Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच वैयासकेरिति वचस्तत्त्वनिश्चयमात्मन: । उपधार्य मतिं कृष्णे औत्तरेय: सतीं व्यधात् ॥ १ ॥

Sinabi ni Sūta Gosvāmī: Si Mahārāja Parīkṣit, anak ni Uttarā, matapos marinig ang mga pananalita ni Śukadeva, anak ni Vyāsa, na nagtatakda ng katotohanan tungkol sa sarili, ay taimtim na itinuon ang kanyang pag-iisip kay Panginoong Kṛṣṇa.

Verse 2

आत्मजायासुतागारपशुद्रविणबन्धुषु । राज्ये चाविकले नित्यं विरूढां ममतां जहौ ॥ २ ॥

Dahil sa lubos na pag-ibig at pag-akit niya kay Śrī Kṛṣṇa, tinalikuran ni Mahārāja Parīkṣit ang malalim na pagkakapit sa sariling katawan, asawa, mga anak, palasyo, mga kabayo at elepante, kayamanan, mga kaibigan at kamag-anak, at sa kanyang kahariang walang pagtutol.

Verse 3

पप्रच्छ चेममेवार्थं यन्मां पृच्छथ सत्तमा: । कृष्णानुभावश्रवणे श्रद्दधानो महामना: ॥ ३ ॥ संस्थां विज्ञाय संन्यस्य कर्म त्रैवर्गिकं च यत् । वासुदेवे भगवति आत्मभावं द‍ृढं गत: ॥ ४ ॥

O mga dakilang pantas! Ang marangal na Mahārāja Parīkṣit, na may pananampalataya sa pakikinig sa kaluwalhatian ni Kṛṣṇa, nang malaman ang nalalapit na kamatayan ay tinalikuran ang mga gawaing naghahangad ng bunga—dharma, artha, at kāma—at itinatag ang matatag na pag-ibig sa Bhagavān Vāsudeva; kaya’t itinanong niya ang mismong mga tanong na itinatanong ninyo sa akin.

Verse 4

पप्रच्छ चेममेवार्थं यन्मां पृच्छथ सत्तमा: । कृष्णानुभावश्रवणे श्रद्दधानो महामना: ॥ ३ ॥ संस्थां विज्ञाय संन्यस्य कर्म त्रैवर्गिकं च यत् । वासुदेवे भगवति आत्मभावं द‍ृढं गत: ॥ ४ ॥

O mga dakilang pantas! Ang marangal na Mahārāja Parīkṣit, na may pananampalataya sa pakikinig sa kaluwalhatian ni Kṛṣṇa, nang malaman ang nalalapit na kamatayan ay tinalikuran ang mga gawaing naghahangad ng bunga—dharma, artha, at kāma—at itinatag ang matatag na pag-ibig sa Bhagavān Vāsudeva; kaya’t itinanong niya ang mismong mga tanong na itinatanong ninyo sa akin.

Verse 5

राजोवाच समीचीनं वचो ब्रह्मन् सर्वज्ञस्य तवानघ । तमो विशीर्यते मह्यं हरे: कथयत: कथाम् ॥ ५ ॥

Sinabi ng hari: “O marunong na brāhmaṇa na walang dungis, sapagkat batid mo ang lahat, ang iyong mga salita ay lubos na wasto para sa akin. Dahil isinasalaysay mo ang kathā ni Hari, unti-unti nitong winawasak ang dilim ng aking kamangmangan.”

Verse 6

भूय एव विवित्सामि भगवानात्ममायया । यथेदं सृजते विश्वं दुर्विभाव्यमधीश्वरै: ॥ ६ ॥

Nais kong malaman muli mula sa iyo kung paano nililikha ng Bhagavān, sa pamamagitan ng Kanyang ātma-māyā, ang mga unibersong ito na nakikita—na maging sa mga dakilang deva ay mahirap maisip.

Verse 7

यथा गोपायति विभुर्यथा संयच्छते पुन: । यां यां शक्तिमुपाश्रित्य पुरुशक्ति: पर: पुमान् । आत्मानं क्रीडयन् क्रीडन् करोति विकरोति च ॥ ७ ॥

Gaya ng Panginoong Kataas-taasan na makapangyarihan sa lahat, sa pag-asa sa iba’t ibang śakti Niya ay inaalagaan ang daigdig at muli itong pinipisan; ang Kataas-taasang Puruṣa ay lumilikha at nagbabago na tila banal na paglalaro.

Verse 8

नूनं भगवतो ब्रह्मन् हरेरद्भुतकर्मण: । दुर्विभाव्यमिवाभाति कविभिश्चापि चेष्टितम् ॥ ८ ॥

O marunong na brāhmaṇa, ang mga transendental na gawain ni Bhagavān Hari ay tunay na kamangha-mangha; kahit ang dakilang mga makata at pantas ay tila hindi ito maunawaan, na parang di-maiisip.

