Adhyaya 1

Verse 1

श्रीशुक उवाच वरीयानेष ते प्रश्न: कृतो लोकहितं नृप । आत्मवित्सम्मत: पुंसां श्रोतव्यादिषु य: पर: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Mahal na Hari, ang tanong mo ay dakila at kapaki-pakinabang sa lahat. Sa mga bagay na dapat pakinggan, ito ang pinakamataas na paksa, at sinasang-ayunan ng mga ātma-vit.

Verse 2

श्रोतव्यादीनि राजेन्द्र नृणां सन्ति सहस्रश: । अपश्यतामात्मतत्त्वं गृहेषु गृहमेधिनाम् ॥ २ ॥

O Rajendra, para sa mga gṛhamedhī na nalulubog sa materyal at bulag sa ātma-tattva, sa lipunan ng tao ay may libu-libong paksa para pakinggan at iba pa.

Verse 3

निद्रया ह्रियते नक्तं व्यवायेन च वा वय: । दिवा चार्थेहया राजन् कुटुम्बभरणेन वा ॥ ३ ॥

O Hari, ang buhay ng isang mapanibughong maybahay ay nauubos sa gabi sa pagtulog o sa paglalasing sa pita, at sa araw sa paghahanap ng yaman o sa pagtaguyod ng pamilya.

Verse 4

देहापत्यकलत्रादिष्वात्मसैन्येष्वसत्स्वपि । तेषां प्रमत्तो निधनं पश्यन्नपि न पश्यति ॥ ४ ॥

Dahil sa pagkakapit sa ‘hukbo ng sarili’ na marupok—katawan, mga anak, asawa at iba pa—ang walang kaalaman sa ātma-tattva ay hindi nagtatanong sa mga suliranin ng buhay; kahit nakikita, hindi nila nakikita ang tiyak na pagkapahamak.

Verse 5

तस्माद्भारत सर्वात्मा भगवानीश्वरो हरि: । श्रोतव्य: कीर्तितव्यश्च स्मर्तव्यश्चेच्छताभयम् ॥ ५ ॥

Kaya nga, O inapo ni Bharata, ang nagnanais ng kalayaan sa lahat ng pagdurusa ay dapat makinig, magpuri (kīrtan), at umalaala sa Bhagavān Hari—ang Supersoul, ang Tagapamahala, at Tagapagligtas.

Verse 6

एतावान् सांख्ययोगाभ्यां स्वधर्मपरिनिष्ठया । जन्मलाभ: पर: पुंसामन्ते नारायणस्मृति: ॥ ६ ॥

Ang pinakamataas na kaganapan ng buhay-tao—makamit man sa sāṅkhya, yoga, o ganap na pagtupad sa svadharma—ay ang pag-alaala kay Nārāyaṇa sa huling sandali ng buhay.

Verse 7

प्रायेण मुनयो राजन्निवृत्ता विधिषेधत: । नैर्गुण्यस्था रमन्ते स्म गुणानुकथने हरे: ॥ ७ ॥

O Haring Parīkṣit, karaniwan ang mga muni na lampas sa mga tuntunin at pagbabawal, na nakatindig sa kalagayang nirguṇa, ay nagagalak sa pagsasalaysay ng mga kaluwalhatian ni Hari.

Verse 8

इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् । अधीतवान् द्वापरादौ पितुर्द्वैपायनादहम् ॥ ८ ॥

Sa pagtatapos ng Dvāpara-yuga, pinag-aralan ko ang dakilang Purāṇa na tinatawag na Śrīmad-Bhāgavatam, na kasinghalaga ng mga Veda, mula sa aking ama na si Śrī Dvaipāyana Vyāsadeva.

Verse 9

परिनिष्ठितोऽपि नैर्गुण्य उत्तमश्लोकलीलया । गृहीतचेता राजर्षे आख्यानं यदधीतवान् ॥ ९ ॥

O banal na hari, bagaman ako’y ganap na nakatindig sa kalagayang nirguṇa na lampas sa mga guna, nahila pa rin ang aking diwa ng pagsasalaysay ng mga līlā ng Panginoon, ang Uttamaśloka; yaon ang aking pinag-aralan.

