Adhyaya 3

Verse 1

श्री शुक उवाच: द‍ृष्ट्वात्मनि जये व्यग्रान् नृपान् हसति भूरियम् । अहो मा विजिगीषन्ति मृत्यो: क्रीडनका नृपा: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Nang makita ng daigdig ang mga haring abala sa pagnanais na sakupin siya, tumawa ang lupa. Sinabi niya: “Tingnan ninyo! Ang mga haring ito’y laruan lamang sa kamay ng kamatayan, ngunit nais pa akong sakupin.”

Verse 2

काम एष नरेन्द्राणां मोघ: स्याद् विदुषामपि । येन फेनोपमे पिण्डे येऽतिविश्रम्भिता नृपा: ॥ २ ॥

O mga hari ng tao! Ang pita ng makamundo ay nagdudulot ng kabiguan kahit sa marurunong. Dahil sa pita, ang mga hari’y naglalagak ng malaking tiwala sa katawang panandaliang gaya ng bula sa tubig.

Verse 3

पूर्वं निर्जित्य षड्‌वर्गं जेष्यामो राजमन्त्रिण: । तत: सचिवपौराप्तकरीन्द्रानस्य कण्टकान् ॥ ३ ॥ एवं क्रमेण जेष्याम: पृथ्वीं सागरमेखलाम् । इत्याशाबद्धहृदया न पश्यन्त्यन्तिकेऽन्तकम् ॥ ४ ॥

Iniisip ng mga hari at pulitiko: “Una, lulupigin namin ang anim na kaaway sa loob (pandama at isip); saka pasusukuin ang mga punong ministro at aalisin ang ‘tinik’ ng mga tagapayo, mamamayan, kaibigan-kamag-anak, at mga tagapag-alaga ng elepante. Sa gayon, unti-unti naming sasakupin ang daigdig na napapaligiran ng dagat.” Ngunit dahil nakagapos sa pag-asa ang puso, hindi nila nakikita ang kamatayang malapit na.

Verse 4

पूर्वं निर्जित्य षड्‌वर्गं जेष्यामो राजमन्त्रिण: । तत: सचिवपौराप्तकरीन्द्रानस्य कण्टकान् ॥ ३ ॥ एवं क्रमेण जेष्याम: पृथ्वीं सागरमेखलाम् । इत्याशाबद्धहृदया न पश्यन्त्यन्तिकेऽन्तकम् ॥ ४ ॥

Iniisip ng mga hari at pulitiko: “Una, lulupigin namin ang anim na kaaway sa loob (pandama at isip); saka pasusukuin ang mga punong ministro at aalisin ang ‘tinik’ ng mga tagapayo, mamamayan, kaibigan-kamag-anak, at mga tagapag-alaga ng elepante. Sa gayon, unti-unti naming sasakupin ang daigdig na napapaligiran ng dagat.” Ngunit dahil nakagapos sa pag-asa ang puso, hindi nila nakikita ang kamatayang malapit na.

Verse 5

समुद्रावरणां जित्वा मां विशन्त्यब्धिमोजसा । कियदात्मजयस्यैतन्मुक्तिरात्मजये फलम् ॥ ५ ॥

Matapos sakupin ang lupang napapaligiran ng dagat, ang mga palalong hari ay pumapasok pa sa karagatan nang sapilitan, na para bang sasakupin pati ang dagat. Ano ang silbi ng pagpipigil-sa-sarili kung para sa pagsasamantala sa pulitika? Ang tunay na bunga ng pagpipigil-sa-sarili ay moksha—kalayaan ng espiritu.

Verse 6

यां विसृज्यैव मनवस्तत्सुताश्च कुरूद्वह । गता यथागतं युद्धे तां मां जेष्यन्त्यबुद्धय: ॥ ६ ॥

O pinakamainam sa mga Kuru! Noong una, iniwan ako nina Manu at ng kanilang mga salinlahi; umalis sila sa daigdig sa digmaan nang walang magawa, gaya rin ng pagdating nila. Gayunman, hanggang ngayon ay sinusubukan pa rin akong sakupin ng mga mangmang.

Verse 7

मत्कृते पितृपुत्राणां भ्रातृणां चापि विग्रह: । जायते ह्यसतां राज्ये ममताबद्धचेतसाम् ॥ ७ ॥

Dahil sa pagnanais na manaig sa Akin, ang mga taong alipin ng materya ay naglalaban-laban. Sa pagkagapos ng puso sa pag-aangkin ng kapangyarihan, ang ama’y kumakalaban sa anak at ang magkakapatid ay nag-aaway.

