Adhyaya 24

Verse 1

मैत्रेय उवाच विजिताश्वोऽधिराजासीत्पृथुपुत्र: पृथुश्रवा: । यवीयोभ्योऽददात्काष्ठा भ्रातृभ्यो भ्रातृवत्सल: ॥ १ ॥

Sinabi ni Maitreya: Si Vijitāśva, anak ni Pṛthu na tinatawag na Pṛthuśravā, ay naging emperador. Dahil sa pagmamahal sa mga kapatid, ibinigay niya sa mga nakababatang kapatid ang iba’t ibang panig upang pamahalaan.

Verse 2

हर्यक्षायादिशत्प्राचीं धूम्रकेशाय दक्षिणाम् । प्रतीचीं वृकसंज्ञाय तुर्यां द्रविणसे विभु: ॥ २ ॥

Ipinagkaloob ng makapangyarihang emperador ang silangan kay Haryakṣa, ang timog kay Dhūmrakeśa, ang kanluran kay Vṛka, at ang hilaga kay Draviṇa upang pamahalaan.

Verse 3

अन्तर्धानगतिं शक्राल्लब्ध्वान्तर्धानसंज्ञित: । अपत्यत्रयमाधत्त शिखण्डिन्यां सुसम्मतम् ॥ ३ ॥

Noong una, pinalugod ni Mahārāja Vijitāśva ang hari ng langit na si Indra at mula sa kanya ay tinanggap ang pamagat na ‘Antardhāna’. Ang kanyang asawa ay si Śikhaṇḍinī, at sa kanya ay nagkaanak siya ng tatlong mabubuting lalaki.

Verse 4

पावक: पवमानश्च शुचिरित्यग्नय: पुरा । वसिष्ठशापादुत्पन्ना: पुनर्योगगतिं गता: ॥ ४ ॥

Ang tatlong anak ni Mahārāja Antardhāna ay sina Pāvaka, Pavamāna, at Śuci. Dati silang mga diyos ng apoy, ngunit dahil sa sumpa ng dakilang pantas na si Vasiṣṭha ay isinilang silang mga anak ng hari; at sa pamamagitan ng kapangyarihang yogic ay muling nagbalik sa kalagayan bilang mga diyos ng apoy.

Verse 5

अन्तर्धानो नभस्वत्यां हविर्धानमविन्दत । य इन्द्रमश्वहर्तारं विद्वानपि न जघ्निवान् ॥ ५ ॥

Nagkaroon si Mahārāja Antardhāna ng isa pang asawa na si Nabhasvatī, at sa kanya ay nagkaanak siya ng isang lalaking si Havirdhāna. Bagaman alam niyang si Indra ang nagnanakaw ng kabayo ng kanyang ama sa paghahandog, dahil sa kanyang pagkabukas-palad ay hindi niya pinatay si Indra.

Verse 6

राज्ञां वृत्तिं करादानदण्डशुल्कादिदारुणाम् । मन्यमानो दीर्घसत्‍त्रव्याजेन विससर्ज ह ॥ ६ ॥

Ang paniningil ng buwis, pagpaparusa, at mabibigat na multa at singil ay itinuring niyang malupit na gawain ng mga hari. Kaya, sa pagdadahilang nagsasagawa ng mahabang satra, iniwan niya ang mga tungkuling iyon at inialay ang sarili sa iba’t ibang paghahandog na yajña.

Verse 7

तत्रापि हंसं पुरुषं परमात्मानमात्मद‍ृक् । यजंस्तल्लोकतामाप कुशलेन समाधिना ॥ ७ ॥

Bagaman abala sa mga paghahandog, siya ay isang kaluluwang may ganap na pagkakabatid sa sarili. Sa pamamagitan ng mahusay na samādhi, inialay niya ang bhakti-seva sa Paramātmā—ang Kataas-taasang Purusha na tulad ng haṁsa—na nag-aalis ng takot ng mga deboto; at sa gayong pagsamba, sa kaluguran ng pagkalugmok sa Diyos, madali niyang narating ang Kanyang daigdig.

Verse 8

हविर्धानाद्धविर्धानी विदुरासूत षट्‌सुतान् । बर्हिषदं गयं शुक्लं कृष्णं सत्यं जितव्रतम् ॥ ८ ॥

Si Havirdhāna, anak ni Mahārāja Antardhāna, ay may asawang si Havirdhānī; O Vidura, nagsilang siya ng anim na anak na lalaki: Barhiṣat, Gaya, Śukla, Kṛṣṇa, Satya, at Jitavrata.

Verse 9

बर्हिषत् सुमहाभागो हाविर्धानि: प्रजापति: । क्रियाकाण्डेषु निष्णातो योगेषु च कुरूद्वह ॥ ९ ॥

Nagpatuloy ang pantas na si Maitreya: O Vidura, ang makapangyarihang anak ni Havirdhāna na si Barhiṣat ay bihasa sa mga yajña ng karma-kāṇḍa at mahusay din sa mahiwagang yoga; dahil sa kanyang dakilang katangian, nakilala siya bilang Prajāpati.

Verse 10

यस्येदं देवयजनमनुयज्ञं वितन्वत: । प्राचीनाग्रै: कुशैरासीदास्तृतं वसुधातलम् ॥ १० ॥

Nagsagawa siya ng maraming handog-yajña para sa mga deva sa iba’t ibang dako; ikinalat niya ang damong kuśa na ang dulo’y nakaturo sa silangan, at tinakpan ang ibabaw ng lupa bilang banal na latag.

