Adhyaya 54

Verse 1

श्री-शुक उवाच इति सर्वे सु-संरब्धा वाहान् आरुह्य दंशिताः । स्वैः स्वैर् बलैः परिक्रान्ता अन्वीयुर् धृत-कार्मुकाः ॥

Sinabi ni Śrī Śuka: Nang marinig iyon, silang lahat ay nag-alab sa galit. Sumakay sila sa kani-kanilang sasakyan, nagsuot ng baluti, pinalibutan ang daan ng kani-kanilang hukbo, at humabol na tangan ang mga busog na handang gamitin.

Verse 2

तान् आपतत आलोक्य यादवान् ईक-यूथपाः । तस्थुस् तत्-सम्मुखा राजन् विस्फूर्ज्य स्व-धनूंषि ते ॥

Nang makita silang sumasalakay, O Hari, ang mga pinunò ng hukbong Yadu ay humarap at pinatunog ang kanilang mga pana.

Verse 3

अश्वपृष्ठे गजस्कन्धे रथोपस्थेऽस्त्रकोविदाः । मुमुचुः शरवर्षाणि मेघा अद्रिष्वपो यथा ॥

Ang mga mandirigmang bihasa sa sandata, nakasakay sa kabayo, nasa likod ng elepante, at nasa karwahe, ay nagpaulan ng mga palaso—gaya ng ulap na bumubuhos ng ulan sa kabundukan.

Verse 4

पत्युर्बलं शरासारैश्छन्नं वीक्ष्य सुमध्यमाः । सव्रीड्मैक्षत तद्वक्त्रं भयविह्वललोचना ॥

Nang makita ni Rukmini, ang may payat na baywang, na natakpan ng ulang-palaso ang hukbo ng kanyang asawa, tumingin siya sa mukha Niya, nanginginig sa takot at may halong hiya.

Verse 5

प्रहस्य भगवान् आह मा स्म भैर् वाम-लोचने । विनङ्क्ष्यत्य् अधुनैवैतत् तावकैः शात्रवं बलम् ॥

Ngumiti ang Panginoon at sinabi, “Huwag kang matakot, O may matang gaya ng usa. Ang hukbong kaaway na ito ay wawasakin ngayon din ng sarili mong mga tao.”

Verse 6

तेषां तद्-विक्रमं वीरा गद-सङ्कर्षणादयः । अमृष्यमाणा नाराचैर् जघ्नुर् हय-गजान् रथान् ॥

Hindi matiis ang kanilang lakas, ang mga bayaning sina Gada, Sankarshana (Balarama) at iba pa ay nagpabagsak ng mga kabayo, elepante, at karwahe ng kaaway sa pamamagitan ng mga palasong bakal.

Verse 7

पेतुः शिरांसि रथिनाम् अश्विनां गजिनां भुवि । स-कुण्डल-किरीटानि सोष्णीषाणि च कोटिशः ॥

Sa lupa ay bumagsak ang mga ulo ng mga mandirigmang karo, mga mangangabayo, at mga sakay sa elepante—milyun-milyon—na may hikaw, korona, at turbante pa ring buo.

Verse 8

हस्ताः सासि-गदेṣ्व-आसाः करभा ऊरवो ’ङ्घ्रयः । अश्वाश्वतर-नागोष्ट्र-खर-मर्त्य-शिरांसि च ॥

Bumagsak ang mga bisig—hawak pa ang espada, pamalo at busog—kasama ang mga bisig na ibaba, hita at paa. Bumagsak din ang mga ulo ng kabayo, mola, elepante, kamelyo, asno at tao.

Verse 9

हन्यमान-बलानीका वृष्णिभिर् जय-काङ्क्षिभिः । राजानो विमुखा जग्मुर् जरासन्ध-पुरःसराः ॥

Nang mapuksa ng mga Vṛṣṇi na naghahangad ng tagumpay ang kanilang mga pangkat ng hukbo, ang mga hari ay tumalikod at tumakas—pinangungunahan sa pag-urong ni Jarāsandha.

