Adhyaya 21

Verse 1

मैत्रेय उवाच । मौक्तिकैः कुसुम-स्रग्भिर् दुकूलैः स्वर्ण-तोरणैः महासुरभिभिर् धूपैः मण्डितं तत्र तत्र वाइ ॥ १ ॥

Sinabi ni Maitreya: O Vidura, nang pumasok ang hari sa kanyang lungsod, ito’y napakagandang pinalamutian sa bawat dako ng mga perlas, kuwintas ng bulaklak, mararangyang tela, at mga tarangkahang ginto; at ang buong lungsod ay nababalot ng samyo ng napakabangong insenso.

Verse 2

चन्दनागुरुतोयार्द्ररथ्याचत्वरमार्गवत् । पुष्पाक्षतफलैस्तोक्‍मैर्लाजैरर्चिर्भिरर्चितम् ॥ २ ॥

Ang mabangong tubig mula sa sandalwood at aguru ay iwinisik sa mga eskinita, sangandaan, at mga daan sa buong lungsod. Sa lahat ng dako ay may banal na palamuti: mga bulaklak, akṣata na bigas, buo at di-nabasag na prutas, laja, sari-saring hiyas, at liwanag ng mga lampara bilang mapalad na handog.

Verse 3

सवृन्दै: कदलीस्तम्भै: पूगपोतै: परिष्कृतम् । तरुपल्लवमालाभि: सर्वत: समलङ्‌कृतम् ॥ ३ ॥

Sa mga sangandaan ay may mga haliging puno ng saging at mga sanga ng bunga ng areca, kasama ang mga kumpol ng prutas at bulaklak. Sa mga kuwintas ng murang dahon, ang buong lungsod ay napalamutian sa lahat ng dako at kaakit-akit tingnan.

Verse 4

प्रजास्तं दीपबलिभि: सम्भृताशेषमङ्गलै: । अभीयुर्मृष्टकन्याश्च मृष्टकुण्डलमण्डिता: ॥ ४ ॥

Pagpasok ng hari sa tarangkahan ng lungsod, sinalubong siya ng mga mamamayan na may mga mapalad na handog gaya ng mga lampara, bulaklak, at dadhi (yogurt). Dumating din ang maraming magagandang dalagang walang asawa, nababalutan ng alahas, lalo na ang mga hikaw na nagkakabanggaan at tumutunog.

Verse 5

शङ्खदुन्दुभिघोषेण ब्रह्मघोषेण चर्त्विजाम् । विवेश भवनं वीर: स्तूयमानो गतस्मय: ॥ ५ ॥

Nang pumasok ang hari sa palasyo, tumunog ang mga kabibe at mga tambol na dundubhi; umawit ang mga pari ng mga mantrang Veda; at ang mga tagapagsalaysay gaya ng sūta ay naghandog ng iba’t ibang papuri. Ngunit sa kabila ng lahat ng seremonyang ito, hindi man lamang siya natangay ng pagmamataas.

Verse 6

पूजित: पूजयामास तत्र तत्र महायशा: । पौराञ्जानपदांस्तांस्तान्प्रीत: प्रियवरप्रद: ॥ ६ ॥

Bagaman siya ang pinararangalan, ang tanyag na hari ay nagbigay-galang din sa mga tao sa bawat lugar. Sa kagalakan, ipinagkaloob niya sa mga taga-lungsod at taga-lalawigan ang mga pagpapala at kaloob na kanilang minimithi.

Verse 7

स एवमादीन्यनवद्यचेष्टित: कर्माणि भूयांसि महान्महत्तम: । कुर्वन् शशासावनिमण्डलं यश: स्फीतं निधायारुरुहे परं पदम् ॥ ७ ॥

Si Haring Pṛthu ay higit na dakila sa pinakadakilang kaluluwa, kaya karapat-dapat siyang sambahin ng lahat. Sa pamamahala sa ibabaw ng daigdig, gumawa siya ng maraming maringal at walang dungis na gawain. Matapos maitatag ang papuring kumalat sa buong sansinukob, sa huli’y nakamtan niya ang mga paang-loto ng Kataas-taasang Panginoon, ang pinakamataas na kalagayan.