Verse 11

सामुद्रीं देवदेवोक्तामुपयेमे शतद्रुतिम् । यां वीक्ष्य चारुसर्वाङ्गीं किशोरीं सुष्ठ्वलङ्कृताम् । परिक्रमन्तीमुद्वाहे चकमेऽग्नि: शुकीमिव ॥ ११ ॥

Sa utos ni Brahmā, ang pinakadakilang deva, (Barhiṣat) ay nag-asawa kay Śatadruti, anak na babae ng karagatan. Nang makita siyang ganap na maganda, bata pa, at marikit ang kasuotan at alahas, habang umiikot siya sa dako ng kasal, si Agni, ang diyos ng apoy, ay nabighani at nagnasang makasama siya, gaya ng dati niyang pagnanais kay Śukī.

Verse 12

विबुधासुरगन्धर्वमुनिसिद्धनरोरगा: । विजिता: सूर्यया दिक्षु क्‍वणयन्त्यैव नूपुरै: ॥ १२ ॥

Habang ikinakasal si Śatadruti, ang mga deva, asura, gandharva, mga muni, siddha, mga tao at nāga—bagama’t mararangal—ay nabihag sa lahat ng dako dahil lamang sa kintab at tunog ng kanyang mga kampanilya sa bukung-bukong.

Verse 13

प्राचीनबर्हिष: पुत्रा: शतद्रुत्यां दशाभवन् । तुल्यनामव्रता: सर्वे धर्मस्‍नाता: प्रचेतस: ॥ १३ ॥

Nagkaanak si Haring Prācīnabarhi ng sampung anak na lalaki sa sinapupunan ni Śatadruti. Lahat ay magkakapantay sa pangalan at panatang-vrata, matatag sa dharma, at tinawag na mga Pracetāḥ.

Verse 14

पित्रादिष्टा: प्रजासर्गे तपसेऽर्णवमाविशन् । दशवर्षसहस्राणि तपसार्चंस्तपस्पतिम् ॥ १४ ॥

Sa utos ng kanilang ama na magparami ng lahi, pumasok ang mga Pracetāḥ sa karagatan. Sa loob ng sampung libong taon ay nag-tapasya sila at sumamba sa Panginoon ng lahat ng tapasya, ang Kataas-taasang Bhagavān.

Verse 15

यदुक्तं पथि द‍ृष्टेन गिरिशेन प्रसीदता । तद्ध्यायन्तो जपन्तश्च पूजयन्तश्च संयता: ॥ १५ ॥

Ang aral na ibinigay sa daan ng mahabaging Girīśa (Śiva) ay kanilang pinagbulayan, inusal sa japa, at sinamba nang may pagpipigil at masusing pag-iingat.

Verse 16

विदुर उवाच प्रचेतसां गिरित्रेण यथासीत्पथि सङ्गम: । यदुताह हर: प्रीतस्तन्नो ब्रह्मन् वदार्थवत् ॥ १६ ॥

Sinabi ni Vidura: O mahal na brāhmaṇa, paano nagkatagpo sa daan ang mga Pracetāḥ at si Giritra (Śiva)? Paano lubhang nalugod si Hara, at ano ang itinuro niya? Ipagpaumanhin at isalaysay nang may kabuluhan.

Verse 17

सङ्गम: खलु विप्रर्षे शिवेनेह शरीरिणाम् । दुर्लभो मुनयो दध्युरसङ्गाद्यमभीप्सितम् ॥ १७ ॥

O pinakamahusay sa mga brāhmaṇa, napakahirap para sa mga nilalang na nakakulong sa katawang materyal ang magkaroon ng tuwirang pakikipagtagpo kay Śiva. Kahit ang mga muning walang pagkapit, bagama’t laging nakalubog sa pagninilay upang makamit iyon, ay hindi rin madaling makalapit.

Verse 18

आत्मारामोऽपि यस्त्वस्य लोककल्पस्य राधसे । शक्त्या युक्तो विचरति घोरया भगवान् भव: ॥ १८ ॥

Si Bhagavān Bhava (Śiva) ay ātmārāma, ganap sa sarili; ngunit para sa kapakinabangan ng sanlibutan, siya’y laging kumikilos sa lahat ng dako kasama ang mabagsik na śakti gaya nina Kālī at Durgā.

Verse 19

मैत्रेय उवाच प्रचेतस: पितुर्वाक्यं शिरसादाय साधव: । दिशं प्रतीचीं प्रययुस्तपस्याद‍ृतचेतस: ॥ १९ ॥

Wika ni Maitreya: Ang mga Pracetā na may kabanalan ay inialay sa ulo ang salita ng kanilang ama, at may matatag na loob na nagtungo sa kanluran upang magsagawa ng tapasya.

Verse 20

ससमुद्रमुप विस्तीर्णमपश्यन् सुमहत्सर: । महन्मन इव स्वच्छं प्रसन्नसलिलाशयम् ॥ २० ॥

Sa paglalakbay, nakita ng mga Pracetā ang isang napakalaking lawa na halos kasinglawak ng dagat. Ang tubig ay malinaw at payapa, gaya ng isip ng isang dakilang kaluluwa.

Verse 21

नीलरक्तोत्पलाम्भोजकह्लारेन्दीवराकरम् । हंससारसचक्राह्वकारण्डवनिकूजितम् ॥ २१ ॥

Sa malaking lawang iyon ay may iba’t ibang lotus: bughaw at pula, utpala, kumuda, indīvara at iba pa; sa pampang ay may mga sisne, tagak, cakravāka, kāraṇḍava at iba pang ibong-tubig na umaawit nang marikit.

Verse 22

मत्तभ्रमरसौस्वर्यहृष्टरोमलताङ्‌घ्रिपम् । पद्मकोशरजो दिक्षु विक्षिपत्पवनोत्सवम् ॥ २२ ॥

Sa paligid ng lawa ay may mga puno at baging; ang matamis na ugong ng mga bubuyog na tila lasing sa nektar ay nagpapasaya sa mga ito. Ang polen ng lotus ay tinatangay ng hangin sa lahat ng dako, na wari’y may pagdiriwang doon.

