Adhyaya 30

Verse 1

विदुर उवाच ये त्वयाभिहिता ब्रह्मन् सुता: प्राचीनबर्हिष: । ते रुद्रगीतेन हरिं सिद्धिमापु: प्रतोष्य काम् ॥ १ ॥

Tinanong ni Vidura: O brāhmaṇa, sinabi mo noon ang tungkol sa mga anak ni Prācīnabarhi na pinasaya nila si Śrī Hari sa pag-awit ng Rudra-gīta. Ano ang natamo nilang banal na siddhi?

Verse 2

किं बार्हस्पत्येह परत्र वाथ कैवल्यनाथप्रियपार्श्ववर्तिन: । आसाद्य देवं गिरिशं यद‍ृच्छया प्रापु: परं नूनमथ प्रचेतस: ॥ २ ॥

O Bārhaspatya, nang makatagpo nang di-sinasadya ng mga Pracetas si Girīśa (Śiva), na minamahal ng Panginoon na Tagapagkaloob ng kalayaan, ano ang natamo nila sa mundong ito o sa susunod? Tiyak na nakarating sila sa pinakamataas na dhāma, ngunit ano pa ang iba?

Verse 3

मैत्रेय उवाच प्रचेतसोऽन्तरुदधौ पितुरादेशकारिण: । जपयज्ञेन तपसा पुरञ्जनमतोषयन् ॥ ३ ॥

Sinabi ni Maitreya: Ang mga Pracetas, upang tuparin ang utos ng kanilang ama, ay nagsagawa ng mahigpit na austeridad sa loob ng tubig-dagat. Sa yajña ng japa ng mga mantrang ibinigay ni Śiva, napasaya nila si Purañjana—si Śrī Viṣṇu, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 4

दशवर्षसहस्रान्ते पुरुषस्तु सनातन: । तेषामाविरभूत्कृच्छ्रं शान्तेन शमयन् रुचा ॥ ४ ॥

Pagkaraan ng sampung libong taon ng mahigpit na austeridad, nagpakita sa kanila ang Walang-hanggang Puruṣa, ang Kataas-taasang Panginoon, sa isang kaaya-ayang anyo; at sa Kanyang mapayapang liwanag ay pinawi Niya ang pagod ng kanilang tapasya.

Verse 5

सुपर्णस्कन्धमारूढो मेरुश‍ृङ्गमिवाम्बुद: । पीतवासा मणिग्रीव: कुर्वन्वितिमिरा दिश: ॥ ५ ॥

Ang Panginoon, na nakasakay sa balikat ni Garuḍa, ay tila ulap na nakapatong sa tuktok ng Meru. Siya’y nakasuot ng dilaw na kasuotan, may Kaustubha-maṇi sa leeg, at ang Kanyang banal na liwanag ay nagtaboy ng dilim sa lahat ng dako.

Verse 6

काशिष्णुना कनकवर्णविभूषणेन भ्राजत्कपोलवदनो विलसत्किरीट: । अष्टायुधैरनुचरैर्मुनिभि: सुरेन्द्रै- रासेवितो गरुडकिन्नरगीतकीर्ति: ॥ ६ ॥

Napakaganda ng mukha ng Panginoon; kumikislap ito sa gintong alahas at maningning na korona. May walong bisig Siya na may sari-saring sandata, at pinalilibutan Siya ng mga deva, dakilang rishi, at ni Indra at iba pa na naglilingkod. Si Garuḍa ay pumapagaspas ng pakpak at umaawit ng mga himnong Veda upang luwalhatiin ang Kanyang karangalan, na wari’y taga-Kinnaraloka.

Verse 7

पीनायताष्टभुजमण्डलमध्यलक्ष्म्या स्पर्धच्छ्रिया परिवृतो वनमालयाद्य: । बर्हिष्मत: पुरुष आह सुतान् प्रपन्नान् पर्जन्यनादरुतया सघृणावलोक: ॥ ७ ॥

Sa leeg ng Bhagavan ay nakasabit ang vanamālā na umaabot hanggang tuhod; ang garland na iyon ay nagpapaganda sa Kanyang walong bisig na matipuno at mahahaba, na wari’y nakikipagpaligsahan sa ganda ni Lakṣmī. Sa mahabaging tingin at tinig na parang kulog, kinausap Niya ang mga anak ni Haring Prācīnabarhiṣat na lubos nang sumuko sa Kanya.