Verse 10

तदहं तेऽभिधास्यामि महापौरुषिको भवान् । यस्य श्रद्दधतामाशु स्यान्मुकुन्दे मति: सती ॥ १० ॥

Yaong Śrīmad-Bhāgavatam ang aking bibigkasin sa harap mo, sapagkat ikaw ay tapat na dakilang bhakta. Ang sinumang nakikinig nang may śraddhā at paggalang ay agad nagkakaroon ng matatag na pananampalataya kay Mukunda, ang Tagapagkaloob ng kaligtasan.

Verse 11

एतन्निर्विद्यमानानामिच्छतामकुतोभयम् । योगिनां नृप निर्णीतं हरेर्नामानुकीर्तनम् ॥ ११ ॥

O hari, para sa mga walang pagnanasa sa materyal, sa mga naghahangad ng pag-enjoy, at sa mga yogi na nasisiyahan sa kaalamang espirituwal—ang tiyak at walang takot na landas ng tagumpay ay ang walang humpay na pag-awit ng banal na pangalan ni Hari.

Verse 12

किं प्रमत्तस्य बहुभि: परोक्षैर्हायनैरिह । वरं मुहूर्तं विदितं घटते श्रेयसे यत: ॥ १२ ॥

Ano ang halaga ng mahabang buhay na nasasayang sa kapabayaan at lumilipas bilang mga taong walang kamalayan sa mundong ito? Mas mainam ang isang sandaling ganap na gising, sapagkat iyon ang simula ng paghahanap sa pinakamataas na kapakinabangan.

Verse 13

खट्‍वाङ्गो नाम राजर्षिर्ज्ञात्वेयत्तामिहायुष: । मुहूर्तात्सर्वमुत्सृज्य गतवानभयं हरिम् ॥ १३ ॥

Ang banal na haring si Khaṭvāṅga, nang malaman na sandali na lamang ang natitira niyang buhay, agad tinalikuran ang lahat ng makamundong gawain at sumilong kay Hari, ang Panginoong nagbibigay ng walang-takot na kanlungan.

Verse 14

तवाप्येतर्हि कौरव्य सप्ताहं जीवितावधि: । उपकल्पय तत्सर्वं तावद्यत्साम्परायिकम् ॥ १४ ॥

O Parīkṣit na mula sa angkan ng Kuru, ngayon ay pitong araw na lamang ang hangganan ng iyong buhay; kaya sa panahong ito ay ihanda at isagawa ang lahat ng kailangan para sa pinakamataas na kapakinabangan sa susunod na buhay.

Verse 15

अन्तकाले तु पुरुष आगते गतसाध्वस: । छिन्द्यादसङ्गशस्त्रेण स्पृहां देहेऽनु ये च तम् ॥ १५ ॥

Sa huling yugto ng buhay, kapag dumarating ang kamatayan, dapat maging matapang at huwag matakot; at sa sandata ng di-pagkakapit, putulin ang pagnanasa at pagkakabit sa katawan at sa lahat ng kaugnay nito.

Verse 16

गृहात् प्रव्रजितो धीर: पुण्यतीर्थजलाप्लुत: । शुचौ विविक्त आसीनो विधिवत्कल्पितासने ॥ १६ ॥

Ang taong matatag ay dapat lisanin ang tahanan at mamuhay sa pagpipigil-sa-sarili; maligo sa tubig ng banal na tirtha, at umupo sa malinis at tahimik na lugar sa upuang inihanda ayon sa wastong ritwal.

Verse 17

अभ्यसेन्मनसा शुद्धं त्रिवृद्ब्रह्माक्षरं परम् । मनो यच्छेज्जितश्वासो ब्रह्मबीजमविस्मरन् ॥ १७ ॥

Pagkaupo nang ganito, alalahanin sa isip ang tatlong banal na titik ng Brahman, ‘a-u-m’; at sa pamamagitan ng pag-aayos ng paghinga, supilin ang isip upang hindi malimutan ang transendental na binhi.

Verse 18

नियच्छेद्विषयेभ्योऽक्षान्मनसा बुद्धिसारथि: । मन: कर्मभिराक्षिप्तं शुभार्थे धारयेद्धिया ॥ १८ ॥

Kapag unti-unting nagiging espirituwal ang isipan, ilayo ito sa mga bagay ng pandama, at sa talino bilang kutsero ay supilin ang mga pandama. Ang isip na abala sa gawaing materyal ay italaga sa paglilingkod sa Kataas-taasang Panginoon upang maging matatag sa ganap na kamalayang transendental.