Verse 23

तत्र गान्धर्वमाकर्ण्य दिव्यमार्गमनोहरम् । विसिस्म्यू राजपुत्रास्ते मृदङ्गपणवाद्यनु ॥ २३ ॥

Doon ay narinig ang makalangit na musikang Gandharva na kaaya-aya sa daan; nang marinig ng mga anak ng hari ang maayos at malamyos na tunog ng mridanga, panava, at iba pang tambol, sila’y labis na namangha.

Verse 24

तर्ह्येव सरसस्तस्मान्निष्क्रामन्तं सहानुगम् । उपगीयमानममरप्रवरं विबुधानुगै: ॥ २४ ॥ तप्तहेमनिकायाभं शितिकण्ठं त्रिलोचनम् । प्रसादसुमुखं वीक्ष्य प्रणेमुर्जातकौतुका: ॥ २५ ॥

Noon din, mula sa lawa ay lumitaw si Bhagavān Śiva, ang pinuno sa mga diyos, kasama ang kanyang mga kasama; inaawit ng mga nilalang sa langit ang kanyang papuri. Ang ningning ng kanyang katawan ay gaya ng tunaw na ginto, bughaw ang lalamunan, may tatlong mata, at mahabagin ang mukha. Pagkakita ng mga Pracetā, sila’y namangha at nagpatirapa sa paggalang.

Verse 25

तर्ह्येव सरसस्तस्मान्निष्क्रामन्तं सहानुगम् । उपगीयमानममरप्रवरं विबुधानुगै: ॥ २४ ॥ तप्तहेमनिकायाभं शितिकण्ठं त्रिलोचनम् । प्रसादसुमुखं वीक्ष्य प्रणेमुर्जातकौतुका: ॥ २५ ॥

Nang makita si Bhagavān Śiva na kumikislap na parang tunaw na ginto, bughaw ang lalamunan, may tatlong mata, at mahabagin ang mukha, napuno ng pagkamangha ang mga Pracetā at nagpatirapa sa mga paang-loto ng Panginoon.

Verse 26

स तान् प्रपन्नार्तिहरो भगवान्धर्मवत्सल: । धर्मज्ञान् शीलसम्पन्नान् प्रीत: प्रीतानुवाच ह ॥ २६ ॥

Si Bhagavān Śiva, tagapag-alis ng pagdurusa ng mga sumasaklolo at mapagmahal sa dharma, ay lubhang nalugod sa mga prinsipe na may kaalaman sa kabanalan at mabuting asal; at masayang nagsalita siya nang ganito.

Verse 27

श्रीरुद्र उवाच यूयं वेदिषद: पुत्रा विदितं वश्चिकीर्षितम् । अनुग्रहाय भद्रं व एवं मे दर्शनं कृतम् ॥ २७ ॥

Wika ni Śrī Rudra: Kayong lahat ay mga anak ni Vediṣad (Prācīnabarhi); batid ko ang inyong balak. Para sa inyong kapalaran at upang ipagkaloob ang aking habag, kaya ako nagpakita sa inyo.

Verse 28

य: परं रंहस: साक्षात्‍त्रिरगुणाज्जीवसंज्ञितात् । भगवन्तं वासुदेवं प्रपन्न: स प्रियो हि मे ॥ २८ ॥

Ang sinumang sumuko at nagkubli kay Bhagavān Vāsudeva Śrī Kṛṣṇa, ang tagapamahala ng kalikasan at ng mga nilalang, siya ang tunay na pinakamamahal ko.

Verse 29

स्वधर्मनिष्ठ: शतजन्मभि: पुमान् विरिञ्चतामेति तत: परं हि माम् । अव्याकृतं भागवतोऽथ वैष्णवं पदं यथाहं विबुधा: कलात्यये ॥ २९ ॥

Ang taong matatag sa sariling dharma at tumutupad nito nang wasto sa loob ng sandaang kapanganakan ay nagiging karapat-dapat sa katayuan ni Brahmā; at kung higit pang karapat-dapat, makalalapit siya sa akin. Ngunit ang bhāgavata na tuwirang sumuko kay Śrī Kṛṣṇa/Viṣṇu sa dalisay na bhakti ay agad na itinataas sa mga espirituwal na daigdig, sa di-nahahayag na katayuang Vaiṣṇava; ako at ang ibang mga diyos ay nakararating doon matapos ang pagkalipol ng mundong materyal.

Verse 30

अथ भागवता यूयं प्रिया: स्थ भगवान् यथा । न मद्भागवतानां च प्रेयानन्योऽस्ति कर्हिचित् ॥ ३० ॥

Kayong lahat ay mga bhāgavata, mga deboto ng Panginoon; kaya para sa akin kayo’y kasinggalang at kasingmahal ng Panginoon mismo. At para sa aking mga deboto, wala nang higit pang mahal kaysa sa akin kailanman.

Verse 31

इदं विविक्तं जप्तव्यं पवित्रं मङ्गलं परम् । नि:श्रेयसकरं चापि श्रूयतां तद्वदामि व: ॥ ३१ ॥

Ngayon ay aawitin ko ang isang mantra na higit sa materya, dalisay at lubhang mapalad, at nagbibigay ng pinakamataas na kabutihan. Pakinggan ninyo nang maingat ang aking sasabihin.

Verse 32

मैत्रेय उवाच इत्यनुक्रोशहृदयो भगवानाह ताञ्छिव: । बद्धाञ्जलीन् राजपुत्रान्नारायणपरो वच: ॥ ३२ ॥

Sinabi ni Maitreya: Dahil sa kanyang habag na walang sanhi, si Bhagavān Śiva—dakilang deboto ni Nārāyaṇa—ay nagpatuloy na magsalita sa mga anak ng hari na nakatayo nang magkapatong ang mga palad.