Verse 8

ममैवेयं मही कृत्स्‍ना न ते मूढेति वादिन: । स्पर्धमाना मिथो घ्नन्ति म्रियन्ते मत्कृते नृपा: ॥ ८ ॥

Hinahamon ng mga pinuno ang isa’t isa: “Akin ang buong lupain; hindi sa iyo, hangal!” Sa gayong tunggalian, sila’y nag-aagawan, nagsasalakay, at namamatay dahil sa Akin.

Verse 9

श्रीशुक उवाच पृथु: पुरूरवा गाधिर्नहुषो भरतोऽर्जुन: । मान्धाता सगरो राम: खट्‌वाङ्गो धुन्धुहा रघु: ॥ ९ ॥ तृणबिन्दुर्ययातिश्च शर्याति: शन्तनुर्गय: । भगीरथ: कुवलयाश्व: ककुत्स्थो नैषधो नृग: ॥ १० ॥ हिरण्यकशिपुर्वृत्रो रावणो लोकरावण: । नमुचि: शम्बरो भौमो हिरण्याक्षोऽथ तारक: ॥ ११ ॥ अन्ये च बहवो दैत्या राजानो ये महेश्वरा: । सर्वे सर्वविद: शूरा: सर्वे सर्वजितोऽजिता: ॥ १२ ॥ ममतां मय्यवर्तन्त कृत्वोच्चैर्मर्त्यधर्मिण: । कथावशेषा: कालेन ह्यकृतार्था: कृता विभो ॥ १३ ॥

Sinabi ni Śrī Śuka—ang mga haring gaya nina Pṛthu, Purūravā, Gādhi, Nahuṣa, Bharata, Kārtavīrya Arjuna, Māndhātā, Sagara, Rāma, Khaṭvāṅga, Dhundhuhā, Raghu; Tṛṇabindu, Yayāti, Śaryāti, Śantanu, Gaya; Bhagīratha, Kuvalayāśva, Kakutstha, Naiṣadha, Nṛga; Hiraṇyakaśipu, Vṛtra, si Rāvaṇa na nagpaiyak sa buong daigdig, Namuci, Śambara, Bhauma, Hiraṇyākṣa at Tāraka; at marami pang daitya at makapangyarihang hari—lahat ay marurunong, matatapang, mapagtagumpay sa lahat at mahirap daigin. Gayunman, O Makapangyarihang Panginoon, kahit nabuhay silang may matinding pag-aangkin sa Akin, ginawang nalalabing salaysay lamang sila ng panahon; walang sinuman ang nakapagtatag ng pamumunong walang hanggan.

Verse 10

श्रीशुक उवाच पृथु: पुरूरवा गाधिर्नहुषो भरतोऽर्जुन: । मान्धाता सगरो राम: खट्‌वाङ्गो धुन्धुहा रघु: ॥ ९ ॥ तृणबिन्दुर्ययातिश्च शर्याति: शन्तनुर्गय: । भगीरथ: कुवलयाश्व: ककुत्स्थो नैषधो नृग: ॥ १० ॥ हिरण्यकशिपुर्वृत्रो रावणो लोकरावण: । नमुचि: शम्बरो भौमो हिरण्याक्षोऽथ तारक: ॥ ११ ॥ अन्ये च बहवो दैत्या राजानो ये महेश्वरा: । सर्वे सर्वविद: शूरा: सर्वे सर्वजितोऽजिता: ॥ १२ ॥ ममतां मय्यवर्तन्त कृत्वोच्चैर्मर्त्यधर्मिण: । कथावशेषा: कालेन ह्यकृतार्था: कृता विभो ॥ १३ ॥

Sinabi ni Śrī Śuka—ang mga haring gaya nina Pṛthu, Purūravā, Gādhi, Nahuṣa, Bharata, Kārtavīrya Arjuna, Māndhātā, Sagara, Rāma, Khaṭvāṅga, Dhundhuhā, Raghu; Tṛṇabindu, Yayāti, Śaryāti, Śantanu, Gaya; Bhagīratha, Kuvalayāśva, Kakutstha, Naiṣadha, Nṛga; Hiraṇyakaśipu, Vṛtra, si Rāvaṇa na nagpaiyak sa buong daigdig, Namuci, Śambara, Bhauma, Hiraṇyākṣa at Tāraka; at marami pang daitya at makapangyarihang hari—lahat ay marurunong, matatapang, mapagtagumpay sa lahat at mahirap daigin. Gayunman, O Makapangyarihang Panginoon, kahit nabuhay silang may matinding pag-aangkin sa Akin, ginawang nalalabing salaysay lamang sila ng panahon; walang sinuman ang nakapagtatag ng pamumunong walang hanggan.

