay nag-uudyok sa isa’t isa sa kapritsong asal. Itinuturing nilang ang paghahandog ay para lamang sa ikabubuhay ng katawan, kaya gumagawa sila ng di-awtorisadong ritwal na walang pamamahagi ng pagkain at walang kaloob, at sa kalupitan ay pumapatay ng mga hayop gaya ng kambing, di nalalaman ang madilim na bunga ng kanilang gawa.

Verse 9

श्रिया विभूत्याभिजनेन विद्यया त्यागेन रूपेण बलेन कर्मणा । जातस्मयेनान्धधिय: सहेश्वरान् सतोऽवमन्यन्ति हरिप्रियान् खला: ॥ ९ ॥

Ang isip ng malulupit ay nabubulag ng huwad na pagmamataas dahil sa yaman, karangyaan, marangal na angkan, edukasyon, pagtalikod, kagandahan, lakas, at tagumpay sa mga ritwal ng Veda. Lasing sa gayong pagmamataas, nilalapastangan nila ang Kataas-taasang Panginoon at iniinsulto ang mga debotong mahal ni Hari.

Verse 10

सर्वेषु शश्वत्तनुभृत्स्ववस्थितं यथा खमात्मानमभीष्टमीश्वरम् । वेदोपगीतं च न श‍ृण्वतेऽबुधा मनोरथानां प्रवदन्ति वार्तया ॥ १० ॥

Ang Panginoon ay walang hanggan na nasa puso ng bawat nilalang na may katawan, ngunit nananatiling di-nakadikit, tulad ng langit na laganap ngunit hindi humahalo sa bagay. Pinupuri Siya sa Veda, subalit ang mangmang ay ayaw makinig at inuubos ang oras sa sariling haka-hakang pagnanasa.

Verse 11

लोके व्यवायामिषमद्यसेवा नित्या हि जन्तोर्न हि तत्र चोदना । व्यवस्थितिस्तेषु विवाहयज्ञ- सुराग्रहैरासु निवृत्तिरिष्टा ॥ ११ ॥

Sa mundong ito, ang kaluluwang nakagapos ay laging nahihilig sa pakikipagtalik, pagkain ng karne, at paglalasing; kaya hindi ito tunay na hinihikayat ng mga kasulatan. Ang mga tuntunin tungkol sa kasal, handog na yajña, at ritwal na saro ng alak ay para sa huling layunin na pagtalikod at pagpipigil.

Verse 12

धनं च धर्मैकफलं यतो वै ज्ञानं सविज्ञानमनुप्रशान्ति । गृहेषु युञ्जन्ति कलेवरस्य मृत्युं न पश्यन्ति दुरन्तवीर्यम् ॥ १२ ॥

Ang wastong bunga ng yaman ay dharma lamang; mula rito, ang kaalaman at tuwirang pag-unawa ay nahihinog tungo sa pagdama sa Ganap na Katotohanan at kapayapaan. Ngunit ang materyalista’y ginagamit ang yaman para lang sa pamilya at hindi nakikita na ang di-matatalong kamatayan ay wawasak sa marupok na katawan na ito.

Verse 13

यद् घ्राणभक्षो विहित: सुराया- स्तथा पशोरालभनं न हिंसा । एवं व्यवाय: प्रजया न रत्या इमं विशुद्धं न विदु: स्वधर्मम् ॥ १३ ॥

Ayon sa utos ng Veda, ang alak na inialay sa yajña ay dapat tanggapin sa pag-amoy lamang at hindi sa pag-inom. Gayundin, pinahihintulutan ang pag-aalay ng hayop ngunit hindi ang malawakang pagkatay. Ang pakikipagtalik ay pinapayagan sa kasal para sa pag-aanak, hindi para sa pagnanasa; ngunit hindi nauunawaan ng mangmang ang dalisay na tungkuling ito.

Verse 14

ये त्वनेवंविदोऽसन्त: स्तब्धा: सदभिमानिन: । पशून् द्रुह्यन्ति विश्रब्धा: प्रेत्य खादन्ति ते च तान् ॥ १४ ॥

Ang mga makasalanang hindi nakaaalam ng tunay na dharma ngunit nagmamalaking sila’y banal, ay walang pag-aalinlangang nananakit sa mga inosenteng hayop na nagtitiwala sa kanila. Sa susunod na buhay, ang mga nilalang ding iyon ang kakain sa kanila.