Verse 8

श्रीभगवानुवाच वरं वृणीध्वं भद्रं वो यूयं मे नृपनन्दना: । सौहार्देनापृथग्धर्मास्तुष्टोऽहं सौहृदेन व: ॥ ८ ॥

Sinabi ng Śrī Bhagavān: O mga anak ng hari, nawa’y mapasa-inyo ang kabutihan. Lubha Akong nalulugod sa inyong pagkakaibigan; kayong lahat ay nakatuon sa iisang dharma—ang paglilingkod na may bhakti. Dahil sa inyong pagkakaisa, humingi kayo ngayon ng isang biyaya mula sa Akin.

Verse 9

योऽनुस्मरति सन्ध्यायां युष्माननुदिनं नर: । तस्य भ्रातृष्वात्मसाम्यं तथा भूतेषु सौहृदम् ॥ ९ ॥

Ang sinumang araw-araw, sa oras ng dapithapon, ay umaalaala sa inyo, magkakaroon ng pagkakapantay na may pagkamagkapatid sa mga kapatid niya at ng pakikipagkaibigan sa lahat ng nilalang.

Verse 10

ये तु मां रुद्रगीतेन सायं प्रात: समाहिता: । स्तुवन्त्यहं कामवरान्दास्ये प्रज्ञां च शोभनाम् ॥ १० ॥

Ang mga taong taimtim na pumupuri sa Akin tuwing umaga at dapithapon sa pamamagitan ng mga panalanging binuo ni Rudra, bibigyan Ko ng mga biyayang ninanais at ng marangal at magandang katalinuhan.

Verse 11

यद्यूयं पितुरादेशमग्रहीष्ट मुदान्विता: । अथो व उशती कीर्तिर्लोकाननु भविष्यति ॥ ११ ॥

Sapagkat masaya ninyong tinanggap sa puso ang utos ng inyong ama at tapat na isinagawa, ang inyong kaakit-akit na kabantugan ay ipagdiriwang sa buong daigdig.

Verse 12

भविता विश्रुत: पुत्रोऽनवमो ब्रह्मणो गुणै: । य एतामात्मवीर्येण त्रिलोकीं पूरयिष्यति ॥ १२ ॥

Magkakaroon kayo ng isang anak na lalaking bantog, na sa mga katangian ay hindi magiging mababa kay Brahmā; sa lakas ng kanyang sarili, pupunuin niya ang tatlong daigdig, at ang kanyang lahi ay lalaganap sa tatlong mundo.

Verse 13

कण्डो: प्रम्‍लोचया लब्धा कन्या कमललोचना । तां चापविद्धां जगृहुर्भूरुहा नृपनन्दना: ॥ १३ ॥

Ang anak na dalagang may matang tulad ng lotus, na isinilang mula sa pagsasama ng apsarang si Pramlocā at ng pantas na si Kaṇḍu, ay iniwan ni Pramlocā sa pangangalaga ng mga punò sa gubat at bumalik sa langit. O mga anak ng hari, ang mga punò ang tumanggap sa iniwang sanggol.

Verse 14

क्षुत्क्षामाया मुखे राजा सोम: पीयूषवर्षिणीम् । देशिनीं रोदमानाया निदधे स दयान्वित: ॥ १४ ॥

Pagkaraan, ang batang iniwan sa pangangalaga ng mga punò ay umiyak sa gutom. Noon, ang hari ng kagubatan—ang diyos na Buwan—sa habag ay inilagay ang daliring nagbubuhos ng nektar sa bibig ng sanggol; kaya siya’y lumaki sa awa ng haring Buwan.

Verse 15

प्रजाविसर्ग आदिष्टा: पित्रा मामनुवर्तता । तत्र कन्यां वरारोहां तामुद्वहत मा चिरम् ॥ १५ ॥

Yamang kayo’y masunurin sa aking utos at iniatas ng inyong ama ang paglikha ng lahi, kaya pakasalan agad ang dalagang marikit at may mabubuting katangian, at sa pamamagitan niya’y magluwal ng supling.