Verse 11

श्रीशुक उवाच पृथु: पुरूरवा गाधिर्नहुषो भरतोऽर्जुन: । मान्धाता सगरो राम: खट्‌वाङ्गो धुन्धुहा रघु: ॥ ९ ॥ तृणबिन्दुर्ययातिश्च शर्याति: शन्तनुर्गय: । भगीरथ: कुवलयाश्व: ककुत्स्थो नैषधो नृग: ॥ १० ॥ हिरण्यकशिपुर्वृत्रो रावणो लोकरावण: । नमुचि: शम्बरो भौमो हिरण्याक्षोऽथ तारक: ॥ ११ ॥ अन्ये च बहवो दैत्या राजानो ये महेश्वरा: । सर्वे सर्वविद: शूरा: सर्वे सर्वजितोऽजिता: ॥ १२ ॥ ममतां मय्यवर्तन्त कृत्वोच्चैर्मर्त्यधर्मिण: । कथावशेषा: कालेन ह्यकृतार्था: कृता विभो ॥ १३ ॥

Sinabi ni Śrī Śuka—ang mga haring gaya nina Pṛthu, Purūravā, Gādhi, Nahuṣa, Bharata, Kārtavīrya Arjuna, Māndhātā, Sagara, Rāma, Khaṭvāṅga, Dhundhuhā, Raghu; Tṛṇabindu, Yayāti, Śaryāti, Śantanu, Gaya; Bhagīratha, Kuvalayāśva, Kakutstha, Naiṣadha, Nṛga; Hiraṇyakaśipu, Vṛtra, si Rāvaṇa na nagpaiyak sa buong daigdig, Namuci, Śambara, Bhauma, Hiraṇyākṣa at Tāraka; at marami pang daitya at makapangyarihang hari—lahat ay marurunong, matatapang, mapagtagumpay sa lahat at mahirap daigin. Gayunman, O Makapangyarihang Panginoon, kahit nabuhay silang may matinding pag-aangkin sa Akin, ginawang nalalabing salaysay lamang sila ng panahon; walang sinuman ang nakapagtatag ng pamumunong walang hanggan.

Verse 12

श्रीशुक उवाच पृथु: पुरूरवा गाधिर्नहुषो भरतोऽर्जुन: । मान्धाता सगरो राम: खट्‌वाङ्गो धुन्धुहा रघु: ॥ ९ ॥ तृणबिन्दुर्ययातिश्च शर्याति: शन्तनुर्गय: । भगीरथ: कुवलयाश्व: ककुत्स्थो नैषधो नृग: ॥ १० ॥ हिरण्यकशिपुर्वृत्रो रावणो लोकरावण: । नमुचि: शम्बरो भौमो हिरण्याक्षोऽथ तारक: ॥ ११ ॥ अन्ये च बहवो दैत्या राजानो ये महेश्वरा: । सर्वे सर्वविद: शूरा: सर्वे सर्वजितोऽजिता: ॥ १२ ॥ ममतां मय्यवर्तन्त कृत्वोच्चैर्मर्त्यधर्मिण: । कथावशेषा: कालेन ह्यकृतार्था: कृता विभो ॥ १३ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Ang mga haring gaya nina Pṛthu, Purūravā, Gādhi, Nahuṣa, Bharata, Kārtavīrya Arjuna, Māndhātā, Sagara, Rāma, Khaṭvāṅga, Dhundhuhā, Raghu, Tṛṇabindu, Yayāti, Śaryāti, Śantanu, Gaya, Bhagīratha, Kuvalayāśva, Kakutstha, Naiṣadha, Nṛga, Hiraṇyakaśipu, Vṛtra, si Rāvaṇa na nagpaiyak sa buong daigdig, Namuci, Śambara, Bhauma, Hiraṇyākṣa at Tāraka—at marami pang asura at makapangyarihang hari—ay pawang marurunong, matatapang, mapanagumpay sa lahat, at halos di-matatalo. Gayunman, O Makapangyarihang Panginoon, dahil saklaw sila ng paglipas ng panahon at ng batas ng pagkamatay, yaong nabuhay sa pagkapit ng pag-aangkin sa akin ay nauwi lamang sa mga salaysay; walang sinuman ang nakapagtatag ng pamumunong walang hanggan.

