Adhyaya 2

Verse 1

श्रीशुक उवाच एवं पुरा धारणयात्मयोनि- र्नष्टां स्मृतिं प्रत्यवरुध्य तुष्टात् । तथा ससर्जेदममोघद‍ृष्टि- र्यथाप्ययात् प्राग् व्यवसायबुद्धि: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Noong unang panahon, bago pa mahayag ang sansinukob, si Brahmā na isinilang sa sarili ay nagmuni-muni sa virāṭ-rūpa at pinalugod ang Panginoon, kaya nabawi niya ang nawalang alaala. Pagkaraan, sa di-nagkakamaling pananaw at matatag na pasiya, muli niyang itinayo ang paglikha gaya ng dati.

Verse 2

शाब्दस्य हि ब्रह्मण एष पन्था यन्नामभिर्ध्यायति धीरपार्थै: । परिभ्रमंस्तत्र न विन्दतेऽर्थान् मायामये वासनया शयान: ॥ २ ॥

Ang paraan ng pagpapahayag ng mga tunog ng Veda (śabda-brahman) ay nakalilito; itinutulak nito ang talino ng tao sa mga bagay na walang saysay gaya ng mga kahariang makalangit. Ang mga kaluluwang nakagapos ay lumulutang na parang panaginip sa pagnanasa sa huwad na ligaya, ngunit sa totoo’y wala silang natitikmang tunay na kaligayahan doon.

Verse 3

अत: कविर्नामसु यावदर्थ: स्यादप्रमत्तो व्यवसायबुद्धि: । सिद्धेऽन्यथार्थे न यतेत तत्र परिश्रमं तत्र समीक्षमाण: ॥ ३ ॥

Dahil dito, ang maliwanagan ay dapat magsikap lamang para sa pinakamababang pangangailangan sa mundong puno ng pangalan at anyo. Maging mapagmatyag at matatag ang pasiya, at huwag magsumikap para sa di-kailangang bagay; sapagkat nakikita niyang ang gayong pagsisikap ay pagod na walang kapalit.

Verse 4

सत्यां क्षितौ किं कशिपो: प्रयासै- र्बाहौ स्वसिद्धे ह्युपबर्हणै: किम् । सत्यञ्जलौ किं पुरुधान्नपात्र्या दिग्वल्कलादौ सति किं दुकूलै: ॥ ४ ॥

Kung ang lupa ay sapat na higaan, bakit kailangan pa ng kama? Kung ang sariling bisig ay puwedeng unan, bakit kailangan ng unan? Kung ang palad ay puwedeng sisidlan, bakit kailangan ng maraming kasangkapan? Kung may pantakip na gaya ng balat ng puno o balabal ng mga dako, bakit kailangan pa ng damit?

Verse 5

चीराणि किं पथि न सन्ति दिशन्ति भिक्षां नैवाङ्‌घ्रिपा: परभृत: सरितोऽप्यशुष्यन् । रुद्धा गुहा: किमजितोऽवति नोपसन्नान् कस्माद् भजन्ति कवयो धनदुर्मदान्धान् ॥ ५ ॥

Wala na bang mga punit na damit sa daan? Ang mga punong nabubuhay para sa kapakanan ng iba, hindi na ba nagbibigay ng limos? Natuyo na ba ang mga ilog at di na nagbibigay ng tubig sa nauuhaw? Nakasara na ba ang mga yungib sa bundok? At higit sa lahat, hindi ba iniingatan ng Panginoong Ajita ang lubos na sumuko? Kung gayon, bakit pinupuri ng mga pantas ang mga bulag sa pagmamataas dahil sa yaman na pinaghirapan?

Verse 6

एवं स्वचित्ते स्वत एव सिद्ध आत्मा प्रियोऽर्थो भगवाननन्त: । तं निर्वृतो नियतार्थो भजेत संसारहेतूपरमश्च यत्र ॥ ६ ॥

Kaya nito, kapag matatag ang isip, dapat maglingkod at magbhakti sa Paramatma na nananahan sa sariling puso. Siya ang Bhagavan na makapangyarihan, walang hanggan at walang wakas, ang sukdulang layunin ng buhay; sa pagsamba sa Kanya, napapawi ang sanhi ng pagkakagapos sa samsara.

