Adhyaya 2

Verse 1

श्रीशुक उवाच ततश्चानुदिनं धर्म: सत्यं शौचं क्षमा दया । कालेन बलिना राजन् नङ्‌क्ष्यत्यायुर्बलं स्मृति: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: O Hari, dahil sa makapangyarihang impluwensiya ng Kali-yuga, ang dharma, katotohanan, kalinisan, pagtitiis, awa, pati haba ng buhay, lakas ng katawan, at alaala ay unti-unting liliit araw-araw.

Verse 2

वित्तमेव कलौ नृणां जन्माचारगुणोदय: । धर्मन्यायव्यवस्थायां कारणं बलमेव हि ॥ २ ॥

Sa Kali-yuga, ang yaman lamang ang ituturing na tanda ng mabuting kapanganakan, wastong asal, at magagandang katangian; at sa pagpapatupad ng dharma at katarungan, ang batayan ay lakas lamang.

Verse 3

दाम्पत्येऽभिरुचिर्हेतुर्मायैव व्यावहारिके । स्त्रीत्वे पुंस्त्वे च हि रतिर्विप्रत्वे सूत्रमेव हि ॥ ३ ॥

Sa pagsasama ng mag-asawa, ang dahilan ay mababaw na atraksyon lamang; sa negosyo, ang tagumpay ay nakasalalay sa panlilinlang; ang pagkababae at pagkalalaki ay huhusgahan ayon sa galing sa pakikipagtalik; at ang isang tao’y tatawaging brāhmaṇa dahil lang sa suot na banal na sinulid.

Verse 4

लिङ्गमेवाश्रमख्यातावन्योन्यापत्तिकारणम् । अवृत्त्या न्यायदौर्बल्यं पाण्डित्ये चापलं वच: ॥ ४ ॥

Ang katayuang espirituwal ay tutukuyin lamang sa panlabas na palatandaan, at sa batayang iyon lilipat ang mga tao mula sa isang āśrama tungo sa iba. Kapag walang maayos na kabuhayan, ang pagiging marangal ay pagdududahan; at ang mahusay maglaro ng salita ay ituturing na pantas.

Verse 5

अनाढ्यतैवासाधुत्वे साधुत्वे दम्भ एव तु । स्वीकार एव चोद्वाहे स्न‍ानमेव प्रसाधनम् ॥ ५ ॥

Ang taong walang pera ay huhusgahang di banal; at ang pagkukunwari ay tatanggapin bilang kabutihan. Ang kasal ay aayusin sa simpleng kasunduang salita; at iisipin ng tao na handa na siyang humarap sa publiko basta nakaligo lamang.

Verse 6

दूरे वार्ययनं तीर्थं लावण्यं केशधारणम् । उदरंभरता स्वार्थ: सत्यत्वे धार्ष्ट्यमेव हि । दाक्ष्यं कुटुम्बभरणं यशोऽर्थे धर्मसेवनम् ॥ ६ ॥

Ang banal na pook ay iisiping parang malayong imbakan lamang ng tubig, at ang ganda ay ibabatay sa ayos ng buhok. Ang pagpuno ng tiyan ang magiging layunin ng buhay, at ang palaban at mapangahas ay ituturing na tapat. Ang makapagtaguyod ng pamilya ang tatawaging bihasa, at ang pagsunod sa dharma ay gagawin lamang para sa dangal at reputasyon.

Verse 7

एवं प्रजाभिर्दुष्टाभिराकीर्णे क्षितिमण्डले । ब्रह्मविट्‍क्षत्रशूद्राणां यो बली भविता नृप: ॥ ७ ॥

Kapag napuno ang daigdig ng tiwaling mamamayan, sa mga brahmana, vaisya, kshatriya o shudra, sinumang pinakamalakas ang siyang magkakamit ng kapangyarihang pampulitika bilang hari.

Verse 8

प्रजा हि लुब्धै राजन्यैर्निर्घृणैर्दस्युधर्मभि: । आच्छिन्नदारद्रविणा यास्यन्ति गिरिकाननम् ॥ ८ ॥

Ang mga pinunong sakim at walang-awa ay kikilos na parang magnanakaw; ang mamamayang nawalan ng asawa at ari-arian ay tatakas sa kabundukan at kagubatan.

