Adhyaya 3

Verse 1

मैत्रेय उवाच सदा विद्विषतोरेवं कालो वै ध्रियमाणयो: । जामातु: श्वशुरस्यापि सुमहानतिचक्रमे ॥ १ ॥

Nagpatuloy si Maitreya: Sa ganitong paraan, ang alitan at tensiyon sa pagitan ng biyenan at manugang—si Dakṣa at si Śiva—ay nagpatuloy sa napakahabang panahon.

Verse 2

यदाभिषिक्तो दक्षस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना । प्रजापतीनां सर्वेषामाधिपत्ये स्मयोऽभवत् ॥ २ ॥

Nang italaga ni Brahmā, ang Paramesthi, si Dakṣa bilang pinuno ng lahat ng Prajāpati, labis na nagmataas at nagmalaki si Dakṣa.

Verse 3

इष्ट्वा स वाजपेयेन ब्रह्मिष्ठानभिभूय च । बृहस्पतिसवं नाम समारेभे क्रतूत्तमम् ॥ ३ ॥

Isinagawa ni Dakṣa ang handog na vājapeya at naging labis ang tiwala dahil sa pagsuporta ni Brahmā. Pagkaraan, sinimulan niya ang isa pang dakilang handog na tinawag na bṛhaspati-sava.

Verse 4

तस्मिन्ब्रह्मर्षय: सर्वे देवर्षिपितृदेवता: । आसन् कृतस्वस्त्ययनास्तत्पत्‍न्यश्च सभर्तृका: ॥ ४ ॥

Habang isinasagawa ang handog, dumalo ang lahat ng brahmarṣi, devarṣi, mga diyos ng mga ninuno at iba pang mga diyos. Nagsagawa sila ng mga pagpapalang mapalad, at dumating din ang kanilang mga asawa kasama ang kani-kanilang asawa, na maringal ang ayos.

Verse 5

तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥

Nang marinig ni Satī Dākṣāyaṇī, ang malinis na anak ni Dakṣa, ang usapan ng mga nilalang sa langit na lumilipad sa himpapawid, nalaman niya ang dakilang pagdiriwang ng handog para sa mga ninuno na isinasagawa ng kanyang ama. Nakita niya mula sa lahat ng panig ang magagandang asawa ng mga diyos, sakay ng vimāna kasama ang mga minamahal, nakasuot ng maringal na kasuotan at may kuwintas, hikaw, at palawit, na dumaraan malapit sa kanyang tahanan patungo sa handog. Dahil sa pananabik at pagkabalisa, lumapit siya sa kanyang asawa, ang Panginoon ng mga bhūta, si Śaṅkara, at nagsalita.

Verse 6

तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥

Nang marinig ni Satī Dākṣāyaṇī, ang malinis na anak ni Dakṣa, ang usapan ng mga nilalang sa langit na lumilipad sa himpapawid, nalaman niya ang dakilang pagdiriwang ng handog para sa mga ninuno na isinasagawa ng kanyang ama. Nakita niya mula sa lahat ng panig ang magagandang asawa ng mga diyos, sakay ng vimāna kasama ang mga minamahal, nakasuot ng maringal na kasuotan at may kuwintas, hikaw, at palawit, na dumaraan malapit sa kanyang tahanan patungo sa handog. Dahil sa pananabik at pagkabalisa, lumapit siya sa kanyang asawa, ang Panginoon ng mga bhūta, si Śaṅkara, at nagsalita.

Verse 7

तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥

Nang marinig ni Satī Dākṣāyaṇī, ang malinis na anak ni Dakṣa, ang usapan ng mga nilalang sa langit na lumilipad sa himpapawid, nalaman niya ang dakilang pagdiriwang ng handog para sa mga ninuno na isinasagawa ng kanyang ama. Nakita niya mula sa lahat ng panig ang magagandang asawa ng mga diyos, sakay ng vimāna kasama ang mga minamahal, nakasuot ng maringal na kasuotan at may kuwintas, hikaw, at palawit, na dumaraan malapit sa kanyang tahanan patungo sa handog. Dahil sa pananabik at pagkabalisa, lumapit siya sa kanyang asawa, ang Panginoon ng mga bhūta, si Śaṅkara, at nagsalita.

Verse 8

सत्युवाच प्रजापतेस्ते श्वशुरस्य साम्प्रतं निर्यापितो यज्ञमहोत्सव: किल । वयं च तत्राभिसराम वाम ते यद्यर्थितामी विबुधा व्रजन्ति हि ॥ ८ ॥

Sinabi ni Satī: Mahal kong Śiva, ang iyong biyenan na si Prajāpati ay nagsasagawa ngayon ng dakilang handog-yajña. Lahat ng mga diyos na inanyayahan niya ay patungo roon. Kung nais mo, maaari rin tayong pumunta.

Verse 9

तस्मिन्भगिन्यो मम भर्तृभि: स्वकै- र्ध्रुवं गमिष्यन्ति सुहृद्दिद‍ृक्षव: । अहं च तस्मिन्भवताभिकामये सहोपनीतं परिबर्हमर्हितुम् ॥ ९ ॥

Sa handog-yajña na iyon, tiyak na pumunta ang aking mga kapatid na babae kasama ang kani-kanilang asawa upang makita ang mga kamag-anak. Nais ko ring magsuot ng mga alahas na bigay ng aking ama at sumama sa iyo roon upang makibahagi sa pagtitipon.