Verse 13

श्रीशुक उवाच पृथु: पुरूरवा गाधिर्नहुषो भरतोऽर्जुन: । मान्धाता सगरो राम: खट्‌वाङ्गो धुन्धुहा रघु: ॥ ९ ॥ तृणबिन्दुर्ययातिश्च शर्याति: शन्तनुर्गय: । भगीरथ: कुवलयाश्व: ककुत्स्थो नैषधो नृग: ॥ १० ॥ हिरण्यकशिपुर्वृत्रो रावणो लोकरावण: । नमुचि: शम्बरो भौमो हिरण्याक्षोऽथ तारक: ॥ ११ ॥ अन्ये च बहवो दैत्या राजानो ये महेश्वरा: । सर्वे सर्वविद: शूरा: सर्वे सर्वजितोऽजिता: ॥ १२ ॥ ममतां मय्यवर्तन्त कृत्वोच्चैर्मर्त्यधर्मिण: । कथावशेषा: कालेन ह्यकृतार्था: कृता विभो ॥ १३ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Ang mga haring gaya nina Pṛthu, Purūravā, Gādhi, Nahuṣa, Bharata, Kārtavīrya Arjuna, Māndhātā, Sagara, Rāma, Khaṭvāṅga, Dhundhuhā, Raghu, Tṛṇabindu, Yayāti, Śaryāti, Śantanu, Gaya, Bhagīratha, Kuvalayāśva, Kakutstha, Naiṣadha, Nṛga, Hiraṇyakaśipu, Vṛtra, si Rāvaṇa na nagpaiyak sa buong daigdig, Namuci, Śambara, Bhauma, Hiraṇyākṣa at Tāraka—at marami pang asura at makapangyarihang hari—ay pawang marurunong, matatapang, mapanagumpay sa lahat, at halos di-matatalo. Gayunman, O Makapangyarihang Panginoon, dahil saklaw sila ng paglipas ng panahon at ng batas ng pagkamatay, yaong nabuhay sa pagkapit ng pag-aangkin sa akin ay nauwi lamang sa mga salaysay; walang sinuman ang nakapagtatag ng pamumunong walang hanggan.

Verse 14

कथा इमास्ते कथिता महीयसां विताय लोकेषु यश: परेयुषाम् । विज्ञानवैराग्यविवक्षया विभो वचोविभूतीर्न तु पारमार्थ्यम् ॥ १४ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: O makapangyarihang Parīkṣit, isinalaysay ko sa iyo ang mga kuwento ng mga dakilang hari na nagpalaganap ng kanilang katanyagan sa mga daigdig at saka pumanaw. O Panginoon, ang tunay kong layon ay ituro ang kaalamang transendental at ang paglayo sa pagnanasa (vairāgya). Ang mga salaysay tungkol sa mga hari ay nagbibigay ng dangal at bigat sa mga salitang ito, ngunit hindi sila mismo ang sukdulang katotohanan.

Verse 15

यस्तूत्तम:श्लोकगुणानुवाद: सङ्गीयतेऽभीक्ष्णममङ्गलघ्न: । तमेव नित्यं श‍ृणुयादभीक्ष्णं कृष्णेऽमलां भक्तिमभीप्समान: ॥ १५ ॥

Ang sinumang nagnanais ng dalisay na bhakti kay Panginoong Kṛṣṇa ay dapat makinig sa mga salaysay ng maluwalhating katangian ni Uttamaḥśloka, na kapag patuloy na inaawit (saṅkīrtana) ay pumupuksa sa lahat ng di-mabuti. Dapat itong pakinggan ng deboto araw-araw at paulit-ulit—sa mga pagtitipong debosyonal at maging sa buong maghapon.

Verse 16

श्रीराजोवाच केनोपायेन भगवन् कलेर्दोषान् कलौ जना: । विधमिष्यन्त्युपचितांस्तन्मे ब्रूहि यथा मुने ॥ १६ ॥

Nagsalita si Haring Parīkṣit: O Bhagavān, sa anong paraan maaalis ng mga tao sa Panahon ng Kali ang naipong dungis at mga kapintasan ng panahong ito? O dakilang muni, ipaliwanag mo sa akin nang wasto.

Verse 17

युगानि युगधर्मांश्च मानं प्रलयकल्पयो: । कालस्येश्वररूपस्य गतिं विष्णोर्महात्मन: ॥ १७ ॥

Ipaliwanag po sa akin ang mga yuga, ang mga katangian ng dharma sa bawat yuga, ang tagal ng pagpapanatili at pagkalipol ng sansinukob, at ang pag-inog ng Panahon na siyang tuwirang anyo ng Panginoong Vishnu, ang Paramatma.

Verse 18

श्रीशुक उवाच कृते प्रवर्तते धर्मश्चतुष्पात्तज्जनैर्धृत: । सत्यं दया तपो दानमिति पादा विभोर्नृप ॥ १८ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: Mahal na Hari, sa Kṛta (Satya) yuga, ang dharma ay ganap na nakatayo sa apat na paa at maingat na pinangangalagaan ng mga tao roon. Ang apat na paa ng dharma ay katotohanan, habag, pag-aayuno/tapás, at pagkakaloob.

