Adhyaya 8

Verse 1

मैत्रेय उवाच सनकाद्या नारदश्च ऋभुर्हंसोऽरुणिर्यति: । नैते गृहान् ब्रह्मसुता ह्यावसन्नूर्ध्वरेतस: ॥ १ ॥

Sinabi ni Maitreya: Ang apat na Kumāra na pinangungunahan ni Sanaka, gayundin sina Nārada, Ṛbhu, Haṁsa, Aruṇi at Yati—pawang mga anak ni Brahmā—ay hindi namuhay sa tahanan, kundi naging ūrdhva-retā, mga naiṣṭhika-brahmacārī na dalisay sa ganap na selibat.

Verse 2

मृषाधर्मस्य भार्यासीद्दम्भं मायां च शत्रुहन् । असूत मिथुनं तत्तु निऋर्तिर्जगृहेऽप्रज: ॥ २ ॥

Ang isa pang anak ni Brahmā ay si Mṛṣādharma (kawalan ng adharma), at ang kanyang asawa ay si Mṛṣā (kasinungalingan). Mula sa kanilang pagsasama isinilang ang dalawang asura na sina Dambha (pagpapanggap) at Māyā (panlilinlang). Sila’y kinuha ni Nirṛti, isang asurang walang anak.

Verse 3

तयो: समभवल्लोभो निकृतिश्च महामते । ताभ्यां क्रोधश्च हिंसा च यद्दुरुक्ति: स्वसा कलि: ॥ ३ ॥

O dakilang may isip, mula kina Dambha at Māyā isinilang si Lobha (kasakiman) at Nikṛti (katusuhan). Mula sa kanila lumitaw si Krodha (galit) at Hiṁsā (pananakit); at mula sa Krodha at Hiṁsā isinilang si Kali at ang kapatid niyang babae na si Durukti (malupit na pananalita).

Verse 4

दुरुक्तौ कलिराधत्त भयं मृत्युं च सत्तम । तयोश्च मिथुनं जज्ञे यातना निरयस्तथा ॥ ४ ॥

O pinakamabuting tao, sa pagsasanib ni Kali at ng malupit na pananalita ay isinilang sina Mṛtyu (Kamatayan) at Bhīti (Takot). Mula sa pagsasanib nina Mṛtyu at Bhīti ay lumitaw sina Yātanā (matinding pighati) at Niraya (impiyerno).

Verse 5

सङ्ग्रहेण मयाख्यात: प्रतिसर्गस्तवानघ । त्रि: श्रुत्वैतत्पुमान् पुण्यं विधुनोत्यात्मनो मलम् ॥ ५ ॥

O walang dungis, ipinaliwanag ko nang buod ang pratisaṛga (mga sanhi ng pagwasak). Ang sinumang makarinig nito nang tatlong ulit ay magkakamit ng kabanalan at mahuhugasan ang dumi ng kasalanan sa kaluluwa.

Verse 6

अथात: कीर्तये वंशं पुण्यकीर्ते: कुरूद्वह । स्वायम्भुवस्यापि मनोर्हरेरंशांशजन्मन: ॥ ६ ॥

Nagpatuloy si Maitreya: O pinakamainam sa angkan ng Kuru, ngayo’y ilalarawan ko ang lahi ni Svāyambhuva Manu, na may banal na karangalan at isinilang mula sa bahagi ng bahagi ng ganap na pagpapalawak ng Panginoong Hari.

Verse 7

प्रियव्रतोत्तानपादौ शतरूपापते: सुतौ । वासुदेवस्य कलया रक्षायां जगत: स्थितौ ॥ ७ ॥

Kay Śatarūpā, nagkaroon si Svāyambhuva Manu ng dalawang anak na lalaki: Priyavrata at Uttānapāda. Sapagkat sila’y mula sa kalā (bahagi) ni Vāsudeva, sila’y karapat-dapat na mamahala upang pangalagaan ang daigdig at ingatan ang mga mamamayan.

Verse 8

जाये उत्तानपादस्य सुनीति: सुरुचिस्तयो: । सुरुचि: प्रेयसी पत्युर्नेतरा यत्सुतो ध्रुव: ॥ ८ ॥

May dalawang reyna si Haring Uttānapāda: sina Sunīti at Suruci. Si Suruci ang higit na minamahal ng hari; si Sunīti, na may anak na si Dhruva, ay hindi niya paborito.

Verse 9

एकदा सुरुचे: पुत्रमङ्कमारोप्य लालयन् । उत्तमं नारुरुक्षन्तं ध्रुवं राजाभ्यनन्दत ॥ ९ ॥

Noong unang panahon, kinakalong ni Haring Uttanapada ang anak ni Suruci na si Uttama. Sinubukan din ni Dhruva Maharaja na sumampa sa kandungan ng Hari, ngunit hindi siya gaanong tinanggap ng Hari.

Verse 10

तथा चिकीर्षमाणं तं सपत्‍न्यास्तनयं ध्रुवम् । सुरुचि: श‍ृण्वतो राज्ञ: सेर्ष्यमाहातिगर्विता ॥ १० ॥

Habang ang batang si Dhruva Maharaja ay sumusubok na sumampa sa kandungan ng kanyang ama, si Suruci, ang kanyang madrasta, ay labis na nainggit at may malaking pagmamalaki na nagsimulang magsalita upang marinig mismo ng Hari.