Verse 15

द्विषन्त: परकायेषु स्वात्मानं हरिमीश्वरम् । मृतके सानुबन्धेऽस्मिन् बद्धस्‍नेहा: पतन्त्यध: ॥ १५ ॥

Ang mga kaluluwang nakagapos ay lubhang nabibigkis sa pag-ibig sa sarili nilang katawang tila bangkay, at sa mga kamag-anak at mga gamit na kaugnay nito. Sa mapagmataas na kamangmangan, kinaiinggitan nila ang ibang nilalang at maging si Hari, ang Panginoong nananahan sa puso ng lahat; dahil sa paglabag na dulot ng inggit, unti-unti silang nahuhulog sa impiyerno.

Verse 16

ये कैवल्यमसम्प्राप्ता ये चातीताश्च मूढताम् । त्रैवर्गिका ह्यक्षणिका आत्मानं घातयन्ति ते ॥ १६ ॥

Yaong hindi pa nakakamit ang kaalaman sa Ganap na Katotohanan, ngunit hindi rin lubusang nalulubog sa pinakamadilim na kamangmangan, ay karaniwang sumusunod sa tatlong landas: dharma, artha, at kama. Dahil walang panahon magnilay sa mas mataas na layon, nagiging mamamatay ng sarili nilang kaluluwa sila.

Verse 17

एत आत्महनोऽशान्ता अज्ञाने ज्ञानमानिन: । सीदन्त्यकृतकृत्या वै कालध्वस्तमनोरथा: ॥ १७ ॥

Ang mga pumapatay sa kaluluwa ay hindi kailanman mapayapa, sapagkat sa kamangmangan ay inaakala nilang ang talino ng tao ay para lamang sa pagpapalawak ng buhay-materyal. Sa pagwawalang-bahala sa tunay na tungkuling espirituwal, lagi silang nagdurusa; punô ng malalaking pag-asa at pangarap, ngunit winawasak ito ng di-maiiwasang paglakad ng panahon.

Verse 18

हित्वात्ममायारचिता गृहापत्यसुहृत्स्त्रिय: । तमो विशन्त्यनिच्छन्तो वासुदेवपराङ्‍मुखा: ॥ १८ ॥

Ang mga tumatalikod kay Vāsudeva, na nasa ilalim ng mahikang lakas ng Panginoon, ay kumakapit sa bahay, mga anak, mga kaibigan, at mga babae—na pawang nilikha ng Kanyang māyā. Sa huli, dahil sa kapangyarihan ng panahon, napipilitan silang iwan ang lahat at, kahit ayaw, pumasok sa pinakamadilim na mga dako ng sansinukob.

Verse 19

श्री राजोवाच कस्मिन् काले स भगवान् किं वर्ण: कीद‍ृशो नृभि: । नाम्ना वा केन विधिना पूज्यते तदिहोच्यताम् ॥ १९ ॥

Nagtanong si Haring Nimi: Sa bawat yugto, kailan lumilitaw ang Kataas-taasang Panginoon, sa anong kulay at anyo? At sa lipunan ng tao, sa anong pangalan at sa anong mga paraan at tuntunin Siya sinasamba? Pakisabi rito.

Verse 20

श्रीकरभाजन उवाच कृतं त्रेता द्वापरं च कलिरित्येषु केशव: । नानावर्णाभिधाकारो नानैव विधिनेज्यते ॥ २० ॥

Sumagot si Śrī Karabhājana: Sa mga yuga na Kṛta, Tretā, Dvāpara at Kali, nagpapakita ang Panginoong Keśava sa iba’t ibang kulay, pangalan at anyo, kaya sinasamba Siya sa sari-saring paraan.

