Adhyaya 27

Verse 1

नारद उवाच इत्थं पुरञ्जनं सध्र्यग्वशमानीय विभ्रमै: । पुरञ्जनी महाराज रेमे रमयती पतिम् ॥ १ ॥

Sinabi ni Narada: O Maharaja, sa iba’t ibang paraan ng pagkalito ay napasunod ni Purañjanī si Purañjana; pinasaya niya ang asawa at nakipagniig sa kanya.

Verse 2

स राजा महिषीं राजन् सुस्‍नातां रुचिराननाम् । कृतस्वस्त्ययनां तृप्तामभ्यनन्ददुपागताम् ॥ २ ॥

O hari, naligo ang reyna at nagbihis ng mga mapalad na kasuotan at alahas, nagsagawa ng mga ritwal na mabuti, kumain hanggang mabusog, at bumalik sa hari. Nang makita ang kanyang kaakit-akit na mukha, sinalubong siya ng hari nang may paggalang.

Verse 3

तयोपगूढ: परिरब्धकन्धरो रहोऽनुमन्त्रैरपकृष्टचेतन: । न कालरंहो बुबुधे दुरत्ययं दिवा निशेति प्रमदापरिग्रह: ॥ ३ ॥

Yumakap ang Reyna Purañjanī sa hari, at yumakap din ang hari sa kanyang mga balikat. Sa isang lihim na lugar, nagpalitan sila ng mapagbiro at malalambing na salita. Nabihag ang hari sa ganda ng asawa kaya nawala ang matinong pag-iisip at di niya namalayan na ang paglipas ng araw at gabi ay kumakain sa kanyang buhay nang walang pakinabang.

Verse 4

शयान उन्नद्धमदो महामना महार्हतल्पे महिषीभुजोपधि: । तामेव वीरो मनुते परं यत- स्तमोऽभिभूतो न निजं परं च यत् ॥ ४ ॥

Sa ganitong paraan, lalo siyang natakpan ng māyā; bagaman mataas ang kamalayan, si Haring Purañjana ay laging nakahiga sa maringal na higaan, nakasandal ang ulo sa mga bisig ng asawa. Inakala niyang ang babae ang sukdulang sandigan. Dahil sa tamas, hindi niya naunawaan ang sarili ni ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 5

तयैवं रममाणस्य कामकश्मलचेतस: । क्षणार्धमिव राजेन्द्र व्यतिक्रान्तं नवं वय: ॥ ५ ॥

O Haring Prācīnabarhiṣat, sa ganitong paraan, si Haring Purañjana na ang puso’y puno ng pita at makasalanang bunga, ay nagpakasasa sa pagnanasa kasama ang asawa; kaya ang kanyang bagong edad at kabataan ay lumipas na parang kalahating sandali.

Verse 6

तस्यामजनयत्पुत्रान् पुरञ्जन्यां पुरञ्जन: । शतान्येकादश विराडायुषोऽर्धमथात्यगात् ॥ ६ ॥

Si Haring Purañjana ay nagkaanak ng isang libo’t isang daang anak na lalaki sa sinapupunan ni Purañjanī; ngunit sa gawaing pangbahay na ito, lumipas ang kalahati ng kanyang mahabang buhay.

Verse 7

दुहितृर्दशोत्तरशतं पितृमातृयशस्करी: । शीलौदार्यगुणोपेता: पौरञ्जन्य: प्रजापते ॥ ७ ॥

O Prajāpati! Nagkaanak din si Purañjana ng 110 anak na babae. Sila’y nagpalaganap ng dangal ng ama’t ina, mahinahon ang asal, at hitik sa pagkabukas-palad at iba pang mabubuting katangian.

Verse 8

स पञ्चालपति: पुत्रान् पितृवंशविवर्धनान् । दारै: संयोजयामास दुहितृ: सद‍ृशैर्वरै: ॥ ८ ॥

Bilang hari ng Pañcāla, upang paramihin ang lahi ng kanyang angkan, ipinakasal ni Purañjana ang kanyang mga anak na lalaki sa mga karapat-dapat na asawa at ang kanyang mga anak na babae sa mga karapat-dapat na kabiyak.

Verse 9

पुत्राणां चाभवन्पुत्रा एकैकस्य शतं शतम् । यैर्वै पौरञ्जनो वंश: पञ्चालेषु समेधित: ॥ ९ ॥

Sa mga anak na lalaki, bawat isa’y nagkaroon ng daan-daang anak na lalaki. Sa gayon, lumago nang husto ang angkan ni Purañjana sa Pañcāla hanggang sa magsiksikan ang lungsod.

Verse 10

तेषु तद्रिक्थहारेषु गृहकोशानुजीविषु । निरूढेन ममत्वेन विषयेष्वन्वबध्यत ॥ १० ॥

Ang mga anak at apo ay tila naging mga sumamsam ng kanyang yaman—bahay, kabang-yaman, mga lingkod at lahat ng kagamitan; gayunman, ang pagkakapit ni Purañjana sa mga bagay na ito ay malalim na nakaugat.