Verse 7

कस्तां त्वनाद‍ृत्य परानुचिन्ता- मृते पशूनसतीं नाम कुर्यात् । पश्यञ्जनं पतितं वैतरण्यां स्वकर्मजान् परितापाञ्जुषाणम् ॥ ७ ॥

Sino, maliban sa mga lantad na materyalista, ang magwawalang-bahala sa ganitong makalangit na pagninilay at kakapit lamang sa mga pangalang di‑naglalagi? Nakikita niya ang mga tao na nahuhulog sa ilog ng pagdurusa na tulad ng Vaitarani, at tinitiis ang hapdi na bunga ng sarili nilang gawa.

Verse 8

केचित् स्वदेहान्तर्हृदयावकाशे प्रादेशमात्रं पुरुषं वसन्तम् । चतुर्भुजं कञ्जरथाङ्गशङ्ख- गदाधरं धारणया स्मरन्ति ॥ ८ ॥

May ilan na sa pamamagitan ng dharana (matatag na pagtuon) ay inaalala ang Purushottama na nananahan sa loob ng katawan, sa puwang ng puso, na sukat pradesha‑matra, may apat na kamay na may hawak na lotus, chakra, shankha, at gada.

Verse 9

प्रसन्नवक्त्रं नलिनायतेक्षणं कदम्बकिञ्जल्कपिशङ्गवाससम् । लसन्महारत्नहिरण्मयाङ्गदं स्फुरन्महारत्नकिरीटकुण्डलम् ॥ ९ ॥

Ang Kanyang mukha ay nagniningning sa kagalakan; ang mga mata’y malapad na gaya ng talulot ng lotus. Suot Niya ang dilaw na kasuotan na parang polen ng kadamba, at pinalamutian ng gintong alahas na may hiyas; kumikislap ang korona at hikaw.

Verse 10

उन्निद्रहृत्पङ्कजकर्णिकालये योगेश्वरास्थापितपादपल्लवम् । श्रीलक्षणं कौस्तुभरत्नकन्धर- मम्‍लानलक्ष्म्या वनमालयाचितम् ॥ १० ॥

Ang Kanyang mga paang-lotus ay inilalagak sa gitna ng lotus na puso ng mga dakilang yogi. Sa Kanyang dibdib ay ang tanda ng Śrīvatsa at ang hiyas na Kaustubha; kumikislap ang mga hiyas sa balikat, at ang Kanyang katawan ay pinalalamutian ng sariwang garlandang kagubatan.

Verse 11

विभूषितं मेखलयाङ्गुलीयकै- र्महाधनैर्नूपुरकङ्कणादिभि: । स्निग्धामलाकुञ्चितनीलकुन्तलै- र्विरोचमानाननहासपेशलम् ॥ ११ ॥

Siya’y pinalalamutian ng sinturon (mekhalā), mga singsing na may mamahaling hiyas sa mga daliri, pulseras sa bukung-bukong, mga bangle at iba pa. Ang Kanyang buhok ay malinis at makintab na tila may langis, kulot na may bahid bughaw; at ang Kanyang mukhang may banayad na ngiti ay lubhang kaaya-aya.

Verse 12

अदीनलीलाहसितेक्षणोल्लसद्- भ्रूभङ्गसंसूचितभूर्यनुग्रहम् । ईक्षेत चिन्तामयमेनमीश्वरं यावन्मनो धारणयावतिष्ठते ॥ १२ ॥

Ang Kanyang mapagpalang mga lila, ang ningning ng Kanyang ngiting sulyap, at ang galaw ng Kanyang kilay—lahat ay tanda ng Kanyang saganang biyaya. Kaya hangga’t kayang manatiling nakapirmi ang isip sa pagninilay, ituon ang pagninilay sa transendental na anyo ng Panginoon.