Verse 9

शाकमूलामिषक्षौद्रफलपुष्पाष्टिभोजना: । अनावृष्टय‍ा विनङ्‌क्ष्यन्ति दुर्भिक्षकरपीडिता: ॥ ९ ॥

Dahil sa taggutom at mabibigat na buwis, kakain ang mga tao ng dahon, ugat, karne, pulot-pukyutan sa gubat, prutas, bulaklak at mga buto. Sa tagtuyot, sila’y ganap na mapapahamak.

Verse 10

शीतवातातपप्रावृड्‌‌हिमैरन्योन्यत: प्रजा: । क्षुत्तृड्भ्यां व्याधिभिश्चैव सन्तप्स्यन्ते च चिन्तया ॥ १० ॥

Magdurusa nang labis ang mga mamamayan sa lamig, hangin, init, ulan at niyebe. Lalo pa silang pahihirapan ng alitan, gutom, uhaw, sakit, at matinding pagkabalisa.

Verse 11

त्रिंशद्विंशतिवर्षाणि परमायु: कलौ नृणाम् ॥ ११ ॥

Ang pinakamataas na tagal ng buhay para sa mga tao sa Kali-yuga ay magiging limampung taon.

Verse 12

क्षीयमाणेषु देहेषु देहिनां कलिदोषत: । वर्णाश्रमवतां धर्मे नष्टे वेदपथे नृणाम् ॥ १२ ॥ पाषण्डप्रचुरे धर्मे दस्युप्रायेषु राजसु । चौर्यानृतवृथाहिंसानानावृत्तिषु वै नृषु ॥ १३ ॥ शूद्रप्रायेषु वर्णेषुच्छागप्रायासु धेनुषु । गृहप्रायेष्वाश्रमेषु यौनप्रायेषु बन्धुषु ॥ १४ ॥ अणुप्रायास्वोषधीषु शमीप्रायेषु स्थास्नुषु । विद्युत्प्रायेषु मेघेषु शून्यप्रायेषु सद्मसु ॥ १५ ॥ इत्थं कलौ गतप्राये जनेषु खरधर्मिषु । धर्मत्राणाय सत्त्वेन भगवानवतरिष्यति ॥ १६ ॥

Sa pagtatapos ng Kali-yuga, liliit ang mga katawan at masisira ang relihiyon. Sa oras na iyon, lilitaw ang Panginoon upang iligtas ang walang hanggang relihiyon.

Verse 13

क्षीयमाणेषु देहेषु देहिनां कलिदोषत: । वर्णाश्रमवतां धर्मे नष्टे वेदपथे नृणाम् ॥ १२ ॥ पाषण्डप्रचुरे धर्मे दस्युप्रायेषु राजसु । चौर्यानृतवृथाहिंसानानावृत्तिषु वै नृषु ॥ १३ ॥ शूद्रप्रायेषु वर्णेषुच्छागप्रायासु धेनुषु । गृहप्रायेष्वाश्रमेषु यौनप्रायेषु बन्धुषु ॥ १४ ॥ अणुप्रायास्वोषधीषु शमीप्रायेषु स्थास्नुषु । विद्युत्प्रायेषु मेघेषु शून्यप्रायेषु सद्मसु ॥ १५ ॥ इत्थं कलौ गतप्राये जनेषु खरधर्मिषु । धर्मत्राणाय सत्त्वेन भगवानवतरिष्यति ॥ १६ ॥

Sa pagtatapos ng Kali-yuga, liliit ang mga katawan at masisira ang relihiyon. Sa oras na iyon, lilitaw ang Panginoon upang iligtas ang walang hanggang relihiyon.

Verse 14

क्षीयमाणेषु देहेषु देहिनां कलिदोषत: । वर्णाश्रमवतां धर्मे नष्टे वेदपथे नृणाम् ॥ १२ ॥ पाषण्डप्रचुरे धर्मे दस्युप्रायेषु राजसु । चौर्यानृतवृथाहिंसानानावृत्तिषु वै नृषु ॥ १३ ॥ शूद्रप्रायेषु वर्णेषुच्छागप्रायासु धेनुषु । गृहप्रायेष्वाश्रमेषु यौनप्रायेषु बन्धुषु ॥ १४ ॥ अणुप्रायास्वोषधीषु शमीप्रायेषु स्थास्नुषु । विद्युत्प्रायेषु मेघेषु शून्यप्रायेषु सद्मसु ॥ १५ ॥ इत्थं कलौ गतप्राये जनेषु खरधर्मिषु । धर्मत्राणाय सत्त्वेन भगवानवतरिष्यति ॥ १६ ॥

Sa pagtatapos ng Kali-yuga, liliit ang mga katawan at masisira ang relihiyon. Sa oras na iyon, lilitaw ang Panginoon upang iligtas ang walang hanggang relihiyon.