Verse 11

न वत्स नृपतेर्धिष्ण्यं भवानारोढुमर्हति । न गृहीतो मया यत्त्वं कुक्षावपि नृपात्मज: ॥ ११ ॥

Sinabi ni Reyna Suruci kay Dhruva Maharaja: Mahal kong anak, hindi ka karapat-dapat na umupo sa trono o sa kandungan ng Hari. Tunay na ikaw ay anak din ng Hari, ngunit dahil hindi ka isinilang mula sa aking sinapupunan, hindi ka kwalipikadong umupo sa kandungan ng iyong ama.

Verse 12

बालोऽसि बत नात्मानमन्यस्त्रीगर्भसम्भृतम् । नूनं वेद भवान् यस्य दुर्लभेऽर्थे मनोरथ: ॥ १२ ॥

Mahal kong anak, hindi mo alam na hindi ka isinilang sa aking sinapupunan kundi sa ibang babae. Samakatuwid dapat mong malaman na ang iyong pagtatangka ay nakatadhana sa kabiguan. Sinusubukan mong tuparin ang isang pagnanais na imposibleng matupad.

Verse 13

तपसाराध्य पुरुषं तस्यैवानुग्रहेण मे । गर्भे त्वं साधयात्मानं यदीच्छसि नृपासनम् ॥ १३ ॥

Kung nais mong umakyat sa trono ng Hari, kailangan mong dumaan sa matinding penitensya. Una sa lahat, dapat mong bigyang-kasiyahan ang Kataas-taasang Diyos, si Narayana, at pagkatapos, kapag pinagpala ka Niya, kailangan mong isilang mula sa aking sinapupunan sa iyong susunod na buhay.

Verse 14

मैत्रेय उवाच मातु: सपत्‍न्या: स दुरुक्तिविद्ध: श्वसन् रुषा दण्डहतो यथाहि: । हित्वा मिषन्तं पितरं सन्नवाचं जगाम मातु: प्ररुदन् सकाशम् ॥ १४ ॥

Sinabi ni Maitreya—nasugatan si Dhruva sa mabibigat na salita ng kanyang madrasta at humihingal sa galit na parang ahas na hinampas ng pamalo. Nang makita niyang tahimik ang ama at di siya ipinagtanggol, agad niyang nilisan ang palasyo at umiiyak na nagtungo sa kanyang ina.

Verse 15

तं नि:श्वसन्तं स्फुरिताधरोष्ठं सुनीतिरुत्सङ्ग उदूह्य बालम् । निशम्य तत्पौरमुखान्नितान्तं सा विव्यथे यद्गदितं सपत्‍न्या ॥ १५ ॥

Nang makita si Dhruva na humihingal, nanginginig ang mga labi sa galit at labis na umiiyak, agad siyang inakay ni Reyna Suniti at inilagay sa kanyang kandungan. Isinalaysay nang detalyado ng mga taga-palasyong nakarinig sa mabibigat na salita ni Suruci ang lahat; kaya’t labis ding nagdalamhati si Suniti.

Verse 16

सोत्सृज्य धैर्यं विललाप शोक दावाग्निना दावलतेव बाला । वाक्यं सपत्‍न्या: स्मरती सरोज श्रिया द‍ृशा बाष्पकलामुवाह ॥ १६ ॥

Binitiwan si Suniti at napahagulhol sa dalamhati, na parang dahong natupok sa apoy ng gubat ng pagdurusa. Nang maalala niya ang mga salita ng kanyang kaagaw, napuno ng luha ang kanyang mukhang tila lotus, at saka siya nagsalita nang ganito.

Verse 17

दीर्घं श्वसन्ती वृजिनस्य पार- मपश्यती बालकमाह बाला । मामङ्गलं तात परेषु मंस्था भुङ्क्ते जनो यत्परदु:खदस्तत् ॥ १७ ॥

Huminga rin siya nang malalim at hindi makita ang lunas sa masakit na kalagayan. Dahil walang mahanap na paraan, sinabi niya sa anak: Anak ko, huwag kang maghangad ng masama sa iba; ang nagbibigay ng pighati sa kapwa ay sa huli siya rin ang magdurusa ng bunga nito.

Verse 18

सत्यं सुरुच्याभिहितं भवान्मे यद्दुर्भगाया उदरे गृहीत: । स्तन्येन वृद्धश्च विलज्जते यां भार्येति वा वोढुमिडस्पतिर्माम् ॥ १८ ॥

Sinabi ni Suniti: Anak ko, totoo ang sinabi ni Suruci. Ang iyong ama na hari ay hindi ako itinuturing na asawa, ni kahit alipin; nahihiya siyang tanggapin ako. Kaya’t totoo na ikaw ay isinilang sa sinapupunan ng isang kapus-palad na babae at lumaki sa gatas ng kanyang dibdib.

Verse 19

आतिष्ठ तत्तात विमत्सरस्त्वम् उक्तं समात्रापि यदव्यलीकम् । आराधयाधोक्षजपादपद्मं यदीच्छसेऽध्यासनमुत्तमो यथा ॥ १९ ॥

Anak, iwanan ang inggit at maging matatag. Ang sinabi ni Suruci na madrasta mo, bagama’t masakit pakinggan, ay totoo. Kung nais mong trono tulad ni Uttama, agad mong sambahin ang lotus na paa ng Panginoong Adhokṣaja.

Verse 20

यस्याङ्‌घ्रि पद्मं परिचर्य विश्व विभावनायात्तगुणाभिपत्ते: । अजोऽध्यतिष्ठत्खलु पारमेष्ठ्यं पदं जितात्मश्वसनाभिवन्द्यम् ॥ २० ॥

Napakadakila ng Kataas-taasang Panginoon: sa paglilingkod sa lotus na paa Niya, ang ninuno mong si Brahmā ay nagkamit ng kakayahang lumikha ng sansinukob. Bagama’t di-isinilang, nasa mataas na katayuang iyon siya dahil sa biyaya ng Panginoon na sinasamba rin ng mga yoging pumipigil sa isip at prāṇa.