Verse 8

सूत उवाच तदादिराजस्य यशो विजृम्भितं गुणैरशेषैर्गुणवत्सभाजितम् । क्षत्ता महाभागवत: सदस्पते कौषारविं प्राह गृणन्तमर्चयन् ॥ ८ ॥

Nagpatuloy si Sūta Gosvāmī: O Śaunaka, pinuno ng mga dakilang pantas! Matapos marinig mula kay Maitreya ang tungkol sa papuri at kabantugan ng unang hari, si Pṛthu—puspos ng lahat ng kagandahang-loob at pinupuri sa buong daigdig—si Vidura, ang dakilang bhāgavata, ay mapagpakumbabang sumamba kay Ṛṣi Kauṣāravi at nagtanong ng ganito.

Verse 9

विदुर उवाच सोऽभिषिक्त: पृथुर्विप्रैर्लब्धाशेषसुरार्हण: । बिभ्रत् स वैष्णवं तेजो बाह्वोर्याभ्यां दुदोह गाम् ॥ ९ ॥

Sinabi ni Vidura: Mahal na brāhmaṇa Maitreya, nakapagpapalinaw na malaman na si Haring Pṛthu ay itinanghal sa trono ng mga dakilang pantas at brāhmaṇa. Naghandog ang lahat ng mga deva ng di-mabilang na kaloob. At taglay ang Vaiṣṇava na ningning na tinanggap niya mula kay Panginoong Viṣṇu sa kanyang mga bisig, ‘ginatasan’ niya ang lupa at pinayabong ito nang lubos.

Verse 10

को न्वस्य कीर्तिं न श‍ृणोत्यभिज्ञो यद्विक्रमोच्छिष्टमशेषभूपा: । लोका: सपाला उपजीवन्ति काम- मद्यापि तन्मे वद कर्म शुद्धम् ॥ १० ॥

Sino ang may unawa na hindi magnanais marinig ang kabantugan ni Pṛthu Mahārāja? Hanggang ngayon, sinusundan pa rin ng lahat ng mga hari at mga tagapangalaga ng mga daigdig ang bakas ng kanyang kabayanihan upang itaguyod ang kani-kanilang mga mundo. Kaya isalaysay mo pa sa akin ang kanyang dalisay, mapagpala, at mapalad na mga gawain; nais kong marinig ito nang paulit-ulit.

Verse 11

मैत्रेय उवाच गङ्गायमुनयोर्नद्योरन्तरा क्षेत्रमावसन् । आरब्धानेव बुभुजे भोगान् पुण्यजिहासया ॥ ११ ॥

Sinabi ni Maitreya: O Vidura, nanirahan si Haring Pṛthu sa lupain sa pagitan ng dalawang dakilang ilog, ang Ganges at Yamunā. Dahil sa kanyang kasaganaan, waring tinatamasa niya ang nakatakdang ginhawa upang mabawasan ang bunga ng kanyang mga dating mabubuting gawa.

Verse 12

सर्वत्रास्खलितादेश: सप्तद्वीपैकदण्डधृक् । अन्यत्र ब्राह्मणकुलादन्यत्राच्युतगोत्रत: ॥ १२ ॥

Si Mahārāja Pṛthu ay haring walang kapantay at taglay ang setro ng pamamahala sa pitong pulo ng daigdig. Walang makasusuway sa kanyang di-matitinag na utos, maliban sa mga banal na brāhmaṇa at sa mga Vaiṣṇava na mula sa angkan ni Acyuta.