Verse 16

अपृथग्धर्मशीलानां सर्वेषां व: सुमध्यमा । अपृथग्धर्मशीलेयं भूयात्पत्‍न्यर्पिताशया ॥ १६ ॥

Kayong magkakapatid ay iisa ang likas—mga bhakta Ko at masunuring mga anak ng inyong ama. Gayundin, ang dalagang may magandang baywang ay gayon din ang uri at inialay ang kanyang layon sa inyong lahat; kaya kayo, mga anak ni Prācīnabarhiṣat, at ang dalaga ay nasa iisang antas, nagkakaisa sa iisang simulain ng dharma.

Verse 17

दिव्यवर्षसहस्राणां सहस्रमहतौजस: । भौमान् भोक्ष्यथ भोगान् वै दिव्यांश्चानुग्रहान्मम ॥ १७ ॥

Mga mahal na prinsipe! Sa Aking biyaya, matatamasa ninyo ang lahat ng ginhawa sa mundong ito at sa makalangit na daigdig, nang walang hadlang at may ganap na lakas, sa loob ng isang milyong makalangit na taon.

Verse 18

अथ मय्यनपायिन्या भक्त्या पक्‍वगुणाशया: । उपयास्यथ मद्धाम निर्विद्य निरयादत: ॥ १८ ॥

Pagkaraan nito, lilinangin ninyo ang dalisay at di-napapatid na bhakti sa Akin at mapapalaya sa lahat ng dungis na materyal. Sa panahong iyon, ganap na walang pagkapit sa aliw ng langit o sa kalagayan ng impiyerno, makababalik kayo sa Aking dhāma.

Verse 19

गृहेष्वाविशतां चापि पुंसां कुशलकर्मणाम् । मद्वार्तायातयामानां न बन्धाय गृहा मता: ॥ १९ ॥

Ang mga gumagawa ng mapalad na gawain sa bhakti-sevā at laging namumuhay sa mga paksa tungkol sa Panginoon, kahit nasa buhay-pamilya, ang tahanan ay hindi itinuturing na tanikala para sa kanila.

Verse 20

नव्यवद्धृदये यज्ज्ञो ब्रह्मैतद्ब्रह्मवादिभि: । न मुह्यन्ति न शोचन्ति न हृष्यन्ति यतो गता: ॥ २० ॥

Ang mga deboto na laging abala sa mga gawain ng bhakti-sevā ay nakararanas na ang lahat ay lalong sariwa at bago sa puso, sapagkat ang Paramātmā na lubos na nakaaalam at nananahan sa puso ang nagbibigay ng bagong sigla. Ito ang tinatawag ng mga tagapagsalita ng Ganap na Katotohanan na kalagayang Brahman; sa ganitong pinalayang antas, walang pagkalito, walang pagdadalamhati, at walang di-kailangang pagdiriwang.

Verse 21

मैत्रेय उवाच एवं ब्रुवाणं पुरुषार्थभाजनं जनार्दनं प्राञ्जलय: प्रचेतस: । तद्दर्शनध्वस्ततमोरजोमला गिरागृणन् गद्गदया सुहृत्तमम् ॥ २१ ॥

Sinabi ni Maitreya: Nang magsalita nang gayon si Janardana, ang Kataas-taasang Panginoon, ang mga Praceta ay nag-alay ng mga panalangin na magkapatong ang mga palad. Siya ang tagapagkaloob ng layunin ng buhay at ang pinakamataas na kaibigan; sa tinig na nanginginig sa galak ng bhakti, sila’y nagpuri, at sa harapang darśana ng Panginoon ay napawi ang dilim at dungis ng kanilang puso.

Verse 22

प्रचेतस ऊचुः । नमो नमः क्लेशविनाशनाय । निरूपितोदारगुणाह्वयाय । मनोवचोवेगपुरोजवाय । सर्वाक्षमार्गैरगताध्वने नमः ॥ २२ ॥

Nagsalita ang mga Praceta: O Panginoon, tagapagwasak ng lahat ng pagdurusa, kami’y yumuyuk sa Iyo nang paulit-ulit. Ang Iyong banal na Pangalan at ang Iyong maringal na katangiang transendental ay lubos na mapalad—ito’y tiyak na. Higit Ka sa bilis ng isip at salita, at di-maabot ng mga pandamang materyal; kaya’t muli’t muli kaming nagpupugay sa Iyo.