Verse 21

तथा मनुर्वो भगवान् पितामहो यमेकमत्या पुरुदक्षिणैर्मखै: । इष्ट्वाभिपेदे दुरवापमन्यतो भौमं सुखं दिव्यमथापवर्ग्यम् ॥ २१ ॥

Gayon din, ang lolo mo na si Svāyambhuva Manu ay nagsagawa ng maraming dakilang paghahandog at namahagi ng saganang kawanggawa; sa di-natitinag na pananampalataya ay sinamba niya ang Panginoon. Kaya natamo niya ang sukdulang tagumpay sa makamundong ginhawa at pagkaraan ay ang apavarga—kalayaan—na di madaling makuha sa pagsamba sa mga diyos.

Verse 22

तमेव वत्साश्रय भृत्यवत्सलं मुमुक्षुभिर्मृग्यपदाब्जपद्धतिम् । अनन्यभावे निजधर्मभाविते मनस्यवस्थाप्य भजस्व पूरुषम् ॥ २२ ॥

Anak, kumupkop sa Kataas-taasang Panginoon na mapagmahal sa mga deboto. Ang mga naghahangad ng paglaya ay laging sumisilong sa lotus na paa Niya sa landas ng bhakti. Kapag nalinis ka ng iyong tungkulin, ilagak Siya sa puso nang walang paglihis at maglingkod sa Kanya palagi.

Verse 23

नान्यं तत: पद्मपलाशलोचनाद् दु:खच्छिदं ते मृगयामि कञ्चन । यो मृग्यते हस्तगृहीतपद्मया श्रियेतरैरङ्ग विमृग्यमाणया ॥ २३ ॥

Dhruva, para sa akin, walang makapapawi ng iyong dalamhati kundi ang Panginoong may mga matang tulad ng talulot ng lotus. Ang mga diyos gaya ni Brahmā ay naghahanap ng pabor ni Lakṣmī, ngunit si Lakṣmī mismo—may hawak na lotus—ay laging handang maglingkod sa Kataas-taasang Panginoon.

Verse 24

मैत्रेय उवाच एवं सञ्जल्पितं मातुराकर्ण्यार्थागमं वच: । सन्नियम्यात्मनात्मानं निश्चक्राम पितु: पुरात् ॥ २४ ॥

Sinabi ni Maitreya: Nang marinig ang payo ng inang si Sunīti na tumutungo sa layunin, pinigil ni Dhruva ang sarili at sa talino at matibay na pasiya ay umalis sa bahay ng kanyang ama.

Verse 25

नारदस्तदुपाकर्ण्य ज्ञात्वा तस्य चिकीर्षितम् । स्पृष्ट्वा मूर्धन्यघघ्नेन पाणिना प्राह विस्मित: ॥ २५ ॥

Narinig ni Narada ang balita at naunawaan ang layon ni Dhruva; siya’y namangha. Lumapit siya, hinipo ang ulo ng bata ng kanyang banal na kamay na pumapawi ng kasalanan, at nagsalita.

Verse 26

अहो तेज: क्षत्रियाणां मानभङ्गममृष्यताम् । बालोऽप्ययं हृदा धत्ते यत्समातुरसद्वच: ॥ २६ ॥

Kay kamangha-mangha ang lakas ng mga kṣatriya! Hindi nila matiis ang pagyurak sa dangal. Isipin—ang batang ito man ay di nakayanan ang mabagsik na salita ng kanyang madrasta na tumimo sa puso.

Verse 27

नारद उवाच नाधुनाप्यवमानं ते सम्मानं वापि पुत्रक । लक्षयाम: कुमारस्य सक्तस्य क्रीडनादिषु ॥ २७ ॥

Sinabi ni Narada: Anak, sa ngayon ay wala pa akong nakikitang paghamak o paggalang sa iyo. Isa ka pang batang nahuhumaling sa laro; bakit ka labis na tinatamaan ng mga salitang nakainsulto sa dangal?

Verse 28

विकल्पे विद्यमानेऽपि न ह्यसन्तोषहेतव: । पुंसो मोहमृते भिन्ना यल्लोके निजकर्मभि: ॥ २८ ॥

Dhruva, kahit may mga pagpipilian, wala kang dahilan upang maging di-makuntento. Ang ganitong di-kasiyahan ay anyo ng māyā; ang nilalang ay pinamamahalaan ng dating karma, kaya may iba’t ibang kalagayan sa mundo para sa ligaya o pagdurusa.

Verse 29

परितुष्येत्ततस्तात तावन्मात्रेण पूरुष: । दैवोपसादितं यावद्वीक्ष्येश्वरगतिं बुध: ॥ २९ ॥

Anak ko, dapat masiyahan ang tao sa anumang dumarating. Ang marunong, pagtanaw sa kahanga-hangang landas ng Panginoon, ay tumatanggap ng kanais-nais man o di-kanais-nais ayon sa Kanyang pinakamataas na kalooban.

Verse 30

अथ मात्रोपदिष्टेन योगेनावरुरुत्ससि । यत्प्रसादं स वै पुंसां दुराराध्यो मतो मम ॥ ३० ॥

Ngayon ay napagpasyahan mong tahakin ang yoga at pagninilay ayon sa turo ng iyong ina, upang makamtan ang awa ng Panginoon. Ngunit sa aking palagay, napakahirap pasiyahin ang Kataas-taasang Persona para sa karaniwang tao.