Verse 10

तत्र स्वसृर्मे ननु भर्तृसम्मिता मातृष्वसृ: क्लिन्नधियं च मातरम् । द्रक्ष्ये चिरोत्कण्ठमना महर्षिभि- रुन्नीयमानं च मृडाध्वरध्वजम् ॥ १० ॥

Doon ay tiyak na naroon ang aking mga kapatid na babae, ang mga kapatid ng aking ina kasama ang kanilang mga asawa, at ang mapagmahal kong ina—na matagal ko nang pananabikan. Makikita ko rin ang paghahandog na isinasagawa ng mga dakilang rishi at ang mga bandilang kumakaway. Kaya, mahal kong asawa, sabik na sabik akong pumunta.

Verse 11

त्वय्येतदाश्चर्यमजात्ममायया विनिर्मितं भाति गुणत्रयात्मकम् । तथाप्यहं योषिदतत्त्वविच्च ते दीना दिद‍ृक्षे भव मे भवक्षितिम् ॥ ११ ॥

Ang nahayag na sansinukob na ito ay isang kamangha-manghang likha ng māyā ng Kataas-taasang Panginoon, na binubuo ng tatlong guṇa—batid mo ang katotohanang ito. Ngunit ako’y isang abang babae at hindi bihasa sa tattva. Kaya nais kong makita muli ang aking sinilangang lupain; pahintulutan mo sana ako.

Verse 12

पश्य प्रयान्तीरभवान्ययोषितो ऽप्यलड़्क़ृता: कान्तसखा वरूथश: । यासां व्रजद्‌भि: शितिकण्ठ मण्डितं नभो विमानै: कलहंसपाण्डुभि: ॥ १२ ॥

Masdan, O Hindi-Ipinanganak, O May Asul na Lalamunan—hindi lamang ang aking mga kamag-anak, kundi pati ibang kababaihan ay nakabihis nang maganda at may alahas, at pumupunta roon nang pangkat-pangkat kasama ang kanilang mga asawa at kaibigan. Ang mga puting sasakyang panghimpapawid na parang gansa ay nagpaganda sa buong langit.

Verse 13

कथं सुताया: पितृगेहकौतुकं निशम्य देह: सुरवर्य नेङ्गते । अनाहुता अप्यभियन्ति सौहृदं भर्तुर्गुरोर्देहकृतश्च केतनम् ॥ १३ ॥

O pinakamainam sa mga diyos, paano mananatiling payapa ang katawan at puso ng anak na babae kapag narinig niyang may pagdiriwang sa bahay ng kanyang ama? Kahit walang paanyaya, walang masama sa pagpunta sa bahay ng kaibigan, asawa, gurong espirituwal, o ama.

Verse 14

तन्मे प्रसीदेदममर्त्य वाञ्छितं कर्तुं भवान्कारुणिको बतार्हति । त्वयात्मनोऽर्धेऽहमदभ्रचक्षुषा निरूपिता मानुगृहाण याचित: ॥ १४ ॥

O walang-kamatayang Śiva, maawa ka sa akin at tuparin ang aking ninanais. Tinanggap mo ako bilang kalahati ng iyong katawan; kaya sa iyong habag, tanggapin ang aking pakiusap.

Verse 15

ऋषिरुवाच एवं गिरित्र: प्रिययाभिभाषित: प्रत्यभ्यधत्त प्रहसन् सुहृत्प्रिय: । संस्मारितो मर्मभिद: कुवागिषून् यानाह को विश्वसृजां समक्षत: ॥ १५ ॥

Sinabi ng dakilang pantas na si Maitreya: Nang kausapin siya nang gayon ng minamahal na asawa, si Śiva, panginoon ng Kailāsa, ay sumagot na may ngiti; ngunit kasabay nito’y naalala niya ang mapanirang, tumutusok-sa-pusong mga salita ni Dakṣa sa harap ng mga tagapangalaga ng mga gawain ng sansinukob.

Verse 16

श्रीभगवानुवाच त्वयोदितं शोभनमेव शोभने अनाहुता अप्यभियन्ति बन्धुषु । ते यद्यनुत्पादितदोषद‍ृष्टयो बलीयसानात्म्यमदेन मन्युना ॥ १६ ॥

Sumagot ang Dakilang Panginoon: Mahal kong maganda, totoo ang sinabi mo na maaaring pumunta sa bahay ng mga kamag-anak kahit walang paanyaya; ngunit iyon ay kung hindi sila maghahanap ng mali dahil sa pagkapit sa katawan at hindi mag-aalab sa galit dahil dito.