Verse 13

एकदासीन्महासत्रदीक्षा तत्र दिवौकसाम् । समाजो ब्रह्मर्षीणां च राजर्षीणां च सत्तम ॥ १३ ॥

Noong minsan, sinimulan ni Mahārāja Pṛthu ang dikṣā para sa isang napakadakilang sakripisyong mahāsatra. Doon nagtipon ang mga deva mula sa mataas na daigdig, ang mga brahmarṣi, ang mararangal na brāhmaṇa, at ang mga banal na haring tinatawag na rājarṣi.

Verse 14

तस्मिन्नर्हत्सु सर्वेषु स्वर्चितेषु यथार्हत: । उत्थित: सदसो मध्ये ताराणामुडुराडिव ॥ १४ ॥

Sa dakilang pagtitipong iyon, unang pinarangalan ni Mahārāja Pṛthu ang lahat ng kagalang-galang na panauhin ayon sa kani-kanilang katayuan. Pagkaraan, tumindig siya sa gitna ng kapulungan at nagmistulang kabilugan ng buwan na sumisikat sa gitna ng mga bituin.

Verse 15

प्रांशु: पीनायतभुजो गौर: कञ्जारुणेक्षण: । सुनास: सुमुख: सौम्य: पीनांस: सुद्विजस्मित: ॥ १५ ॥

Ang katawan ni Haring Pṛthu ay matangkad at matibay, at maputi ang kutis. Ang kanyang mga bisig ay malaman at malapad, at ang mga mata’y maningning na tila sumisikat na araw, mapulang gaya ng lotus. Tuwid ang ilong, napakaganda ng mukha, at marangal ang tindig; at ang mga ngipin ay kaaya-ayang nakahanay sa kanyang ngiti.

Verse 16

व्यूढवक्षा बृहच्छ्रोणिर्वलिवल्गुदलोदर: । आवर्तनाभिरोजस्वी काञ्चनोरुरुदग्रपात् ॥ १६ ॥

Napakalapad ng dibdib ni Mahārāja Pṛthu, makapal ang baywang, at ang tiyan ay may mga guhit ng balat na tila anyo ng dahon ng balete. Malalim at paikot ang pusod, ang mga hita’y kumikislap na parang ginto, at ang ibabaw ng paa (instep) ay nakaarko at mataas.

Verse 17

सूक्ष्मवक्रासितस्‍निग्धमूर्धज: कम्बुकन्धर: । महाधने दुकूलाग्र्ये परिधायोपवीय च ॥ १७ ॥

Ang buhok sa kanyang ulo ay napinong itim, makintab at kulot; ang kanyang leeg na tulad ng kabibe ng sankha ay may mapalad na guhit. Siya’y nakasuot ng napakamahal na dhoti at may balabal sa itaas na bahagi ng katawan.

Verse 18

व्यञ्जिताशेषगात्रश्रीर्नियमे न्यस्तभूषण: । कृष्णाजिनधर: श्रीमान् कुशपाणि:कृतोचित: ॥ १८ ॥

Sa pagsisimula para sa paghahandog, isinantabi niya ang mamahaling kasuotan at alahas kaya luminaw ang likás na ganda ng kanyang katawan. Ang pagsuot ng balat ng itim na usa at ang singsing na damong kuśa sa daliri ay lalo pang nagdagdag ng kariktan; sinunod niya ang lahat ng alituntunin.

Verse 19

शिशिरस्‍निग्धताराक्ष: समैक्षत समन्तत: । ऊचिवानिदमुर्वीश: सद: संहर्षयन्निव ॥ १९ ॥

Upang pasiglahin ang mga kasapi ng kapulungan at dagdagan ang kanilang ligaya, tumingin si Haring Pṛthu sa paligid; ang kanyang mga mata’y kumikislap na parang mga bituin sa langit na nabasa ng hamog. Pagkaraan, nagsalita siya sa isang dakila at matatag na tinig.