Verse 15

क्षीयमाणेषु देहेषु देहिनां कलिदोषत: । वर्णाश्रमवतां धर्मे नष्टे वेदपथे नृणाम् ॥ १२ ॥ पाषण्डप्रचुरे धर्मे दस्युप्रायेषु राजसु । चौर्यानृतवृथाहिंसानानावृत्तिषु वै नृषु ॥ १३ ॥ शूद्रप्रायेषु वर्णेषुच्छागप्रायासु धेनुषु । गृहप्रायेष्वाश्रमेषु यौनप्रायेषु बन्धुषु ॥ १४ ॥ अणुप्रायास्वोषधीषु शमीप्रायेषु स्थास्नुषु । विद्युत्प्रायेषु मेघेषु शून्यप्रायेषु सद्मसु ॥ १५ ॥ इत्थं कलौ गतप्राये जनेषु खरधर्मिषु । धर्मत्राणाय सत्त्वेन भगवानवतरिष्यति ॥ १६ ॥

Sa pagtatapos ng Kali-yuga, liliit ang mga katawan at masisira ang relihiyon. Sa oras na iyon, lilitaw ang Panginoon upang iligtas ang walang hanggang relihiyon.

Verse 16

क्षीयमाणेषु देहेषु देहिनां कलिदोषत: । वर्णाश्रमवतां धर्मे नष्टे वेदपथे नृणाम् ॥ १२ ॥ पाषण्डप्रचुरे धर्मे दस्युप्रायेषु राजसु । चौर्यानृतवृथाहिंसानानावृत्तिषु वै नृषु ॥ १३ ॥ शूद्रप्रायेषु वर्णेषुच्छागप्रायासु धेनुषु । गृहप्रायेष्वाश्रमेषु यौनप्रायेषु बन्धुषु ॥ १४ ॥ अणुप्रायास्वोषधीषु शमीप्रायेषु स्थास्नुषु । विद्युत्प्रायेषु मेघेषु शून्यप्रायेषु सद्मसु ॥ १५ ॥ इत्थं कलौ गतप्राये जनेषु खरधर्मिषु । धर्मत्राणाय सत्त्वेन भगवानवतरिष्यति ॥ १६ ॥

Sa pagtatapos ng Panahon ng Kali, dahil sa kasalanan ng Kali, liliit at hihina ang mga katawan ng mga nilalang; mawawasak ang dharma ng varṇāśrama at malilimutan sa lipunan ang landas ng mga Veda. Ang tinatawag na relihiyon ay mapupuno ng maling aral at kawalang-paniniwala, at ang mga hari’y magiging parang magnanakaw; ang mga tao’y mamumuhay sa pagnanakaw, pagsisinungaling, at walang saysay na karahasan; babagsak ang lahat ng uri tungo sa antas na tulad ng śūdra. Ang mga baka’y magiging gaya ng kambing, ang mga āśrama’y di na naiiba sa karaniwang bahay, at ang ugnayan ng pamilya’y aabot lamang sa bigkis ng pag-aasawa. Liliit ang mga halamang-gamot, ang mga puno’y magiging pandak na parang śamī, ang mga ulap ay puno ng kidlat, at ang mga tahanan ay mawawalan ng kabanalan; ang tao’y magiging gaya ng asno. Sa panahong iyon, bababa si Bhagavān sa dalisay na kapangyarihan ng sattva upang iligtas ang walang hanggang dharma.

Verse 17

चराचरगुरोर्विष्णोरीश्वरस्याखिलात्मन: । धर्मत्राणाय साधूनां जन्म कर्मापनुत्तये ॥ १७ ॥

Si Viṣṇu, ang Kataas-taasang Panginoon, guro ng lahat ng nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw at ang Kaluluwa ng lahat, ay nagkakatawang-tao upang ingatan ang dharma at palayain ang mga banal na deboto mula sa bunga ng gawaing materyal.

Verse 18

शम्भलग्राममुख्यस्य ब्राह्मणस्य महात्मन: । भवने विष्णुयशस: कल्कि: प्रादुर्भविष्यति ॥ १८ ॥

Magpapakita ang Panginoong Kalki sa tahanan ni Viṣṇuyaśā, ang dakilang brāhmaṇa na pinakamarangal sa nayon ng Śambhala.