Verse 11

ईजे च क्रतुभिर्घोरैर्दीक्षित: पशुमारकै: । देवान् पितृन् भूतपतीन्नानाकामो यथा भवान् ॥ ११ ॥

Wika ni Narada: O Haring Prācīnabarhiṣat, tulad mo, si Haring Purañjana ay nasangkot sa napakaraming pagnanasa. Kaya sumamba siya sa mga diyos, sa mga ninuno, at sa mga pinunong panlipunan sa pamamagitan ng iba’t ibang nakapanghihilakbot na paghahandog, na udyok ng pagnanais pumatay ng hayop.

Verse 12

युक्तेष्वेवं प्रमत्तस्य कुटुम्बासक्तचेतस: । आससाद स वै कालो योऽप्रिय: प्रिययोषिताम् ॥ १२ ॥

Kaya si Purañjana, na abala sa mga gawaing naghahangad ng bunga, nakakapit sa pamilya, at lasing sa maruming kamalayan, ay inabutan ng Panahon—na di kanais-nais sa mga labis na nakakapit sa materyal na bagay.

Verse 13

चण्डवेग इति ख्यातो गन्धर्वाधिपतिर्नृप । गन्धर्वास्तस्य बलिन: षष्ट्युत्तरशतत्रयम् ॥ १३ ॥

O Hari! Sa Gandharvaloka ay may haring kilala bilang Caṇḍavega. Sa ilalim niya ay may 360 na napakamalalakas na sundalong Gandharva.

Verse 14

गन्धर्व्यस्ताद‍ृशीरस्य मैथुन्यश्च सितासिता: । परिवृत्त्या विलुम्पन्ति सर्वकामविनिर्मिताम् ॥ १४ ॥

Kasama ni Caṇḍavega ang mga babaeng Gandharvī na kasingdami ng kanyang mga kawal, na tulad ng puti at itim (araw at gabi). Paulit-ulit nilang nilulusob at ninanakaw ang lahat ng kagamitan para sa kaligayahang pandama.

Verse 15

ते चण्डवेगानुचरा: पुरञ्जनपुरं यदा । हर्तुमारेभिरे तत्र प्रत्यषेधत्प्रजागर: ॥ १५ ॥

Nang simulan ni Caṇḍavega at ng kanyang mga tagasunod na samsamin ang lungsod ni Purañjana, isang ahas na may limang ulo na tinatawag na Prajāgara ang nagsimulang lumaban upang ipagtanggol ang lungsod.

Verse 16

स सप्तभि: शतैरेको विंशत्या च शतं समा: । पुरञ्जनपुराध्यक्षो गन्धर्वैर्युयुधे बली ॥ १६ ॥

Ang ahas na may limang ulo, tagapangasiwa at tagapagtanggol ng lungsod ni Haring Purañjana, ay nag-isa na nakipagdigma sa 720 Gandharva sa loob ng sandaang taon.

Verse 17

क्षीयमाणे स्वसम्बन्धे एकस्मिन् बहुभिर्युधा । चिन्तां परां जगामार्त: सराष्ट्रपुरबान्धव: ॥ १७ ॥

Dahil mag-isang nakipaglaban sa napakaraming mandirigmang magigiting, nanghina nang husto ang ahas na may limang ulo. Nang makita ni Haring Purañjana at ng mga kamag-anak at mamamayan sa lungsod ang paghina ng kanyang pinakamalapit na kaibigan, sila’y labis na nabahala.

Verse 18

स एव पुर्यां मधुभुक्पञ्चालेषु स्वपार्षदै: । उपनीतं बलिं गृह्णन् स्त्रीजितो नाविदद्भयम् ॥ १८ ॥

Si Haring Purañjana ay nangolekta ng buwis (bali) sa lungsod ng Pañcāla at nalubog sa paglalayaw sa pita kasama ang kanyang mga kasama. Dahil lubos na napasailalim sa kababaihan, hindi niya naunawaan na lumilipas ang buhay at papalapit ang kamatayan.

Verse 19

कालस्य दुहिता काचित्‍त्रिलोकीं वरमिच्छती । पर्यटन्ती न बर्हिष्मन् प्रत्यनन्दत कश्चन ॥ १९ ॥

Mahal na Haring Prācīnabarhiṣat, sa panahong iyon ang isang anak na babae ng nakapanghihilakbot na Panahon ay naglibot sa tatlong daigdig upang humanap ng mapapangasawa. Walang pumayag tumanggap sa kanya, ngunit dumating pa rin siya.

Verse 20

दौर्भाग्येनात्मनो लोके विश्रुता दुर्भगेति सा । या तुष्टा राजर्षये तु वृतादात्पूरवे वरम् ॥ २० ॥

Ang anak na babae ng Panahon ay lubhang malas, kaya’t nakilala sa daigdig bilang Durbhagā, “ang kapus-palad.” Gayunman, minsan ay nasiyahan siya sa isang dakilang haring-rishi; dahil tinanggap siya ng hari, ipinagkaloob niya kay Pūru ang isang dakilang pagpapala.

