Adhyaya 31

Verse 1

मैत्रेय उवाच तत उत्पन्नविज्ञाना आश्वधोक्षजभाषितम् । स्मरन्त आत्मजे भार्यां विसृज्य प्राव्रजन् गृहात् ॥ १ ॥

Sinabi ni Maitreya: Pagkaraan nito, ang mga Pracetā ay nagkamit ng ganap na kaalaman sa kamalayang espirituwal. Naalala nila ang mga salita/pagpapala ng Panginoong Adhokṣaja, at iniwan ang tahanan, ipinagkatiwala sa asawa ang pananagutan sa isang ganap na anak na lalaki.

Verse 2

दीक्षिता ब्रह्मसत्रेण सर्वभूतात्ममेधसा । प्रतीच्यां दिशि वेलायां सिद्धोऽभूद्यत्र जाजलि: ॥ २ ॥

Matapos tumanggap ng dikṣā sa brahma-satra at magtaglay ng talinong nakakakita ng Ātman sa lahat ng nilalang, nagtungo ang mga Pracetā sa dalampasigan sa kanluran, kung saan naninirahan ang pinalayang pantas na si Jājali. Sa pagsasakdal ng kaalamang pantay ang pagtingin sa lahat, naging ganap sila sa kamalayang Kṛṣṇa.

Verse 3

तान्निर्जितप्राणमनोवचोद‍ृशो जितासनान् शान्तसमानविग्रहान् । परेऽमले ब्रह्मणि योजितात्मन: सुरासुरेड्यो दद‍ृशे स्म नारद: ॥ ३ ॥

Sa pagsasanay ng yogāsana, napigil ng mga Pracetā ang prāṇa, isip, pananalita, at panlabas na paningin. Sa pamamagitan ng prāṇāyāma, napawi ang pagkakapit sa materya; naging payapa, pantay, at matatag sila, at itinuon ang sarili sa pinakamataas at dalisay na Brahman. Sa sandaling iyon, dumating upang dalawin sila ang dakilang pantas na si Nārada, na sinasamba kapwa ng mga deva at asura.

Verse 4

तमागतं त उत्थाय प्रणिपत्याभिनन्द्य च । पूजयित्वा यथादेशं सुखासीनमथाब्रुवन् ॥ ४ ॥

Nang makita ng mga Pracetā na dumating si Nārada Muni, agad silang tumindig mula sa kanilang āsana. Nagpatirapa sila bilang paggalang, bumati at sumamba ayon sa nararapat; at nang si Nārada ay nakaupo nang maginhawa, saka sila nagsimulang magtanong sa kanya.

Verse 5

प्रचेतस ऊचु: स्वागतं ते सुरर्षेऽद्य दिष्ट्या नो दर्शनं गत: । तव चङ्‌क्रमणं ब्रह्मन्नभयाय यथा रवे: ॥ ५ ॥

Nagsalita ang mga Praceta: “Maligayang pagdating, O devarshi. Sa aming malaking kapalaran, nakita ka namin ngayon. O brahmana, gaya ng paglalakbay ng araw na nag-aalis ng takot na dulot ng dilim ng gabi, gayon din ang iyong paglalakbay na nagtataboy ng lahat ng pangamba.”

Verse 6

यदादिष्टं भगवता शिवेनाधोक्षजेन च । तद् गृहेषु प्रसक्तानां प्रायश: क्षपितं प्रभो ॥ ६ ॥

O panginoon, ang mga tagubiling ibinigay ni Bhagavān Śiva at ng Adhokṣaja (Śrī Viṣṇu) ay halos nalimutan namin dahil sa labis na pagkakapit sa mga gawain ng tahanan.

Verse 7

तन्न: प्रद्योतयाध्यात्मज्ञानं तत्त्वार्थदर्शनम् । येनाञ्जसा तरिष्यामो दुस्तरं भवसागरम् ॥ ७ ॥

Kaya pakiusap, liwanagan mo kami ng kaalamang espirituwal at ng pagtanaw sa tunay na kahulugan ng tattva, upang madali naming matawid ang napakahirap tawiring dagat ng pag-iral sa mundo.

Verse 8

मैत्रेय उवाच इति प्रचेतसां पृष्टो भगवान्नारदो मुनि: । भगवत्युत्तमश्लोक आविष्टात्माब्रवीन्नृपान् ॥ ८ ॥

Sinabi ni Maitreya: “O Vidura, nang tanungin siya ng mga Praceta nang ganito, si Bhagavān Nārada Muni—ang dakilang deboto na laging nakalubog sa pagninilay sa Uttamaśloka, ang Kataas-taasang Panginoon—ay nagsimulang sumagot sa mga hari.”