Verse 17

विद्यातपोवित्तवपुर्वय:कुलै: सतां गुणै: षड्‌भिरसत्तमेतरै: । स्मृतौ हतायां भृतमानदुर्दृश: स्तब्धा न पश्यन्ति हि धाम भूयसाम् ॥ १७ ॥

Karunungan, pagtitika, kayamanan, kagandahan, kabataan, at angkan—ang anim na katangiang ito ay para sa mga dakila; ngunit ang nagmamataas dahil dito ay nagiging bulag, nawawalan ng wastong pag-alaala, at hindi makita ang kaluwalhatian ng mga dakilang personalidad.

Verse 18

नैताद‍ृशानां स्वजनव्यपेक्षया गृहान्प्रतीयादनवस्थितात्मनाम् । येऽभ्यागतान् वक्रधियाभिचक्षते आरोपितभ्रूभिरमर्षणाक्षिभि: ॥ १८ ॥

Huwag pumunta sa bahay ng taong hindi matatag ang loob, kahit kamag-anak pa; sapagkat tinitingnan niya ang panauhin nang may baluktot na isip, nakataas ang kilay at may matang galit.

Verse 19

तथारिभिर्न व्यथते शिलीमुखै: शेतेऽर्दिताङ्गो हृदयेन दूयता । स्वानां यथा वक्रधियां दुरुक्तिभि- र्दिवानिशं तप्यति मर्मताडित: ॥ १९ ॥

Kahit masugatan ng palaso ng kaaway, hindi kasingbigat ng sakit kapag tinamaan ng malulupit na salita ng kamag-anak; sapagkat iyon ay tumatama sa pinakaloob at sumusunog sa puso araw at gabi.

Verse 20

व्यक्तं त्वमुत्कृष्टगते: प्रजापते: प्रियात्मजानामसि सुभ्रु मे मता । तथापि मानं न पितु: प्रपत्स्यसे मदाश्रयात्क: परितप्यते यत: ॥ २० ॥

O aking maputing mahal, malinaw na sa mga anak na babae ni Dakṣa Prajāpati ikaw ang pinakapaborito; ngunit dahil ikaw ay nasa aking kanlungan, hindi ka pararangalan sa bahay ng iyong ama, bagkus malulungkot ka dahil sa ugnayan mo sa akin.

Verse 21

पापच्यमानेन हृदातुरेन्द्रिय: समृद्धिभि: पूरुषबुद्धिसाक्षिणाम् । अकल्प एषामधिरोढुमञ्जसा परं पदं द्वेष्टि यथासुरा हरिम् ॥ २१ ॥

Ang taong pinapatakbo ng huwad na ego ay laging nababagabag sa isip at pandama; hindi niya matanggap ang kasaganaan ng mga taong may pagsasakatuparan ng sarili. Dahil hindi siya makaakyat sa antas na iyon, kinaiinggitan niya sila gaya ng mga asura na kinapopootan si Hari.

Verse 22

प्रत्युद्गमप्रश्रयणाभिवादनं विधीयते साधु मिथ: सुमध्यमे । प्राज्ञै: परस्मै पुरुषाय चेतसा गुहाशयायैव न देहमानिने ॥ २२ ॥

O aking may magandang baywang, ang mga kaibigan at kamag-anak ay nagbabatian sa isa’t isa sa pamamagitan ng pagtayo, pagsalubong, at pagyukod—nararapat iyon. Ngunit ang marurunong na nasa antas na lampas sa materya ay iniaalay ang paggalang na iyon sa Paramātmā, ang Kataas-taasang Puruṣa na nakaupo sa loob ng katawan, hindi sa taong kumakapit sa katawan bilang sarili.

Verse 23

सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं यदीयते तत्र पुमानपावृत: । सत्त्वे च तस्मिन्भगवान्वासुदेवो ह्यधोक्षजो मे नमसा विधीयते ॥ २३ ॥

Ang dalisay na sattva na tinatawag na “Vāsudeva” ang siyang kalagayang doo’y nahahayag ang Purusha nang walang tabing. Sa gayong banal na kamalayan, lagi akong nagpupugay kay Bhagavān Vāsudeva, ang Adhokṣaja.

Verse 24

तत्ते निरीक्ष्यो न पितापि देहकृद् दक्षो मम द्विट्‌तदनुव्रताश्च ये । यो विश्वसृग्यज्ञगतं वरोरु मा- मनागसं दुर्वचसाकरोत्तिर: ॥ २४ ॥

Kaya huwag mong harapin kahit ang ama mong si Dakṣa, bagaman siya ang nagbigay ng katawan, sapagkat siya at ang kanyang mga tagasunod ay naiinggit at may poot sa akin. O kagalang-galang, dahil sa inggit ay ininsulto niya ako na walang sala sa kapulungan ng yajña ni Viśvasṛj sa malulupit na salita.

Verse 25

यदि व्रजिष्यस्यतिहाय मद्वचो भद्रं भवत्या न ततो भविष्यति । सम्भावितस्य स्वजनात्पराभवो यदा स सद्यो मरणाय कल्पते ॥ २५ ॥

Kung magpapasya kang pumunta kahit isantabi ang aking salita, hindi magiging mabuti ang kahihinatnan mo. Ikaw ay lubhang kagalang-galang; at kapag ang pag-insulto ay mula sa sariling kamag-anak, iyon ay agad na parang kamatayan.