Verse 21

कृते शुक्लश्चतुर्बाहुर्जटिलो वल्कलाम्बर: । कृष्णाजिनोपवीताक्षान् बिभ्रद् दण्डकमण्डलू ॥ २१ ॥

Sa Satya-yuga, ang Panginoon ay maputi, may apat na bisig, may buhol-buhol na buhok, at nakasuot ng kasuotang balat-kahoy. Taglay Niya ang balat ng itim na usa, banal na sinulid, rosaryo, at tungkod at sisidlang-tubig ng isang brahmacārī.

Verse 22

मनुष्यास्तु तदा शान्ता निर्वैरा: सुहृद: समा: । यजन्ति तपसा देवं शमेन च दमेन च ॥ २२ ॥

Noon, ang mga tao ay mapayapa, walang kaaway, kaibigan ng lahat ng nilalang, at matatag sa anumang kalagayan. Sinasamba nila ang Kataas-taasang Diyos sa pamamagitan ng pagninilay na may pagtitika, at sa śama at dama—pagpigil sa isip at sa mga pandama.

Verse 23

हंस: सुपर्णो वैकुण्ठो धर्मो योगेश्वरोऽमल: । ईश्वर: पुरुषोऽव्यक्त: परमात्मेति गीयते ॥ २३ ॥

Sa Satya-yuga, niluluwalhati ang Panginoon sa mga pangalang Haṁsa, Suparṇa, Vaikuṇṭha, Dharma, Yogeśvara, Amala, Īśvara, Puruṣa, Avyakta, at Paramātmā.

Verse 24

त्रेतायां रक्तवर्णोऽसौ चतुर्बाहुस्त्रिमेखल: । हिरण्यकेशस्त्रय्यात्मा स्रुक्स्रुवाद्युपलक्षण: ॥ २४ ॥

Sa Tretā-yuga, lumilitaw ang Panginoon na mapula ang kulay, may apat na bisig, may ginintuang buhok, at may tatlong sinturon bilang sagisag ng pagsisimula sa tatlong Veda. Bilang anyo ng kaalaman ng pagsamba sa pamamagitan ng yajña, ang Kanyang mga tanda ay ang sandok, kutsara, at iba pang kasangkapang panghandog.

Verse 25

तं तदा मनुजा देवं सर्वदेवमयं हरिम् । यजन्ति विद्यया त्रय्या धर्मिष्ठा ब्रह्मवादिन: ॥ २५ ॥

Sa Tretā-yuga, ang mga taong matatag sa dharma at taimtim na naghahangad ng Ganap na Katotohanan ay sumasamba kay Panginoong Hari, na kinasasaklawan ang lahat ng mga deva, sa pamamagitan ng mga ritwal na yajña na itinuro sa tatlong Veda.

Verse 26

विष्णुर्यज्ञ: पृश्न‍िगर्भ: सर्वदेव उरुक्रम: । वृषाकपिर्जयन्तश्च उरुगाय इतीर्यते ॥ २६ ॥

Sa Tretā-yuga, ang Panginoon ay pinupuri sa mga pangalang: Viṣṇu, Yajña, Pṛśnigarbha, Sarvadeva, Urukrama, Vṛṣākapi, Jayanta, at Urugāya.

Verse 27

द्वापरे भगवाञ्श्याम: पीतवासा निजायुध: । श्रीवत्सादिभिरङ्कैश्च लक्षणैरुपलक्षित: ॥ २७ ॥

Sa Dvāpara-yuga, ang Kataas-taasang Panginoon ay lumilitaw na may maitim na bughaw na kulay, nakasuot ng dilaw na kasuotan; ang Kanyang banal na katawan ay may tanda ng Śrīvatsa at iba pang natatanging palamuti, at inihahayag Niya ang Kanyang sariling mga sandata.

Verse 28

तं तदा पुरुषं मर्त्या महाराजोपलक्षणम् । यजन्ति वेदतन्त्राभ्यां परं जिज्ञासवो नृप ॥ २८ ॥

Mahal na Hari, sa Dvāpara-yuga ang mga taong nagnanais makilala ang Kataas-taasang Persona ay sumasamba sa Kanya na may paggalang na parang sa isang dakilang hari, ayon sa mga tuntunin ng Veda at tantra.

