Adhyaya 62

Verse 1

श्रीराजोवाच बाणस्य तनयामूषामुपयेमे यदूत्तम: । तत्र युद्धमभूद् घोरं हरिशङ्करयोर्महत् । एतत् सर्वं महायोगिन् समाख्यातुं त्वमर्हसि ॥ १ ॥

Sinabi ni Haring Parikshit: Ang pinakamahusay sa mga Yadu ay pinakasalan ang anak na babae ni Banasura, si Usha, at bilang resulta ay nagkaroon ng isang malaki at nakakatakot na labanan sa pagitan nina Panginoong Hari at Panginoong Shankara. Mangyaring ipaliwanag ang lahat tungkol sa pangyayaring ito, O pinakamakapangyarihang mistiko.

Verse 2

श्रीशुक उवाच बाण: पुत्रशतज्येष्ठो बलेरासीन्महात्मन: । येन वामनरूपाय हरयेऽदायि मेदिनी ॥ तस्यौरस: सुतो बाण: शिवभक्तिरत: सदा । मान्यो वदान्यो धीमांश्च सत्यसन्धो द‍ृढव्रत: । शोणिताख्ये पुरे रम्ये स राज्यमकरोत् पुरा ॥ तस्य शम्भो: प्रासादेन किङ्करा इव तेऽमरा: । सहस्रबाहुर्वाद्येन ताण्डवेऽतोषयन्मृडम् ॥ २ ॥

Sinabi ni Sukadeva Gosvami: Si Bana ang pinakamatanda sa isandaang anak na lalaki ni Bali Maharaja, na nagbigay ng buong lupa sa kawanggawa kay Panginoong Hari sa anyong Vamana. Si Banasura ay naging isang dakilang deboto ni Panginoong Shiva, mapagbigay at tapat. Pinamunuan niya ang lungsod ng Sonitapura at pinalugod si Shiva sa pamamagitan ng pagtugtog ng musika gamit ang kanyang isang libong braso habang sumasayaw ng tandava.

Verse 3

भगवान् सर्वभूतेश: शरण्यो भक्तवत्सल: । वरेण छन्दयामास स तं वव्रे पुराधिपम् ॥ ३ ॥

Ang Panginoon, tagapamahala ng lahat ng nilalang, kanlungan ng mga deboto at mapagmahal sa mga bhakta, ay nagpasaya kay Bāṇāsura sa pagbibigay ng biyayang ayon sa kanyang nais. Pinili ni Bāṇa si Mahādeva Śiva bilang tagapagbantay ng kanyang lungsod.

Verse 4

स एकदाह गिरिशं पार्श्वस्थं वीर्यदुर्मद: । किरीटेनार्कवर्णेन संस्पृशंस्तत्पदाम्बुजम् ॥ ४ ॥

Lasing sa lakas, isang araw si Bāṇāsura—nang nakatayo sa tabi niya si Girīśa (Śiva)—ay idinampi ang kumikislap na koronang tila araw sa lotus na paa ng Panginoon, at nagsalita nang ganito.

Verse 5

नमस्ये त्वां महादेव लोकानां गुरुमीश्वरम् । पुंसामपूर्णकामानां कामपूरामराङ्‍‍घ्रिपम् ॥ ५ ॥

[Sabi ni Bāṇa:] O Mahādeva, yumuyuko ako sa iyo, guro at Panginoon ng mga daigdig. Sa mga taong hindi pa natutupad ang hangarin, ikaw ay tulad ng punong makalangit na tumutupad ng nais.

Verse 6

दो:सहस्रं त्वया दत्तं परं भाराय मेऽभवत् । त्रिलोक्यां प्रतियोद्धारं न लभे त्वद‍ृते समम् ॥ ६ ॥

Ang sanlibong bisig na ibinigay mo sa akin ay naging mabigat na pasanin lamang. Maliban sa iyo, sa tatlong daigdig ay wala akong matagpuang kapantay na makakalaban sa digmaan.