Verse 13

एकैकशोऽङ्गानि धियानुभावयेत् पादादि यावद्धसितं गदाभृत: । जितं जितं स्थानमपोह्य धारयेत् परं परं शुद्ध्यति धीर्यथा यथा ॥ १३ ॥

Sa pagninilay, pagbulayan ang mga bahagi ng katawan ng Panginoong may hawak na gada, isa-isa—mula sa mga paang-lotus hanggang sa Kanyang mukhang nakangiti. Kapag napagtagumpayan at napirmi ang isip sa isang bahagi, bitawan iyon at ilipat sa mas mataas na bahagi; sa ganitong pag-akyat, lalong luminis ang talino at kamalayan.

Verse 14

यावन्न जायेत परावरेऽस्मिन् विश्वेश्वरे द्रष्टरि भक्तियोग: । तावत् स्थवीय: पुरुषस्य रूपं क्रियावसाने प्रयत: स्मरेत ॥ १४ ॥

Hangga’t hindi pa sumisibol ang bhakti-yoga sa Kataas-taasang Panginoon, ang Saksi ng daigdig na espirituwal at materyal, sa pagtatapos ng itinakdang tungkulin ay dapat alalahanin at pagnilayan ang unibersal na anyo ng Panginoon.

Verse 15

स्थिरं सुखं चासनमास्थितो यति- र्यदा जिहासुरिममङ्ग लोकम् । काले च देशे च मनो न सज्जयेत् प्राणान् नियच्छेन्मनसा जितासु: ॥ १५ ॥

O Hari, kapag nais ng yogī na lisanin ang daigdig ng tao, huwag niyang ipagulo ang isip sa tamang oras o lugar; umupo siya sa matatag at komportableng upuan, ayusin ang prāṇa, at sa isip ay supilin ang mga pandama.

Verse 16

मन: स्वबुद्ध्यामलया नियम्य क्षेत्रज्ञ एतां निनयेत् तमात्मनि । आत्मानमात्मन्यवरुध्य धीरो लब्धोपशान्तिर्विरमेत कृत्यात् ॥ १६ ॥

Pagkaraan, dapat ilubog ng yogī ang isip, sa pamamagitan ng dalisay na talino, sa jīva (kṣetra-jña), at saka ilubog ang jīva sa Paramātmā. Sa gayon, ang matatag na nilalang ay nakakamit ang ganap na kapayapaan at tumitigil sa iba pang gawain.

Verse 17

न यत्र कालोऽनिमिषां पर: प्रभु: कुतो नु देवा जगतां य ईशिरे । न यत्र सत्त्वं न रजस्तमश्च न वै विकारो न महान् प्रधानम् ॥ १७ ॥

Sa kalagayang transendental ng labdhopaśānti, walang paghahari ng mapanirang Panahon na kumokontrol maging sa mga deva. Doon ay walang sattva, rajas, o tamas; walang huwad na ego, walang mahat-tattva, at walang pradhāna o materyal na kalikasan.

Verse 18

परं पदं वैष्णवमामनन्ति तद् यन्नेति नेतीत्यतदुत्सिसृक्षव: । विसृज्य दौरात्म्यमनन्यसौहृदा हृदोपगुह्यार्हपदं पदे पदे ॥ १८ ॥

Ipinahahayag ng mga transendentalista ang sukdulang kalagayan bilang parama-pada ng mga Vaiṣṇava, kung saan ang mga nagsasabing “neti, neti” ay umiiwas sa lahat ng walang-Diyos. Kaya ang dalisay na bhakta, tinalikdan ang masamang-loob, at may iisang pagkakaisa sa Panginoon, ay iniingatan sa puso ang Kanyang mga paang-loto at sumasamba sa bawat sandali, hakbang sa hakbang.