Verse 29

नमस्ते वासुदेवाय नम: सङ्कर्षणाय च । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय तुभ्यं भगवते नम: ॥ २९ ॥ नारायणाय ऋषये पुरुषाय महात्मने । विश्वेश्वराय विश्वाय सर्वभूतात्मने नम: ॥ ३० ॥

Pagpupugay sa Iyo, O Vāsudeva; pagpupugay kay Saṅkarṣaṇa; kay Pradyumna at Aniruddha; pagpupugay sa Iyo, O Bhagavān. Pagpupugay kay Nārāyaṇa Ṛṣi, sa Mahātmang Purusha; sa Panginoon ng sansinukob, sa mismong sansinukob, at sa Panloob na Kaluluwa ng lahat ng nilalang—pagpupugay sa Iyo.

Verse 30

नमस्ते वासुदेवाय नम: सङ्कर्षणाय च । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय तुभ्यं भगवते नम: ॥ २९ ॥ नारायणाय ऋषये पुरुषाय महात्मने । विश्वेश्वराय विश्वाय सर्वभूतात्मने नम: ॥ ३० ॥

Pagpupugay sa Iyo, O Kataas-taasang Panginoong Vāsudeva; at sa Iyong mga anyong Saṅkarṣaṇa, Pradyumna, at Aniruddha. O Bhagavān, sa Iyo ang lahat ng pagyukod. O Nārāyaṇa Ṛṣi, Mahāpuruṣa, Panginoon ng sansinukob, mismong sansinukob, at Kaluluwang nasa lahat ng nilalang—pagpupugay sa Iyo.

Verse 31

इति द्वापर उर्वीश स्तुवन्ति जगदीश्वरम् । नानातन्त्रविधानेन कलावपि तथा श‍ृणु ॥ ३१ ॥

O Hari, mahal na Hari, ganito noong Dvāpara-yuga pinupuri ng mga tao ang Jagadīśvara, Panginoon ng sansinukob. At sa Kali-yuga rin, ayon sa iba’t ibang tuntunin ng mga banal na kasulatan, sinasamba nila ang Bhagavān. Ngayon, pakinggan mo ito mula sa akin.

Verse 32

कृष्णवर्णं त्विषाकृष्णं साङ्गोपाङ्गास्त्रपार्षदम् । यज्ञै: सङ्कीर्तनप्रायैर्यजन्ति हि सुमेधस: ॥ ३२ ॥

Sa Kali-yuga, ang matatalinong tao ay sumasamba sa pagkakatawang iyon sa pamamagitan ng yajña ng saṅkīrtana, sapagkat lagi Niyang inaawit ang mga pangalan ni Kṛṣṇa. Siya’y “kṛṣṇa-varṇa” ngunit ang Kanyang liwanag ay hindi maitim; Siya mismo si Kṛṣṇa. Siya’y kasama ang Kanyang mga bahagi, sandata, mga tagasunod at malalapit na kasama.

Verse 33

ध्येयं सदा परिभवघ्नमभीष्टदोहं तीर्थास्पदं शिवविरिञ्चिनुतं शरण्यम् । भृत्यार्तिहं प्रणतपाल भवाब्धिपोतं वन्दे महापुरुष ते चरणारविन्दम् ॥ ३३ ॥

Mahal kong Panginoon, Ikaw ang Mahāpuruṣa; sinasamba ko ang Iyong mga paang-loto, ang tanging walang-hanggang dapat pagnilayan. Winawasak ng mga paaing iyon ang kahihiyan at pagdurusa ng buhay-materyal at malayang nagbibigay ng pinakamataas na hangarin ng kaluluwa: dalisay na prema-bhakti. Iyon ang kanlungan ng lahat ng banal na pook, iginagalang ng mga banal sa linya ng bhakti, at pinararangalan maging nina Śiva at Brahmā. Pinangangalagaan Mo ang mga yumuyuko, inaalis Mo ang dalamhati ng Iyong mga lingkod; ang Iyong mga paa ay bangkang tumatawid sa dagat ng kapanganakan at kamatayan.