Verse 19

सन्तुष्टा: करुणा मैत्रा: शान्ता दान्तास्तितिक्षव: । आत्मारामा: समद‍ृश: प्रायश: श्रमणा जना: ॥ १९ ॥

Ang mga tao sa Satya-yuga ay kadalasang kontento, mahabagin, palakaibigan sa lahat, mapayapa, may pagpipigil sa sarili, at matiisin. Sila’y nagagalak mula sa loob, tumitingin nang pantay sa lahat, at masikap na nagsisikap para sa ganap na pag-unlad espirituwal.

Verse 20

त्रेतायां धर्मपादानां तुर्यांशो हीयते शनै: । अधर्मपादैरनृतहिंसासन्तोषविग्रहै: ॥ २० ॥

Sa Tretā-yuga, ang bawat paa ng dharma ay unti-unting nababawasan ng isang-kapat dahil sa impluwensiya ng apat na haligi ng adharma: kasinungalingan, karahasan, kawalang-kasiyahan, at alitan.

Verse 21

तदा क्रियातपोनिष्ठा नातिहिंस्रा न लम्पटा: । त्रैवर्गिकास्त्रयीवृद्धा वर्णा ब्रह्मोत्तरा नृप ॥ २१ ॥

O Hari, sa Tretā-yuga ang mga tao ay nakatuon sa mga ritwal at mahigpit na tapás; hindi sila labis na marahas at hindi rin alipin ng pagnanasa. Ang kanilang hangarin ay lalo na ang tri-varga—dharma, artha, at kāma—at sa pagsunod sa mga tuntunin ng tatlong Veda ay nakakamtan nila ang kasaganaan. Bagaman nahahati ang lipunan sa apat na varna, karamihan ay mga brāhmaṇa.

Verse 22

तप:सत्यदयादानेष्वर्धं ह्रस्वति द्वापरे । हिंसातुष्टय‍नृतद्वेषैर्धर्मस्याधर्मलक्षणै: ॥ २२ ॥

Sa panahon ng Dvāpara, ang mga katangiang relihiyoso ng pagpapakasakit, katotohanan, awa, at pagkakawanggawa ay nababawasan ng kalahati dahil sa kawalan ng kasiyahan, kasinungalingan, karahasan, at alitan.

Verse 23

यशस्विनो महाशीला: स्वाध्यायाध्ययने रता: । आढ्या: कुटुम्बिनो हृष्टा वर्णा: क्षत्रद्विजोत्तरा: ॥ २३ ॥

Sa panahon ng Dvāpara, ang mga tao ay interesado sa kaluwalhatian at napaka-marangal. Inilalaan nila ang kanilang sarili sa pag-aaral ng mga Veda, nagtataglay ng malaking kayamanan, sumusuporta sa malalaking pamilya, at masiglang tinatamasa ang buhay. Sa apat na uri, ang mga kṣatriya at brāhmaṇa ang pinakamarami.

Verse 24

कलौ तु धर्मपादानां तुर्यांशोऽधर्महेतुभि: । एधमानै: क्षीयमाणो ह्यन्ते सोऽपि विनङ्‌क्ष्यति ॥ २४ ॥

Sa Panahon ng Kali, tanging sangkapat na lamang ng mga prinsipyong panrelihiyon ang natitira. Ang huling labí na iyon ay patuloy na mababawasan ng patuloy na dumaraming mga prinsipyo ng kawalan ng relihiyon at sa huli ay mawawasak.

Verse 25

तस्मिन् लुब्धा दुराचारा निर्दया: शुष्कवैरिण: । दुर्भगा भूरितर्षाश्च शूद्रदासोत्तरा: प्रजा: ॥ २५ ॥

Sa panahon ng Kali, ang mga tao ay may posibilidad na maging sakim, masama ang ugali at walang awa, at nag-aaway sila sa isa't isa nang walang sapat na dahilan. Sawimpalad at nahuhumaling sa mga materyal na pagnanasa, ang mga tao ng Kali-yuga ay halos lahat ay mga śūdra at barbaro.

Verse 26

सत्त्वं रजस्तम इति द‍ृश्यन्ते पुरुषे गुणा: । कालसञ्चोदितास्ते वै परिवर्तन्त आत्मनि ॥ २६ ॥

Ang mga materyal na mode — kabutihan, pagsinta, at kamangmangan — na ang mga permutasyon ay naoobserbahan sa isipan ng isang tao, ay pinakikilos ng kapangyarihan ng panahon.

Verse 27

प्रभवन्ति यदा सत्त्वे मनोबुद्धीन्द्रियाणि च । तदा कृतयुगं विद्याज्ज्ञाने तपसि यद् रुचि: ॥ २७ ॥

Kapag ang isip, talino, at mga pandama ay matatag sa gunang kabutihan (sattva), ang panahong iyon ay dapat kilalaning Satya-yuga; noon, kinalulugdan ang kaalaman at pag-aayuno/tapasya.

