
Gopī-gīta: The Song of the Gopīs in Separation (Viraha-bhakti)
Pagkaraan ng rāsa-līlā kung saan biglang naglaho si Śrī Kṛṣṇa mula sa bilog ng sayaw, ang mga gopī na nilamon ng viraha (pighati ng pagkawalay) ay nagtipon at umawit ng iisang panaghoy-dalangin na tinatawag na gopī-gīta. Pinaghalo ng kanilang mga taludtod ang pagsumbat at pagsamba: humihingi sila ng darśana ni Kṛṣṇa, pinupuri ang Kanyang kagandahan—mga matang-lotus, ngiti, tinig—at inaalala ang Kanyang poṣaṇa, ang paulit-ulit na pagliligtas mula kay Kāliya, Agha, sa bagyo ni Indra, at iba pang panganib. Kasabay nito, ipinahahayag nila ang malalim na teolohiya—si Kṛṣṇa ang nananahang Saksi at tunay na Tagapagtanggol—habang inilalantad ang matinding damdaming katawanin ng madhura-rasa, na humihiling sa Kanyang kamay at paa na tulad ng lotus bilang gamot sa kanilang puso. Pinatitibay ng kabanatang ito ang aral ng Bhāgavata na ang pinakamataas na debosyon ay ang pag-asa sa Bhagavān nang may paglimot sa sarili, kung saan maging ang sakit ay nagiging sasakyan ng pag-alaala. Ang panaghoy na ito ang tulay patungo sa muling paglitaw ni Kṛṣṇa at sa pagwawakas ng pagkawalay, na nagpapalinaw na ang Kanyang “paglalaho” ay nagpapalalim ng prema at nagtitipon ng kamalayan ng mga deboto sa Kanya lamang.
Verse 1
गोप्य ऊचु: जयति तेऽधिकं जन्मना व्रज: श्रयत इन्दिरा शश्वदत्र हि । दयित दृश्यतां दिक्षु तावका- स्त्वयि धृतासवस्त्वां विचिन्वते ॥ १ ॥
Wika ng mga gopī: O minamahal, dahil sa Iyong pagsilang ay lalo pang naging maluwalhati ang Vraja; kaya si Indirā (Lakṣmī) ay laging nananahan dito. Para lamang sa Iyo namin pinanghahawakan ang buhay. Hinahanap Ka namin sa lahat ng dako; ipakita Mo ang Iyong sarili sa amin.
Verse 2
शरदुदाशये साधुजातसत्- सरसिजोदरश्रीमुषा दृशा । सुरतनाथ तेऽशुल्कदासिका वरद निघ्नतो नेह किं वध: ॥ २ ॥
O Panginoon ng pag-ibig, ang Iyong sulyap ay humihigit sa ganda ng pinakamasinop na gitna ng lotus na namumukadkad sa malinaw na lawa ng taglagas. O Tagapagkaloob ng biyaya, pinapatay Mo ba ang mga aliping babae na kusang naghandog ng sarili sa Iyo nang walang kapalit? Hindi ba ito pagpatay?
Verse 3
विषजलाप्ययाद् व्यालराक्षसाद् वर्षमारुताद् वैद्युतानलात् । वृषमयात्मजाद् विश्वतो भया- दृषभ ते वयं रक्षिता मुहु: ॥ ३ ॥
O pinakadakila, paulit-ulit Mo kaming iniligtas sa lahat ng panganib—mula sa lasong tubig, sa nakakatakot na halimaw na si Agha, sa malalakas na ulan, sa demonyong hangin, sa apoy ng kidlat ni Indra, sa demonyong toro, at sa anak ni Maya Dānava.
Verse 4
न खलु गोपीकानन्दनो भवान् अखिलदेहिनामन्तरात्मदृक् । विखनसार्थितो विश्वगुप्तये सख उदेयिवान् सात्वतां कुले ॥ ४ ॥
O kaibigan, hindi Ka talaga anak ni Yaśodā na gopī; Ikaw ang panloob na Saksi, ang Antaryāmī sa puso ng lahat ng may katawan. Upang ingatan ang sansinukob, nanalangin si Brahmā (Vikhanas) na Ikaw ay magpakita; kaya Ikaw ngayon ay lumitaw sa angkan ng Sātvata.
Verse 5
विरचिताभयं वृष्णिधूर्य ते चरणमीयुषां संसृतेर्भयात् । करसरोरुहं कान्त कामदं शिरसि धेहि न: श्रीकरग्रहम् ॥ ५ ॥
O pinakamainam sa mga Vṛṣṇi! Ang Iyong kamay na tulad ng lotus, na humahawak sa kamay ni Śrī Lakṣmī, ay nagbibigay ng kawalang-takot sa mga lumalapit sa Iyong mga paa dahil sa takot sa saṁsāra. O minamahal, ipatong Mo ang mapagkaloob na kamay-lotus na iyon sa aming mga ulo.