Verse 34

त्यक्त्वा सुदुस्त्यजसुरेप्सितराज्यलक्ष्मीं धर्मिष्ठ आर्यवचसा यदगादरण्यम् । मायामृगं दयितयेप्सितमन्वधावद् वन्दे महापुरुष ते चरणारविन्दम् ॥ ३४ ॥

O Mahāpuruṣa, sinasamba ko ang Iyong mga paang-loto. Iniwan Mo ang karangyaan ng kaharian at si Lakṣmī—na napakahirap talikuran at minimithi maging ng mga deva. Matatag sa dharma, nagtungo Ka sa gubat bilang pagsunod sa salita/sumpa ng isang brāhmaṇa. Sa habag, hinabol Mo ang mga nalugmok na kaluluwang tumatakbo sa “usa ng māyā”, at kasabay nito’y hinanap Mo rin ang Iyong minamahal at minimithing layon: si Śyāmasundara.

Verse 35

एवं युगानुरूपाभ्यां भगवान् युगवर्तिभि: । मनुजैरिज्यते राजन् श्रेयसामीश्वरोहरि: ॥ ३५ ॥

O Hari, ayon sa bawat yuga, ang Bhagavān Hari ay nagpapakita ng angkop na pangalan at anyo; ang marurunong na tao ay sumasamba sa Kanya ayon sa anyo at pangalan ng panahong iyon, sapagkat Siya ang tagapagkaloob ng lahat ng pinakamabuting biyaya.

Verse 36

कलिं सभाजयन्त्यार्या गुणज्ञा: सारभागिन: । यत्र सङ्कीर्तनेनैव सर्वस्वार्थोऽभिलभ्यते ॥ ३६ ॥

Ang mga mararangal na nakakakilala sa tunay na halaga ay iginagalang ang Kali-yuga, sapagkat sa panahong ito, sa pamamagitan lamang ng saṅkīrtana ay madaling makamit ang ganap na layon ng buhay.

Verse 37

न ह्यत: परमो लाभो देहिनां भ्राम्यतामिह । यतो विन्देत परमां शान्तिं नश्यति संसृति: ॥ ३७ ॥

Tunay, para sa mga nilalang na may katawan na pagala-gala sa mundong ito, walang higit na pakinabang kaysa sa saṅkīrtana ng Panginoon; dito nakakamit ang sukdulang kapayapaan at napuputol ang siklo ng kapanganakan at kamatayan.

Verse 38

कृतादिषु प्रजा राजन् कलाविच्छन्ति सम्भवम् । कलौ खलु भविष्यन्ति नारायणपरायणा: । क्व‍‍चित् क्व‍‍चिन्महाराज द्रविडेषु च भूरिश: ॥ ३८ ॥ ताम्रपर्णी नदी यत्र कृतमाला पयस्विनी । कावेरी च महापुण्या प्रतीची च महानदी ॥ ३९ ॥ ये पिबन्ति जलं तासां मनुजा मनुजेश्वर । प्रायो भक्ता भगवति वासुदेवेऽमलाशया: ॥ ४० ॥

O Hari, ang mga tao sa Kṛta-yuga at iba pang panahon ay nagnanais ipanganak sa Kali-yuga, sapagkat sa panahong ito ay lilitaw ang maraming debotong lubos na nakatuon kay Nārāyaṇa; sila’y makikita sa iba’t ibang lugar, ngunit lalo na sa lupain ng Draviḍa (Timog India).

Verse 39

कृतादिषु प्रजा राजन् कलाविच्छन्ति सम्भवम् । कलौ खलु भविष्यन्ति नारायणपरायणा: । क्व‍‍चित् क्व‍‍चिन्महाराज द्रविडेषु च भूरिश: ॥ ३८ ॥ ताम्रपर्णी नदी यत्र कृतमाला पयस्विनी । कावेरी च महापुण्या प्रतीची च महानदी ॥ ३९ ॥ ये पिबन्ति जलं तासां मनुजा मनुजेश्वर । प्रायो भक्ता भगवति वासुदेवेऽमलाशया: ॥ ४० ॥

Doon ay dumadaloy ang mga banal na ilog: Tāmraparṇī, Kṛtamālā, Payasvinī, ang lubhang banal na Kāverī, at ang Pratīcī Mahānadī.