Verse 28

यदा कर्मसु काम्येषु भक्तिर्यशसि देहिनाम् । तदा त्रेता रजोवृत्तिरिति जानीहि बुद्धिमन् ॥ २८ ॥

O pinakamatalino, kapag ang mga nilalang ay masigasig sa tungkulin ngunit may lihim na hangarin sa bunga at naghahanap ng dangal at papuri, unawain mo itong Treta-yuga, na pinangingibabawan ng rajas (pagnanasa).

Verse 29

यदा लोभस्त्वसन्तोषो मानो दम्भोऽथ मत्सर: । कर्मणां चापि काम्यानां द्वापरं तद् रजस्तम: ॥ २९ ॥

Kapag nangingibabaw ang kasakiman, kawalang-kasiyahan, huwad na pagmamataas, pagkukunwari, at inggit, kasama ang pagkahumaling sa makasariling gawain, iyon ang Dvapara-yuga na pinaghaharian ng halong rajas at tamas.

Verse 30

यदा मायानृतं तन्द्रा निद्रा हिंसा विषादनम् । शोकमोहौ भयं दैन्यं स कलिस्तामस: स्मृत: ॥ ३० ॥

Kapag nangingibabaw ang panlilinlang, kasinungalingan, katamaran, pagkaantok, karahasan, panlulumo, pagdadalamhati, pagkalito, takot, at kahirapan, iyon ang Kali-yuga, na itinuturing na panahon ng tamas (kamangmangan).

Verse 31

तस्मात् क्षुद्रद‍ृशो मर्त्या: क्षुद्रभाग्या महाशना: । कामिनो वित्तहीनाश्च स्वैरिण्यश्च स्त्रियोऽसती: ॥ ३१ ॥

Dahil sa mga kapintasan ng Kali-yuga, ang mga tao ay magiging makitid ang pananaw, kapos sa kapalaran, matakaw, mapagnasa, at salat sa yaman; ang mga babae naman, nawawalan ng kalinisan ng asal, magiging palaboy sa pag-ibig at lilipat-lipat mula sa isang lalaki tungo sa iba.

Verse 32

दस्यूत्कृष्टा जनपदा वेदा: पाषण्डदूषिता: । राजानश्च प्रजाभक्षा: शिश्न‍ोदरपरा द्विजा: ॥ ३२ ॥

Ang mga lungsod ay mangingibabawan ng mga magnanakaw, ang mga Veda ay dudumihan ng mga maling interpretasyon, ang mga pinuno ay aabusuhin ang mga mamamayan, at ang mga pari ay magiging alipin ng kanilang tiyan at pagnanasa.

Verse 33

अव्रता बटवोऽशौचा भिक्षवश्च कुटुम्बिन: । तपस्विनो ग्रामवासा न्यासिनोऽत्यर्थलोलुपा: ॥ ३३ ॥

Ang mga brahmacari ay mabibigo sa kanilang mga panata at magiging marumi, ang mga padre de pamilya ay magiging mga pulubi, ang mga ermitanyo ay titira sa mga nayon, at ang mga sannyasi ay magiging sakim sa kayamanan.

Verse 34

ह्रस्वकाया महाहारा भूर्यपत्या गतह्रिय: । शश्वत्कटुकभाषिण्यश्चौर्यमायोरुसाहसा: ॥ ३४ ॥

Ang mga kababaihan ay magiging maliit ang pangangatawan, matakaw, maraming anak, at walang hiya. Sila ay laging magsasalita ng masakit at magpapakita ng ugaling pagnanakaw, panlilinlang, at kapangahasan.

Verse 35

पणयिष्यन्ति वै क्षुद्रा: किराटा: कूटकारिण: । अनापद्यपि मंस्यन्ते वार्तां साधु जुगुप्सिताम् ॥ ३५ ॥

Ang mga negosyante ay sasali sa maliit na kalakalan at kikita sa pamamagitan ng pandaraya. Kahit walang emergency, ituturing ng mga tao na katanggap-tanggap ang mga maruruming trabaho.

Verse 36

पतिं त्यक्ष्यन्ति निर्द्रव्यं भृत्या अप्यखिलोत्तमम् । भृत्यं विपन्नं पतय: कौलं गाश्चापयस्विनी: ॥ ३६ ॥

Iiwan ng mga katulong ang among nawalan ng yaman, kahit na siya ay banal. Iiwan ng mga amo ang mga katulong na wala nang silbi, at ang mga baka ay pababayaan kapag hindi na nagbibigay ng gatas.