Verse 10

शिशुपालं समभ्येत्य हृत-दारम् इवातुरम् । नष्ट-त्विषं गतोत्साहं शुष्यद्-वदनम् अब्रुवन् ॥

Lumapit sila kay Śiśupāla, na balisa na parang lalaking inagawan ng asawa; kupas ang ningning, wala ang sigla, at tuyot ang mukha sa kawalang-pag-asa—kaya nagsalita sila sa kanya.

Verse 11

भो भोः पुरुष-शार्दूल दौर्मनस्यम् इदं त्यज । न प्रियाप्रिययो राजन् निष्ठा देहिषु दृश्यते ॥

O tigre sa mga tao, iwaksi ang pagkalumbay na ito. O Hari, sa mga may katawan ay walang nakikitang pangmatagalang paninindigan sa kanais-nais o di-kanais-nais.

Verse 12

यथा दारु-मयी योषित् नृत्यते कुहकेच्छया । एवम् ईश्वर-तन्त्रोऽयम् ईहते सुख-दुःखयोः ॥

Gaya ng babaeng manikang kahoy na sumasayaw ayon sa nais ng tagapagpaandar, gayon din ang taong ito—nasa ilalim ng kapangyarihan ng Kataas-taasang Panginoon—na kumikilos sa gitna ng ligaya at dalamhati.

Verse 13

शौरेः सप्तदशाहं वै संयुगानि पराजितः । त्रयोविंशतिभिः सैन्यैर् जिग्ये एकम् अहं परम् ॥

Sa loob ng labimpitong araw, paulit-ulit akong natalo sa labanan ni Śauri (Śrī Kṛṣṇa); ngunit sa dalawampu’t tatlong pangkat ng hukbo, minsan ko lamang siya—tanging minsang iyon—napagtagumpayan.

Verse 14

तथाप्य् अहं न शोचामि न प्रहृष्यामि कर्हिचित् । कालेन दैवयुक्तेन जानन् विद्रावितं जगत् ॥

Gayunman, hindi ako nagdadalamhati ni nagagalak kailanman, sapagkat batid kong ang sanlibutan ay itinutulak ng Panahon na kaugnay ng tadhana (daiva).

Verse 15

अधुनापि वयं सर्वे वीर-यूथप-यूथपाः । पराजिताः फल्गु-तन्त्रैर् यदुभिः कृष्ण-पालितैः ॥

Hanggang ngayon, tayong lahat—mga pinuno ng matatapang na pangkat—ay natalo ng mga Yadu na pinangangalagaan ni Kṛṣṇa, kahit tila hamak ang kanilang mga taktika.

Verse 16

रिपवो जिग्युर् अधुना काल आत्मानुसारिणि । तदा वयं विजेष्यामो यदा कालः प्रदक्षिणः ॥

Nanalo ang ating mga kaaway sa ngayon, sapagkat ang Panahon ay sumusunod sa sariling takbo; ngunit magwawagi tayo kapag ang Panahon ay pumabor sa atin.

Verse 17

श्री-शुक उवाच एवं प्रबोधितो मित्रैश् चैद्यो 'गात् सानुगः पुरम् । हत-शेषाः पुनस् ते 'पि ययुः स्वं स्वं पुरं नृपाः ॥

Sinabi ni Śrī Śuka: Sa gayong payo ng mga kaibigan, si Caidya (Śiśupāla) ay bumalik sa kanyang lungsod kasama ang kanyang mga tagasunod. At ang mga haring nakaligtas sa pagpatay ay umuwi rin, bawat isa sa sariling kabisera.

Verse 18

रुक्मी तु राक्षसोद्वाहं कृष्ण-द्विड् असहन् स्वसुः । पृष्ठतो 'न्वगमत् कृष्णम् अक्षौहिण्या वृतो बली ॥

Ngunit si Rukmī, hindi matanggap na ang kasal ng kanyang kapatid na babae ay naging tulad ng rākṣasa na pagdukot, at dahil sa poot kay Kṛṣṇa, hinabol niya si Kṛṣṇa mula sa likuran—makapangyarihan at napalilibutan ng isang akṣauhiṇī na hukbo.