Verse 40

कृतादिषु प्रजा राजन् कलाविच्छन्ति सम्भवम् । कलौ खलु भविष्यन्ति नारायणपरायणा: । क्व‍‍चित् क्व‍‍चिन्महाराज द्रविडेषु च भूरिश: ॥ ३८ ॥ ताम्रपर्णी नदी यत्र कृतमाला पयस्विनी । कावेरी च महापुण्या प्रतीची च महानदी ॥ ३९ ॥ ये पिबन्ति जलं तासां मनुजा मनुजेश्वर । प्रायो भक्ता भगवति वासुदेवेऽमलाशया: ॥ ४० ॥

Mahal na Hari, O Hari, ang mga tao sa Satya-yuga at iba pang panahon ay nagnanais na ipanganak sa Kali-yuga, sapagkat sa panahong ito lilitaw ang maraming debotong lubos na nakatuon kay Nārāyaṇa, lalo na sa lupain ng Draviḍa sa timog. Yaong umiinom ng tubig ng mga banal na ilog—Tāmraparṇī, Kṛtamālā, Payasvinī, ang napakabanal na Kāverī, at ang Pratīcī Mahānadī—ay karaniwang nagiging mga debotong may dalisay na puso kay Vāsudeva.

Verse 41

देवर्षिभूताप्तनृणां पितृणां न किङ्करो नायमृणी च राजन् । सर्वात्मना य: शरणं शरण्यं गतो मुकुन्दं परिहृत्य कर्तम् ॥ ४१ ॥

O Hari, ang sinumang tumalikod sa lahat ng tungkuling makamundo at lubos na sumilong sa mga talampakang-loto ni Mukunda, ang Tagapagbigay-kanlungan sa lahat, ay hindi na alipin ni may utang sa mga diyos, dakilang rishi, mga nilalang, kamag-anak at kaibigan, sangkatauhan, o maging sa mga ninuno. Sapagkat sila’y bahagi ng Kataas-taasang Panginoon, ang sumuko sa paglilingkod sa Kanya ay hindi na kailangang maglingkod sa kanila nang hiwalay.

Verse 42

स्वपादमूलं भजत: प्रियस्य त्यक्तान्यभावस्य हरि: परेश: । विकर्म यच्चोत्पतितं कथञ्चिद् धुनोति सर्वं हृदि सन्निविष्ट: ॥ ४२ ॥

Ang sinumang tumalikod sa lahat ng ibang pagkakabigkis at sumamba sa paanan ng Panginoong Hari, ang Kataas-taasan, ay lubhang minamahal Niya. Kahit kung ang isang kaluluwang sumuko ay magkamali at makagawa ng kasalanan, ang Diyos na nananahan sa puso ng lahat ay agad na nag-aalis ng bunga ng kasalanang iyon.

Verse 43

श्रीनारद उवाच धर्मान् भागवतानित्थं श्रुत्वाथ मिथिलेश्वर: । जायन्तेयान् मुनीन् प्रीत: सोपाध्यायो ह्यपूजयत् ॥ ४३ ॥

Sinabi ni Nārada Muni: Nang marinig ang ganitong kaalaman ng bhāgavata-dharma, si Nimi, hari ng Mithilā, ay lubhang nasiyahan at, kasama ang mga pari ng paghahandog, ay nag-alay ng magalang na pagsamba sa marurunong na anak ni Jayantī.

Verse 44

ततोऽन्तर्दधिरे सिद्धा: सर्वलोकस्य पश्यत: । राजा धर्मानुपातिष्ठन्नवाप परमां गतिम् ॥ ४४ ॥

Pagkaraan, ang mga ganap na pantas ay naglaho sa harap ng paningin ng lahat. Matapat na isinabuhay ni Haring Nimi ang mga alituntunin ng espirituwal na buhay na natutuhan niya mula sa kanila, at sa gayon ay naabot niya ang sukdulang layunin—ang pag-abot sa Panginoon.

Verse 45

त्वमप्येतान् महाभाग धर्मान् भागवतान् श्रुतान् । आस्थित: श्रद्धया युक्तो नि:सङ्गो यास्यसे परम् ॥ ४५ ॥

O mapalad na Vasudeva, isabuhay mo nang may pananampalataya ang mga alituntunin ng bhakti na iyong narinig; kapag malaya sa makamundong ugnayan, mararating mo ang Kataas-taasan.