Verse 31

मुनय: पदवीं यस्य नि:सङ्गेनोरुजन्मभि: । न विदुर्मृगयन्तोऽपि तीव्रयोगसमाधिना ॥ ३१ ॥

Nagpatuloy si Narada Muni: Kahit sa napakaraming kapanganakan, nanatiling walang pagkapit, laging nasa matinding yoga-samadhi at nagsagawa ng iba’t ibang pag-aayuno at pagtitika, maraming yogi ang hindi pa rin natagpuan ang hangganan ng landas ng pagsasakatuparan sa Diyos.

Verse 32

अतो निवर्ततामेष निर्बन्धस्तव निष्फल: । यतिष्यति भवान् काले श्रेयसां समुपस्थिते ॥ ३२ ॥

Kaya nga, mahal na bata, ang pagpupumilit mong ito ay walang bunga; hindi ito magtatagumpay. Umuwi ka. Kapag ikaw ay lumaki, sa awa ng Panginoon ay magkakaroon ka ng pagkakataon para sa mga gawaing yogic na ito; saka mo gawin.

Verse 33

यस्य यद्दैवविहितं स तेन सुखदु:खयो: । आत्मानं तोषयन्देही तमस: पारमृच्छति ॥ ३३ ॥

Anuman ang itinakda ng banal na kalooban para sa isang tao, dapat itong tanggapin bilang ligaya o dalamhati at panatilihing payapa ang loob. Ang nagtitiyaga nang ganito ay madaling makatawid sa dilim ng kamangmangan.

Verse 34

गुणाधिकान्मुदं लिप्सेदनुक्रोशं गुणाधमात् । मैत्रीं समानादन्विच्छेन्न तापैरभिभूयते ॥ ३४ ॥

Kapag nakatagpo ang higit na marangal, magalak; sa mas mababa, magpakita ng habag; at sa kapantay, makipagkaibigan. Sa ganito, hindi siya matitinag ng tatlong pagdurusa ng daigdig.

Verse 35

ध्रुव उवाच सोऽयं शमो भगवता सुखदु:खहतात्मनाम् । दर्शित: कृपया पुंसां दुर्दर्शोऽस्मद्विधैस्तु य: ॥ ३५ ॥

Sinabi ni Dhruva: Mahal na Nāradajī, para sa pusong ginugulo ng kaligayahan at pagdurusa sa daigdig, ang itinuro mong daan tungo sa kapayapaan ay tunay na mabuti. Ngunit ako’y natatakpan ng kamangmangan; hindi ito tumatagos sa aking puso.

Verse 36

अथापि मेऽविनीतस्य क्षात्‍त्रं घोरमुपेयुष: । सुरुच्या दुर्वचोबाणैर्न भिन्ने श्रयते हृदि ॥ ३६ ॥

Gayunman, mahal na ginoo, ako’y walang galang sa hindi pagtanggap ng iyong turo; ngunit hindi ito lubos na kasalanan ko. Dahil isinilang ako sa angkang kṣatriya, naging marahas ang aking likas. Tinusok ng masasakit na salita ni Suruci ang aking puso; kaya’t ang mahalagang aral mo’y hindi nananatili sa aking dibdib.

Verse 37

पदं त्रिभुवनोत्कृष्टं जिगीषो: साधु वर्त्म मे । ब्रूह्यस्मत्पितृभिर्ब्रह्मन्नन्यैरप्यनधिष्ठितम् ॥ ३७ ॥

O marunong na brāhmaṇa, nais kong makamtan ang pinakamataas na kalagayan sa tatlong daigdig—na hindi pa natatamasa ninuman, kahit ng aking ama at mga ninuno. Pakiusap, ituro mo sa akin ang tapat na landas upang maabot ko ang layunin ng aking buhay.

Verse 38

नूनं भवान्भगवतो योऽङ्गज: परमेष्ठिन: । वितुदन्नटते वीणां हिताय जगतोऽर्कवत् ॥ ३८ ॥

Tunay ngang ikaw ay karapat-dapat na anak ni Panginoong Brahmā, ang Parameṣṭhī. Ikaw ay naglalakbay habang tinutugtog ang vīṇā para sa kapakanan ng buong sansinukob, tulad ng araw na umiikot para sa ikabubuti ng lahat ng nilalang.

Verse 39

मैत्रेय उवाच इत्युदाहृतमाकर्ण्य भगवान्नारदस्तदा । प्रीत: प्रत्याह तं बालं सद्वाक्यमनुकम्पया ॥ ३९ ॥

Sinabi ni Maitreya: Nang marinig ni Bhagavan Narada Muni ang mga salita ni Dhruva Maharaja, napuno siya ng habag at upang ipakita ang kanyang walang-sanhíng awa, ibinigay niya sa batang iyon ang dalubhasang payong debosyonal.

Verse 40

नारद उवाच जनन्याभिहित: पन्था: स वै नि:श्रेयसस्य ते । भगवान् वासुदेवस्तं भज तं प्रवणात्मना ॥ ४० ॥

Sinabi ni Narada: Ang landas na itinuro ng iyong ina na si Suniti ang siyang daan sa iyong pinakamataas na kabutihan. Kaya sambahin mo si Bhagavan Vasudeva nang may pusong mapagpakumbaba at ganap na pag-aalay.

Verse 41

धर्मार्थकाममोक्षाख्यं य इच्छेच्छ्रेय आत्मन: । एकं ह्येव हरेस्तत्र कारणं पादसेवनम् ॥ ४१ ॥

Ang sinumang nagnanais ng bunga ng dharma, artha, kama, at sa huli ay moksha, ay dapat magpakasangkot sa debosyonal na paglilingkod kay Bhagavan Hari; sapagkat ang paglilingkod sa Kanyang mga paang-loto ang sanhi ng katuparan ng lahat ng ito.