Verse 19

रुक्म्य् अमर्षी सु-संरब्धः शृण्वतां सर्व-भूभुजाम् । प्रतिजज्ञे महा-बाहुर् दंशितः स-शरासनः ॥

Si Rukmī, nag-aalab sa di-matiis at matinding galit, sa harap ng lahat ng mga haring nakikinig, ay nanumpa. Ang mandirigmang makapangyarihan ang bisig, nakahanda sa digmaan, tangan ang busog at mga palaso, ay nagpahayag ng kanyang pasya.

Verse 20

अहत्वा समरे कृष्णम् अप्रत्यूह्य च रुक्मिणीम् । कुण्डिनं न प्रवेक्ष्यामि सत्यम् एतद् ब्रवीमि वः ॥

“Hangga’t hindi ko napapatay si Kṛṣṇa sa labanan at hindi ko rin naibabalik si Rukmiṇī, hindi na ako muling papasok sa Kuṇḍina. Ito ang katotohanang sinasabi ko sa inyo.”

Verse 21

इत्युक्त्वा रथम आरुह्य सारथिं प्राह सत्वरः । चोदयाश्वान् यतः कृष्णः तस्य मे संयुगं भवेत् ॥

Pagkasabi nito, sumakay siya sa kanyang karwahe at nagmamadaling sinabi sa kanyang kutsero: “Paandarin ang mga kabayo patungo sa kinaroroonan ni Kṛṣṇa, upang makaharap ko Siya sa labanan.”

Verse 22

अद्याहं निशितैर् बाणैर् गोपालस्य सु-दुर्मतेः । नेष्ये वीर्य-मदं येन स्वसा मे प्रसभं हृता ॥

Ngayong araw, sa aking matatalim na palaso, wawasakin ko ang pagkalasing sa tapang ng masamang-isip na pastol na sapilitang umagaw sa aking kapatid na babae.

Verse 23

विकत्थमानः कुमतिर् ईश्वरस्याप्रमाण-वित् । रथेनैकेन गोविन्दं तिष्ठ तिष्ठेत्य अथाह्वयत् ॥

Palalo at mapagmataas, ang naliligaw na taong iyon—di batid ang di-masusukat na kapangyarihan ng Kataas-taasang Panginoon—ay humamon kay Govinda mula sa nag-iisang karwahe: “Tumigil! Tumigil!”

Verse 24

धनुर् विकृष्य सु-दृढं जघ्ने कृष्णं त्रिभिः शरैः । आह चात्र क्षणं तिष्ठ यादूनां कुल-पांसन ॥

Hinila niya nang ubod-lakas ang busog at tinamaan si Krishna ng tatlong palaso, saka nagsabi, “Manatili ka rito sandali, kahihiyan ng angkan ng Yadu!”

Verse 25

यत्र यासि स्वसारं मे मुषित्वा ध्वाङ्क्ष-वद् धविः । हरिष्ये 'द्य मदं मन्द मायिनः कूट-योधिनः ॥

Saan ka pupunta matapos nakawin ang kapatid kong babae, gaya ng uwak na dumadagit ng handog? Ngayon, ikaw na mapurol, huhubarin ko ang iyong pagmamataas—mandarayang salamangkero, mandirigmang baluktot ang laban!

Verse 26

यावन् न मे हतो बाणैः शयीथा मुञ्च दारीकाम् । स्मयन् कृष्णो धनुश् छित्त्वा षड्भिर् विव्याध रुक्मिणम् ॥

“Bago ka bumagsak sa aking mga palaso, humandusay ka—bitawan ang dalaga!” sigaw niya. Ngunit nakangiti, pinutol ni Krishna ang kanyang busog at saka tinamaan si Rukmi ng anim na palaso.

Verse 27

अष्टभिश्चतुरो वाहान् द्वाभ्यां सूतं ध्वजं त्रिभिः । स चान्यद्धनुराधाय कृष्णं विव्याध पञ्चभिः ॥

Sa walong palaso, pinabagsak niya ang apat na kabayo ni Śrī Kṛṣṇa; sa dalawa, sinugatan ang kutsero; sa tatlo, pinutol ang watawat. Pagkatapos, kumuha ng ibang busog at tinamaan si Kṛṣṇa ng limang palaso.