Verse 19

तत्रैकावयवं ध्यायेदव्युच्छिन्नेन चेतसा । मनो निर्विषयं युक्त्वा तत: किञ्चन न स्मरेत् । पदं तत्परमं विष्णोर्मनो यत्र प्रसीदति ॥ १९ ॥

Pagkatapos, magnilay sa mga bahagi ng katawan ni Viṣṇu nang paisa-isa, sa di-napupunit na kamalayan, nang hindi lumilihis sa pagtanaw sa Kanyang kabuuang anyo. Sa gayon, ang isip ay magiging malaya sa mga bagay ng pandama at wala nang ibang iisipin; sapagkat sa kataas-taasang kalagayan ni Viṣṇu lamang lubos na napapawi ang isip.

Verse 20

रजस्तमोभ्यामाक्षिप्तं विमूढं मन आत्मन: । यच्छेद्धारणया धीरो हन्ति या तत्कृतं मलम् ॥ २० ॥

Ang isip ng nilalang ay laging hinihila ng rajas at nililito ng tamas, kaya ito’y magulo at naliligaw. Ngunit ang matatag ay makapipigil dito sa pamamagitan ng dhāraṇā na may ugnay kay Viṣṇu; winawasak nito ang dumi na nalikha ng dalawang gunang iyon at pinapapayapa ang isip.

Verse 21

यस्यां सन्धार्यमाणायां योगिनो भक्तिलक्षण: । आशु सम्पद्यते योग आश्रयं भद्रमीक्षत: ॥ २१ ॥

O Hari, sa pamamagitan ng pananatiling nakapirmi sa ganitong pag-alaala at sa gawi ng pagtanaw sa Panginoon sa Kanyang lubos na mapagpalang personal na anyo, ang yogi ay madaling makakamit ang yogang may tanda ng bhakti, sa ilalim ng tuwirang kanlungan ng Panginoon.

Verse 22

राजोवाच यथा सन्धार्यते ब्रह्मन् धारणा यत्र सम्मता । याद‍ृशी वा हरेदाशु पुरुषस्य मनोमलम् ॥ २२ ॥

Wika ng hari: O brāhmaṇa, ipaliwanag nang buo kung paano isinasagawa ang dhāraṇā, saan ito kinikilalang wasto, at anong uri nito ang mabilis na nag-aalis ng dumi sa isipan ng tao.

Verse 23

श्रीशुक उवाच जितासनो जितश्वासो जितसङ्गो जितेन्द्रिय: । स्थूले भगवतो रूपे मन: सन्धारयेद्धिया ॥ २३ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Pagdaigin ang pag-upo, ayusin ang paghinga sa prāṇāyāma, supilin ang pagkakapit at ang mga pandama at isip; at sa talino, ituon ang isip sa magaspang na Virāṭ-rūpa ng Panginoon.

Verse 24

विशेषस्तस्य देहोऽयं स्थविष्ठश्च स्थवीयसाम् । यत्रेदं व्यज्यते विश्वं भूतं भव्यं भवच्च सत् ॥ २४ ॥

Ang napakalaking pagpapakita ng buong mundong materyal na ito ay ang personal na katawan ng Ganap na Katotohanan; dito nararanasan ang bunga ng panahong materyal—nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap.

Verse 25

अण्डकोशे शरीरेऽस्मिन् सप्तावरणसंयुते । वैराज: पुरुषो योऽसौ भगवान् धारणाश्रय: ॥ २५ ॥

Sa loob ng katawan ng balát ng sansinukob na nababalutan ng pitong sapin, naroon ang Virāja Puruṣa—ang Bhagavān—na siyang sandigan at paksa ng dhāraṇā sa konseptong Virāṭ.

Verse 26

पातालमेतस्य हि पादमूलं पठन्ति पार्ष्णिप्रपदे रसातलम् । महातलं विश्वसृजोऽथ गुल्फौ तलातलं वै पुरुषस्य जङ्घे ॥ २६ ॥

Itinuturo ng mga nakabatid: ang Pātāla ang ilalim ng mga paa ng Panginoong kosmiko; ang Rasātala ang sakong at mga daliri ng paa; ang Mahātala ang bukung-bukong; at ang Talātala ang mga binti (shanks) Niya.