Verse 42

तत्तात गच्छ भद्रं ते यमुनायास्तटं शुचि । पुण्यं मधुवनं यत्र सान्निध्यं नित्यदा हरे: ॥ ४२ ॥

Kaya, anak ko, nawa’y mapasa iyo ang pagpapala. Pumunta ka sa dalisay na pampang ng Yamuna; naroon ang banal na gubat na tinatawag na Madhuvana, kung saan laging naroroon ang malapit na presensya ni Bhagavan Hari.

Verse 43

स्‍नात्वानुसवनं तस्मिन् कालिन्द्या: सलिले शिवे । कृत्वोचितानि निवसन्नात्मन: कल्पितासन: ॥ ४३ ॥

Sa mapalad at dalisay na tubig ng Yamuna na tinatawag na Kalindi, maligo ka nang tatlong ulit bawat araw. Pagkatapos maligo, isagawa ang nararapat na mga alituntunin ayon sa aṣṭāṅga-yoga, at saka umupo nang payapa sa inihandang āsana.

Verse 44

प्राणायामेन त्रिवृता प्राणेन्द्रियमनोमलम् । शनैर्व्युदस्याभिध्यायेन्मनसा गुरुणा गुरुम् ॥ ४४ ॥

Pagkaupo sa iyong upuan, isagawa ang tatlong uri ng pranayama at unti-unting supilin ang prana, isip, at mga pandama. Linisin ang sarili sa lahat ng makamundong dungis, at sa malaking pagtitiyaga, magnilay sa Kataas-taasang Persona ng Diyos.

Verse 45

प्रसादाभिमुखं शश्वत्प्रसन्नवदनेक्षणम् । सुनासं सुभ्रुवं चारुकपोलं सुरसुन्दरम् ॥ ४५ ॥

Ang mukha ng Panginoon ay laging nakaharap sa biyaya, palaging maliwanag at kaaya-aya; sa mga deboto, hindi Siya kailanman nagmumukhang di-nalulugod at laging handang magbigay ng pagpapala. Ang Kanyang mga mata, kilay, matangos na ilong, at malapad na noo ay napakaganda, higit pa sa mga diyos.

Verse 46

तरुणं रमणीयाङ्गमरुणोष्ठेक्षणाधरम् । प्रणताश्रयणं नृम्णं शरण्यं करुणार्णवम् ॥ ४६ ॥

Nagpatuloy si Nārada Muni: Ang anyo ng Panginoon ay laging kabataan; bawat bahagi ng Kanyang katawan ay ganap at walang kapintasan. Ang Kanyang mga mata at labi ay mapula gaya ng sumisikat na araw. Lagi Siyang handang magbigay-kanlungan sa kaluluwang sumuko; sinumang tumingin sa Kanya ay nakadarama ng ganap na kasiyahan. Karapat-dapat Siyang maging Panginoon ng sumuko, sapagkat Siya ang karagatan ng habag.

Verse 47

श्रीवत्साङ्कं घनश्यामं पुरुषं वनमालिनम् । शङ्खचक्रगदापद्मैरभिव्यक्तचतुर्भुजम् ॥ ४७ ॥

Ang Panginoon ay may tanda ng Śrīvatsa sa dibdib at ang Kanyang kulay ay malalim na bughaw. Siya ay isang Persona at may suot na garlandang bulaklak. Siya’y hayag na may apat na bisig na may hawak na kabibe, gulong (chakra), pamalo (gada), at lotus.

Verse 48

किरीटिनं कुण्डलिनं केयूरवलयान्वितम् । कौस्तुभाभरणग्रीवं पीतकौशेयवाससम् ॥ ४८ ॥

Ang buong katawan ng Kataas-taasang Panginoon, si Vāsudeva, ay pinalamutian. Siya’y may mahalagang koronang may hiyas, mga hikaw, kuwintas, pulseras at mga palamuting braso; ang Kanyang leeg ay may hiyas na Kaustubha, at Siya’y nakadamit ng dilaw na sutla.

Verse 49

काञ्चीकलापपर्यस्तं लसत्काञ्चननूपुरम् । दर्शनीयतमं शान्तं मनोनयनवर्धनम् ॥ ४९ ॥

Ang Panginoon ay pinalamutian ng sinturong may maliliit na kampanilyang ginto, at ang Kanyang mga paang-loto ay may mga anklet na ginto. Ang Kanyang anyo ay lubhang kaakit-akit; Siya’y laging payapa at nakalulugod sa mata at isipan.

Verse 50

पद्‌भ्यां नखमणिश्रेण्या विलसद्‌भ्यां समर्चताम् । हृत्पद्मकर्णिकाधिष्ण्यमाक्रम्यात्मन्यवस्थितम् ॥ ५० ॥

Ang mga tunay na yogī ay nagmumuni sa transendental na anyo ng Panginoon na nakatindig sa gitna ng lotus ng kanilang puso; ang mga kuko ng Kanyang mga paang-loto ay kumikislap na tila mga hiyas.

Verse 51

स्मयमानमभिध्यायेत्सानुरागावलोकनम् । नियतेनैकभूतेन मनसा वरदर्षभम् ॥ ५१ ॥

Dapat pagnilayan ng deboto ang Panginoon na laging nakangiti at tumitingin sa deboto nang may habag at pag-ibig. Sa isip na disiplinado at nagkakaisa, ituon ang tingin sa Kataas-taasang Persona, ang Tagapagkaloob ng lahat ng biyaya.