Verse 9

नारद उवाच तज्जन्म तानि कर्माणि तदायुस्तन्मनो वच: । नृणां येन हि विश्वात्मा सेव्यते हरिरीश्वर: ॥ ९ ॥

Sinabi ni Nārada: “Kapag ang isang nilalang ay isinilang upang maglingkod nang may bhakti kay Hari, ang Kataas-taasang Tagapamahala at Kaluluwa ng sansinukob, ang kanyang kapanganakan, mga gawa, haba ng buhay, isip, at pananalita ay tunay na nagiging ganap.”

Verse 10

किं जन्मभिस्त्रिभिर्वेह शौक्रसावित्रयाज्ञिकै: । कर्मभिर्वा त्रयीप्रोक्तै: पुंसोऽपि विबुधायुषा ॥ १० ॥

Kahit makamtan ang tatlong kapanganakan—śaukra, sāvitra, at yājñika—at mga gawa ayon sa Veda at habang-buhay na tulad ng mga deva, kung walang paglilingkod sa Panginoon, lahat ay walang saysay.

Verse 11

श्रुतेन तपसा वा किं वचोभिश्चित्तवृत्तिभि: । बुद्ध्या वा किं निपुणया बलेनेन्द्रियराधसा ॥ ११ ॥

Kung walang paglilingkod na bhakti, ano ang saysay ng pakikinig sa śāstra, pag-aayuno, lakas ng pananalita, haka-haka ng isip, mataas na talino, lakas, at kapangyarihan ng mga pandama?

Verse 12

किं वा योगेन साङ्ख्येन न्यासस्वाध्याययोरपि । किं वा श्रेयोभिरन्यैश्च न यत्रात्मप्रदो हरि: ॥ १२ ॥

Kung hindi natatanto si Hari, ang Tagapagkaloob ng tunay na sarili, ano ang silbi ng yoga, sāṅkhya, sannyāsa, svādhyāya, at iba pang mabubuting landas? Lahat ay walang saysay.

Verse 13

श्रेयसामपि सर्वेषामात्मा ह्यवधिरर्थत: । सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्मात्मद: प्रिय: ॥ १३ ॥

Sa katotohanan, ang sukdulang hangganan ng lahat ng kabutihan ay ang pagkakilala sa sarili; at para sa lahat ng nilalang, si Hari ang Kaluluwa ng kaluluwa, Tagapagkaloob ng tunay na sarili, at Pinakamamahal.

Verse 14

यथा तरोर्मूलनिषेचनेन तृप्यन्ति तत्स्कन्धभुजोपशाखा: । प्राणोपहाराच्च यथेन्द्रियाणां तथैव सर्वार्हणमच्युतेज्या ॥ १४ ॥

Gaya ng pagdidilig sa ugat ng puno na nagpapasigla sa puno, mga sanga at maliliit na sanga, at gaya ng pagbibigay ng pagkain sa tiyan na nagbibigay-buhay sa mga pandama at mga bahagi ng katawan, gayon din ang pagsamba kay Acyuta sa bhakti ay kusang nagbibigay-kasiyahan sa lahat ng dapat parangalan.

Verse 15

यथैव सूर्यात्प्रभवन्ति वार: पुनश्च तस्मिन्प्रविशन्ति काले । भूतानि भूमौ स्थिरजङ्गमानि तथा हरावेव गुणप्रवाह: ॥ १५ ॥

Gaya ng sa panahon ng tag-ulan, ang tubig ay nagmumula sa araw at sa tag-init ang tubig ding iyon ay muling sinisipsip ng araw; gayundin, ang lahat ng nilalang—gumagalaw man o hindi—ay nagmumula sa lupa at sa huli’y nagbabalik sa lupa bilang alikabok. Sa gayon din, ang lahat ay nagmumula sa Kataas-taasang Persona ng Diyos, si Śrī Hari, at sa takdang panahon ay muling pumapasok sa Kanya.

Verse 16

एतत्पदं तज्जगदात्मन: परं सकृद्विभातं सवितुर्यथा प्रभा । यथासवो जाग्रति सुप्तशक्तयो द्रव्यक्रियाज्ञानभिदाभ्रमात्यय: ॥ १६ ॥

Kung paanong ang sikat ng araw ay hindi naiiba sa araw, gayundin ang pagpapakita ng sansinukob ay hindi naiiba sa Kataas-taasang Persona, ang Kaluluwa ng daigdig; kaya Siya’y laganap sa buong paglikha. Tulad ng mga kapangyarihan ng pandama na hayag kapag gising ngunit hindi nahahayag kapag natutulog, gayundin ang sansinukob ay waring iba at gayon din ay hindi iba sa Kataas-taasang Persona.