Verse 20

चारु चित्रपदं श्लक्ष्णं मृष्टं गूढमविक्लवम् । सर्वेषामुपकारार्थं तदा अनुवदन्निव ॥ २० ॥

Ang kanyang pananalita ay napakaganda, hitik sa talinghaga, malinaw at kaaya-ayang pakinggan; ang mga salita’y mabigat at tiyak. Nagsalita siya para sa kapakinabangan ng lahat, na wari’y inihahayag ang sariling pagsasakatuparan ng Ganap na Katotohanan.

Verse 21

राजोवाच सभ्या: श‍ृणुत भद्रं व: साधवो य इहागता: । सत्सु जिज्ञासुभिर्धर्ममावेद्यं स्वमनीषितम् ॥ २१ ॥

Sinabi ng hari: “O magiliw na mga kasapi ng kapulungan, nawa’y mapasainyo ang pagpapala! O mga dakilang sādhū na dumalo rito, pakinggan ninyo nang taimtim ang aking pakiusap. Ang tunay na naghahanap ng kaalaman ay dapat iharap ang kanyang pasya sa kapulungan ng mga banal.”

Verse 22

अहं दण्डधरो राजा प्रजानामिह योजित: । रक्षिता वृत्तिद: स्वेषु सेतुषु स्थापिता पृथक् ॥ २२ ॥

Sinabi ni Haring Pṛthu: Ako ang haring may hawak na setro, itinalaga sa mundong ito para sa mga mamamayan; pinangangalagaan ko sila at itinatakda ang kanilang gawain ayon sa kani-kanilang kalagayan sa kautusang Veda.

Verse 23

तस्य मे तदनुष्ठानाद्यानाहुर्ब्रह्मवादिन: । लोका: स्यु: कामसन्दोहा यस्य तुष्यति दिष्टद‍ृक् ॥ २३ ॥

Sinabi ni Mahārāja Pṛthu: Sa pagsasagawa ko ng aking tungkulin bilang hari, makakamit ko ang mga minimithing layunin na sinasabi ng mga dalubhasa sa Veda; sapagkat natatamo ito kapag nalulugod ang Kataas-taasang Persona ng Diyos, ang nakakakita ng lahat ng tadhana.

Verse 24

य उद्धरेत्करं राजा प्रजा धर्मेष्वशिक्षयन् । प्रजानां शमलं भुङ्क्ते भगं च स्वं जहाति स: ॥ २४ ॥

Ang haring hindi nagtuturo sa mamamayan ng kanilang tungkulin ayon sa varṇa at āśrama at puro buwis lamang ang sinisingil, ay magdurusa sa bunga ng kasalanan ng mamamayan; at mawawala rin ang sariling kayamanan niya.

Verse 25

तत् प्रजा भर्तृपिण्डार्थं स्वार्थमेवानसूयव: । कुरुताधोक्षजधियस्तर्हि मेऽनुग्रह: कृत: ॥ २५ ॥

Kaya nga, mahal kong mamamayang walang inggit, para sa kapakanan ng inyong hari pagkatapos ng kamatayan at para rin sa sariling kapakinabangan, gampanan ninyo nang wasto ang tungkulin ayon sa varṇa at āśrama, at laging alalahanin sa puso ang Adhokṣaja, ang Kataas-taasang Panginoon; sa gayon, magbibigay kayo ng habag sa akin.

Verse 26

यूयं तदनुमोदध्वं पितृदेवर्षयोऽमला: । कर्तु: शास्तुरनुज्ञातुस्तुल्यं यत्प्रेत्य तत्फलम् ॥ २६ ॥

Hinihiling ko sa mga dalisay na diyos, mga ninuno, at mga banal na rishi na suportahan ang aking panukala; sapagkat pagkatapos ng kamatayan, ang bunga ng isang gawa ay pantay na pinaghahatian ng gumawa, ng nag-utos, at ng sumuporta.