Verse 21

कदाचिदटमाना सा ब्रह्मलोकान्महीं गतम् । वव्रे बृहद्‌व्रतं मां तु जानती काममोहिता ॥ २१ ॥

Minsan, bumaba ako sa daigdig mula sa Brahmaloka. Noon, si Kālakanyā, anak na babae ng Panahon na gumagala sa sansinukob, ay nakatagpo ko. Nang malaman niyang ako’y matatag na brahmacārī, siya’y nalinlang ng pagnanasa at nagmakaawa na tanggapin ko siya.

Verse 22

मयि संरभ्य विपुलमदाच्छापं सुदु:सहम् । स्थातुमर्हसि नैकत्र मद्याच्ञाविमुखो मुने ॥ २२ ॥

Nang tumanggi ako sa kanyang pakiusap, nagngitngit siya sa akin at nagbitiw ng mabigat na sumpa. Sinabi niya, “O muni, dahil tinanggihan mo ang aking hiling, hindi ka makapananatili nang matagal sa iisang lugar.”

Verse 23

ततो विहतसङ्कल्पा कन्यका यवनेश्वरम् । मयोपदिष्टमासाद्य वव्रे नाम्ना भयं पतिम् ॥ २३ ॥

Matapos siyang mabigo dahil sa akin, sa aking pahintulot ay lumapit ang dalaga sa hari ng mga Yavana na ang pangalan ay Bhaya, o Takot, at siya ang tinanggap niyang asawa.

Verse 24

ऋषभं यवनानां त्वां वृणे वीरेप्सितं पतिम् । सङ्कल्पस्त्वयि भूतानां कृत: किल न रिष्यति ॥ २४ ॥

Lumapit si Kālakanyā sa hari ng mga Yavana at nagsabi, “O bayani, ikaw ang pinakamainam sa mga Yavana; ikaw ang pinipili kong asawa. Alam ko na ang sinumang makipagkaibigan sa iyo ay hindi mabibigo sa kanyang panata.”

Verse 25

द्वाविमावनुशोचन्ति बालावसदवग्रहौ । यल्लोकशास्त्रोपनतं न राति न तदिच्छति ॥ २५ ॥

Ang hindi nagbibigay ng limos ayon sa kaugalian at utos ng mga kasulatan, at ang hindi rin tumatanggap ng limos sa gayong paraan—kapwa nasa gunang kamangmangan at sumusunod sa landas ng mangmang. Sa huli, tiyak na sila’y mananaghoy.

Verse 26

अथो भजस्व मां भद्र भजन्तीं मे दयां कुरु । एतावान् पौरुषो धर्मो यदार्ताननुकम्पते ॥ २६ ॥

Nagpatuloy si Kālakanyā: O maginoo, narito ako ngayon sa iyong harapan upang paglingkuran ka. Pakitanggap ako at kaawaan. Ang pinakadakilang tungkulin ng isang marangal na tao ay ang maging mahabagin sa isang taong nahihirapan.

Verse 27

कालकन्योदितवचो निशम्य यवनेश्वर: । चिकीर्षुर्देवगुह्यं स सस्मितं तामभाषत ॥ २७ ॥

Matapos marinig ang pahayag ni Kālakanyā, na anak ng Panahon, ang Hari ng mga Yavana ay nagsimulang ngumiti at umisip ng paraan para maisakatuparan ang kanyang kumpidensyal na tungkulin sa ngalan ng tadhana. Pagkatapos ay kinausap niya si Kālakanyā ng ganito.

Verse 28

मया निरूपितस्तुभ्यं पतिरात्मसमाधिना । नाभिनन्दति लोकोऽयं त्वामभद्रामसम्मताम् ॥ २८ ॥

Sumagot ang Hari ng mga Yavana: Matapos ang masusing pagsasaalang-alang, nakahanap ako ng asawa para sa iyo. Sa katunayan, para sa lahat, ikaw ay malas at mapaminsala. Dahil walang may gusto sa iyo, paano ka matatanggap ng sinuman bilang kanyang asawa?

Verse 29

त्वमव्यक्तगतिर्भुङ्‌क्ष्व लोकं कर्मविनिर्मितम् । या हि मे पृतनायुक्ता प्रजानाशं प्रणेष्यसि ॥ २९ ॥

Ang mundong ito ay produkto ng mga gawaing may bungang-isip (karma). Samakatuwid, maaari mong atakihin ang mga tao sa pangkalahatan nang hindi namamalayan. Sa tulong ng aking mga sundalo, maaari mo silang patayin nang walang pagtutol.

Verse 30

प्रज्वारोऽयं मम भ्राता त्वं च मे भगिनी भव । चराम्युभाभ्यां लोकेऽस्मिन्नव्यक्तो भीमसैनिक: ॥ ३० ॥

Nagpatuloy ang Hari ng mga Yavana: Narito ang aking kapatid na si Prajvāra. Tinatanggap kita ngayon bilang aking kapatid na babae. Gagamitin ko kayong dalawa, pati na rin ang aking mga mapanganib na sundalo, upang kumilos nang hindi nakikita sa mundong ito.