Verse 28

तैस्ताडितः शरौघैस्तु चिच्छेद धनुरच्युतः । पुनरन्यदुपादत्त तदप्यच्छिनदव्ययः ॥

Bagaman tinamaan ng ulang ng mga palaso, pinutol ni Acyuta ang busog ng kalaban. Agad siyang kumuha ng isa pa, ngunit pinutol din iyon ng Panginoong di-nabibigo.

Verse 29

परिघं पट्टिशं शूलं चर्मासी शक्तितोमरौ । यद् यद् आयुधम् आदत्त तत् सर्वं सोऽच्छिनद्धरिः ॥

Kinuha niya ang pamalo, palakol-pandigma, trident, kalasag at espada, pati sibat at javelin. Ngunit anumang sandata ang hawakan niya, pinutol iyon ni Hari—lahat-lahat.

Verse 30

ततो रथादवप्लुत्य खड्गपाणिर्जिघांसया । कृष्णमभ्यद्रवत्क्रुद्धः पतङ्ग इव पावकम् ॥

Pagkatapos, tumalon siya mula sa karwahe, may hawak na espada at may hangaring pumatay; sa galit ay sumugod siya kay Kṛṣṇa—gaya ng gamu-gamo na lumilipad sa naglalagablab na apoy.

Verse 31

तस्य चापततः खड्गं तिलशश् चर्म चेषुभिः । छित्त्वासिम् आददे तिग्मं रुक्मिणं हन्तुम् उद्यतः ॥

Nang sumugod si Rukmī, dinurog ni Kṛṣṇa ang kanyang espada at tinusok ng mga palaso ang kanyang kalasag. Pagkatapos, hinugot ni Kṛṣṇa ang Kanyang matalim na espada, handang pabagsakin si Rukmī.

Verse 32

दृष्ट्वा भ्रातृ-वधोद्योगं रुक्मिणी भय-विह्वला । पतित्वा पादयोर्भर्तुर् उवाच करुणं सती ॥

Nang makita ni Rukmiṇī na handa nang patayin ng kanyang asawa ang kanyang kapatid, siya’y nabalot ng matinding takot. Bumagsak siya sa paanan ng asawa at nagsalita nang may habag.

Verse 33

श्री-रुक्मिण्य् उवाच योगेश्वराप्रमेयात्मन् देव-देव जगत्-पते । हन्तुं नार्हसि कल्याण भ्रातरं मे महा-भुज ॥

Sinabi ni Śrī Rukmiṇī: O Panginoon ng lahat ng yoga, di-masusukat na Sarili, Diyos ng mga diyos, Panginoon ng sansinukob—O mapalad na makapangyarihan ang bisig, huwag mong patayin ang aking kapatid.

Verse 34

श्री-शुक उवाच तया परित्रास-विकम्पिताङ्गया शुचावशुष्यन्-मुख-रुद्ध-कण्ठया । कातर्य-विस्रंसित-हेम-मालयाः गृहीत-पादः करुणो न्यवर्तत ॥

Sinabi ni Śrī Śuka: Habang nagsasalita siya—nanginginig sa takot ang kanyang katawan, natutuyo sa dalamhati ang mukha at nabubulunan ang lalamunan, at dumudulas ang gintong kuwintas sa pagkabalisa—hinawakan niya ang mga paa ng Panginoon, at ang mahabaging Bhagavān ay tumigil.

Verse 35

चैलेन बद्ध्वा तमसाधु-कारीणं स-श्मश्रु-केशं प्रवपन व्यरूपयत् । तावन्ममर्दुः पर-सैन्यमद्भुतं यदु-प्रवीरा नलिनीं यथा गजाः ॥

Itinali ang masamang taong iyon sa pamamagitan ng tela, saka inahit ang bigote at buhok niya upang siya’y mapahiya. Samantala, kamangha-manghang dinurog ng mga pangunahing bayani ng Yadu ang hukbo ng kaaway, gaya ng mga elepanteng yumuyurak sa lawa ng mga lotus.