Verse 27

अस्ति यज्ञपतिर्नाम केषाञ्चिदर्हसत्तमा: । इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्‍स्‍नावत्य: क्‍वचिद्भुव: ॥ २७ ॥

Mga kagalang-galang na ginoo at ginang, ayon sa patunay ng śāstra, tiyak na may Kataas-taasang Tagapag-utos na tinatawag na Yajñapati na nagbibigay ng bunga ayon sa ating mga gawa; kung hindi, bakit may ilan na pambihirang maganda at makapangyarihan sa buhay na ito at maging sa kabilang-buhay?

Verse 28

मनोरुत्तानपादस्य ध्रुवस्यापि महीपते: । प्रियव्रतस्य राजर्षेरङ्गस्यास्मत्पितु: पितु: ॥ २८ ॥ ईद‍ृशानामथान्येषामजस्य च भवस्य च । प्रह्लादस्य बलेश्चापि कृत्यमस्ति गदाभृता ॥ २९ ॥

Pinatutunayan din ito ng asal at gawain ng mga dakilang tao tulad nina Manu, Uttānapāda, Mahārāja Dhruva, rājaṛṣi Priyavrata, at ng aking lolo na si Aṅga; kaya lalo pang tumitibay ang patunay ng Veda.

Verse 29

मनोरुत्तानपादस्य ध्रुवस्यापि महीपते: । प्रियव्रतस्य राजर्षेरङ्गस्यास्मत्पितु: पितु: ॥ २८ ॥ ईद‍ृशानामथान्येषामजस्य च भवस्य च । प्रह्लादस्य बलेश्चापि कृत्यमस्ति गदाभृता ॥ २९ ॥

Gayon din, sina Ajā, Bhava (Śiva), Prahlāda, at Bali, at marami pang iba, ay may matibay na pananampalataya sa pag-iral ng Kataas-taasang Panginoon na may hawak na pamalo; kaya ang lahat ng tungkulin ay dapat ihandog sa Kanya.

Verse 30

दौहित्रादीनृते मृत्यो: शोच्यान् धर्मविमोहितान् । वर्गस्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्म्यहेतुना ॥ ३० ॥

Bagaman ang mga kasuklam-suklam na tulad ni Vena—apo ni Kamatayan—ay naliligaw sa landas ng dharma at kaawa-awa, nagkakaisa ang mga dakilang tao na ang tanging tunay na tagapagkaloob ng dharma, artha, kāma, mokṣa, o pag-angat sa langit ay ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 31

यत्पादसेवाभिरुचिस्तपस्विना- मशेषजन्मोपचितं मलं धिय: । सद्य: क्षिणोत्यन्वहमेधती सती यथा पदाङ्गुष्ठविनि:सृता सरित् ॥ ३१ ॥

Kapag nagising ang pagnanais na maglingkod sa mga talampakang-loto ng Bhagavān, ang dumi sa isip na naipon sa di-mabilang na kapanganakan ay agad nalilinis. Gaya ng tubig ng Gaṅgā na dumadaloy mula sa hinlalaki ng Panginoon at agad nagpapadalisay, gayon din ang bhakti na ito: nililinis ang puso at unti-unting pinauunlad ang kamalayan kay Kṛṣṇa araw-araw.

Verse 32

विनिर्धुताशेषमनोमल: पुमा- नसङ्गविज्ञानविशेषवीर्यवान् । यदङ्‌घ्रिमूले कृतकेतन: पुन- र्न संसृतिं क्लेशवहां प्रपद्यते ॥ ३२ ॥

Kapag ang isang deboto ay sumilong sa ugat ng lotus na mga paa ni Śrī Hari, nalilinis nang lubos ang lahat ng dumi at maling haka-haka sa isip, at sa lakas ng bhakti-yoga ay nahahayag ang pagtalikod sa pagkapit (vairāgya). Sa sandaling kumapit sa paanan ng Panginoon, hindi na siya bumabalik sa mundong ito na punô ng tatlong uri ng pagdurusa.