Verse 23

शुद्धाय शान्ताय नम: स्वनिष्ठया मनस्यपार्थं विलसद्‌द्वयाय । नमो जगत्स्थानलयोदयेषु गृहीतमायागुणविग्रहाय ॥ २३ ॥

O Panginoong dalisay at mapayapa, kami’y nagpupugay sa Iyo. Kapag ang isip ay matatag na nakatuon sa Iyo, ang daigdig ng dalawahan—bagaman tila pook ng pag-enjoy—ay nagiging walang saysay. Para sa paglikha, pag-iingat, at paglalansag ng sansinukob, Ikaw ay nagpapakita bilang Brahmā, Viṣṇu, at Śiva, na tumatanggap ng anyong kaugnay ng mga guṇa ng māyā; kami’y yumuyuk sa Iyo.

Verse 24

नमो विशुद्धसत्त्वाय हरये हरिमेधसे । वासुदेवाय कृष्णाय प्रभवे सर्वसात्वताम् ॥ २४ ॥

Pagpupugay kay Hari na ganap na dalisay na sattva, at kay Hari-medhas, ang Panginoong may karunungang nag-aalis ng dusa ng bhakta. Pagpupugay kay Vāsudeva na nananahan sa lahat ng dako, kay Kṛṣṇa na anak ni Vasudeva, at kay Prabhava na nagpapalago sa lakas at impluwensiya ng lahat ng debotong Sātvata.

Verse 25

नम: कमलनाभाय नम: कमलमालिने । नम: कमलपादाय नमस्ते कमलेक्षण ॥ २५ ॥

Pagpupugay sa Panginoong may pusod na lotus, pagpupugay sa may suot na kuwintas na lotus. Pagpupugay sa may mga paang lotus; O may matang tulad ng lotus, pagpupugay sa Iyo.

Verse 26

नम: कमलकिञ्जल्कपिशङ्गामलवाससे । सर्वभूतनिवासाय नमोऽयुङ्‌क्ष्महि साक्षिणे ॥ २६ ॥

O Panginoon, ang iyong kasuotan ay dilaw na tila polen ng lotus ngunit hindi materyal. Ikaw ay nananahan sa puso ng lahat at tuwirang saksi sa lahat ng gawain; paulit-ulit kaming nagpupugay sa Iyo.

Verse 27

रूपं भगवता त्वेतदशेषक्लेशसङ्‌क्षयम् । आविष्कृतं न: क्लिष्टानां किमन्यदनुकम्पितम् ॥ २७ ॥

O Bhagavan, ang transendental mong anyo na ito ang ganap na pumupuksa sa lahat ng pagdurusa. Upang iligtas kaming mga kaluluwang nakagapos at nagdurusa, ikaw ay nagpakita—patunay ito ng iyong walang-hanggang habag na walang dahilan; lalo na sa mga bhakta na lagi mong kinalulugdan.

Verse 28

एतावत्त्वं हि विभुभिर्भाव्यं दीनेषु वत्सलै: । यदनुस्मर्यते काले स्वबुद्ध्याभद्ररन्धन ॥ २८ ॥

O Panginoon, tagapagwasak ng lahat ng di-mabuti! Ang mga dakilang may malasakit sa mga aba ay ganito ang ninanais: sa takdang panahon ay maalaala Ka sa pamamagitan ng iyong pagpapalawak bilang arcā-vigraha. Ituring Mo kami bilang iyong walang-hanggang mga lingkod.

Verse 29

येनोपशान्तिर्भूतानां क्षुल्लकानामपीहताम् । अन्तर्हितोऽन्तर्हृदये कस्मान्नो वेद नाशिष: ॥ २९ ॥

Kahit kami ay napakaliit, kapag ang Panginoon sa likas na habag ay nag-aalaala sa kanyang bhakta, sa paraang iyon lamang natutupad at napapawi ang mga hangarin ng baguhang deboto. Ang Panginoon ay nakatago sa puso ng bawat nilalang; bakit hindi Niya malalaman ang aming mga pagnanais?

Verse 30

असावेव वरोऽस्माकमीप्सितो जगत: पते । प्रसन्नो भगवान् येषामपवर्गगुरुर्गति: ॥ ३० ॥

O Panginoon ng sansinukob, ikaw ang tunay na guro ng agham ng bhakti. Ang biyayang ninanais namin ay ito lamang: na ikaw ay masiyahan sa amin, sapagkat ikaw ang guro ng paglaya at ang sukdulang hantungan. Wala kaming hinihiling kundi ang ganap mong kasiyahan.