Verse 7

कण्डूत्या निभृतैर्दोर्भिर्युयुत्सुर्दिग्गजानहम् । आद्यायां चूर्णयन्नद्रीन् भीतास्तेऽपि प्रदुद्रुवु: ॥ ७ ॥

O sinaunang Panginoon! Dahil sa kati ng pagnanais makipagdigma, lumabas ako upang hamunin ang mga elepanteng tagapaghari ng mga direksiyon, dinudurog ang mga bundok sa aking mga bisig; ngunit kahit sila’y tumakas sa takot.

Verse 8

तच्छ्रुत्वा भगवान् क्रुद्ध: केतुस्ते भज्यते यदा । त्वद्दर्पघ्नं भवेन्मूढ संयुगं मत्समेन ते ॥ ८ ॥

Nang marinig ito, nagalit si Bhagawan Śiva at nagsabi, “Hangal! Mababasag ang iyong watawat kapag nakipaglaban ka sa kapantay ko; ang labang iyon ang dudurog sa iyong pagmamataas.”

Verse 9

इत्युक्त: कुमतिर्हृष्ट: स्वगृहं प्राविशन्नृप । प्रतीक्षन् गिरिशादेशं स्ववीर्यनशनं कुधी: ॥ ९ ॥

Nang masabihan nang gayon, natuwa ang hangal na si Bāṇāsura. O Hari, umuwi siya at naghintay sa sinabi ni Giriśa: ang pagguho ng sarili niyang lakas at tapang.

Verse 10

तस्योषा नाम दुहिता स्वप्ने प्राद्युम्निना रतिम् । कन्यालभत कान्तेन प्रागद‍ृष्टश्रुतेन सा ॥ १० ॥

Ang anak na babae ni Bāṇa na si Ūṣā ay nakaranas sa panaginip ng pag-iibigan kasama ang anak ni Pradyumna, kahit hindi pa niya kailanman nakita o narinig ang tungkol sa minamahal niya.

Verse 11

सा तत्र तमपश्यन्ती क्व‍ासि कान्तेति वादिनी । सखीनां मध्य उत्तस्थौ विह्वला व्रीडिता भृशम् ॥ ११ ॥

Nang mawala siya sa panaginip, biglang umupo si Ūṣā sa gitna ng mga kaibigang babae at sumigaw, “Nasaan ka, aking minamahal?” Siya’y labis na nabalisa at napahiya.

Verse 12

बाणस्य मन्त्री कुम्भाण्डश्चित्रलेखा च तत्सुता । सख्यपृच्छत् सखीमूषां कौतूहलसमन्विता ॥ १२ ॥

May ministro si Bāṇa na nagngangalang Kumbhāṇḍa, at ang anak niyang babae ay si Citralekhā. Siya’y kaibigan ni Ūṣā; dahil sa matinding pag-uusisa, tinanong niya si Ūṣā.

Verse 13

कं त्वं मृगयसे सुभ्रु कीद‍ृशस्ते मनोरथ: । हस्तग्राहं न तेऽद्यापि राजपुत्र्युपलक्षये ॥ १३ ॥

Sinabi ni Citralekhā: “O may magandang kilay, sino ang hinahanap mo? Anong pagnanais ang bumabagabag sa iyong puso? O prinsesa, hanggang ngayon ay wala pa akong nakikitang lalaking kukuha sa iyong kamay sa pag-aasawa.”

Verse 14

द‍ृष्ट: कश्चिन्नर: स्वप्ने श्याम: कमललोचन: । पीतवासा बृहद्ब‍ाहुर्योषितां हृदयंगम: ॥ १४ ॥

Sinabi ni Ūṣā: “Sa aking panaginip, nakita ko ang isang lalaki: maitim na bughaw ang kutis, matang gaya ng lotus, nakasuot ng dilaw, at may malalakas na bisig; siya ang pumupukaw sa puso ng mga babae.”