Verse 19

अश्वमाशुगमारुह्य देवदत्तं जगत्पति: । असिनासाधुदमनमष्टैश्वर्यगुणान्वित: ॥ १९ ॥ विचरन्नाशुना क्षौण्यां हयेनाप्रतिमद्युति: । नृपलिङ्गच्छदो दस्यून्कोटिशो निहनिष्यति ॥ २० ॥

Ang Panginoong Kalki, ang May-ari ng sansinukob, ay sasakay sa mabilis na kabayong Devadatta; tangan ang espada, lilibot Siya sa daigdig na ipinahahayag ang walong kapangyarihan at mga banal na katangian. Sa di-mapapantayang liwanag at matinding bilis, lilipulin Niya nang milyun-milyon ang mga magnanakaw na naglakas-loob magbihis na parang mga hari.

Verse 20

अश्वमाशुगमारुह्य देवदत्तं जगत्पति: । असिनासाधुदमनमष्टैश्वर्यगुणान्वित: ॥ १९ ॥ विचरन्नाशुना क्षौण्यां हयेनाप्रतिमद्युति: । नृपलिङ्गच्छदो दस्यून्कोटिशो निहनिष्यति ॥ २० ॥

Ang Panginoong Kalki, ang May-ari ng sansinukob, ay sasakay sa mabilis na kabayong Devadatta; tangan ang espada, lilibot Siya sa daigdig na ipinahahayag ang walong kapangyarihan at mga banal na katangian. Sa di-mapapantayang liwanag at matinding bilis, lilipulin Niya nang milyun-milyon ang mga magnanakaw na naglakas-loob magbihis na parang mga hari.

Verse 21

अथ तेषां भविष्यन्ति मनांसि विशदानि वै । वासुदेवाङ्गरागातिपुण्यगन्धानिलस्पृशाम् । पौरजानपदानां वै हतेष्वखिलदस्युषु ॥ २१ ॥

Kapag napatay na ang lahat ng mapagkunwaring haring may ugaling tulisan, mararamdaman ng mga taga-lungsod at taga-nayon ang simoy na may dalang pinakabanal na halimuyak ng sandalwood paste at mga banal na palamuti ni Panginoong Vāsudeva, at dahil dito magiging dalisay ang kanilang isipan.

Verse 22

तेषां प्रजाविसर्गश्च स्थविष्ठ: सम्भविष्यति । वासुदेवे भगवति सत्त्वमूर्तौ हृदि स्थिते ॥ २२ ॥

Kapag si Panginoong Vāsudeva, ang Bhagavān sa anyong sattva, ay nanahan sa kanilang puso, ang pagdami ng lahi ng natitirang mamamayan ay magiging sagana, at muling mapupuno ng tao ang daigdig.

Verse 23

यदावतीर्णो भगवान् कल्किर्धर्मपतिर्हरि: । कृतं भविष्यति तदा प्रजासूतिश्च सात्त्विकी ॥ २३ ॥

Kapag ang Bhagavān Hari, tagapangalaga ng dharma, ay bumaba sa lupa bilang Kalki, magsisimula ang Kṛta o Satya-yuga, at ang sangkatauhan ay magluluwal ng supling sa gunang sattva.

Verse 24

यदा चन्द्रश्च सूर्यश्च तथा तिष्यबृहस्पती । एकराशौ समेष्यन्ति भविष्यति तदा कृतम् ॥ २४ ॥

Kapag ang buwan, ang araw, at si Bṛhaspati na kaugnay ng Tiṣya (Puṣyā) ay nagsama sa iisang rasi, sa mismong sandaling iyon magsisimula ang Kṛta o Satya-yuga.

Verse 25

येऽतीता वर्तमाना ये भविष्यन्ति च पार्थिवा: । ते त उद्देशत: प्रोक्ता वंशीया: सोमसूर्ययो: ॥ २५ ॥

Kaya nga, nailarawan ko nang buod ang lahat ng hari—nakaraan, kasalukuyan, at darating—na kabilang sa mga angkan ng araw at ng buwan.

Verse 26

आरभ्य भवतो जन्म यावन्नन्दाभिषेचनम् । एतद् वर्षसहस्रं तु शतं पञ्चदशोत्तरम् ॥ २६ ॥

Mula sa Iyong kapanganakan hanggang sa koronasyon ni Haring Nanda, lilipas ang 1,150 taon.