Verse 33

तमेव यूयं भजतात्मवृत्तिभि- र्मनोवच:कायगुणै: स्वकर्मभि: । अमायिन: कामदुघाङ्‌घ्रिपङ्कजं यथाधिकारावसितार्थसिद्धय: ॥ ३३ ॥

Kayong lahat, gamit ang isip, salita, katawan, mga katangian, at bunga ng inyong tungkulin, nang walang panlilinlang, ay magbhajan lamang kay Śrī Hari. Ayon sa inyong kakayahan at kalagayan, maglingkod sa lotus na mga paa ng Panginoong tumutupad ng hangarin, nang may ganap na pananampalataya at walang pag-aatubili; at tiyak na matatamo ang sukdulang layunin ng buhay.

Verse 34

असाविहानेकगुणोऽगुणोऽध्वर: पृथग्विधद्रव्यगुणक्रियोक्तिभि: । सम्पद्यतेऽर्थाशयलिङ्गनामभि- र्विशुद्धविज्ञानघन: स्वरूपत: ॥ ३४ ॥

Ang Kataas-taasang Panginoon ay sa Kanyang likas na anyo ay dalisay na siksik na kamalayan at hindi nadudungisan ng mundong materyal. Gayunman, para sa kapakinabangan ng mga kaluluwang nakagapos, tinatanggap Niya ang iba’t ibang uri ng yajña na isinasagawa sa sari-saring sangkap, ritwal, at mga mantra, na iniaalay sa iba’t ibang pangalan ng mga deva ayon sa layon ng nagsasagawa—ngunit ang tunay na tumatanggap ng bunga ay Siya ring Bhagavān.

Verse 35

प्रधानकालाशयधर्मसङ्ग्रहे शरीर एष प्रतिपद्य चेतनाम् । क्रियाफलत्वेन विभुर्विभाव्यते यथानलो दारुषु तद्गुणात्मक: ॥ ३५ ॥

Sa iba’t ibang katawan na nabubuo mula sa pagsasama ng prakṛti (pradhāna), panahon, mga pagnanasa, at dharma (tungkulin/karma), ang Panginoong sumasaklaw sa lahat ay waring nahahayag bilang kamalayan. Nauunawaan Siya ayon sa pagkakaiba ng gawa at bunga, gaya ng iisang apoy na nagliliyab nang iba-iba ayon sa hugis at sukat ng kahoy na panggatong.

Verse 36

अहो ममामी वितरन्त्यनुग्रहं हरिं गुरुं यज्ञभुजामधीश्वरम् । स्वधर्मयोगेन यजन्ति मामका निरन्तरं क्षोणितले द‍ृढव्रता: ॥ ३६ ॥

Kay dakila! Si Śrī Hari ang Kataas-taasang Guru, ang Panginoon at tumatanggap ng bunga ng lahat ng yajña. O aking mga mamamayan, sa ibabaw ng daigdig na ito kayo’y matatag sa panata at walang patid na sumasamba sa Kanya sa pamamagitan ng inyong sariling svadharma; sa gayon, kayo mismo ang nagkakaloob ng biyaya sa akin. Kaya ako’y taos-pusong nagpapasalamat sa inyo.

Verse 37

मा जातु तेज: प्रभवेन्महर्द्धिभि- स्तितिक्षया तपसा विद्यया च । देदीप्यमानेऽजितदेवतानां कुले स्वयं राजकुलाद् द्विजानाम् ॥ ३७ ॥

Ang mga brāhmaṇa at mga Vaiṣṇava ay niluluwalhati dahil sa pagtitiis, pag-aayuno/tapasya, kaalaman at pag-aaral. Sa mga yamang espirituwal na ito, ang Vaiṣṇava ay higit na makapangyarihan kaysa sa kapangyarihang panghari; kaya’t ang uring maharlika ay huwag magpakitang-gilas ng lakas na materyal at iwasang makasakit sa kanila.