Verse 17

यथा नभस्यभ्रतम:प्रकाशा भवन्ति भूपा न भवन्त्यनुक्रमात् । एवं परे ब्रह्मणि शक्तयस्त्वमू रजस्तम:सत्त्वमिति प्रवाह: ॥ १७ ॥

O mga hari, kung paanong sa langit ay may ulap, may dilim, at may liwanag na sunod-sunod na lumilitaw, gayundin sa Kataas-taasang Ganap ay ang mga lakas na rajas, tamas, at sattva ay dumadaloy: minsang nahahayag, minsang naglalaho.

Verse 18

तेनैकमात्मानमशेषदेहिनां कालं प्रधानं पुरुषं परेशम् । स्वतेजसा ध्वस्तगुणप्रवाह- मात्मैकभावेन भजध्वमद्धा ॥ १८ ॥

Dahil ang Kataas-taasang Panginoon ang sanhi ng lahat ng sanhi, Siya ang Supersoul ng lahat ng nilalang, Siya ang Kala, ang Pradhana (kalikasan), ang Purusha, at ang Kataas-taasang Panginoon. Sa sariling ningning Niya’y winawasak Niya ang agos ng mga guna at nananatiling hiwalay, bilang Panginoon ng materyal na kalikasan. Kaya maglingkod kayo sa Kanya sa bhakti nang tuwiran, na iniisip na sa espirituwal na katangian ay kaisa kayo sa Kanya.

Verse 19

दयया सर्वभूतेषु सन्तुष्ट्या येन केन वा । सर्वेन्द्रियोपशान्त्या च तुष्यत्याशु जनार्दन: ॥ १९ ॥

Sa pamamagitan ng awa sa lahat ng nilalang, pagiging kontento sa anumang paraan, at pagpipigil sa mga pandama mula sa pagkalulong sa sarap, mabilis na nalulugod ang Janārdana, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos.

Verse 20

अपहतसकलैषणामलात्म- न्यविरतमेधितभावनोपहूत: । निजजनवशगत्वमात्मनोऽय- न्न सरति छिद्रवदक्षर: सतां हि ॥ २० ॥

Kapag nalinis sa lahat ng pagnanasang makamundo, ang mga deboto ay napapalaya sa dungis ng isip. Kaya lagi nilang inaalala ang Panginoon at tinatawag Siya nang may taimtim na bhakti. Ang Bhagavan, batid na Siya’y napapasailalim sa pag-ibig ng Kanyang mga deboto, ay hindi sila iniiwan kahit saglit, gaya ng langit na hindi nawawala sa itaas.

Verse 21

न भजति कुमनीषिणां स इज्यां हरिरधनात्मधनप्रियो रसज्ञ: । श्रुतधनकुलकर्मणां मदैर्ये विदधति पापमकिञ्चनेषु सत्सु ॥ २१ ॥

Ang Harí na nakaaalam ng tunay na lasa ng bhakti ay hindi tumatanggap ng pagsamba ng mga may masamang pag-iisip; minamahal Niya ang mga debotong walang pag-aari ngunit masaya sapagkat ang tanging yaman nila ay ang paglilingkod na may bhakti. Yaong mga palalo dahil sa edukasyon, yaman, angkan at gawaing makamundo ay madalas manlibak sa mga banal na payak; kahit maghandog sila, hindi ito tinatanggap ng Panginoon.

Verse 22

श्रियमनुचरतीं तदर्थिनश्च द्विपदपतीन् विबुधांश्च यत्स्वपूर्ण: । न भजति निजभृत्यवर्गतन्त्र: कथममुमुद्विसृजेत्पुमान् कृतज्ञ: ॥ २२ ॥

Bagaman ganap sa Kanyang sarili ang Bhagavan, nagiging tila umaasa Siya sa mga deboto sapagkat Siya’y napapasailalim sa Kanyang mga tagapaglingkod. Hindi Niya pinahahalagahan maging si Śrī (Lakshmi), ni ang mga hari at diyos na humahabol sa pabor ni Śrī. Kaya sino ang tunay na marunong tumanaw ng utang-na-loob na hindi sasamba sa Kataas-taasang Panginoon na napapailalim sa bhakti?

Verse 23

मैत्रेय उवाच इति प्रचेतसो राजन्नन्याश्च भगवत्कथा: । श्रावयित्वा ब्रह्मलोकं ययौ स्वायम्भुवो मुनि: ॥ २३ ॥

Nagpatuloy si Maitreya: Mahal na Haring Vidura, si Śrī Nārada Muni, anak ni Brahmā, ay ganito inilarawan sa mga Pracetā ang mga ugnayan sa Bhagavan at iba pang banal na salaysay. Pagkaraan, bumalik siya sa Brahmaloka.