Verse 33

श्रीरुद्र उवाच जितं त आत्मविद्वर्यस्वस्तये स्वस्तिरस्तु मे । भवताराधसा राद्धं सर्वस्मा आत्मने नम: ॥ ३३ ॥

Wika ni Śrī Rudra—O Kataas-taasang Panginoon, luwalhati sa Iyo. Ikaw ang pinakadakila sa mga ganap na nakakakilala sa sarili; Ikaw ay laging mapagpala sa mga napagtanto, kaya pagpalain Mo rin ako. Sa Iyong ganap na turo, nagiging ganap ang pagsamba; Ikaw ang Paramātmā, ako’y yumuyukod sa Iyo.

Verse 34

नम: पङ्कजनाभाय भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मने । वासुदेवाय शान्ताय कूटस्थाय स्वरोचिषे ॥ ३४ ॥

Pagpupugay sa Panginoong may pusod na lotus, ang Kaluluwa ng mga maseselang sangkap at ang Panginoon ng mga pandama. Pagpupugay kay Vāsudeva na lubhang mapayapa, di-nagbabago (kūṭastha), at sariling nagliliwanag.

Verse 35

सङ्कर्षणाय सूक्ष्माय दुरन्तायान्तकाय च । नमो विश्वप्रबोधाय प्रद्युम्नायान्तरात्मने ॥ ३५ ॥

Pagpupugay kay Saṅkarṣaṇa, pinagmulan ng maseselang sangkap, panginoon ng pagsasanib at pagkalusaw, di-matatalo at Tagapagwakas. Pagpupugay kay Pradyumna, tagapagmulat sa sansinukob, tagapangasiwa ng talino, at ang Panloob na Ātman.

Verse 36

नमो नमोऽनिरुद्धाय हृषीकेशेन्द्रियात्मने । नम: परमहंसाय पूर्णाय निभृतात्मने ॥ ३६ ॥

Pagpupugay, muli’t muli, kay Aniruddha, Hṛṣīkeśa—Panginoon ng mga pandama at tagapangasiwa ng isip. Pagpupugay sa Paramahaṁsa, sa Ganap, na tahimik na nananahan sa loob.

Verse 37

स्वर्गापवर्गद्वाराय नित्यं शुचिषदे नम: । नमो हिरण्यवीर्याय चातुर्होत्राय तन्तवे ॥ ३७ ॥

Pagpupugay sa Panginoong siyang pintuan tungo sa langit at kalayaan (apavarga), na laging nananahan sa dalisay na puso ng nilalang. Pagpupugay sa may lakas na tila ginto (hiraṇya-vīrya), na sa anyo ng apoy ay tumutulong sa mga handog-Veda gaya ng cātur-hotra.

Verse 38

नम ऊर्ज इषे त्रय्या: पतये यज्ञरेतसे । तृप्तिदाय च जीवानां नम: सर्वरसात्मने ॥ ३८ ॥

O Panginoon, Ikaw ang tagapag-alaga ng mga Pitṛloka at ng lahat ng mga deva, ang namumunong diyos ng buwan at ang Panginoon ng tatlong Veda. Ikaw ang pinagmumulan ng kasiyahan ng lahat ng nilalang; sumasamba ako sa Iyo, Sarvarasātmā.

Verse 39

सर्वसत्त्वात्मदेहाय विशेषाय स्थवीयसे । नमस्त्रैलोक्यपालाय सह ओजोबलाय च ॥ ३९ ॥

Mahal kong Panginoon, Ikaw ang napakalaking anyong pangsansinukob na kinalalagyan ng lahat ng katawang hiwa-hiwalay ng mga nilalang. Ikaw ay natatangi at dakila. Sa Tagapangalaga ng tatlong daigdig, na may lakas at kapangyarihan, ako’y nagpupugay.

Verse 40

अर्थलिङ्गाय नभसे नमोऽन्तर्बहिरात्मने । नम: पुण्याय लोकाय अमुष्मै भूरिवर्चसे ॥ ४० ॥

Mahal kong Panginoon, sa paglawak ng Iyong banal na panginginig, inihahayag Mo ang tunay na kahulugan ng lahat. Ikaw ang langit na sumasaklaw sa loob at labas, at Ikaw ang sukdulang layon ng mga gawaing banal sa mundong ito at sa kabila. Muli’t muli akong nagpupugay sa Iyo, O puspos ng dakilang liwanag.

Verse 41

प्रवृत्ताय निवृत्ताय पितृदेवाय कर्मणे । नमोऽधर्मविपाकाय मृत्यवे दु:खदाय च ॥ ४१ ॥

Mahal kong Panginoon, Ikaw ang saksi sa bunga ng mga gawaing banal; Ikaw ang pagnanais na kumilos, ang pagtalikod, at ang mga gawaing nagmumula rito. At sapagkat ang bunga ng adharma ay nagdudulot ng kalungkutan, Ikaw rin ang nahahayag bilang kamatayan. Nagpupugay ako sa Iyo.

Verse 42

नमस्त आशिषामीश मनवे कारणात्मने । नमो धर्माय बृहते कृष्णायाकुण्ठमेधसे । पुरुषाय पुराणाय साङ्ख्ययोगेश्वराय च ॥ ४२ ॥

O Panginoon, Ikaw ang pinakadakilang tagapagkaloob ng mga biyaya, ang sinaunang Manu, at ang sanhi ng lahat ng sanhi. Nagpupugay ako sa Dakilang Dharma, kay Śrī Kṛṣṇa na ang talino’y di kailanman napipigil. Muli’t muli akong sumasamba sa Iyo—sa Puruṣang pinagmulan, sa sinaunang Walang-hanggan, at sa Panginoon ng Sāṅkhya at Yoga.

Verse 43

शक्तित्रयसमेताय मीढुषेऽहङ्कृतात्मने । चेतआकूतिरूपाय नमो वाचो विभूतये ॥ ४३ ॥

O Panginoon, Ikaw na kasama ang tatlong śakti ang kataas-taasang tagapamahala ng karma, ng gawain ng mga pandama, at ng bunga nito; kaya Ikaw ang may-ari ng katawan, isip, at mga pandama. Ikaw rin ang naghahari sa pagkamakasarili na kilala bilang Rudra, at pinagmumulan ng kaalaman at ng kapangyarihan ng mga utos ng Veda. Sumasamba ako sa Iyo.