Verse 36

कृष्णान्तिकमुपव्रज्य ददृशुस्तत्र रुक्मिणम् । तथा-भूतं हत-प्रायं दृष्ट्वा सङ्कर्षणो विभुः । विमुच्य बद्धं करुणो भगवान्कृष्णमब्रवीत् ॥

Lumapit sila kay Kṛṣṇa at nakita roon si Rukmī sa gayong kalagayan—halos patay. Nang makita iyon, ang makapangyarihang Saṅkarṣaṇa, dahil sa habag, ay pinalaya ang nakagapos at saka nagsalita kay Bhagavān Kṛṣṇa.

Verse 37

असाध्विदं त्वया कृष्ण कृतमस्मज्जुगुप्सितम् । वपनं श्मश्रुकेशानां वैरूप्यं सुहृदो वधः ॥

O Kṛṣṇa, ang ginawa Mo ay hindi nararapat at kahiya-hiya para sa amin. Ang pag-ahit ng balbas at buhok upang pangitain ang tao ay parang pagpatay sa isang kaibigan.

Verse 38

मैवास्मान् साध्व्यसूयेथा भ्रातुर्वैरूप्यचिन्तया । सुखदुःखदो न चान्योऽस्ति यतः स्वकृतभुक् पुमान् ॥

O marangal na ginang, huwag Kang magalit sa Amin dahil iniisip mo ang pagkasira ng anyo ng iyong kapatid. Walang ibang nagbibigay ng saya at dusa; ang tao’y umaani ng bunga ng sariling gawa.

Verse 39

बन्धुर् वधार्ह-दोषो ’पि न बन्धोर् वधम् अर्हति । त्याज्यः स्वेनैव दोषेण हतः किं हन्यते पुनः ॥

Kahit ang kamag-anak ay gumawa ng kasalanang karapat-dapat sa kamatayan, hindi nararapat na siya’y patayin ng sarili niyang angkan. Itakwil na lamang—sa sariling sala siya’y bagsak na; bakit papatayin pang muli?

Verse 40

क्षत्रियाणाम् अयं धर्मः प्रजापति-विनिर्मितः । भ्रातापि भ्रातरं हन्याद् येन घोरतमस् ततः ॥

Ito ang dharma ng mga kṣatriya na itinatag ng mga Prajāpati: maging magkapatid ay maaaring pumatay sa isa’t isa; kaya mula roon sumisibol ang pinakakakila-kilabot na bunga.

Verse 41

राज्यस्य भूमेर् वित्तस्य स्त्रियो मानस्यम् तेजसः । मानिनो 'न्यस्य वा हेतोः श्री-मदान्धाः क्षिपन्ति हि ॥

Nabulag ng pagkalasing sa karangyaan, ang mga palalo ay tunay na naghahagis ng pang-iinsulto—dahil man sa kaharian, lupa, yaman, kababaihan, dangal ng isip, sariling lakas, o iba pang dahilan.

Verse 42

तवेयं विषमा बुद्धिः सर्व-भूतेषु दुर्हृदाम् । यन् मन्यसे सदाभद्रं सुहृदां भद्रम् अज्ञ-वत् ॥

Baluktot ang iyong pag-unawa; nakikita mo ang kaaway sa lahat ng nilalang. Gaya ng mangmang, inaakala mong laging masama ang mga kaibigang may mabuting hangarin, at itinuturing mong mabuti ang tunay na nakapipinsala.

Verse 43

आत्ममोहो नृणामेव कल्पते देवमायया । सुहृद्दुहृदुदासीन इति देहात्ममानिनाम् ॥

Sa banal na māyā ng Panginoon, sumisibol ang pagkalito sa sarili sa tao—lalo na sa mga kumikilala sa katawan bilang sarili—kaya nakikita nila ang iba bilang ‘kaibigan’, ‘kaaway’, o ‘walang pakialam’.

Verse 44

एक एव परो ह्यात्मा सर्वेषामपि देहिनाम् । नानेव गृह्यते मूढैर्यथा ज्योतिर्यथा नभः ॥

Iisa lamang ang Kataas-taasang Sarili, na nananahan sa loob ng lahat ng may katawan; ngunit nakikita Siya ng mangmang na parang marami—gaya ng liwanag o langit na tunay na iisa ngunit waring nahahati.