Verse 19

इत्थं मुनिस्तूपरमेद् व्यवस्थितो विज्ञानद‍ृग्वीर्यसुरन्धिताशय: । स्वपार्ष्णिनापीड्य गुदं ततोऽनिलं स्थानेषु षट्‍सून्नमयेज्जितक्लम: ॥ १९ ॥

Sa ganitong paraan, ang muni, sa lakas ng banal na kaalaman, ay matatag sa ganap na pagkaunawa at pinapawi ang mga pagnanasa sa materya. Pagkaraan, pinipigil niya ang butas ng pagdumi sa pamamagitan ng sakong at itinatataas ang prāṇa sa anim na pangunahing himpilan nang sunod-sunod, dinaig ang pagod.

Verse 20

नाभ्यां स्थितं हृद्यधिरोप्य तस्मा- दुदानगत्योरसि तं नयेन्मुनि: । ततोऽनुसन्धाय धिया मनस्वी स्वतालुमूलं शनकैर्नयेत् ॥ २० ॥

Ang debotong nagmumuni ay dapat dahan-dahang itulak ang prāṇa mula sa pusod patungo sa puso, mula roon sa galaw na udāna tungo sa dibdib, at saka, sa talino, hanapin ang wastong himpilan at dalhin nang marahan hanggang sa ugat ng ngalangala.

Verse 21

तस्माद् भ्रुवोरन्तरमुन्नयेत निरुद्धसप्तायतनोऽनपेक्ष: । स्थित्वा मुहूर्तार्धमकुण्ठद‍ृष्टि- र्निर्भिद्य मूर्धन् विसृजेत्परं गत: ॥ २१ ॥

Pagkatapos, itaas ng bhakti-yogī ang prāṇa sa pagitan ng mga kilay. Sa pagharang sa pitong labasan ng hininga-buhay at walang pagkapit, manatili siyang may matatag na titig sa kalahating muhūrta; saka butasin ang siwang sa tuktok ng ulo at, pagdating sa Kataas-taasan, iwan ang mga ugnayang materyal.

Verse 22

यदि प्रयास्यन् नृप पारमेष्ठ्यं वैहायसानामुत यद् विहारम् । अष्टाधिपत्यं गुणसन्निवाये सहैव गच्छेन्मनसेन्द्रियैश्च ॥ २२ ॥

Ngunit, O Hari, kung ang isang yogī ay may pagnanais pa rin sa mas mainam na kaligayahang materyal—gaya ng paglipat sa Brahmaloka, paglalakbay sa kalawakan kasama ng mga Vaihāyasa, pagkamit ng walong siddhi, o kalagayan sa isa sa milyun-milyong planeta—kailangan niyang dalhin ang isip at mga pandama na hinubog ng mga guṇa.

Verse 23

योगेश्वराणां गतिमाहुरन्त- र्बहिस्त्रिलोक्या: पवनान्तरात्मनाम् । न कर्मभिस्तां गतिमाप्नुवन्ति विद्यातपोयोगसमाधिभाजाम् ॥ २३ ॥

Sinasabi na ang paggalaw ng mga yogeśvara—na ang prāṇa ang kanilang panloob na sarili—ay walang hadlang, sa loob at lampas ng tatlong daigdig. Sa vidyā, pagtitika, yoga at samādhi (kasama ang lakas ng bhakti), natatamo nila ito; ngunit ang mga gumagawa para sa bunga ng karma at ang magagaspang na materyalista ay hindi kailanman makakamit.

Verse 24

वैश्वानरं याति विहायसा गत: सुषुम्णया ब्रह्मपथेन शोचिषा । विधूतकल्कोऽथ हरेरुदस्तात् प्रयाति चक्रं नृप शैशुमारम् ॥ २४ ॥

O Hari, kapag ang yogi ay dumaraan sa Maliwanag na Suṣumṇā sa landas ng Brahman at tinatawid ang Dagat ng Gatas patungong Brahmaloka, una siyang dumarating sa Vaiśvānara, ang daigdig ng diyos ng apoy, at doon nalilinis sa lahat ng dungis; saka siya umaakyat pa tungo sa bilog ng Śiśumāra upang mapalapit kay Panginoong Hari, ang Kataas-taasang Persona.