Verse 44

दर्शनं नो दिद‍ृक्षूणां देहि भागवतार्चितम् । रूपं प्रियतमं स्वानां सर्वेन्द्रियगुणाञ्जनम् ॥ ४४ ॥

O Panginoon, nais naming makamtan ang darśana; ipagkaloob Mo ang anyong sinasamba ng mga bhāgavata-bhakta. Sa lahat ng Iyong anyo, ipakita Mo ang anyong pinakamamahal ng Iyong mga deboto, ang anyong ganap na nakapagpapasiyahan sa lahat ng pandama.

Verse 45

स्‍निग्धप्रावृड्‌घनश्यामं सर्वसौन्दर्यसङ्ग्रहम् । चार्वायतचतुर्बाहु सुजातरुचिराननम् ॥ ४५ ॥ पद्मकोशपलाशाक्षं सुन्दरभ्रु सुनासिकम् । सुद्विजं सुकपोलास्यं समकर्णविभूषणम् ॥ ४६ ॥

Ang kagandahan ng Panginoon ay tulad ng maitim at makintab na ulap sa tag-ulan; Siya ang buod ng lahat ng ganda. May apat Siyang bisig at napakagandang mukha; mga mata’y gaya ng talulot ng lotus, kilay na marikit, ilong na matayog. Kumikinang ang ngipin, kaakit-akit ang pisngi, at ang dalawang tainga’y pantay na pinalamutian.

Verse 46

स्‍निग्धप्रावृड्‌घनश्यामं सर्वसौन्दर्यसङ्ग्रहम् । चार्वायतचतुर्बाहु सुजातरुचिराननम् ॥ ४५ ॥ पद्मकोशपलाशाक्षं सुन्दरभ्रु सुनासिकम् । सुद्विजं सुकपोलास्यं समकर्णविभूषणम् ॥ ४६ ॥

Ang kagandahan ng Panginoon ay tulad ng maitim at makintab na ulap sa tag-ulan; Siya ang buod ng lahat ng ganda. May apat Siyang bisig at napakagandang mukha; mga mata’y gaya ng talulot ng lotus, kilay na marikit, ilong na matayog. Kumikinang ang ngipin, kaakit-akit ang pisngi, at ang dalawang tainga’y pantay na pinalamutian.

Verse 47

प्रीतिप्रहसितापाङ्गमलकै रूपशोभितम् । लसत्पङ्कजकिञ्जल्कदुकूलं मृष्टकुण्डलम् ॥ ४७ ॥ स्फुरत्किरीटवलयहारनूपुरमेखलम् । शङ्खचक्रगदापद्ममालामण्युत्तमर्द्धिमत् ॥ ४८ ॥

Lalong gumaganda ang Panginoon dahil sa Kanyang bukás at mahabaging ngiti at sa pahilis na sulyap Niya sa mga deboto. Kulot ang Kanyang maitim na buhok; ang dilaw na kasuotan na humahapay sa hangin ay tila polen ng lotus na lumilipad. Kumikinang ang hikaw, nagniningning ang korona, mga pulseras, kuwintas, kampanilya sa bukung-bukong, sinturon; at ang kabibe, disk, pamalo, lotus, at mga kuwintas na hiyas—lahat ay lalo pang nagpapatingkad sa likás na ganda ng Kaustubha sa Kanyang dibdib.

Verse 48

प्रीतिप्रहसितापाङ्गमलकै रूपशोभितम् । लसत्पङ्कजकिञ्जल्कदुकूलं मृष्टकुण्डलम् ॥ ४७ ॥ स्फुरत्किरीटवलयहारनूपुरमेखलम् । शङ्खचक्रगदापद्ममालामण्युत्तमर्द्धिमत् ॥ ४८ ॥

Ang Panginoon ay lubhang marikit dahil sa Kanyang mapagmahal at mahabaging ngiti at sa Kanyang pahilis na sulyap ng biyaya sa mga deboto. Kulot ang Kanyang maitim na buhok, at ang dilaw na kasuotang humahapay sa hangin ay tila polen ng lotus na lumilipad. Ang kumikislap na hikaw, korona, pulseras, kuwintas, kampanilya sa bukung-bukong, sinturon, at ang kabibe, disk, pamalo, lotus, kuwintas ng bulaklak at mga hiyas ay lalo pang nagpapatingkad sa likás na ganda ng Kaustubha sa Kanyang dibdib.

Verse 49

सिंहस्कन्धत्विषो बिभ्रत्सौभगग्रीवकौस्तुभम् । श्रियानपायिन्या क्षिप्तनिकषाश्मोरसोल्लसत् ॥ ४९ ॥

Ang mga balikat ng Panginoon ay tulad ng sa leon—matatag at maningning. Nasa mga balikat Niya ang mga kuwintas, garland at palamuting balikat na laging kumikislap. Sa Kanyang mapalad na leeg ay nagniningning ang Kaustubha, at sa Kanyang maitim na dibdib ay ang tanda ng Śrīvatsa, sagisag ng presensya ni Śrī (Lakṣmī). Ang ningning nito’y humihigit pa sa ganda ng guhit na ginto sa batong panubok ng ginto.

Verse 50

पूररेचकसंविग्नवलिवल्गुदलोदरम् । प्रतिसङ्‌क्रामयद्विश्वं नाभ्यावर्तगभीरया ॥ ५० ॥

Ang tiyan ng Panginoon ay marikit dahil sa tatlong banayad na guhit o tiklop. Sa pagkabilog nito, wari’y dahon ng balete, at sa paghinga Niya, ang paggalaw ng mga tiklop ay napakagandang pagmasdan. Ang ikid sa Kanyang pusod ay napakalalim, na para bang ang buong sansinukob ay sumibol mula roon at muli ring nagnanais bumalik doon.