Verse 27

सप्तर्षीणां तु यौ पूर्वौ द‍ृश्येते उदितौ दिवि । तयोस्तु मध्ये नक्षत्रं द‍ृश्यते यत् समं निशि ॥ २७ ॥ तेनैव ऋषयो युक्तास्तिष्ठन्त्यब्दशतं नृणाम् । ते त्वदीये द्विजा: काल अधुना चाश्रिता मघा: ॥ २८ ॥

Sa konstelasyon ng Pitong Rishi, sina Pulaha at Kratu ang unang sumisikat sa langit sa gabi. Kapag gumuhit ng linyang hilaga–timog sa gitna nila, ang nakshatra na tinatahak nito ang itinuturing na naghaharing asterismo sa panahong iyon. Mananatiling kaugnay ang Pitong Rishi sa nakshatrang iyon sa loob ng sandaang taon ng tao; sa iyong panahon ngayon, sila’y nasa nakshatrang Maghā.

Verse 28

सप्तर्षीणां तु यौ पूर्वौ द‍ृश्येते उदितौ दिवि । तयोस्तु मध्ये नक्षत्रं द‍ृश्यते यत् समं निशि ॥ २७ ॥ तेनैव ऋषयो युक्तास्तिष्ठन्त्यब्दशतं नृणाम् । ते त्वदीये द्विजा: काल अधुना चाश्रिता मघा: ॥ २८ ॥

Mananatiling kaugnay ang Pitong Rishi sa nakshatrang iyon sa loob ng sandaang taon ng tao; sa iyong panahon ngayon, sila’y nasa Maghā.

Verse 29

विष्णोर्भगवतो भानु: कृष्णाख्योऽसौ दिवं गत: । तदाविशत् कलिर्लोकं पापे यद् रमते जन: ॥ २९ ॥

Nang ang Kataas-taasang Panginoon na si Vishnu, na maningning na gaya ng araw at kilala bilang Krishna, ay bumalik sa banal na langit, pumasok ang Kali sa daigdig at nagsimulang malugod ang mga tao sa kasalanan.

Verse 30

यावत् स पादपद्माभ्यां स्पृशनास्ते रमापति: । तावत् कलिर्वै पृथिवीं पराक्रन्तुं न चाशकत् ॥ ३० ॥

Hangga’t si Śrī Krishna, ang Panginoon ng Lakshmi, ay humahaplos pa sa lupa sa pamamagitan ng Kanyang mga paang-loto, walang kapangyarihan ang Kali na supilin ang mundong ito.

Verse 31

यदा देवर्षय: सप्त मघासु विचरन्ति हि । तदा प्रवृत्तस्तु कलिर्द्वादशाब्दशतात्मक: ॥ ३१ ॥

Kapag ang pitong banal na rishi (Saptarṣi) ay dumaraan sa mansiyong-buwan na Maghā, nagsisimula ang Panahon ng Kali; ito’y may sukat na 1200 taon ng mga deva.

Verse 32

यदा मघाभ्यो यास्यन्ति पूर्वाषाढां महर्षय: । तदा नन्दात् प्रभृत्येष कलिर्वृद्धिं गमिष्यति ॥ ३२ ॥

Kapag ang mga dakilang rishi ay lumipat mula Maghā patungong Pūrvāsāḍhā, mula kay Haring Nanda pataas, lalago si Kali hanggang sa ganap na lakas.

Verse 33

यस्मिन् कृष्णो दिवं यातस्तस्मिन्नेव तदाहनि । प्रतिपन्नं कलियुगमिति प्राहु: पुराविद: ॥ ३३ ॥

Sinasabi ng mga nakaaalam ng sinaunang panahon na sa mismong araw na umalis si Panginoong Śrī Kṛṣṇa patungo sa espirituwal na daigdig, doon din nagsimula ang impluwensiya ng Kali-yuga.

Verse 34

दिव्याब्दानां सहस्रान्ते चतुर्थे तु पुन: कृतम् । भविष्यति तदा नृणां मन आत्मप्रकाशकम् ॥ ३४ ॥

Pagkaraan ng isang libong makalangit na taon ng Kali-yuga at sa pagtatapos ng ikaapat na bahagi, muling mahahayag ang Kṛta-yuga (Satya-yuga); noon, ang isipan ng tao ay magiging kusang nagniningning.

Verse 35

इत्येष मानवो वंशो यथा सङ्ख्यायते भुवि । तथा विट्‌शूद्रविप्राणां तास्ता ज्ञेया युगे युगे ॥ ३५ ॥

Sa gayon, inilarawan ang maharlikang angkan ni Manu gaya ng pagkakakilala sa daigdig. Sa katulad na paraan, maaaring pag-aralan ang kasaysayan ng vaiśya, śūdra, at brāhmaṇa sa bawat yuga.