Verse 31

वरं वृणीमहेऽथापि नाथ त्वत्परत: परात् । न ह्यन्तस्त्वद्विभूतीनां सोऽनन्त इति गीयसे ॥ ३१ ॥

O Panginoon, hinihiling namin ang Iyong biyaya, sapagkat Ikaw ang Kataas-taasan, lampas sa lahat ng kabanalan. Walang hanggan ang Iyong mga kaluwalhatian; kaya Ikaw ay pinupuri bilang Ananta.

Verse 32

पारिजातेऽञ्जसा लब्धे सारङ्गोऽन्यन्न सेवते । त्वदङ्‌घ्रिमूलमासाद्य साक्षात्किं किं वृणीमहि ॥ ३२ ॥

O Panginoon, kapag ang bubuyog ay nakalapit na sa makalangit na punong pārijāta, hindi na ito naghahanap ng iba. Gayon din, nang kami’y sumilong sa Iyong mga paang-loto, ano pa ang hihilingin namin?

Verse 33

यावत्ते मायया स्पृष्टा भ्रमाम इह कर्मभि: । तावद्भवत्प्रसङ्गानां सङ्ग: स्यान्नो भवे भवे ॥ ३३ ॥

O Panginoon, hangga’t kami’y nadadapuan ng Iyong māyā at dahil sa karma’y gumagala sa mundong ito—mula katawan sa katawan at mula daigdig sa daigdig—nawa’y sa bawat kapanganakan ay makasama namin ang mga debotong nag-uusap tungkol sa Iyong mga līlā.

Verse 34

तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम् । भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिष: ॥ ३४ ॥

Kahit isang saglit na pakikisama sa dalisay na deboto ay hindi maihahambing sa pagpunta sa langit o sa pagkalusaw sa liwanag ng Brahman para sa ganap na kalayaan. Para sa mga nilalang na mamamatay, ang pakikisama sa mga deboto ang pinakamataas na biyaya.

Verse 35

यत्रेड्यन्ते कथा मृष्टास्तृष्णाया: प्रशमो यत: । निर्वैरं यत्र भूतेषु नोद्वेगो यत्र कश्चन ॥ ३५ ॥

Kapag ang dalisay at marangal na mga paksa tungkol sa Panginoon ay pinag-uusapan, humuhupa ang uhaw ng pagnanasa. Doon ay walang poot sa mga nilalang, at walang sinumang nababalisa, nag-aalala, o natatakot.

Verse 36

यत्र नारायण: साक्षाद्भगवान्न्यासिनां गति: । संस्तूयते सत्कथासु मुक्तसङ्गै: पुन: पुन: ॥ ३६ ॥

Sa pook na ang mga debotong malaya sa pagkakapit ay paulit-ulit na umaawit ng banal na salaysay at ng Pangalan ni Bhagavān Nārāyaṇa, doon mismong nananahan si Nārāyaṇa; Siya ang sukdulang hantungan ng mga sannyāsī.

Verse 37

तेषां विचरतां पद्‌भ्यां तीर्थानां पावनेच्छया । भीतस्य किं न रोचेत तावकानां समागम: ॥ ३७ ॥

O Panginoon, ang mga kasamahan Mong deboto ay naglalakbay sa buong daigdig upang dalisayin maging ang mga banal na pook. Sa tunay na natatakot sa pag-iral na makamundo, hindi ba kalugud-lugod ang pakikipagtagpo sa Iyong mga tao?

Verse 38

वयं तु साक्षाद्भगवन् भवस्य प्रियस्य सख्यु: क्षणसङ्गमेन । सुदुश्चिकित्स्यस्य भवस्य मृत्यो- र्भिषक्तमं त्वाद्य गतिं गता: स्म ॥ ३८ ॥

O Bhagavān, dahil sa isang saglit na pakikisama kay Śambhu (Śiva), ang pinakamamahal Mong kaibigan, kami ay pinalad na makalapit sa Iyo. Ikaw ang pinakadakilang manggagamot sa di-magamutang sakit ng pag-iral na makamundo; sumilong kami sa Iyong mga paang-loto.