Verse 45

देह आद्य-अन्तवान् एष द्रव्य-प्राण-गुणात्मकः । आत्मन्य् अविद्यया कॢप्तः संसारयति देहिनम् ॥

Ang katawang ito ay may simula at wakas; binubuo ito ng materyal na sangkap, prāṇa, at mga guṇa. Sa kamangmangan na ipinapatong sa sarili, itinutulak nito ang may katawan na gumala sa paulit-ulit na kapanganakan at kamatayan.

Verse 46

नात्मनो ऽन्येन संयोगो वियोगश् चासतस् सति । तद्-हेतुत्वात् तत्-प्रसिद्धेर् दृग्-रूपाभ्यां यथा रवेः ॥

Sa katotohanan, ang sarili ay walang tunay na pagsasanib o paghihiwalay sa anuman; ang gayong ugnayan ay para lamang sa di-tunay. Sapagkat ang maling pagkakakilanlan na iyon ang sanhi at kilala na, ito’y tulad ng ugnayan ng nakakakita at nakikita—gaya ng mata at anyo, o ng araw at mga bagay na pinapaliwanagan nito.

Verse 47

जन्मादयस् तु देहस्य विक्रिया नात्मनः क्वचित् । कलानाम् इव नैवेन्दोर् मृतिर् ह्य् अस्य कुहूर् इव ॥

Ang kapanganakan at iba pang pagbabago ay sa katawan lamang; sa Ātman ay hindi ito tunay na nangyayari. Gaya ng buwan na hindi namamatay kapag humihina ang mga yugto nito, gayon din ang ‘kamatayan’ ng kaluluwa ay anyo lamang—parang gabing walang buwan.

Verse 48

यथा शयान आत्मानं विषयान् फलम् एव च । अनुभुङ्क्ते ऽप्य् असत्य् अर्थे तथाप्नोत्य् अबुधो भवम् ॥

Gaya ng taong natutulog na sa panaginip ay nararanasan ang sarili, ang mga bagay ng pandama, at ang bunga nito—kahit hindi tunay—gayon din ang mangmang, inaakalang totoo ang di-totoo, kaya muling napapasa-samsara.

Verse 49

तस्माद् अज्ञानजं शोकम् आत्मशोषविमोहनम् । तत्त्वज्ञानेन निर्हृत्य स्वस्था भव शुचिस्मिते ॥

Kaya iwaksi ang dalamhating mula sa kamangmangan—ang pagkalitong nagpapahapo sa sarili. Alisin ito sa pamamagitan ng kaalaman sa katotohanan, at manatag sa iyong loob, O may dalisay na ngiti.

Verse 50

श्रीशुक उवाच एवं भगवता तन्वी रामेण प्रतिबोधिताः । वैमनस्यं परित्यज्य मनो बुद्ध्या समादधे ॥

Sinabi ni Śrī Śuka: Sa gayong pagtuturo ng Panginoon, ni Rāma, iniwan ng payat na prinsesa ang kanyang panlulumo at, sa talino, ibinalik ang isip sa kapanatagan.

Verse 51

प्राणावशेष उत्सृष्टो द्विड्भिर् हत-बल-प्रभः । स्मरन् विरूप-करणं वितथात्म-मनोरथः । चक्रे भोजकटं नाम निवासाय महत् पुरम् ॥

Naiwan na lamang ang hininga, itinakwil ng mga kaaway at nawala ang lakas at ningning. Inaalala ang pagkakapangit na ginawa sa kanya, at wasak na ang mga pag-asa, nagtayo siya ng malaking lungsod na tatawaging Bhojakaṭa upang tirhan.

Verse 52

अहत्वा दुर्मतिं कृष्णम् अप्रत्यूह्य यवीयसीम् । कुण्डिनं न प्रवेक्ष्यामीत्य् उक्त्वा तत्रावसद् रुषा ॥

“Hangga’t hindi ko napapatay ang masamang-isip na Kṛṣṇa at naibabalik ang aking bunsong kapatid na babae, hindi ako papasok sa Kuṇḍina!” Pagkasabi nito, nanatili siya roon, nag-aalab sa galit.