Verse 6
व्रजजनार्तिहन् वीर योषितां निजजनस्मयध्वंसनस्मित । भज सखे भवत्किङ्करी: स्म नो जलरुहाननं चारु दर्शय ॥ ६ ॥
O tagapag-alis ng dalamhati ng mga taga-Vraja! O bayani ng mga babae! Ang Iyong ngiti ay dumudurog sa huwad na pagmamataas ng Iyong mga deboto. O kaibigan, tanggapin Mo kami bilang Iyong mga alila at ipakita Mo sa amin ang Iyong magandang mukhang-lotus.
Verse 7
प्रणतदेहिनां पापकर्षणं तृणचरानुगं श्रीनिकेतनम् । फणिफणार्पितं ते पदाम्बुजं कृणु कुचेषु न: कृन्धि हृच्छयम् ॥ ७ ॥
Ang Iyong mga paang-lotus ay pumapawi sa dating kasalanan ng lahat ng may katawan na sumusuko sa mga iyon. Ang mga paa ring iyon ay sumusunod sa mga baka sa pastulan at siyang walang-hanggang tahanan ni Śrī Lakṣmī. Yamang minsan Mo itong inilagay sa mga talukbong ni Kāliya, ipatong Mo ngayon sa aming dibdib at putulin ang pagnanasa sa aming puso.
Verse 8
मधुरया गिरा वल्गुवाक्यया बुधमनोज्ञया पुष्करेक्षण । विधिकरीरिमा वीर मुह्यतीर् अधरसीधुनाप्याययस्व न: ॥ ८ ॥
O may matang-lotus! Ang Iyong matamis na tinig at kaakit-akit na mga salita, na umaakit kahit sa isip ng marurunong, ay lalo kaming nililito. O bayani, buhayin Mo kami—Iyong mga alila—sa nektar ng Iyong mga labi.
Verse 9
तव कथामृतं तप्तजीवनं कविभिरीडितं कल्मषापहम् । श्रवणमङ्गलं श्रीमदाततं भुवि गृणन्ति ये भूरिदा जना: ॥ ९ ॥
Ang nektar ng Iyong mga salaysay ay buhay ng mga nilalang na sinusunog ng init ng mundong ito; pinupuri ng mga makata at pantas, at pumapawi ng dungis ng kasalanan. Ang pakikinig dito ay mapalad; puspos ng banal na karilagan at kumakalat sa buong daigdig. Tunay, ang mga nagpapalaganap ng mensahe ng Diyos ay ang pinakamararangal na mapagbigay.
Verse 10
प्रहसितं प्रिय प्रेमवीक्षणं विहरणं च ते ध्यानमङ्गलम् । रहसि संविदो या हृदिस्पृश: कुहक नो मन: क्षोभयन्ति हि ॥ १० ॥
Ang Iyong ngiti, ang Iyong matamis at mapagmahal na sulyap, at ang mga lihim na paglalaro at usapang aming naranasan kasama Ka—lahat ng ito’y mapalad pagnilayan at tumatagos sa puso. Ngunit, O mapanlinlang na umaakit, ang mga alaala ring ito ang labis na gumugulo sa aming isipan.
Verse 11
चलसि यद् व्रजाच्चारयन् पशून् नलिनसुन्दरं नाथ ते पदम् । शिलतृणाङ्कुरै: सीदतीति न: कलिलतां मन: कान्त गच्छति ॥ ११ ॥
O Panginoon, O minamahal! Kapag iniiwan Mo ang Vraja upang magpastol ng mga baka, nababagabag ang aming isip sa pag-aalala na ang Iyong mga paa na mas maganda pa sa lotus ay masugatan ng mga bato, magaspang na damo, at matutulis na usbong.
Verse 12
दिनपरिक्षये नीलकुन्तलै- र्वनरुहाननं बिभ्रदावृतम् । घनरजस्वलं दर्शयन् मुहु- र्मनसि न: स्मरं वीर यच्छसि ॥ १२ ॥
Sa pagtatapos ng araw, paulit-ulit Mong ipinakikita ang Iyong mukhang tulad ng lotus, natatakpan ng bughaw-itim na buhok at nababalutan ng makapal na alikabok. O bayani, sa gayon ay ginigising Mo ang pagnanasa sa aming isipan.
Verse 13
प्रणतकामदं पद्मजार्चितं धरणिमण्डनं ध्येयमापदि । चरणपङ्कजं शन्तमं च ते रमण न: स्तनेष्वर्पयाधिहन् ॥ १३ ॥
Ang Iyong mga paang-lotus, na sinasamba ni Brahma na isinilang sa lotus, ay tumutupad sa hangarin ng mga yumuyuko. Ito ang palamuti ng daigdig, nagbibigay ng sukdulang kapayapaan, at dapat pagnilayan sa oras ng panganib. O minamahal, O pumapawi ng dalamhati, ipatong Mo ang mga paaing iyon sa aming dibdib.
Verse 14
सुरतवर्धनं शोकनाशनं स्वरितवेणुना सुष्ठु चुम्बितम् । इतररागविस्मारणं नृणां वितर वीर नस्तेऽधरामृतम् ॥ १४ ॥
O bayani, ipagkaloob Mo sa amin ang nektar ng Iyong mga labi, na nagpapalago ng ligaya ng pag-ibig at pumapawi ng dalamhati. Ang nektar na iyon ay tila lubos na nalasap ng Iyong tumutunog na plauta, at pinapalimot sa mga tao ang iba pang pagkakapit.