Verse 51

श्यामश्रोण्यधिरोचिष्णुदुकूलस्वर्णमेखलम् । समचार्वङ्‌घ्रिजङ्घोरुनिम्नजानुसुदर्शनम् ॥ ५१ ॥

Ang ibabang bahagi ng baywang ng Panginoon ay maitim at nababalutan ng dilaw na kasuotan at sinturong may burdang ginto. Ang Kanyang magkasinggandang mga paa na tulad ng lotus, pati ang mga binti, hita, at mga kasukasuan ng tuhod ay di-matatawarang marikit. Tunay, ang buong katawan ng Panginoon ay tila ganap na hinubog at napakahusay ang anyo.

Verse 52

पदा शरत्पद्मपलाशरोचिषा नखद्युभिर्नोऽन्तरघं विधुन्वता । प्रदर्शय स्वीयमपास्तसाध्वसं पदं गुरो मार्गगुरुस्तमोजुषाम् ॥ ५२ ॥

O aking Panginoon at Guro, ang Iyong dalawang paa na tulad ng lotus ay kumikislap na parang mga talulot ng lotus na namumukadkad sa taglagas. Ang liwanag mula sa mga kuko ng Iyong mga paa ay agad na nagwawalis ng dilim sa loob ng puso ng nilalang na nakagapos. Ipakita Mo sa akin ang Iyong sariling anyo na nag-aalis ng lahat ng takot at kadiliman sa puso ng deboto. Panginoon, Ikaw ang kataas-taasang gurong espirituwal ng lahat; ang mga nilalang na natatakpan ng dilim ng kamangmangan ay napapaliwanagan sa Iyong paggabay.

Verse 53

एतद्रूपमनुध्येयमात्मशुद्धिमभीप्सताम् । यद्भक्तियोगोऽभयद: स्वधर्ममनुतिष्ठताम् ॥ ५३ ॥

Ang nagnanais ng paglilinis ng sarili ay dapat laging magnilay sa iyong mga paang-loto. Ang tapat sa pagganap ng sariling tungkulin at naghahangad ng kawalang-takot ay dapat kumapit sa bhakti-yoga.

Verse 54

भवान् भक्तिमता लभ्यो दुर्लभ: सर्वदेहिनाम् । स्वाराज्यस्याप्यभिमत एकान्तेनात्मविद्गति: ॥ ५४ ॥

O Panginoon, madali Kang maabot ng may bhakti, ngunit bihira Kang makamtan ng lahat ng may katawan. Higit pa sa paghahari sa langit, Ikaw ang sukdulang hantungan ng mga nakakakilala sa sarili nang may iisang pagtuon.

Verse 55

तं दुराराध्यमाराध्य सतामपि दुरापया । एकान्तभक्त्या को वाञ्छेत्पादमूलं विना बहि: ॥ ५५ ॥

O Panginoon, mahirap Kang sambahin at abutin sa ibang paraan, kahit ng mga banal. Ngunit ang tanging bhakti na lubos ang pagtuon ang nakalulugod sa Iyo; sino pa ang hahanap ng ibang landas kung wala sa ugat ng Iyong mga paa?

Verse 56

यत्र निर्विष्टमरणं कृतान्तो नाभिमन्यते । विश्वं विध्वंसयन् वीर्यशौर्यविस्फूर्जितभ्रुवा ॥ ५६ ॥

Sa debotong ganap na kumupkop sa iyong mga paang-loto, anupa’t ang kamatayan ay hindi na nangingibabaw, ang Kṛtānta na anyo ng Panahon ay hindi lumalapit. Gayunman, ang Panahong iyon, sa bahagyang galaw ng iyong kilay, ay kayang magwasak ng buong sansinukob sa isang kisapmata.

Verse 57

क्षणार्धेनापि तुलये न स्वर्गं नापुनर्भवम् । भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिष: ॥ ५७ ॥

Kung ang isang tao ay nagkataong makasama ang isang deboto, kahit sa isang kisapmata, hindi na niya ituturing na kauri ang langit o kahit ang moksha na walang muling pagsilang. Kaya ano pa ang interes niya sa mga biyaya ng mga diyos na sakop pa rin ng kapanganakan at kamatayan?

Verse 58

अथानघाङ्‌घ्रेस्तव कीर्तितीर्थयो- रन्तर्बहि:स्‍नानविधूतपाप्मनाम् । भूतेष्वनुक्रोशसुसत्त्वशीलिनां स्यात्सङ्गमोऽनुग्रह एष नस्तव ॥ ५८ ॥

O Panginoon, ang Iyong dalisay na mga paang-loto ang pinagmumulan ng lahat ng pagpapala at tagapuksa ng dungis ng kasalanan. Ipinamamanhik ko na pagpalain Mo ako ng pakikisama sa Iyong mga deboto—yaong nalinis sa loob at labas sa pagsamba sa Iyong mga paa at mahabagin sa mga nilalang na nakagapos; iyon ang tunay Mong biyaya.

Verse 59

न यस्य चित्तं बहिरर्थविभ्रमं तमोगुहायां च विशुद्धमाविशत् । यद्भक्तियोगानुगृहीतमञ्जसा मुनिर्विचष्टे ननु तत्र ते गतिम् ॥ ५९ ॥

Ang debotong ang puso ay ganap na nalinis sa bhakti-yoga at pinagpala ng Bhakti-devī ay hindi nalilito sa panlabas na lakas na parang madilim na balon. Kapag ganap na naalis ang materyal na dungis, masaya niyang nauunawaan ang Iyong pangalan, karangalan, anyo, at mga lila.