Verse 52

एवं भगवतो रूपं सुभद्रं ध्यायतो मन: । निर्वृत्या परया तूर्णं सम्पन्नं न निवर्तते ॥ ५२ ॥

Ang sinumang nagmumuni nang ganito, na itinatatag ang isip sa laging mapalad na anyo ng Panginoon, ay agad na napapalaya sa lahat ng dungis na materyal at hindi na bumababa mula sa pagninilay sa Kanya.

Verse 53

जपश्च परमो गुह्य: श्रूयतां मे नृपात्मज । यं सप्तरात्रं प्रपठन्पुमान् पश्यति खेचरान् ॥ ५३ ॥

O anak ng hari, pakinggan mo ang lubhang lihim na mantra ng japa na sasabihin ko. Ang sinumang maingat na bumibigkas nito sa loob ng pitong gabi ay makakakita sa mga siddha, mga ganap na nilalang na lumilipad sa langit.

Verse 54

ॐ नमो भगवते वासुदेवाय । मन्त्रेणानेन देवस्य कुर्याद् द्रव्यमयीं बुध: । सपर्यां विविधैर्द्रव्यैर्देशकालविभागवित् ॥ ५४ ॥

“Om namo bhagavate vāsudevāya” ang labindalawang-pantig na mantra. Isinasaalang-alang ang lugar at panahon, ang marunong na deboto ay dapat magtatag ng anyong sinasamba ni Śrī Kṛṣṇa at mag-alay ng bulaklak, prutas, at handog na pagkain ayon sa tuntunin.

Verse 55

सलिलै: शुचिभिर्माल्यैर्वन्यैर्मूलफलादिभि: । शस्ताङ्कुरांशुकैश्चार्चेत्तुलस्या प्रियया प्रभुम् ॥ ५५ ॥

Sambahin ang Panginoon sa pag-aalay ng malinis na tubig, dalisay na kuwintas ng bulaklak, mga ugat at prutas sa gubat, bagong usbong, mga buko ng bulaklak o kahit balat ng puno; at higit sa lahat, ialay ang mga dahon ng tulasī na lubhang mahal sa Bhagavān.

Verse 56

लब्ध्वा द्रव्यमयीमर्चां क्षित्यम्ब्वादिषु वार्चयेत् । आभृतात्मा मुनि: शान्तो यतवाङ्‌मितवन्यभुक् ॥ ५६ ॥

Maaaring sambahin ang anyo ng Panginoon na yari sa lupa, tubig, kahoy o metal. Sa gubat, sapat na ang paghubog ng anyo mula sa lupa at tubig at pagsamba ayon sa mga alituntunin sa itaas. Ang debotong may pagpipigil-sa-sarili ay dapat maging payapa, mahinahon, magtimpi sa pananalita, at masiyahan sa prutas at gulay na makukuha sa gubat.

Verse 57

स्वेच्छावतारचरितैरचिन्त्यनिजमायया । करिष्यत्युत्तमश्लोकस्तद् ध्यायेद्‌धृदयङ्गमम् ॥ ५७ ॥

Mahal na Dhruva, bukod sa pagsamba sa anyong sinasamba at pagbigkas ng mantra nang tatlong ulit bawat araw, magnilay ka sa mga transendental na lila ng Uttamaśloka, ang Kataas-taasang Panginoon, na Kanyang ipinapakita sa iba’t ibang avatāra sa pamamagitan ng Kanyang kalooban at di-maarok na kapangyarihan.

Verse 58

परिचर्या भगवतो यावत्य: पूर्वसेविता: । ता मन्त्रहृदयेनैव प्रयुञ्‍ज्यान्मन्त्रमूर्तये ॥ ५८ ॥

Dapat sundan ang yapak ng mga naunang deboto sa paraan ng pagsamba sa Kataas-taasang Panginoon gamit ang itinakdang mga handog. O kaya, sa “puso ng mantra,” magsagawa ng pagsamba sa loob ng puso—sa pagbigkas ng mantra sa Bhagavān na siyang anyo ng mantra at hindi naiiba rito.

Verse 59

एवं कायेन मनसा वचसा च मनोगतम् । परिचर्यमाणो भगवान् भक्तिमत्परिचर्यया ॥ ५९ ॥ पुंसाममायिनां सम्यग्भजतां भाववर्धन: । श्रेयो दिशत्यभिमतं यद्धर्मादिषु देहिनाम् ॥ ६० ॥

Ang sinumang naglilingkod sa Panginoon nang taimtim sa pamamagitan ng isip, salita, at katawan ayon sa itinakdang paraan ng bhakti, ay pinagpapala Niya ayon sa nais nito.

Verse 60

एवं कायेन मनसा वचसा च मनोगतम् । परिचर्यमाणो भगवान् भक्तिमत्परिचर्यया ॥ ५९ ॥ पुंसाममायिनां सम्यग्भजतां भाववर्धन: । श्रेयो दिशत्यभिमतं यद्धर्मादिषु देहिनाम् ॥ ६० ॥

Sa mga tapat at walang daya na sumasamba nang wasto, ang Bhagavān na nagpapalago ng damdaming bhakti ay nagkakaloob sa may katawan ng dharma, artha, kāma, o moksha—ayon sa ninanais—bilang pinakamabuting biyaya.

Verse 61

विरक्तश्चेन्द्रियरतौ भक्तियोगेन भूयसा । तं निरन्तरभावेन भजेताद्धा विमुक्तये ॥ ६१ ॥

Kung ang isang tao ay taimtim sa moksha, dapat siyang lumayo sa mga gawaing pandama at, sa pamamagitan ng matibay na bhakti-yoga, sambahin ang Panginoon nang tuluy-tuloy na may pananampalataya.