Verse 46

युवयो: खलु दम्पत्योर्यशसा पूरितं जगत् । पुत्रतामगमद् यद् वां भगवानीश्वरोहरि: ॥ ४६ ॥

Tunay na napuno ang daigdig ng inyong karangalan bilang mag-asawa, sapagkat ang Bhagavān, ang Panginoong Hari, ay nag-anyong inyong anak.

Verse 47

दर्शनालिङ्गनालापै: शयनासनभोजनै: । आत्मा वां पावित: कृष्णे पुत्रस्‍नेहं प्रकुर्वतो: ॥ ४७ ॥

Mahal na Vasudeva, ikaw at si Devakī ay nagpakita ng dakilang pag-ibig na makalangit kay Kṛṣṇa bilang inyong anak—pagkakita, pagyakap, pakikipag-usap, pagsalo sa higaan at upuan, at pagsasalo sa pagkain. Sa ganitong mapagmahal na pakikisama sa Panginoon, nalinis nang lubos ang inyong puso; kayo’y ganap na.

Verse 48

वैरेण यं नृपतय: शिशुपालपौण्ड्र- शाल्वादयो गतिविलासविलोकनाद्यै: । ध्यायन्त आकृतधिय: शयनासनादौ तत्साम्यमापुरनुरक्तधियां पुन: किम् ॥ ४८ ॥

Ang mga haring kaaway gaya nina Śiśupāla, Pauṇḍraka, at Śālva ay laging nag-iisip kay Panginoong Kṛṣṇa. Kahit nakahiga, nakaupo, o gumagawa ng iba, naiinggit nilang pinagninilayan ang Kanyang kilos, mga banal na lila, mapagmahal na sulyap sa mga bhakta, at iba pang kaakit-akit na anyo. Dahil laging nakalubog kay Kṛṣṇa, nakamit pa nila ang paglaya sa Kanyang dhāma. Ano pa kaya ang biyayang matatamo ng mga nagtatakda ng isip kay Kṛṣṇa sa mapagmahal at kanais-nais na diwa?

Verse 49

मापत्यबुद्धिमकृथा: कृष्णे सर्वात्मनीश्वरे । मायामनुष्यभावेन गूढैश्वर्ये परेऽव्यये ॥ ४९ ॥

Huwag ninyong isipin si Kṛṣṇa bilang karaniwang bata, sapagkat Siya ang Īśvara, ang Kaluluwa ng lahat, ang Kataas-taasan at di-nauubos. Itinago Niya ang di-maaarok na karangyaan at, sa pamamagitan ng māyā, nagpakitang tila tao.

Verse 50

भूभारासुरराजन्यहन्तवे गुप्तये सताम् । अवतीर्णस्य निर्वृत्यै यशो लोके वितन्यते ॥ ५० ॥

Bumaba ang Kataas-taasang Panginoon upang lipulin ang mga haring may likas na asura na pabigat sa daigdig at upang ingatan ang mga banal na bhakta. Ngunit sa Kanyang habag, kapwa ang masama at ang deboto ay pinagkakalooban ng moksha; kaya ang Kanyang makalangit na katanyagan ay lumaganap sa buong sansinukob.

Verse 51

श्रीशुक उवाच एतच्छ्रुत्वा महाभागो वसुदेवोऽतिविस्मित: । देवकी च महाभागा जहतुर्मोहमात्मन: ॥ ५१ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Nang marinig ito, ang lubhang mapalad na si Vasudeva ay labis na namangha. At kasama ang pinagpalang si Devakī, kapwa nila tinalikuran ang pagkalito at pangamba na pumasok sa kanilang puso.

Verse 52

इतिहासमिमं पुण्यं धारयेद् य: समाहित: । स विधूयेह शमलं ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ ५२ ॥

Ang sinumang may matatag na pagtuon na nagmumuni at nagtatangan sa pusong ito ng banal na kasaysayan ay mahuhugasan ang lahat ng dungis sa mismong buhay na ito at magiging karapat-dapat sa pinakamataas na kaganapan—ang kalagayang Brahman.