Verse 37

पितृभ्रातृसुहृज्ज्ञातीन् हित्वा सौरतसौहृदा: । ननान्‍द‍ृश्यालसंवादा दीना: स्त्रैणा: कलौ नरा: ॥ ३७ ॥

Sa Kali-yuga, ang mga lalaki ay magiging kaawa-awa at mapapasailalim sa kababaihan. Tatalikuran nila ang ama, kapatid, kaibigan at kamag-anak, at makikisama sa mga kamag-anak ng asawa; ang pagkakaibigan ay ibabatay lamang sa ugnayang makamundo ng pita.

Verse 38

शूद्रा: प्रतिग्रहीष्यन्ति तपोवेषोपजीविन: । धर्मं वक्ष्यन्त्यधर्मज्ञा अधिरुह्योत्तमासनम् ॥ ३८ ॥

Sa Kali-yuga, ang mga taong magaspang ang asal ay tatanggap ng limos at mabubuhay sa pagpapanggap ng pag-aayuno at sa kasuotan ng pulubi-banal. Ang di nakaaalam ng dharma ay uupo sa mataas na luklukan at magpapanggap na nagtuturo ng relihiyon.

Verse 39

नित्यमुद्विग्नमनसो दुर्भिक्षकरकर्शिता: । निरन्ने भूतले राजननावृष्टिभयातुरा: ॥ ३९ ॥ वासोऽन्नपानशयनव्यवायस्न‍ानभूषणै: । हीना: पिशाचसन्दर्शा भविष्यन्ति कलौ प्रजा: ॥ ४० ॥

Sa Kali-yuga, laging balisa ang isipan ng mga tao. O Hari, manghihina sila dahil sa taggutom at buwis, at laging mababagabag sa takot sa tagtuyot. Kapos sa damit, pagkain at inumin, pahinga, pagsasama, paliligo at palamuti, unti-unti silang magmumukhang parang mga nilalang na pinagmumultuhan.

Verse 40

नित्यमुद्विग्नमनसो दुर्भिक्षकरकर्शिता: । निरन्ने भूतले राजननावृष्टिभयातुरा: ॥ ३९ ॥ वासोऽन्नपानशयनव्यवायस्न‍ानभूषणै: । हीना: पिशाचसन्दर्शा भविष्यन्ति कलौ प्रजा: ॥ ४० ॥

Sa Kali-yuga, magkukulang ang mga tao sa damit, pagkain at inumin, higaan, pagsasama, paliligo at palamuti. Mangangayayat ang katawan at unti-unting magmumukhang parang mga multo.

Verse 41

कलौ काकिणिकेऽप्यर्थे विगृह्य त्यक्तसौहृदा: । त्यक्ष्यन्ति च प्रियान् प्राणान् हनिष्यन्ति स्वकानपि ॥ ४१ ॥

Sa Kali-yuga, mag-aalitan ang mga tao kahit sa ilang barya lamang at tatalikuran ang lahat ng pagkakaibigan. Hahanda silang isuko ang sariling buhay at papatayin pa maging ang sarili nilang kamag-anak.

Verse 42

न रक्षिष्यन्ति मनुजा: स्थविरौ पितरावपि । पुत्रान् भार्यां च कुलजां क्षुद्रा: शिश्न‍ोदरंभरा: ॥ ४२ ॥

Sa Kali-yuga, hindi na poprotektahan ng mga tao ang matatandang magulang, ang mga anak, o ang marangal na asawa. Lubhang babagsak sila at iisipin lamang ang tiyan at pita ng laman.

Verse 43

कलौ न राजन्जगतां परं गुरुं त्रिलोकनाथानतपादपङ्कजम् । प्रायेण मर्त्या भगवन्तमच्युतं यक्ष्यन्ति पाषण्डविभिन्नचेतस: ॥ ४३ ॥

O Hari, sa Kali-yuga, malilihis ang isip ng mga tao dahil sa kawalang-paniniwala at maling aral; kaya halos hindi sila mag-aalay ng yajña sa Bhagavān Acyuta, ang pinakamataas na guro ng sansinukob, na ang mga panginoon ng tatlong daigdig ay yumuyuko sa Kanyang mga paang-loto.

Verse 44

यन्नामधेयं म्रियमाण आतुर: पतन् स्खलन् वा विवशो गृणन् पुमान् । विमुक्तकर्मार्गल उत्तमां गतिं प्राप्नोति यक्ष्यन्ति न तं कलौ जना: ॥ ४४ ॥

Kahit ang tao ay takot na mamamatay, bumagsak at matisod, halos wala sa ulirat, kung mabigkas niya ang banal na Pangalan ng Kataas-taasang Panginoon, siya’y mapapalaya sa gapos ng karma at makakamit ang pinakamataas na hantungan. Ngunit sa Kali-yuga, hindi pa rin Siya sasambahin ng mga tao.