Verse 15

तमहं मृगये कान्तं पाययित्वाधरं मधु । क्व‍ापि यात: स्पृहयतीं क्षिप्‍त्‍वा मां वृजिनार्णवे ॥ १५ ॥

Siya ang minamahal na hinahanap ko. Matapos akong painumin ng pulot mula sa kanyang mga labi, siya’y umalis kung saan man; at iniwan akong nananabik sa kanya, na parang itinapon sa dagat ng dalamhati.

Verse 16

चित्रलेखोवाच व्यसनं तेऽपकर्षामि त्रिलोक्यां यदि भाव्यते । तमानेष्ये नरं यस्ते मनोहर्ता तमादिश ॥ १६ ॥

Sinabi ni Citralekhā: “Aalisin ko ang iyong dalamhati. Kung siya’y matatagpuan saanman sa tatlong daigdig, dadalhin ko rito ang magiging asawa mo na umagaw sa iyong puso. Ipakita mo sa akin kung sino siya.”

Verse 17

इत्युक्त्वा देवगन्धर्वसिद्धचारणपन्नगान् । दैत्यविद्याधरान् यक्षान् मनुजांश्च यथालिखत् ॥ १७ ॥

Pagkasabi nito, sinimulan ni Citralekhā na iguhit nang tumpak ang mga larawan ng mga diyos, Gandharva, Siddha, Cāraṇa, Pannaga, Daitya, Vidyādhara, Yakṣa, at mga tao.

Verse 18

मनुजेषु च सा वृष्णीन् शूरमानकदुन्दुभिम् । व्यलिखद् रामकृष्णौ च प्रद्युम्नं वीक्ष्य लज्जिता ॥ १८ ॥ अनिरुद्धं विलिखितं वीक्ष्योषावाङ्‍मुखी ह्रिया । सोऽसावसाविति प्राह स्मयमाना महीपते ॥ १९ ॥

O Hari, iginuhit ni Citralekhā ang mga Vṛṣṇi sa mga tao—sina Śūra, Ānakadundubhi, Balarāma, at Śrī Kṛṣṇa. Nang makita ni Ūṣā ang larawan ni Pradyumna ay nahiya siya; at nang makita ang larawan ni Aniruddha ay yumuko sa hiya, saka ngumiti at nagsabi, “Siya iyon! Siya nga!”

Verse 19

मनुजेषु च सा वृष्णीन् शूरमानकदुन्दुभिम् । व्यलिखद् रामकृष्णौ च प्रद्युम्नं वीक्ष्य लज्जिता ॥ १८ ॥ अनिरुद्धं विलिखितं वीक्ष्योषावाङ्‍मुखी ह्रिया । सोऽसावसाविति प्राह स्मयमाना महीपते ॥ १९ ॥

O Hari, iginuhit ni Citralekhā ang mga Vṛṣṇi sa mga tao—sina Śūra, Ānakadundubhi, Balarāma, at Śrī Kṛṣṇa. Nang makita ni Ūṣā ang larawan ni Pradyumna ay nahiya siya; at nang makita ang larawan ni Aniruddha ay yumuko sa hiya, saka ngumiti at nagsabi, “Siya iyon! Siya nga!”

Verse 20

चित्रलेखा तमाज्ञाय पौत्रं कृष्णस्य योगिनी । ययौ विहायसा राजन् द्वारकां कृष्णपालिताम् ॥ २० ॥

O Hari, nakilala ni Citralekhā na may kapangyarihang yogic na siya ang apo ni Kṛṣṇa (Aniruddha), at saka naglakbay sa daang-langit patungong Dvārakā na pinangangalagaan ni Śrī Kṛṣṇa.

Verse 21

तत्र सुप्तं सुपर्यङ्के प्राद्युम्निं योगमास्थिता । गृहीत्वा शोणितपुरं सख्यै प्रियमदर्शयत् ॥ २१ ॥

Doon ay natagpuan niya si Aniruddha, anak ni Pradyumna, na natutulog sa isang maringal na higaan. Sa lakas ng yoga, dinala niya siya sa Śoṇitapura at ipinakita sa kaibigang si Ūṣā ang minamahal nito.