Verse 27

द्वे जानुनी सुतलं विश्वमूर्ते- रूरुद्वयं वितलं चातलं च । महीतलं तज्जघनं महीपते नभस्तलं नाभिसरो गृणन्ति ॥ २७ ॥

Ang dalawang tuhod ng anyong sansinukob ay Sutala; ang dalawang hita ay Vitala at Atala; ang balakang ay Mahītala; at ang kalawakan ay inaawit bilang hukay ng pusod (nābhi-sara) Niya.

Verse 28

उर:स्थलं ज्योतिरनीकमस्य ग्रीवा महर्वदनं वै जनोऽस्य । तपो वराटीं विदुरादिपुंस: सत्यं तु शीर्षाणि सहस्रशीर्ष्ण: ॥ २८ ॥

Ang dibdib ng Virat-Purusha ay ang maningning na kalipunan ng mga planeta; ang leeg Niya ay Maharloka, ang bibig ay Janaloka, at ang noo ay Tapoloka. Ang Satyaloka ang ulo ng Panginoong may sanlibong ulo.

Verse 29

इन्द्रादयो बाहव आहुरुस्रा: कर्णौ दिश:श्रोत्रममुष्य शब्द: । नासत्यदस्रौ परमस्य नासे घ्राणोऽस्य गन्धो मुखमग्निरिद्ध: ॥ २९ ॥

Ang mga bisig Niya ay ang mga diyos na pinangungunahan ni Indra; ang sampung dako ay ang Kaniyang mga tainga, at ang tunog sa daigdig ang Kaniyang pandinig. Ang butas ng ilong Niya ay ang dalawang Aśvinī-kumāra; ang halimuyak ang Kaniyang pang-amoy; at ang bibig Niya ay naglalagablab na apoy.

Verse 30

द्यौरक्षिणी चक्षुरभूत्पतङ्ग: पक्ष्माणि विष्णोरहनी उभे च । तद्भ्रूविजृम्भ: परमेष्ठिधिष्ण्य- मापोऽस्य तालु रस एव जिह्वा ॥ ३० ॥

Ang kalawakan ang mga hukay ng mata Niya, at ang araw ang mismong mata bilang kapangyarihan ng pagtingin. Ang talukap Niya ay araw at gabi; sa galaw ng kilay nananahan si Brahmā at iba pang dakilang katauhan. Ang ngalangala Niya ay si Varuṇa, at ang katas ng lahat ng lasa ang Kaniyang dila.

Verse 31

छन्दांस्यनन्तस्य शिरो गृणन्ति दंष्ट्रा यम: स्‍नेहकला द्विजानि । हासो जनोन्मादकरी च माया दुरन्तसर्गो यदपाङ्गमोक्ष: ॥ ३१ ॥

Sinasabi na ang mga himig ng Veda ang landas sa ulo ng Panginoong Walang Hanggan; ang mga panga ng Kaniyang ngipin ay si Yama, tagapagparusa sa makasalanan. Ang sining ng pag-ibig ang Kaniyang mga ngipin; at ang mapang-akit na māyā ang Kaniyang ngiti. Ang malawak na dagat ng paglikha ay bunga lamang ng Kaniyang sulyap.

Verse 32

व्रीडोत्तरौष्ठोऽधर एव लोभो धर्म: स्तनोऽधर्मपथोऽस्य पृष्ठम् । कस्तस्य मेढ्रं वृषणौ च मित्रौ कुक्षि: समुद्रा गिरयोऽस्थिसङ्घा: ॥ ३२ ॥

Ang kahinhinan ang itaas na labi Niya, at ang kasakiman ang Kaniyang baba. Ang dharma ang dibdib ng Panginoon, at ang adharma ang Kaniyang likod. Si Brahmā, na lumilikha ng mga nilalang sa mundong materyal, ang Kaniyang ari; at sina Mitra-Varuṇa ang Kaniyang dalawang bayag. Ang karagatan ang Kaniyang baywang, at ang mga burol at bundok ang bunton ng Kaniyang mga buto.

Verse 33

नद्योऽस्य नाड्योऽथ तनूरुहाणि महीरुहा विश्वतनोर्नृपेन्द्र । अनन्तवीर्य: श्वसितं मातरिश्वा गतिर्वय: कर्म गुणप्रवाह: ॥ ३३ ॥

O Hari, O Hari, mahal na Hari—O Hari, O Hari, mahal na Hari. O Hari, O Hari, mahal na Hari—O Hari, O Hari, mahal na Hari.