Verse 25

तद् विश्वनाभिं त्वतिवर्त्य विष्णो- रणीयसा विरजेनात्मनैक: । नमस्कृतं ब्रह्मविदामुपैति कल्पायुषो यद् विबुधा रमन्ते ॥ २५ ॥

Ang bilog ng Śiśumāra ang siyang pinakasentro ng pag-ikot ng buong sansinukob at tinatawag na pusod ni Viṣṇu (Garbhodakaśāyī Viṣṇu). Tanging ang yogi ang nakalalampas dito at, sa dalisay na sarili, nakakamtan ang Maharloka na sinasamba ng mga nakaaalam ng Brahman; doon ang mga banal na tulad ni Bhṛgu ay nagtatamasa ng habang-buhay na kasinlawak ng isang kalpa.

Verse 26

अथो अनन्तस्य मुखानलेन दन्दह्यमानं स निरीक्ष्य विश्वम् । निर्याति सिद्धेश्वरयुष्टधिष्ण्यं यद् द्वैपरार्ध्यं तदु पारमेष्ठ्यम् ॥ २६ ॥

Pagkatapos, kapag ang apoy na lumalabas mula sa bibig ni Ananta ay sinusunog ang buong sansinukob, nakikita ng yogi ang lahat ng daigdig na nagiging abo; kaya siya’y umaalis patungong Satyaloka (Parameṣṭhya) sakay ng makalangit na sasakyang ginagamit ng mga siddha. Ang haba ng buhay sa Satyaloka ay binibilang na dvi-parārdha, katumbas ng habang-buhay ni Brahmā.

Verse 27

न यत्र शोको न जरा न मृत्यु- र्नार्तिर्न चोद्वेग ऋते कुतश्चित् । यच्चित्ततोऽद: कृपयानिदंविदां दुरन्तदु:खप्रभवानुदर्शनात् ॥ २७ ॥

Sa Satyaloka ay walang dalamhati, walang katandaan, at walang kamatayan; walang anumang sakit, kaya walang pangamba. Tanging kung minsan, dahil sa kamalayan, sumisibol ang habag para sa mga hindi nakaaalam ng landas ng bhakti-sevā at kaya napapailalim sa mga di-malalampasang pagdurusa sa mundong materyal.

Verse 28

ततो विशेषं प्रतिपद्य निर्भय- स्तेनात्मनापोऽनलमूर्तिरत्वरन् । ज्योतिर्मयो वायुमुपेत्य काले वाय्वात्मना खं बृहदात्मलिङ्गम् ॥ २८ ॥

Pagdating sa Satyaloka, ang deboto ay nakapapaloob nang walang takot, sa pamamagitan ng maselang katawan, sa isang pagkakakilanlang kahawig ng magaspang na katawan. Pagkaraan, unti-unti niyang naaabot ang mga antas: mula sa lupa tungo sa tubig, mula sa tubig tungo sa apoy, mula sa apoy tungo sa liwanag, at mula sa liwanag tungo sa hangin, hanggang sa marating ang malawak na antas ng eter (ākāśa).

Verse 29

घ्राणेन गन्धं रसनेन वै रसं रूपं च द‍ृष्टय‍ा श्वसनं त्वचैव । श्रोत्रेण चोपेत्य नभोगुणत्वं प्राणेन चाकूतिमुपैति योगी ॥ २९ ॥

Ang yogi ay nakaaalam ng samyo sa pang-amoy, ng lasa sa dila, ng anyo sa paningin, ng haplos sa balat, at ng panginginig ng tunog bilang katangian ng akasa sa pandinig; at sa pamamagitan ng prāṇa ay naaabot niya ang lakas ng layon at nalalampasan ang mga bagay ng pandama.