Verse 22

सा च तं सुन्दरवरं विलोक्य मुदितानना । दुष्प्रेक्ष्ये स्वगृहे पुम्भी रेमे प्राद्युम्निना समम् ॥ २२ ॥

Nang makita ni Ūṣā ang pinakamagandang lalaki, lumiwanag ang kanyang mukha sa tuwa. Dinala niya ang anak ni Pradyumna sa kanyang lihim na silid na ipinagbabawal kahit masilayan ng mga lalaki, at doon siya nagalak kasama niya.

Verse 23

परार्ध्यवास:स्रग्गन्धधूपदीपासनादिभि: । पानभोजनभक्ष्यैश्च वाक्यै: शुश्रूषणार्चित: ॥ २३ ॥ गूढ: कन्यापुरे शश्वत्प्रवृद्धस्‍नेहया तया । नाहर्गणान् स बुबुधे ऊषयापहृतेन्द्रिय: ॥ २४ ॥

Sinamba ni Ūṣā si Aniruddha nang may tapat na paglilingkod, inihandog ang mamahaling kasuotan, mga kuwintas ng bulaklak, pabango, insenso, ilawan, upuan at iba pa; pati inumin, sari-saring pagkain, at matatamis na salita.

Verse 24

परार्ध्यवास:स्रग्गन्धधूपदीपासनादिभि: । पानभोजनभक्ष्यैश्च वाक्यै: शुश्रूषणार्चित: ॥ २३ ॥ गूढ: कन्यापुरे शश्वत्प्रवृद्धस्‍नेहया तया । नाहर्गणान् स बुबुधे ऊषयापहृतेन्द्रिय: ॥ २४ ॥

Habang nakatago sa silid ng mga dalaga, nabihag ang mga pandama ni Aniruddha ng pag-ibig ni Ūṣā na lalo pang lumalalim; kaya hindi niya namalayan ang paglipas ng mga araw.

Verse 25

तां तथा यदुवीरेण भुज्यमानां हतव्रताम् । हेतुभिर्लक्षयां चक्रुरापृईतां दुरवच्छदै: ॥ २५ ॥ भटा आवेदयां चक्रू राजंस्ते दुहितुर्वयम् । विचेष्टितं लक्षयाम कन्याया: कुलदूषणम् ॥ २६ ॥

Napansin ng mga babaeng bantay ang malinaw na palatandaan kay Ūṣā: nabali niya ang panatang dalaga at tinatamasa ang ligaya ng mag-asawa kasama ang bayani ng Yadu; mahirap itong itago.

Verse 26

तां तथा यदुवीरेण भुज्यमानां हतव्रताम् । हेतुभिर्लक्षयां चक्रुरापृईतां दुरवच्छदै: ॥ २५ ॥ भटा आवेदयां चक्रू राजंस्ते दुहितुर्वयम् । विचेष्टितं लक्षयाम कन्याया: कुलदूषणम् ॥ २६ ॥

Pumunta ang mga bantay kay Bāṇāsura at nagsabi, “O Hari, natunugan namin sa iyong anak na babae ang di-wastong asal na sumisira sa dangal ng angkan ng isang dalaga.”

Verse 27

अनपायिभिरस्माभिर्गुप्तायाश्च गृहे प्रभो । कन्याया दूषणं पुम्भिर्दुष्प्रेक्ष्याया न विद्महे ॥ २७ ॥

“Panginoon, mahigpit naming binantayan at hindi kami umalis sa puwesto; kaya hindi namin maunawaan kung paanong ang dalagang nasa loob ng palasyo, na hindi man makita ng lalaki, ay napasama.”

Verse 28

तत: प्रव्यथितो बाणो दुहितु: श्रुतदूषण: । त्वरित: कन्यकागारं प्राप्तोऽद्राक्षीद् यदूद्वहम् ॥ २८ ॥

Pagkarinig sa kapinsalaan ng dangal ng kaniyang anak na babae, labis na nabagabag si Bāṇāsura at agad na tumakbo sa silid ng mga dalaga. Doon niya nakita si Aniruddha, dangal ng angkang Yadu.