Verse 36

एतेषां नामलिङ्गानां पुरुषाणां महात्मनाम् । कथामात्रावशिष्टानां कीर्तिरेव स्थिता भुवि ॥ ३६ ॥

Ang mga dakilang kaluluwang ito ay kilala na lamang ngayon sa kanilang pangalan at tanda. Nananatili sila sa mga salaysay ng nakaraan, at sa daigdig ang kanilang katanyagan lamang ang naiwan.

Verse 37

देवापि: शान्तनोर्भ्राता मरुश्चेक्ष्वाकुवंशज: । कलापग्राम आसाते महायोगबलान्वितौ ॥ ३७ ॥

Si Devāpi, kapatid ni Mahārāja Śāntanu, at si Maru, inapo ng angkan ni Ikṣvāku—kapwa taglay ang dakilang lakas ng yoga at naninirahan pa rin ngayon sa nayon ng Kalāpa.

Verse 38

ताविहैत्य कलेरन्ते वासुदेवानुशिक्षितौ । वर्णाश्रमयुतं धर्मं पूर्ववत् प्रथयिष्यत: ॥ ३८ ॥

Sa wakas ng Kali-yuga, ang dalawang haring iyon, na naturuan nang tuwiran ni Vāsudeva, ay babalik at muling itatatag sa lipunan ng tao ang walang-hanggang dharma na may kaayusang varṇa at āśrama, gaya ng dati.

Verse 39

कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम् । अनेन क्रमयोगेन भुवि प्राणिषु वर्तते ॥ ३९ ॥

Ang apat na yuga—Satya, Tretā, Dvāpara, at Kali—ay patuloy na umiikot sa daigdig sa gitna ng mga nilalang, na inuulit ang parehong pagkakasunod-sunod.

Verse 40

राजन्नेते मया प्रोक्ता नरदेवास्तथापरे । भूमौ ममत्वं कृत्वान्ते हित्वेमां निधनं गता: ॥ ४० ॥

Mahal na Haring Parīkṣit, ang lahat ng haring-tao na aking inilarawan, gayundin ang iba pa, ay dumarating sa daigdig na ito na may pag-aangking ‘akin’; ngunit sa huli’y iiwan din nila ito at haharap sa pagkapuksa.

Verse 41

कृमिविड्भस्मसंज्ञान्ते राजनाम्नोऽपि यस्य च । भूतध्रुक् तत्कृते स्वार्थं किं वेद निरयो यत: ॥ ४१ ॥

Kahit tawagin ngayon ang katawan na “hari,” sa huli ang pangalan nito ay “uod,” “dumi,” o “abo.” Ang taong nananakit ng mga nilalang para sa katawan ay paano makaaalam ng tunay na kapakinabangan ng sarili, sapagkat ang kanyang gawa ay humahantong lamang sa impiyerno.

Verse 42

कथं सेयमखण्डा भू: पूर्वैर्मे पुरुषैर्धृता । मत्पुत्रस्य च पौत्रस्य मत्पूर्वा वंशजस्य वा ॥ ४२ ॥

Iniisip ng haring makalupa: “Ang walang-hanggang lupain na ito ay hawak ng aking mga ninuno at ngayo’y nasa aking kapangyarihan. Paano ko ito maisasaayos upang manatili sa kamay ng aking mga anak, apo, at iba pang salinlahi?”

Verse 43

तेजोऽबन्नमयं कायं गृहीत्वात्मतयाबुधा: । महीं ममतया चोभौ हित्वान्तेऽदर्शनं गता: ॥ ४३ ॥

Inaakala ng mga mangmang na ang katawang yari sa lupa, tubig, at apoy ay “ako,” at ang daigdig ay “akin”; ngunit sa huli, iniiwan nila kapwa ang katawan at ang lupa, at naglalaho sa paningin.

Verse 44

ये ये भूपतयो राजन् भुञ्जते भुवमोजसा । कालेन ते कृता: सर्वे कथामात्रा: कथासु च ॥ ४४ ॥

Mahal na Haring Parīkṣit, ang lahat ng mga haring nagsikap magtamasa sa daigdig sa pamamagitan ng lakas ay pinawi ng kapangyarihan ng panahon; sa mga salaysay, sila’y naging kuwento na lamang.