Verse 9

यथा गुणांस्तु प्रकृतेर्युगपत् क्रमशोऽपि वा । बिभर्ति भूरिशस्त्वेक: कुर्वन् कर्माणि जन्मभि: ॥ ९ ॥

Kung paanong ang mga guṇa ng prakṛti ay dinadala ng Iisa, minsan sabay-sabay o sunod-sunod, sa maraming paraan, gayon din ang iisang Bhagavān ay kumikilos sa maraming pagkapanganak at anyo upang pamahalaan ang mga guṇa.

Verse 10

विचिकित्सितमेतन्मे ब्रवीतु भगवान् यथा । शाब्दे ब्रह्मणि निष्णात: परस्मिंश्च भवान्खलु ॥ १० ॥

Pakiusap, linawin ang lahat ng aking pag-aalinlangan, sapagkat ikaw ay bihasa sa śabda-brahman ng mga Veda at may pagsasakatuparan sa Kataas-taasang Katotohanan.

Verse 11

सूत उवाच इत्युपामन्त्रितो राज्ञा गुणानुकथने हरे: । हृषीकेशमनुस्मृत्य प्रतिवक्तुं प्रचक्रमे ॥ ११ ॥

Sinabi ni Sūta: Nang hilingin ng hari kay Śukadeva Gosvāmī na ilarawan ang malikhaing lakas ni Bhagavān Hari, inalaala niya si Hṛṣīkeśa, si Śrī Kṛṣṇa, at nagsimulang sumagot nang maayos.

Verse 12

श्री शुक उवाच नम: परस्मै पुरुषाय भूयसे सदुद्भवस्थाननिरोधलीलया । गृहीतशक्तित्रितयाय देहिना- मन्तर्भवायानुपलक्ष्यवर्त्मने ॥ १२ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Nag-aalay ako ng mapitagang pagpupugay sa Kataas-taasang Purusha, na para sa lila ng paglikha, pagpanatili, at paglusaw ng daigdig ay tinatanggap ang lakas ng tatlong guna; Siya’y ganap na nananahan sa loob ng bawat katawan, at ang Kanyang landas ay di-maaarok.

Verse 13

भूयो नम: सद्वृजिनच्छिदेऽसता- मसम्भवायाखिलसत्त्वमूर्तये । पुंसां पुन: पारमहंस्य आश्रमे व्यवस्थितानामनुमृग्यदाशुषे ॥ १३ ॥

Muli akong nag-aalay ng pagpupugay sa Panginoong anyo ng ganap na pag-iral: pinuputol Niya ang pagdurusa ng mga sadhu-bhakta at winawasak ang pag-usad ng maka-ateong ugali ng mga asurang walang debosyon; sa mga paramahaṁsa na nakatindig sa sukdulang kalagayan, ibinibigay Niya ang angkop na hantungan.

Verse 14

नमो नमस्तेऽस्त्वृषभाय सात्वतां विदूरकाष्ठाय मुहु: कुयोगिनाम् । निरस्तसाम्यातिशयेन राधसा स्वधामनि ब्रह्मणि रंस्यते नम: ॥ १४ ॥

Nawa’y paulit-ulit sa Iyo, O Ṛṣabha ng mga Sātvata. Sa mga ku-yogi, Ikaw ay gaya ng kahoy na nasa malayo—di maabot. Sa Iyong nagniningning na kaluwalhatian, nawawala ang isipang may kapantay Ka; Ikaw ay nagagalak sa Iyong sariling sva-dhāma, sa kalangitang Brahman.

Verse 15

यत्कीर्तनं यत्स्मरणं यदीक्षणं यद्वन्दनं यच्छ्रवणं यदर्हणम् । लोकस्य सद्यो विधुनोति कल्मषं तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नम: ॥ १५ ॥

Nag-aalay ako ng paulit-ulit na pagpupugay kay Śrī Kṛṣṇa, ang lubos na mapalad: ang pag-awit ng Kanyang kaluwalhatian, pag-alaala, pagtanaw, pagdarasal, pakikinig, at pagsamba sa Kanya ay agad naghuhugas ng dungis ng kasalanan; ang pagdinig tungkol sa Kanya ay pagpapala na.

Verse 16

विचक्षणा यच्चरणोपसादनात् सङ्गं व्युदस्योभयतोऽन्तरात्मन: । विन्दन्ति हि ब्रह्मगतिं गतक्लमा- स्तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नम: ॥ १६ ॥

Paulit-ulit akong nagpupugay kay Śrī Kṛṣṇa, ang lubos na mapalad. Ang matatalino, sa pagkanlong sa Kanyang mga paang-lotus, ay iniiwan ang pagkapit sa kasalukuyan at hinaharap na pag-iral; nang walang hirap, sila’y umuusad tungo sa brahma-gati, ang buhay na espirituwal.

Verse 17

तपस्विनो दानपरा यशस्विनो मनस्विनो मन्त्रविद: सुमङ्गला: । क्षेमं न विन्दन्ति विना यदर्पणं तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नम: ॥ १७ ॥

Kahit ang mga mapag-asceta, mapagkawanggawa, tanyag, marurunong, bihasa sa mga mantra, at mapagpala—kung hindi nila iniaalay ang mga katangiang ito sa paglilingkod sa Panginoon—hindi nila matatamo ang bungang mapagpala. Paulit-ulit akong yumuyuko kay Śrī Kṛṣṇa, ang lubhang mapalad.