Verse 39

यन्न: स्वधीतं गुरव: प्रसादिता विप्राश्च वृद्धाश्च सदानुवृत्त्या । आर्या नता: सुहृदो भ्रातरश्च सर्वाणि भूतान्यनसूययैव ॥ ३९ ॥ यन्न: सुतप्तं तप एतदीश निरन्धसां कालमदभ्रमप्सु । सर्वं तदेतत्पुरुषस्य भूम्नो वृणीमहे ते परितोषणाय ॥ ४० ॥

O Panginoon, pinag-aralan namin ang Veda, pinalugod ang mga guro, pinaglingkuran ang mga brāhmaṇa at ang matatandang mataas sa espiritu; yumukod kami sa mga marangal, kaibigan at kapatid, at hindi nainggit sa alinmang nilalang. O Purusottama, iniaalay namin ang lahat ng ito para lamang sa Iyong kasiyahan.

Verse 40

यन्न: स्वधीतं गुरव: प्रसादिता विप्राश्च वृद्धाश्च सदानुवृत्त्या । आर्या नता: सुहृदो भ्रातरश्च सर्वाणि भूतान्यनसूययैव ॥ ३९ ॥ यन्न: सुतप्तं तप एतदीश निरन्धसां कालमदभ्रमप्सु । सर्वं तदेतत्पुरुषस्य भूम्नो वृणीमहे ते परितोषणाय ॥ ४० ॥

O Īśa, nagsagawa kami ng mahigpit na pagtitika sa tubig, matagal na walang pagkain, walang pagmamataas sa paglipas ng panahon at walang pagkalito. O Purusottama, iniaalay namin ang lahat ng ito para lamang sa Iyong kasiyahan; wala na kaming ibang hinihiling.

Verse 41

मनु: स्वयम्भूर्भगवान् भवश्च येऽन्ये तपोज्ञानविशुद्धसत्त्वा: । अद‍ृष्टपारा अपि यन्महिम्न: स्तुवन्त्यथो त्वात्मसमं गृणीम: ॥ ४१ ॥

O Panginoon, kahit si Manu, si Brahmā na Svayambhū, si Bhagavān Śiva, at ang mga dakilang yogī na dalisay sa tapas at kaalaman ay hindi ganap na mauunawaan ang Iyong kaluwalhatian at kapangyarihan. Gayunman, sila’y nagpupuri ayon sa kanilang kakayahan; gayon din kami, bagama’t higit na mababa, ay nag-aalay ng panalangin ayon sa aming makakaya.

Verse 42

नम: समाय शुद्धाय पुरुषाय पराय च । वासुदेवाय सत्त्वाय तुभ्यं भगवते नम: ॥ ४२ ॥

O Bhagavān, Ikaw ay pantay sa lahat, ganap na dalisay, at Ikaw ang Kataas-taasang Purusha. Sapagkat Ikaw ay nananahan sa lahat ng pag-iral, Ikaw ay kilala bilang Vāsudeva; Ikaw ay anyong sattva at lampas sa dungis ng materya. Sa Iyo kami’y magalang na nagpupugay.

Verse 43

मैत्रेय उवाच इति प्रचेतोभिरभिष्टुतो हरि: प्रीतस्तथेत्याह शरण्यवत्सल: । अनिच्छतां यानमतृप्तचक्षुषां ययौ स्वधामानपवर्गवीर्य: ॥ ४३ ॥

Sinabi ni Maitreya: O Vidura, nang purihin Siya nang gayon ng mga Pracetā, ang Hari—tagapagtanggol ng mga sumuko at mapagmahal sa mga bhakta—ay nalugod at nagsabi, “Tathāstu, matupad nawa ang inyong mga panalangin.” Pagkasabi nito, ang Panginoong di matatalo sa lakas ay bumalik sa Kanyang dhāma. Hindi pa nasisiyahan ang mga Pracetā sa pagtanaw sa Kanya kaya ayaw nilang mahiwalay.

Verse 44

अथ निर्याय सलिलात्प्रचेतस उदन्वत: । वीक्ष्याकुप्यन्द्रुमैश्छन्नां गां गां रोद्धुमिवोच्छ्रितै: ॥ ४४ ॥

Pagkaraan, lumabas ang mga Pracetā mula sa tubig ng dagat. Nakita nila na ang mga puno sa lupa ay tumangkad nang labis, na para bang humaharang sa daan patungo sa langit. Natakpan ng mga puno ang buong ibabaw ng daigdig; sa pagkakita nito, nag-alab ang galit ng mga Pracetā.