Verse 29

कामात्मजं तं भुवनैकसुन्दरं श्यामं पिशङ्गाम्बरमम्बुजेक्षणम् । बृहद्भ‍ुजं कुण्डलकुन्तलत्विषा स्मितावलोकेन च मण्डिताननम् ॥ २९ ॥ दीव्यन्तमक्षै: प्रिययाभिनृम्णया तदङ्गसङ्गस्तनकुङ्कुमस्रजम् । बाह्वोर्दधानं मधुमल्लिकाश्रितां तस्याग्र आसीनमवेक्ष्य विस्मित: ॥ ३० ॥

Nakita ni Bāṇāsura sa harap niya ang tila anak ni Kāma—ang pinakamarikit sa daigdig—may kutis na bughaw-itim, nakadamit ng dilaw, may matang gaya ng lotus, at may malalakas na bisig. Ang kaniyang mukha’y pinalamutian ng ningning ng hikaw at buhok, at ng mga titig na may banayad na ngiti.

Verse 30

कामात्मजं तं भुवनैकसुन्दरं श्यामं पिशङ्गाम्बरमम्बुजेक्षणम् । बृहद्भ‍ुजं कुण्डलकुन्तलत्विषा स्मितावलोकेन च मण्डिताननम् ॥ २९ ॥ दीव्यन्तमक्षै: प्रिययाभिनृम्णया तदङ्गसङ्गस्तनकुङ्कुमस्रजम् । बाह्वोर्दधानं मधुमल्लिकाश्रितां तस्याग्र आसीनमवेक्ष्य विस्मित: ॥ ३० ॥

Nakita niya si Aniruddha na nakaupo sa tapat ng kaniyang mapalad na sinta, nakikipaglaro ng sugal na dice. Sa pagitan ng kaniyang mga bisig ay nakasabit ang kuwintas ng jasmin sa tagsibol na nabahiran ng kuṅkuma mula sa dibdib ng dalaga nang siya’y yakapin. Namangha si Bāṇāsura sa tanawing ito.

Verse 31

स तं प्रविष्टं वृतमाततायिभि- र्भटैरनीकैरवलोक्य माधव: । उद्यम्य मौर्वं परिघं व्यवस्थितो यथान्तको दण्डधरो जिघांसया ॥ ३१ ॥

Nang makita ni Aniruddha (Mādhava) si Bāṇāsura na pumasok na napalilibutan ng maraming armadong bantay, itinaas niya ang kaniyang pamalong bakal at tumindig nang matatag, handang manugpo sa sinumang aatake. Siya’y tila Kamatayan na may tungkod ng parusa.

Verse 32

जिघृक्षया तान् परित: प्रसर्पत: शुनो यथा शूकरयूथपोऽहनत् । ते हन्यमाना भवनाद् विनिर्गता निर्भिन्नमूर्धोरुभुजा: प्रदुद्रुवु: ॥ ३२ ॥

Nang magsiksikan ang mga bantay mula sa lahat ng panig upang siya’y dakpin, hinampas sila ni Aniruddha na parang pinuno ng kawan ng baboy-ramo na sumasalpok sa mga aso. Sa kaniyang mga palo, tumakas sila mula sa palasyo, nagtatakbo upang iligtas ang buhay, na wasak ang ulo, hita, at mga bisig.

Verse 33

तं नागपाशैर्बलिनन्दनो बली घ्नन्तं स्वसैन्यं कुपितो बबन्ध ह । ऊषा भृशं शोकविषादविह्वला बद्धं निशम्याश्रुकलाक्ष्यरौत्सीत् ॥ ३३ ॥

Si Bāṇa, ang makapangyarihang anak ni Bali, ay nagalit at ginapos si Śrī Aniruddha—na pumupuksa sa kanyang hukbo—sa mahiwagang lubid na nāga-pāśa. Nang mabalitaan ni Ūṣā ang pagkabihag ni Aniruddha, siya’y nabalot ng lungkot at panghihina; napuno ng luha ang kanyang mga mata at siya’y humagulgol.