Verse 62

इत्युक्तस्तं परिक्रम्य प्रणम्य च नृपार्भक: । ययौ मधुवनं पुण्यं हरेश्चरणचर्चितम् ॥ ६२ ॥

Nang mapayuhan nang gayon ni Nārada Muni, umikot nang may paggalang si Dhruva na prinsipe, nagbigay-pugay, at saka tumungo sa banal na Madhuvana na may bakas ng mga yapak-loto ni Hari.

Verse 63

तपोवनं गते तस्मिन्प्रविष्टोऽन्त:पुरं मुनि: । अर्हितार्हणको राज्ञा सुखासीन उवाच तम् ॥ ६३ ॥

Pagkaraang pumasok si Dhruva sa gubat ng pagtitika, pumasok si Nārada Muni sa loob ng palasyo. Tinanggap siya ng hari nang nararapat at nagbigay-pugay; nang siya’y makaupo nang maginhawa, nagsimula siyang magsalita sa hari.

Verse 64

नारद उवाच राजन् किं ध्यायसे दीर्घं मुखेन परिशुष्यता । किं वा न रिष्यते कामो धर्मो वार्थेन संयुत: ॥ ६४ ॥

Sinabi ni Nārada: O Hari, bakit ka nag-iisip nang napakatagal at tila nalalanta ang iyong mukha? May hadlang ba sa landas ng dharma, artha, at kāma, o humihina ba ang dharma o kāma na kaugnay ng artha?

Verse 65

राजोवाच सुतो मे बालको ब्रह्मन् स्त्रैणेनाकरुणात्मना । निर्वासित: पञ्चवर्ष: सह मात्रा महान्कवि: ॥ ६५ ॥

Sumagot ang Hari: O pinakadakilang brāhmaṇa, dahil sa pagkahumaling ko sa aking asawa ay bumagsak ako at naging walang-awa. Pinalayas ko ang aking limang taong gulang na anak kasama ang kanyang ina; gayong siya’y dakilang kaluluwa at dakilang bhakta.

Verse 66

अप्यनाथं वने ब्रह्मन्मा स्मादन्त्यर्भकं वृका: । श्रान्तं शयानं क्षुधितं परिम्‍लानमुखाम्बुजम् ॥ ६६ ॥

O brāhmaṇa, ang mukha ng aking anak ay tulad ng lotus. Iniisip ko ang kanyang mapanganib na kalagayan—walang tagapagtanggol sa gubat, marahil gutom at pagod, nakahiga sa kung saan; nawa’y huwag siyang lapain ng mga lobo, ang batang may nalalantang mukhang lotus.

Verse 67

अहो मे बत दौरात्म्यं स्त्रीजितस्योपधारय । योऽङ्कं प्रेम्णारुरुक्षन्तं नाभ्यनन्दमसत्तम: ॥ ६७ ॥

Ay! Isipin ang kasamaan ko na natalo ng aking asawa. Ang bata, dahil sa pag-ibig, ay pilit umakyat sa aking kandungan, ngunit ako—ang hamak—ay hindi siya tinanggap, ni hindi man lang hinaplos kahit sandali. Kay tigas ng puso ko!

Verse 68

नारद उवाच मा मा शुच: स्वतनयं देवगुप्तं विशाम्पते । तत्प्रभावमविज्ञाय प्रावृङ्क्ते यद्यशो जगत् ॥ ६८ ॥

Sinabi ni Nārada: O Hari, huwag kang magdalamhati para sa iyong anak. Siya’y pinangangalagaan ng Bhagavān. Kahit hindi mo pa nalalaman ang kanyang kapangyarihan, ang kanyang dangal at pangalan ay kumalat na sa buong daigdig.

Verse 69

सुदुष्करं कर्म कृत्वा लोकपालैरपि प्रभु: । ऐष्यत्यचिरतो राजन् यशो विपुलयंस्तव ॥ ६९ ॥

O Hari, ang iyong anak ay lubhang may kakayahan. Gagawa siya ng mga gawaing napakahirap kahit sa mga tagapangalaga ng daigdig. Di magtatagal, matatapos niya ang tungkulin at uuwi, at ikakalat ang iyong dangal sa buong mundo.

Verse 70

मैत्रेय उवाच इति देवर्षिणा प्रोक्तं विश्रुत्य जगतीपति: । राजलक्ष्मीमनाद‍ृत्य पुत्रमेवान्वचिन्तयत् ॥ ७० ॥

Sinabi ni Maitreya: Nang marinig ang payo ng banal na rishi na si Narada, si Haring Uttanapada ay halos binitiwan ang pag-aasikaso sa malawak na kaharian at inukol ang isip sa kanyang anak na si Dhruva.

Verse 71

तत्राभिषिक्त: प्रयतस्तामुपोष्य विभावरीम् । समाहित: पर्यचरद‍ृष्यादेशेन पूरुषम् ॥ ७१ ॥

Sa Madhuvana, si Dhruva Maharaja ay naligo upang luminis at nag-ayuno sa gabing iyon nang may matinding pag-iingat. Pagkaraan, ayon sa tagubilin ni Narada, buong pagtuon niyang sinamba ang Kataas-taasang Persona ng Diyos, ang Purusha.

Verse 72

त्रिरात्रान्ते त्रिरात्रान्ते कपित्थबदराशन: । आत्मवृत्त्यनुसारेण मासं निन्येऽर्चयन्हरिम् ॥ ७२ ॥

Sa unang buwan, si Dhruva Maharaja ay kumakain lamang ng mga bungang kapiththa at badari tuwing ikatlong araw, para lamang mapanatili ang katawan. Sa ganitong paraan, ginugol niya ang isang buwan sa pagsamba kay Hari.