Verse 18

किरातहूणान्ध्रपुलिन्दपुल्कशा आभीरशुम्भा यवना: खसादय: । येऽन्ये च पापा यदपाश्रयाश्रया: शुध्यन्ति तस्मै प्रभविष्णवे नम: ॥ १८ ॥

Ang Kirāta, Hūṇa, Āndhra, Pulinda, Pulkaśa, Ābhīra, Śumbha, Yavana, Khasa at maging ang iba pang makasalanan—kapag sumilong sa mga deboto ng Panginoon—ay nalilinis dahil sa Kanyang sukdulang kapangyarihan. Nagpupugay ako sa Prabhaviṣṇu.

Verse 19

स एष आत्मात्मवतामधीश्वर- स्त्रयीमयो धर्ममयस्तपोमय: । गतव्यलीकैरजशङ्करादिभि- र्वितर्क्यलिङ्गो भगवान् प्रसीदताम् ॥ १९ ॥

Siya ang Paramātmā at ang Kataas-taasang Panginoon ng mga nakatanto sa sarili. Siya ang sagisag ng mga Veda, ng dharma, at ng pag-aayuno at pagninilay. Sinasamba nina Brahmā, Śaṅkara, at ng mga banal na walang pagkukunwari—nawa’y malugod sa akin ang Bhagavān na iyon.

Verse 20

श्रिय: पतिर्यज्ञपति: प्रजापति- र्धियां पतिर्लोकपतिर्धरापति: । पतिर्गतिश्चान्धकवृष्णिसात्वतां प्रसीदतां मे भगवान् सतां पति: ॥ २० ॥

Nawa’y mahabag sa akin ang Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, Panginoon ng mga banal: Siya ang asawa ng mga diyosang kapalaran, panginoon ng mga yajña, pinuno ng mga nilalang, tagapamahala ng talino, may-ari ng mga daigdig at ng lupa, at kanlungan at hantungan ng angkan ng Andhaka, Vṛṣṇi, at Sātvata (Yadu).

Verse 21

यदङ्‍घ्र्‌यध्यानसमाधिधौतया धियानुपश्यन्ति हि तत्त्वमात्मन: । वदन्ति चैतत् कवयो यथारुचं स मे मुकुन्दो भगवान् प्रसीदताम् ॥ २१ ॥

Sa pagninilay sa Kanyang mga paang-lotus, ang isip na nalinis sa samādhi ay nagpapakita sa deboto ng Katotohanan ng sarili. Ngunit ang mga makata at mapagpalagay na palaisip ay nagsasalita tungkol sa Kanya ayon sa sariling hilig. Nawa’y malugod sa akin si Mukunda, ang Tagapagbigay ng kalayaan.

Verse 22

प्रचोदिता येन पुरा सरस्वती वितन्वताजस्य सतीं स्मृतिं हृदि । स्वलक्षणा प्रादुरभूत् किलास्यत: स मे ऋषीणामृषभ: प्रसीदताम् ॥ २२ ॥

Nawa’y malugod sa akin ang Panginoon na sa pasimula ng paglikha ay nag-udyok kay Sarasvatī at pinalawak sa puso ni Brahmā ang banal na alaala at kaalaman, at na waring lumitaw mula sa bibig ni Brahmā—ang pinakadakila sa mga ṛṣi.

Verse 23

भूतैर्महद्भिर्य इमा: पुरो विभु- र्निर्माय शेते यदमूषु पूरुष: । भुङ्क्ते गुणान् षोडश षोडशात्मक: सोऽलङ्‌कृषीष्ट भगवान् वचांसि मे ॥ २३ ॥

Nawa’y pagpalain ng Kataas-taasang Bhagavān—na lumikha ng mga katawan mula sa dakilang mga elemento at nananahan sa loob ng sansinukob, at bilang Puruṣa-avatāra ay inilalagay ang nilalang sa ilalim ng labing-anim na paghahati ng mga guṇa—ang aking mga pananalita.

Verse 24

नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय वेधसे । पपुर्ज्ञानमयं सौम्या यन्मुखाम्बुरुहासवम् ॥ २४ ॥

Nag-aalay ako ng magalang na pagpupugay kay Śrī Vyāsadeva, ang Vedhā, ang avatāra ni Vāsudeva na nagtipon ng mga kasulatang Veda. O mahinahong ginoo, iniinom ng mga dalisay na bhakta ang nektar ng transendental na kaalaman na tumutulo mula sa bibig-lotus ng Panginoon.

Verse 25

एतदेवात्मभू राजन् नारदाय विपृच्छते । वेदगर्भोऽभ्यधात् साक्षाद् यदाह हरिरात्मन: ॥ २५ ॥

Mahal na Hari, nang tanungin ni Nārada, si Brahmā na isinilang sa sarili—na mula pa sa kapanganakan ay puspos ng kaalamang Veda—ay ipinaliwanag ito nang tumpak ayon sa tuwirang sinabi ni Hari sa sarili Niyang anak.