Verse 15
अटति यद् भवानह्नि काननं त्रुटि युगायते त्वामपश्यताम् । कुटिलकुन्तलं श्रीमुखं च ते जड उदीक्षतां पक्ष्मकृद् दृशाम् ॥ १५ ॥
Kapag pumupunta Ka sa gubat sa maghapon, para sa amin na hindi Ka makita, ang isang kisap ay tila isang yuga. At kahit sabik naming titigan ang Iyong marikit na mukha na pinalalamutian ng kulot na buhok, ang mga talukap—likha ng hangal na tagapaglikha—ang humahadlang sa aming ligaya.
Verse 16
पतिसुतान्वयभ्रातृबान्धवा- नतिविलङ्घ्य तेऽन्त्यच्युतागता: । गतिविदस्तवोद्गीतमोहिता: कितव योषित: कस्त्यजेन्निशि ॥ १६ ॥
O Acyuta, batid Mong mabuti kung bakit kami narito. Nahumaling sa malakas na awit ng Iyong plauta, nilampasan namin ang asawa, mga anak, angkan, mga kapatid at kamag-anak upang makarating dito. Sino, kundi isang mapanlinlang na tulad Mo, ang mang-iiwan sa mga dalagang dumating sa gitna ng gabi upang makita Ka?
Verse 17
रहसि संविदं हृच्छयोदयं प्रहसिताननं प्रेमवीक्षणम् । बृहदुर: श्रियो वीक्ष्य धाम ते मुहुरतिस्पृहा मुह्यते मन: ॥ १७ ॥
Kapag naaalala namin ang lihim na pag-uusap kasama Ka, ang pag-angat ng pagnanasa sa puso, ang Iyong mukhang nakangiti, ang mapagmahal na sulyap, at ang malapad Mong dibdib—tahanan ni Sri Lakshmi—ang aming isipan ay paulit-ulit na nalilito at nahihilo; sumisiklab ang matinding pananabik sa Iyo.
Verse 18
व्रजवनौकसां व्यक्तिरङ्ग ते वृजिनहन्त्र्यलं विश्वमङ्गलम् । त्यज मनाक् च नस्त्वत्स्पृहात्मनां स्वजनहृद्रुजां यन्निषूदनम् ॥ १८ ॥
O minamahal, ang Iyong mapalad na pagpapakita ang pumapawi sa dalamhati ng mga naninirahan sa gubat ng Vraja at nagdudulot ng kabutihan sa sanlibutan. Uhaw ang aming puso sa Iyong pakikisama; ipagkaloob Mo sana kahit kaunti ng gamot na pumupuksa sa sakit sa puso ng Iyong mga deboto.
Verse 19
यत्ते सुजातचरणाम्बुरुहं स्तनेषु भीता: शनै: प्रिय दधीमहि कर्कशेषु । तेनाटवीमटसि तद् व्यथते न किंस्वित् कूर्पादिभिर्भ्रमति धीर्भवदायुषां न: ॥ १९ ॥
O minamahal, ang Iyong mga paang-loto ay napakalambot kaya sa takot na masugatan, marahan naming inilalagay ang mga ito sa aming dibdib. Ikaw ang aming buhay; kaya kapag naglalakad Ka sa landas ng gubat, nababalisa ang aming isip: baka masaktan ng maliliit na bato ang Iyong maselang mga paa.
In Bhāgavata aesthetics, such speech is a feature of madhura-rasa: intimacy allows loving reproach. The gopīs’ ‘accusation’ intensifies remembrance and expresses exclusive dependence—Kṛṣṇa alone is their life—so the language of complaint functions as heightened devotion, not ordinary disrespect.
Viraha in the Bhāgavata is not mundane loss; it is single-pointed absorption (ekāgratā) where every faculty—memory, speech, and imagination—becomes kṛṣṇa-maya. The gopīs’ song shows that separation can produce continuous nāma-kīrtana, līlā-smaraṇa, and surrender, thereby becoming a potent form of bhakti.
Indirā is Śrī (Lakṣmī), the goddess of fortune. The gopīs declare Vraja supremely blessed because Bhagavān’s appearance sanctifies the land; where Kṛṣṇa is present, Śrī naturally resides. The statement also implies that Vraja’s ‘fortune’ is not material opulence but the presence of prema and divine intimacy.
The lotus feet symbolize refuge (śaraṇāgati) and purification—destroying sins and fear—while the lotus hand signifies grace (anugraha) and protection. In gopī-gīta, these images become ‘medicine’ for the heart’s disease (desire and burning separation), expressing that only divine touch—i.e., renewed relationship with Bhagavān—can restore life.
It teaches that Kṛṣṇa-kathā is the ‘life’ of the afflicted world: heard from realized sages, it removes sinful reactions, grants auspiciousness, and spreads spiritual potency broadly. The verse also elevates the preacher of God’s message as most munificent, aligning with the Bhāgavata’s emphasis on śravaṇa and kīrtana as primary sādhana.