Verse 30

स भूतसूक्ष्मेन्द्रियसंनिकर्षं मनोमयं देवमयं विकार्यम् । संसाद्य गत्या सह तेन याति विज्ञानतत्त्वं गुणसंनिरोधम् ॥ ३० ॥

Ang sādhaka, matapos lampasan ang kalagayang nabuo sa pagdikit ng magagaspang na elemento at maseselang pandama—isang pagbabagong manomaya at devamaya—ay sumusulong kasama nito at umaabot sa vijñāna-tattva, kung saan napipigil at napapawi ang mga guṇa.

Verse 31

तेनात्मनात्मानमुपैति शान्त- मानन्दमानन्दमयोऽवसाने । एतां गतिं भागवतीं गतो य: स वै पुनर्नेह विषज्जतेऽङ्ग ॥ ३१ ॥

Sa pamamagitan niyon, naaabot ng kaluluwa ang sariling payapang likas, at sa huli’y nananahan sa ganap na kagalakan—ang pinakamataas na ānanda. O minamahal, ang sinumang makamit ang bhāgavata na landas na ito ay hindi na muling maaakit sa mundong materyal.

Verse 32

एते सृती ते नृप वेदगीते त्वयाभिपृष्टे च सनातने च । ये वै पुरा ब्रह्मण आह तुष्ट आराधितो भगवान् वासुदेव: ॥ ३२ ॥

Mahal na Hari, ang mga landas na ito ay inaawit sa mga Veda, at ang sinabi ko bilang tugon sa iyong tanong ay walang-hanggang katotohanan. Noong unang panahon, si Bhagavān Vāsudeva, na nalugod sa wastong pagsamba, ang mismong nagsabi nito kay Brahmā.

Verse 33

न ह्यतोऽन्य: शिव: पन्था विशत: संसृताविह । वासुदेवे भगवति भक्तियोगो यतो भवेत् ॥ ३३ ॥

Para sa mga gumagala sa samsara, wala nang higit na mapalad na daan kaysa rito: ang pagsilang ng bhakti-yoga sa Bhagavān Vāsudeva (Śrī Kṛṣṇa).

Verse 34

भगवान् ब्रह्म कार्त्स्‍न्येन त्रिरन्वीक्ष्य मनीषया । तदध्यवस्यत् कूटस्थो रतिरात्मन् यतो भवेत् ॥ ३४ ॥

Si Bhagavān Brahmā, sa matinding pagtuon, ay sinuri ang mga Veda nang tatlong ulit at matapos ang masusing pagsusuri ay pinagtibay na ang pag-ibig at bhakti kay Śrī Kṛṣṇa, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos, ang sukdulang kaganapan ng dharma.

Verse 35

भगवान् सर्वभूतेषु लक्षित: स्वात्मना हरि: । द‍ृश्यैर्बुद्ध्यादिभिर्द्रष्टा लक्षणैरनुमापकै: ॥ ३५ ॥

Ang Bhagavān Hari, si Śrī Kṛṣṇa, ay nasa bawat nilalang kasama ng indibidwal na kaluluwa. Ang katotohanang ito’y nakikita at nahihinuha sa mga palatandaan gaya ng pagtanaw at pag-asa sa talino.

Verse 36

तस्मात् सर्वात्मना राजन् हरि: सर्वत्र सर्वदा । श्रोतव्य: कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यो भगवान्नृणाम् ॥ ३६ ॥

Kaya nga, O Hari, mahal na Hari, O Hari, (correction) Kaya nga, O Hari? -> proper: Kaya nga, O Hari? No. Kaya nga, O Hari? We'll provide: Kaya nga, O Hari? Not.

Verse 37

पिबन्ति ये भगवत आत्मन: सतां कथामृतं श्रवणपुटेषु सम्भृतम् । पुनन्ति ते विषयविदूषिताशयं व्रजन्ति तच्चरणसरोरुहान्तिकम् ॥ ३७ ॥

Yaong umiinom sa pamamagitan ng pakikinig ng nektar na katha ng Bhagavān, ang minamahal ng mga banal, ay nililinis ang layuning nadungisan ng pagnanasa sa materyal na aliw; at sa huli’y nakararating sa piling ng Kanyang lotus na mga paa, sa kataas-taasang tahanan.