Verse 73

द्वितीयं च तथा मासं षष्ठे षष्ठेऽर्भको दिने । तृणपर्णादिभि: शीर्णै: कृतान्नोऽभ्यर्चयन्विभुम् ॥ ७३ ॥

Sa ikalawang buwan, ang batang si Dhruva ay kumakain lamang tuwing ikaanim na araw, at ang pagkain niya ay tuyong damo at mga dahon. Sa ganitong paraan, ipinagpatuloy niya ang pagsamba sa makapangyarihang Panginoon, ang Vibhū.

Verse 74

तृतीयं चानयन्मासं नवमे नवमेऽहनि । अब्भक्ष उत्तमश्लोकमुपाधावत्समाधिना ॥ ७४ ॥

Sa ikatlong buwan, umiinom lamang siya ng tubig tuwing ika-siyam na araw. Sa ganitong samādhi, sinamba niya ang Bhagavān Uttamaśloka, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 75

चतुर्थमपि वै मासं द्वादशे द्वादशेऽहनि । वायुभक्षो जितश्वासो ध्यायन्देवमधारयत् ॥ ७५ ॥

Sa ikaapat na buwan, humihigop lamang siya ng hangin tuwing ika-labindalawang araw. Dahil napagtagumpayan niya ang paghinga, matatag siyang nagmuni at sumamba sa Panginoon.

Verse 76

पञ्चमे मास्यनुप्राप्ते जितश्वासो नृपात्मज: । ध्यायन् ब्रह्म पदैकेन तस्थौ स्थाणुरिवाचल: ॥ ७६ ॥

Pagsapit ng ikalimang buwan, ganap nang napigil ng anak ng hari ang paghinga. Nakatayo siya sa isang paa na parang haliging di gumagalaw, at lubos na nagmuni sa Parabrahman.

Verse 77

सर्वतो मन आकृष्य हृदि भूतेन्द्रियाशयम् । ध्यायन्भगवतो रूपं नाद्राक्षीत्किञ्चनापरम् ॥ ७७ ॥

Hinila niya ang isip mula sa lahat ng dako at itinatag ito sa puso, tahanan ng mga pandama at ng kanilang mga bagay. Sa pagninilay sa anyo ng Bhagavān, wala na siyang nakita kundi Siya lamang.

Verse 78

आधारं महदादीनां प्रधानपुरुषेश्वरम् । ब्रह्म धारयमाणस्य त्रयो लोकाश्चकम्पिरे ॥ ७८ ॥

Nang mahigpit na hawakan ni Dhruva Mahārāja sa kamalayan ang Kataas-taasang Panginoon—kanlungan ng mahat-tattva at ng buong paglikha, Panginoon ng pradhāna at ng mga nilalang—nayanig ang tatlong daigdig.

Verse 79

यदैकपादेन स पार्थिवार्भक स्तस्थौ तदङ्गुष्ठनिपीडिता मही । ननाम तत्रार्धमिभेन्द्रधिष्ठिता तरीव सव्येतरत: पदे पदे ॥ ७९ ॥

Nang si Dhruva Mahārāja, anak ng hari, ay matatag na tumayo sa iisang paa, ang diin ng kanyang hinlalaki sa paa ay nagpababa sa kalahati ng daigdig; gaya ng elepanteng nasa bangka na umuuga rito pakaliwa’t pakanan sa bawat hakbang.

Verse 80

तस्मिन्नभिध्यायति विश्वमात्मनो द्वारं निरुध्यासुमनन्यया धिया । लोका निरुच्छ्‌वासनिपीडिता भृशं सलोकपाला: शरणं ययुर्हरिम् ॥ ८० ॥

Nang si Dhruva Mahārāja ay magnilay nang buong pagtuon kay Viṣṇu, ang Kaluluwa ng sansinukob, at isinara ang lahat ng butas ng katawan; kaya’t ang paghinga ng buong daigdig ay tila nabulunan, at ang mga diyos kasama ang mga tagapangalaga ng mga daigdig ay nasakal at sumilong kay Hari, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos.

Verse 81

देवा ऊचु: नैवं विदामो भगवन् प्राणरोधं चराचरस्याखिलसत्त्वधाम्न: । विधेहि तन्नो वृजिनाद्विमोक्षं प्राप्ता वयं त्वां शरणं शरण्यम् ॥ ८१ ॥

Sinabi ng mga diyos: Mahal na Panginoon, Ikaw ang kanlungan ng lahat ng nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw. Nadaramang tila nasasakal ang paghinga ng lahat; hindi pa namin naranasan ito. Kaya, O Tagapagtangkilik, lumapit kami sa Iyong kanlungan; iligtas Mo kami sa panganib na ito.

Verse 82

श्रीभगवानुवाच मा भैष्ट बालं तपसो दुरत्यया- न्निवर्तयिष्ये प्रतियात स्वधाम । यतो हि व: प्राणनिरोध आसी- दौत्तानपादिर्मयि सङ्गतात्मा ॥ ८२ ॥

Sumagot ang Kataas-taasang Panginoon: Mga diyos, huwag kayong mabagabag. Ang paghadlang sa paghinga ng sansinukob ay dahil sa matinding pag-aayuno at matatag na pasiya ng anak ni Haring Uttānapāda, na ngayo’y lubos na nakalubog sa pag-alaala sa Akin. Makababalik kayo nang ligtas sa inyong mga tahanan; pahihintuin Ko ang batang ito sa kanyang mahirap na pagtitika.