Verse 24

तेऽपि तन्मुखनिर्यातं यशो लोकमलापहम् । हरेर्निशम्य तत्पादं ध्यायन्तस्तद्गतिं ययु: ॥ २४ ॥

Nang marinig mula sa bibig ni Nārada ang kaluwalhatian ni Hari na pumapawi sa lahat ng kamalasan ng daigdig, ang mga Pracetā ay napalapit din sa Bhagavan. Sa pagninilay sa Kanyang mga paang-loto, narating nila ang sukdulang hantungan.

Verse 25

एतत्तेऽभिहितं क्षत्तर्यन्मां त्वं परिपृष्टवान् । प्रचेतसां नारदस्य संवादं हरिकीर्तनम् ॥ २५ ॥

O Vidura (kṣattā), sinabi ko na ang lahat ng iyong itinatanong. Ang pag-uusap nina Nārada at ng mga Pracetā—isang kīrtana kay Hari at paglalarawan ng Kanyang kaluwalhatian—ay isinalaysay ko ayon sa aking makakaya.

Verse 26

श्रीशुक उवाच य एष उत्तानपदो मानवस्यानुवर्णित: । वंश: प्रियव्रतस्यापि निबोध नृपसत्तम ॥ २६ ॥

Nagpatuloy si Śukadeva: O pinakamainam sa mga hari, Parīkṣit, natapos ko na ang salaysay tungkol sa lahi ni Uttānapāda, unang anak ni Svāyambhuva Manu. Ngayon ay isasalaysay ko ang mga gawa ng mga inapo ni Priyavrata; makinig nang taimtim.

Verse 27

यो नारदादात्मविद्यामधिगम्य पुनर्महीम् । भुक्त्वा विभज्य पुत्रेभ्य ऐश्वरं समगात्पदम् ॥ २७ ॥

Bagaman tumanggap si Mahārāja Priyavrata ng ātma-vidyā mula kay Nārada, nagpatuloy pa rin siyang mamuno sa daigdig. Matapos malasap ang bhoga at aiśvarya, hinati niya ang kaharian sa kanyang mga anak at sa huli’y nakamit ang dakilang kalagayan upang makauwi—pabalik sa tahanan ng Diyos.

Verse 28

इमां तु कौषारविणोपवर्णितां क्षत्ता निशम्याजितवादसत्कथाम् । प्रवृद्धभावोऽश्रुकलाकुलो मुने- र्दधार मूर्ध्ना चरणं हृदा हरे: ॥ २८ ॥

Mahal na Hari, matapos marinig ni Vidura mula sa dakilang pantas na si Maitreya Kausāravi ang banal na salaysay tungkol kay Ajita, siya’y napuspos ng matinding pag-ibig at galak. Luhaan ang mga mata, agad siyang nagpatirapa sa mga paa ng kanyang guru at itinanim si Hari sa kaibuturan ng kanyang puso.

Verse 29

विदुर उवाच सोऽयमद्य महायोगिन् भवता करुणात्मना । दर्शितस्तमस: पारो यत्राकिञ्चनगो हरि: ॥ २९ ॥

Sinabi ni Vidura: O dakilang yogī, O pinakadakilang bhakta, sa iyong walang-sanhíng habag ay ipinakita sa akin ngayon ang landas ng paglaya mula sa mundong ito ng kadiliman. Sa pagsunod sa landas na iyon, ang taong naging walang pagkapit sa materya ay makababalik sa dhāma ni Hari—pabalik sa Diyos.

Verse 30

श्रीशुक उवाच इत्यानम्य तमामन्‍त्र्य विदुरो गजसाह्वयम् । स्वानां दिद‍ृक्षु: प्रययौ ज्ञातीनां निर्वृताशय: ॥ ३० ॥

Nagpatuloy si Śrī Śukadeva: Matapos yumuk at magbigay-galang sa dakilang pantas na si Maitreya at humingi ng pahintulot, umalis si Vidura patungong Gajasāhvaya, ang Hastināpura, upang dalawin ang kanyang mga kamag-anak; subalit wala siyang makalupang pagnanasa.

Verse 31

एतद्य: श‍ृणुयाद्राजन् राज्ञां हर्यर्पितात्मनाम् । आयुर्धनं यश: स्वस्ति गतिमैश्वर्यमाप्नुयात् ॥ ३१ ॥ ऋषभ उवाच नायं देहो देहभाजां नृलोके कष्टान् कामानर्हते विड्भुजां ये । तपो दिव्यं पुत्रका येन सत्त्वं शुद्ध्येद्यस्माद् ब्रह्मसौख्यं त्वनन्तम् ॥ १ ॥

O Hari, ang sinumang nakikinig sa mga paksang ito tungkol sa mga haring ganap na nag-alay ng sarili kay Śrī Hari ay madaling magkakamit ng mahabang buhay, kayamanan, mabuting pangalan, kapalaran, at sa huli’y pagkakataong makabalik sa banal na tahanan ng Panginoon at tumanggap ng kadakilaan.