Verse 60

यत्रेदं व्यज्यते विश्वं विश्वस्मिन्नवभाति यत् । तत् त्वं ब्रह्म परं ज्योतिराकाशमिव विस्तृतम् ॥ ६० ॥

O Panginoon, ang walang-anyong Brahman ay lumalaganap sa lahat, gaya ng sikat ng araw o ng kalangitan; at sa loob Niya nahahayag at nagliliwanag ang buong sansinukob. Ang kataas-taasang Brahman, ang sukdulang liwanag na iyon, ay Ikaw mismo.

Verse 61

यो माययेदं पुरुरूपयासृजद् बिभर्ति भूय: क्षपयत्यविक्रिय: । यद्भेदबुद्धि: सदिवात्मदु:स्थया त्वमात्मतन्त्रं भगवन् प्रतीमहि ॥ ६१ ॥

O Bhagavān, sa Iyong maraming anyong lakas ng māyā, nilikha Mo ang sansinukob na ito, inaalalayan na tila permanente, at sa huli’y winawasak; gayunman Ikaw ay hindi nagbabago. Dahil sa paghihirap ng sarili, iniisip ng mga nilalang na hiwalay Ka sa mundo; ngunit nakikita kong Ikaw ang ganap na malayang Paramātmā.

Verse 62

क्रियाकलापैरिदमेव योगिन: श्रद्धान्विता: साधु यजन्ति सिद्धये । भूतेन्द्रियान्त:करणोपलक्षितं वेदे च तन्त्रे च त एव कोविदा: ॥ ६२ ॥

O Panginoon, ang Iyong anyong pangkalahatan ay binubuo ng limang elemento, mga pandama, isip, talino, materyal na ego, at ang Paramātmā—ang Iyong bahagyang pagpapalawak na namamahala sa lahat. Ang mga yogī na hindi deboto, gaya ng karma-yogī at jñāna-yogī, ay sumasamba rin sa Iyo sa pamamagitan ng kani-kanilang gawain, na may śraddhā, upang makamit ang kaganapan. Sa mga Veda at sa mga śāstra na kaakibat ng Veda, ipinahahayag sa lahat ng dako na Ikaw lamang ang dapat sambahin—iyan ang dalubhasang buod ng Veda.

Verse 63

त्वमेक आद्य: पुरुष: सुप्तशक्ति- स्तया रज:सत्त्वतमो विभिद्यते । महानहं खं मरुदग्निवार्धरा: सुरर्षयो भूतगणा इदं यत: ॥ ६३ ॥

O Panginoon, Ikaw ang iisang sinaunang Purusha, sanhi ng lahat ng sanhi. Bago ang paglikha, ang Iyong lakas na māyā ay nakalubog; nang ito’y magalaw, kikilos ang tatlong guna—sattva, rajas, tamas—at mahahayag ang mahattattva, ahankara, kalangitan, hangin, apoy, tubig, lupa, pati mga deva at mga rishi; kaya nalikha ang sanlibutan.

Verse 64

सृष्टं स्वशक्त्येदमनुप्रविष्ट- श्चचतुर्विधं पुरमात्मांशकेन । अथो विदुस्तं पुरुषं सन्तमन्त- र्भुङ्क्ते हृषीकैर्मधु सारघं य: ॥ ६४ ॥

O Panginoon, matapos likhain sa Iyong sariling kapangyarihan, pumapasok Ka sa nilikha sa pamamagitan ng Iyong bahagi at nananahan sa apat na anyo. Nasa puso ng mga nilalang, batid Mo kung paano nila tinatamasa ang mga pandama. Ang tinatawag na ligaya sa mundong ito ay tulad ng bubuyog na sumisipsip ng pulot na naipon sa pugad.

Verse 65

स एष लोकानतिचण्डवेगो विकर्षसि त्वं खलु कालयान: । भूतानि भूतैरनुमेयतत्त्वो घनावलीर्वायुरिवाविषह्य: ॥ ६५ ॥

O Panginoon, Ikaw bilang Panahon ay may napakabangis na lakas at hinihila ang mga daigdig. Hindi tuwirang nadarama ang Iyong ganap na kapangyarihan, ngunit sa mga pangyayari sa mundo mahihinuha na ang lahat ay winawasak sa takdang oras—gaya ng isang nilalang na kinakain ng iba. Ikaw ay nagpapangalat ng lahat tulad ng hangin na nagpapakalat ng mga ulap sa langit.

Verse 66

प्रमत्तमुच्चैरिति कृत्यचिन्तया प्रवृद्धलोभं विषयेषु लालसम् । त्वमप्रमत्त: सहसाभिपद्यसे क्षुल्लेलिहानोऽहिरिवाखुमन्तक: ॥ ६६ ॥

O Panginoon, ang mga nilalang ay nababaliw sa pagplano at pag-aalala sa gawain, at dahil sa lumalaking kasakiman ay laging sabik sa mga bagay ng pandama. Ngunit Ikaw ay laging gising at mapagmatyag; sa takdang oras ay bigla Mo silang sinasalakay—gaya ng ahas na dumadakma sa daga at madaling lumulunok nito.

Verse 67

कस्त्वत्पदाब्जं विजहाति पण्डितो यस्तेऽवमानव्ययमानकेतन: । विशङ्कयास्मद्गुरुरर्चति स्म यद् विनोपपत्तिं मनवश्चतुर्दश ॥ ६७ ॥

O Panginoon, sinong pantas na marunong ang tatalikod sa Iyong mga paang-loto, kung batid niyang kung walang pagsamba sa Iyo ay masasayang ang buong buhay? Maging ang aming ama at gurong espirituwal na si Brahmā ay sumamba sa Iyo nang walang pag-aalinlangan, at sinundan siya ng labing-apat na Manu.

Verse 68

अथ त्वमसि नो ब्रह्मन् परमात्मन् विपश्चिताम् । विश्वं रुद्रभयध्वस्तमकुतश्चिद्भया गति: ॥ ६८ ॥

O Brahman, O Paramatma! Alam ng mga pantas ay kumikilala sa Iyo bilang Kataas-taasang Brahman at ang Naninirahan sa puso. Kahit nanginginig ang sansinukob sa takot kay Rudra, para sa mga debotong may dunong, Ikaw ang walang-takot na kanlungan at hantungan.