Verse 45

पुंसां कलिकृतान् दोषान् द्रव्यदेशात्मसम्भवान् । सर्वान् हरति चित्तस्थो भगवान् पुरुषोत्तम: ॥ ४५ ॥

Sa Kali-yuga, ang mga bagay, mga lugar, at maging ang mga tao ay nadudungisan ng kasalanan ni Kali. Ngunit ang Bhagavān, ang Puruṣottama, na nananahan sa loob ng isip, ay nag-aalis ng lahat ng dungis sa buhay ng taong nagtatatag sa Kanya sa puso’t diwa.

Verse 46

श्रुत: सङ्कीर्तितो ध्यात: पूजितश्चाद‍ृतोऽपि वा । नृणां धुनोति भगवान् हृत्स्थो जन्मायुताशुभम् ॥ ४६ ॥

Kung ang tao’y makinig tungkol sa Kanya, umawit ng saṅkīrtana, magnilay, sumamba, o kahit maghandog lamang ng taos-pusong paggalang sa Bhagavān na nananahan sa puso, huhugasan ng Panginoon ang dumi ng kasamaan na naipon sa libo-libong buhay.

Verse 47

यथा हेम्नि स्थितो वह्निर्दुर्वर्णं हन्ति धातुजम् । एवमात्मगतो विष्णुर्योगिनामशुभाशयम् ॥ ४७ ॥

Gaya ng apoy na inilalapat sa ginto na nag-aalis ng pagkupas dahil sa halong ibang metal, gayon din si Viṣṇu na nasa puso ang naglilinis sa di-mabuting hangarin ng mga yogi.

Verse 48

विद्यातप:प्राणनिरोधमैत्री- तीर्थाभिषेकव्रतदानजप्यै: । नात्यन्तशुद्धिं लभतेऽन्तरात्मा यथा हृदिस्थे भगवत्यनन्ते ॥ ४८ ॥

Sa pagsamba sa mga diyos, pag-aayuno at pagtitika, pagpigil ng hininga, pakikipagkaibigan, pagligo sa banal na pook, mahigpit na panata, pagkakawanggawa at pagbigkas ng mga mantra, hindi pa rin nakakamit ng loob ang ganap na kadalisayan na gaya ng kapag ang Anantang Bhagavān ay nahahayag sa puso.

Verse 49

तस्मात् सर्वात्मना राजन् हृदिस्थं कुरु केशवम् । म्रियमाणो ह्यवहितस्ततो यासि परां गतिम् ॥ ४९ ॥

Kaya nga, O Hari, ilagak si Keśava sa iyong puso nang buong pagkatao. Kung sa oras ng kamatayan ay mananatili kang mapagmatyag at nakatuon sa Kanya, tiyak na mararating mo ang sukdulang hantungan.

Verse 50

म्रियमाणैरभिध्येयो भगवान् परमेश्वर: । आत्मभावं नयत्यङ्ग सर्वात्मा सर्वसंश्रय: ॥ ५० ॥

Mahal na Hari, ang Bhagavān na Kataas-taasang Panginoon ang sukdulang tagapamahala. Siya ang Kaluluwa ng lahat at kanlungan ng bawat nilalang. Kapag pinagninilayan Siya ng mga malapit nang mamatay, inihahayag Niya sa kanila ang kanilang walang-hanggang espirituwal na pagkakakilanlan.

Verse 51

कलेर्दोषनिधे राजन्नस्ति ह्येको महान् गुण: । कीर्तनादेव कृष्णस्य मुक्तसङ्ग: परं व्रजेत् ॥ ५१ ॥

O Hari, bagaman ang Kali-yuga ay dagat ng mga kapintasan, may isang dakilang kabutihan dito: sa pag-awit at pagbigkas ng mga banal na pangalan ni Śrī Kṛṣṇa (kīrtana) lamang, ang tao’y napapalaya sa pagkakagapos at nakararating sa sukdulang kaharian.

Verse 52

कृते यद्ध्यायतो विष्णुं त्रेतायां यजतो मखै: । द्वापरे परिचर्यायां कलौ तद्धरिकीर्तनात् ॥ ५२ ॥

Ang bunga na nakamtan sa Satya-yuga sa pamamagitan ng pagninilay kay Viṣṇu, sa Tretā-yuga sa pamamagitan ng mga yajña, at sa Dvāpara-yuga sa paglilingkod sa mga lotus na paa ng Panginoon, ay nakakamtan sa Kali-yuga sa simpleng pag-awit ng Banal na Pangalan ni Hari—ang mahā-mantra na Hare Kṛṣṇa.