Verse 53

भगवान् भीष्मक-सुताम् एवं निर्जित्य भूमि-पान् । पुरम् आनीय विधि-वद् उपयेमे कुरूद्वह ॥

O pinakamainam sa mga Kuru, matapos talunin ang mga hari sa lupa sa ganitong paraan, dinala ng Panginoon ang anak na babae ni Bhīṣmaka sa Kanyang lungsod at, ayon sa banal na ritwal, tinanggap Siya bilang asawa.

Verse 54

तदा महोत्सवो नॄणां यदु-पुर्यां गृहे गृहे । अभूद् अनन्य-भावानां कृष्णे यदु-पतौ नृप ॥

O Hari, noon sa lungsod ng mga Yadu ay nagkaroon ng malaking pagdiriwang sa bawat tahanan, para sa mga pusong tanging kay Kṛṣṇa, Panginoon ng mga Yadu, nakatuon.

Verse 55

नराः नार्यश् च मुदिताः प्रमृष्ट-मणि-कुण्डलाः । पारिबर्हम् उपाजह्रुर् वरयोश् चित्र-वाससोः ॥

Masaya ang mga lalaki at babae; nilinis at pinakintab nila ang kanilang mga hikaw na may hiyas, at nagdala ng mga handog sa kasal at mapalad na alay para sa mag-asawang nakabihis nang marilag.

Verse 56

सा वृष्णि-पुरी उत्तम्भितेन्द्र-केतुभिः विचित्र-माल्याम्बर-रत्न-तोरणैः । बभौ प्रति-द्वार्य् उपकॢप्त-मङ्गलैर् आपूर्ण-कुम्भागरु-धूप-दीपकैः ॥

Nagniningning ang lungsod ng mga Vṛṣṇi: nakataas ang mga watawat ng tagumpay na tila mga bandila ni Indra, pinalamutian ng sari-saring garland, maririkit na tela, at mga arkong may hiyas. Sa bawat pintuan ay nakahanda ang mga mapalad na bagay—mga banga na punô, mabangong aguru na insenso, at mga ilawan.

Verse 57

सिक्तमार्गा मदच्युद्भिर् आहूतप्रेष्ठभूभुजाम् । गजैर् द्वाःसु परामृष्ट-रम्भापूगोपशोभिता ॥

Ang mga daan ay binudburan ng umaagos na katas ng pagkalasing mula sa mga elepante ng mga minamahal na haring inanyayahan. Sa mga tarangkahan ay may mga elepante, at ang lungsod ay pinalamutian ng mga punong saging at bunga ng areka bilang palamuti ng pista.

Verse 58

कुरुसृञ्जयकैकेय-विदर्भयदुकुन्तयः । मिथो मुमुदिरे तस्मिन् सम्भ्रमात् परिधावताम् ॥

Ang mga Kuru, Srñjaya, Kaikeya, Vidarbha, Yadu, at Kunti—nagpupumiglas sa pananabik at nagmamadaling pabalik-balik—ay nagtagpo roon at nagalak nang magkakasama.

Verse 59

रुक्मिण्याः हरणं श्रुत्वा गीयमानं ततस् ततः । राजानो राजकन्याश् च बभूवुर् भृशविस्मिताः ॥

Nang marinig nang paulit-ulit ang mga awit na inaawit sa iba’t ibang dako tungkol sa pagdukot kay Rukmini, ang mga hari at mga prinsesa ay lubhang namangha.

Verse 60

द्वारकायाम् अभूद् राजन् महामोदः पुरौकसाम् । रुक्मिण्या रमयोपेतं दृष्ट्वा कृष्णं श्रियः पतिम् ॥

O Hari, sa Dvaraka ay nag-uumapaw ang tuwa ng mga taga-lungsod nang makita nila si Krishna, ang Panginoon ng Sri, na dumarating kasama si Rukmini na wari’y si Rama mismo.