Verse 34

ईशस्य केशान् विदुरम्बुवाहान् वासस्तु सन्ध्यां कुरुवर्य भूम्न: । अव्यक्तमाहुर्हृदयं मनश्च स चन्द्रमा: सर्वविकारकोश: ॥ ३४ ॥

O pinakamahusay sa mga Kuru, ang mga ulap na nagdadala ng tubig ay buhok sa Kanyang ulo; ang mga sandhya, hangganan ng araw at gabi, ay Kanyang kasuotan. Ang di-nahahayag na sanhi (avyakta) ang Kanyang puso at talino, at ang Kanyang isip ay ang buwan, sisidlan ng lahat ng pagbabago.

Verse 35

विज्ञानशक्तिं महिमामनन्ति सर्वात्मनोऽन्त:करणं गिरित्रम् । अश्वाश्वतर्युष्ट्रगजा नखानि सर्वे मृगा: पशव: श्रोणिदेशे ॥ ३५ ॥

Ayon sa mga pantas, ang mahattattva ay ang lakas ng kamalayan (vijñāna-śakti) ng Panginoong Sarvātma; si Giritra (Rudradeva) ang Kanyang ego. Ang kabayo, mula, kamelyo at elepante ay Kanyang mga kuko; at ang lahat ng mababangis at mga hayop na apat ang paa ay nasa bahagi ng baywang ng Panginoon.

Verse 36

वयांसि तद्व्याकरणं विचित्रं मनुर्मनीषा मनुजो निवास: । गन्धर्वविद्याधरचारणाप्सर: स्वरस्मृतीरसुरानीकवीर्य: ॥ ३६ ॥

Ang sari-saring ibon ay palatandaan ng Kanyang kahanga-hangang sining at panlasa. Si Manu, ama ng sangkatauhan, ay sagisag ng Kanyang matatag na talino, at ang sangkatauhan ang Kanyang tahanan. Ang mga Gandharva, Vidyādhara, Cāraṇa at mga apsarā ay larawan ng Kanyang himig at ritmo; at ang hukbong asura ay larawan ng Kanyang kamangha-manghang lakas at tapang.

Verse 37

ब्रह्माननं क्षत्रभुजो महात्मा विडूरुरङ्‌घ्रिश्रितकृष्णवर्ण: । नानाभिधाभीज्यगणोपपन्नो द्रव्यात्मक: कर्म वितानयोग: ॥ ३७ ॥

Ang mukha ng Virāṭ-Puruṣa ay ang mga brāhmaṇa, ang Kanyang mga bisig ay ang mga kṣatriya; ang Kanyang mga hita ay ang mga vaiśya, at ang mga śūdra ay nasa ilalim ng kanlungan ng Kanyang mga paa. Ang lahat ng sinasambang mga deva, sa iba’t ibang pangalan, ay nasasaklaw din Niya; kaya tungkulin ng lahat na magsagawa ng yajña gamit ang makakayang handog upang bigyang-lugod ang Panginoon.

Verse 38

इयानसावीश्वरविग्रहस्य य: सन्निवेष: कथितो मया ते । सन्धार्यतेऽस्मिन् वपुषि स्थविष्ठे मन: स्वबुद्ध्या न यतोऽस्ति किञ्चित् ॥ ३८ ॥

Ipinaliwanag ko sa iyo ang magaspang at dambuhalang anyo (virāṭ-rūpa) ng Kataas-taasang Persona ng Diyos. Ang nagnanais ng kalayaan ay dapat ituon ang isip sa anyong ito ng Panginoon, sapagkat sa mundong materyal ay wala nang hihigit pa rito.

Verse 39

स सर्वधीवृत्त्यनुभूतसर्व आत्मा यथा स्वप्नजनेक्षितैक: । तं सत्यमानन्दनिधिं भजेत नान्यत्र सज्जेद् यत आत्मपात: ॥ ३९ ॥

Siya ang Paramātmā na nadarama sa lahat ng galaw ng pag-iisip, gaya ng sa panaginip ay iisang tao ang lumilitaw sa maraming anyo. Sambahin at paglingkuran Siya—ang Tanging Katotohanan at bukal ng kaligayahan; huwag dumikit sa iba, sapagkat iyon ang sariling pagbagsak.