Verse 69

इदं जपत भद्रं वो विशुद्धा नृपनन्दना: । स्वधर्ममनुतिष्ठन्तो भगवत्यर्पिताशया: ॥ ६९ ॥

Mga anak ng hari, gampanan ninyo ang tungkulin bilang mga pinuno nang may dalisay na puso. Ibigkas at ulit-ulitin ang stotra na ito habang nakatuon ang isip sa mga paang-loto ng Panginoon; magdudulot ito ng lahat ng pagpapala sapagkat malulugod ang Bhagavan.

Verse 70

तमेवात्मानमात्मस्थं सर्वभूतेष्ववस्थितम् । पूजयध्वं गृणन्तश्च ध्यायन्तश्चासकृद्धरिम् ॥ ७० ॥

Si Hari, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos, ay nananahan sa puso ng lahat ng nilalang at nasa puso rin ninyo. Kaya sambahin Siya, awitin ang Kanyang kaluwalhatian, at magnilay kay Hari nang walang patid.

Verse 71

योगादेशमुपासाद्य धारयन्तो मुनिव्रता: । समाहितधिय: सर्व एतदभ्यसताद‍ृता: ॥ ७१ ॥

Mga prinsipe, sa anyo ng panalangin ay inilarawan ko ang yoga ng pagbigkas ng banal na pangalan. Itanim ninyo ang stotra na ito sa isipan, mangako na mamuhay na parang mga muni, at sa katahimikan, may paggalang at pagtuon, sanayin ang pamamaraang ito.

Verse 72

इदमाह पुरास्माकं भगवान् विश्वसृक्पति: । भृग्वादीनामात्मजानां सिसृक्षु: संसिसृक्षताम् ॥ ७२ ॥

Ang panalanging ito ay unang sinabi sa amin ni Bhagavan Brahma, ang panginoon ng lahat ng mga tagapaglikha. Ang kanyang mga anak, na pinangungunahan ni Bhṛgu at nagnanais lumikha, ay tinuruan din ng stotra na ito para sa gawain ng paglikha.

Verse 73

ते वयं नोदिता: सर्वे प्रजासर्गे प्रजेश्वरा: । अनेन ध्वस्ततमस: सिसृक्ष्मो विविधा: प्रजा: ॥ ७३ ॥

Nang utusan ni Brahmā kaming lahat na Prajāpati na lumikha ng mga nilalang, inawit namin ang papuri sa Bhagavān, ang Kataas-taasang Persona; napawi ang dilim ng kamangmangan at nakalikha kami ng iba’t ibang uri ng buhay.

Verse 74

अथेदं नित्यदा युक्तो जपन्नवहित: पुमान् । अचिराच्छ्रेय आप्नोति वासुदेवपरायण: ॥ ७४ ॥

Ang debotong nakatuon kay Vāsudeva, na laging nakalubog ang isip sa Kanya at taimtim na bumibigkas ng stotra na ito, ay agad makakamtan ang pinakamataas na kabutihan—ang sukdulang kaganapan ng buhay.

Verse 75

श्रेयसामिह सर्वेषां ज्ञानं नि:श्रेयसं परम् । सुखं तरति दुष्पारं ज्ञाननौर्व्यसनार्णवम् ॥ ७५ ॥

Sa mundong ito may iba’t ibang uri ng tagumpay, ngunit sa lahat ng iyon ang kaalaman ang pinakamataas; sapagkat sa bangka ng kaalaman lamang matatawid ng tao ang dagat ng kamangmangan na halos di-malampasan.

Verse 76

य इमं श्रद्धया युक्तो मद्गीतं भगवत्स्तवम् । अधीयानो दुराराध्यं हरिमाराधयत्यसौ ॥ ७६ ॥

Bagama’t mahirap sambahin at paglingkuran ang Kataas-taasang Hari, ang sinumang may pananampalataya na bumibigkas o nagbabasa ng stotra para kay Bhagavān na aking inawit at binuo, ay madaling makatatamo ng Kanyang habag.

Verse 77

विन्दते पुरुषोऽमुष्माद्यद्यदिच्छत्यसत्वरम् । मद्गीतगीतात्सुप्रीताच्छ्रेयसामेकवल्लभात् ॥ ७७ ॥

Ang Bhagavān, ang Kataas-taasang Persona, ang pinakamamahal na layon ng lahat ng mapalad na biyaya. Ang umaawit ng awit na aking inawit ay nagpapalugod sa Panginoon; at sa pagiging matatag sa bhakti, natatamo niya mula sa Kanya ang anumang ninanais.

Verse 78

इदं य: कल्य उत्थाय प्राञ्जलि: श्रद्धयान्वित: । श‍ृणुयाच्छ्रावयेन्मर्त्यो मुच्यते कर्मबन्धनै: ॥ ७८ ॥

Ang debotong bumabangon sa madaling-araw, na magkasalikop ang mga kamay at may pananampalataya, na nakikinig sa mga panalanging inawit ni Panginoong Śiva at nagbibigay-daan sa iba na makarinig, ay tiyak na napapalaya sa gapos ng karma.

Verse 79

गीतं मयेदं नरदेवनन्दना: परस्य पुंस: परमात्मन: स्तवम् । जपन्त एकाग्रधियस्तपो महत् चरध्वमन्ते तत आप्स्यथेप्सितम् ॥ ७९ ॥

O mga anak ng hari, ang papuring inawit ko ay upang bigyang-lugod ang Kataas-taasang Persona, ang Paramātmā. Bigkasin ninyo ito nang may iisang tuon ng isip; kasingbisa ito ng dakilang pagtitika. Sa huli, magiging ganap ang buhay ninyo at tiyak na makakamtan ang ninanais.