Verse 45

ततोऽग्निमारुतौ राजन्नमुञ्चन्मुखतो रुषा । महीं निर्वीरुधं कर्तुं संवर्तक इवात्यये ॥ ४५ ॥

Mahal na Hari, gaya sa panahon ng pagkalipol na si Rudra ay naglalabas ng apoy at hangin mula sa bibig dahil sa galit, gayon din ang mga Pracetā: sa poot ay nagbuga sila ng apoy at hangin mula sa kanilang mga bibig upang gawing ganap na walang punò at halaman ang lupa.

Verse 46

भस्मसात्क्रियमाणांस्तान् द्रुमान्वीक्ष्य पितामह: । आगत: शमयामास पुत्रान् बर्हिष्मतो नयै: ॥ ४६ ॥

Nang makita ni Pitāmaha Brahmā na ang mga puno sa ibabaw ng daigdig ay nagiging abo, agad siyang dumating at pinayapa ang mga anak ni Haring Barhiṣmān sa makatuwirang pananalita.

Verse 47

तत्रावशिष्टा ये वृक्षा भीता दुहितरं तदा । उज्जह्रुस्ते प्रचेतोभ्य उपदिष्टा: स्वयम्भुवा ॥ ४७ ॥

Ang mga punong natira roon, sa matinding takot sa mga Pracetā, ay agad na ibinigay ang kanilang anak na babae ayon sa payo ni Svayambhū Brahmā.

Verse 48

ते च ब्रह्मण आदेशान्मारिषामुपयेमिरे । यस्यां महदवज्ञानादजन्यजनयोनिज: ॥ ४८ ॥

Ayon sa utos ni Brahmā, tinanggap ng mga Pracetā si Māriṣā bilang asawa. Mula sa kanyang sinapupunan isinilang si Dakṣa, anak ni Brahmā; dahil sa paglapastangan kay Mahādeva (Śiva), kinailangan niyang ipanganak kay Māriṣā at iwan ang katawan nang dalawang ulit.

Verse 49

चाक्षुषे त्वन्तरे प्राप्ते प्राक्सर्गे कालविद्रुते । य: ससर्ज प्रजा इष्टा: स दक्षो दैवचोदित: ॥ ४९ ॥

Sa panahon ng Cākṣuṣa manvantara, bagaman winasak ng agos ng panahon ang kanyang dating katawan sa naunang paglikha, ang parehong Dakṣa, sa udyok ng banal na kalooban, ay lumikha ng mga nilalang na ninanais.

Verse 50

यो जायमान: सर्वेषां तेजस्तेजस्विनां रुचा । स्वयोपादत्त दाक्ष्याच्च कर्मणां दक्षमब्रुवन् ॥ ५० ॥ तं प्रजासर्गरक्षायामनादिरभिषिच्य च । युयोज युयुजेऽन्यांश्च स वै सर्वप्रजापतीन् ॥ ५१ ॥

Pagkapanganak, si Dakṣa, sa pambihirang ningning ng kanyang katawan, ay natabunan ang karangyaan ng lahat ng maningning. Dahil sa sukdulang husay sa pagsasagawa ng karma, tinawag siyang ‘Dakṣa’, ibig sabihing ‘lubhang bihasa’.

Verse 51

यो जायमान: सर्वेषां तेजस्तेजस्विनां रुचा । स्वयोपादत्त दाक्ष्याच्च कर्मणां दक्षमब्रुवन् ॥ ५० ॥ तं प्रजासर्गरक्षायामनादिरभिषिच्य च । युयोज युयुजेऽन्यांश्च स वै सर्वप्रजापतीन् ॥ ५१ ॥

Pagkapanganak, si Dakṣa ay nagningning nang higit sa lahat, at natabunan ng kanyang liwanag ang karangyaan ng iba. Dahil siya’y lubhang bihasa sa pagsasagawa ng karma, tinawag siyang “Dakṣa,” ang lubos na dalubhasa. Kaya inatasan siya ni Brahmā sa paglikha at pag-iingat ng mga nilalang; at sa paglipas ng panahon, inanyayahan din ni Dakṣa ang iba pang Prajāpati na makibahagi sa paglikha at pangangalaga.