Verse 38

ब्रह्मण्यदेव: पुरुष: पुरातनो नित्यं हरिर्यच्चरणाभिवन्दनात् । अवाप लक्ष्मीमनपायिनीं यशो जगत्पवित्रं च महत्तमाग्रणी: ॥ ३८ ॥

Si Hari, ang Brahmaṇya-deva na sinauna at walang hanggan, ang nangunguna sa mga dakilang persona, ay nagkamit ng Lakṣmī na di-nawawala at ng puri na nagpapabanal sa buong daigdig sa pamamagitan ng pagyukod sa mga lotus na paa ng mga brāhmaṇa at Vaiṣṇava.

Verse 39

यत्सेवयाशेषगुहाशय: स्वराड् विप्रप्रियस्तुष्यति काममीश्वर: । तदेव तद्धर्मपरैर्विनीतै: सर्वात्मना ब्रह्मकुलं निषेव्यताम् ॥ ३९ ॥

Sa paglilingkod sa kanila, ang Panginoon na laging malaya at nananahan sa kaibuturan ng puso ng lahat ay lubos na nalulugod—sapagkat Siya’y mahal ng mga brāhmaṇa. Kaya ang mga masunurin sa dharma at mapagpakumbaba ay dapat maglingkod nang buong puso sa angkan ng brāhmaṇa at Vaiṣṇava.

Verse 40

पुमाँल्लभेतानतिवेलमात्मन: प्रसीदतोऽत्यन्तशमं स्वत: स्वयम् । यन्नित्यसम्बन्धनिषेवया तत: परं किमत्रास्ति मुखं हविर्भुजाम् ॥ ४० ॥

Sa palagiang paglilingkod sa mga brāhmaṇa at Vaiṣṇava, nalilinis ang dumi ng puso at natatamo ang sukdulang kapayapaan, pagkalas sa pagkapit, at kalayaan (moksha). Sa mundong ito, walang gawaing higit sa paglilingkod sa uring brāhmaṇa, sapagkat ito’y nagbibigay-lugod din sa mga deva na tumatanggap ng handog sa mga sakripisyo.

Verse 41

अश्नात्यनन्त: खलु तत्त्वकोविदै: श्रद्धाहुतं यन्मुख इज्यनामभि: । न वै तथा चेतनया बहिष्कृते हुताशने पारमहंस्यपर्यगु: ॥ ४१ ॥

Bagaman tinatanggap ni Ananta, ang Kataas-taasang Panginoon, ang handog na may pananampalataya na inihuhulog sa apoy ng sakripisyo sa pangalan ng iba’t ibang deva, hindi Siya kasing-lugod gaya ng pagtanggap Niya ng alay sa pamamagitan ng bibig ng mga pantas at debotong nakaaalam ng katotohanan; sapagkat doon hindi Niya iniiwan ang samahan ng mga deboto.

Verse 42

यद्ब्रह्म नित्यं विरजं सनातनं श्रद्धातपोमङ्गलमौनसंयमै: । समाधिना बिभ्रति हार्थद‍ृष्टये यत्रेदमादर्श इवावभासते ॥ ४२ ॥

Sa kulturang Brahmana, ang transendental na kalagayan ng isang brāhmaṇa ay nananatiling walang hanggan, sapagkat tinatanggap niya ang mga tuntunin ng Veda nang may śraddhā, nagsasagawa ng tapa, kumakapit sa pasya ng śāstra, pinipigil ang pandama at isip, pinananatili ang mauna, at nananatili sa samādhi. Sa ganitong paraan, ang tunay na layunin ng buhay ay naliliwanagan, gaya ng mukha na malinaw na nasasalamin sa malinis na salamin.

Verse 43

तेषामहं पादसरोजरेणु- मार्या वहेयाधिकिरीटमायु: । यं नित्यदा बिभ्रत आशु पापं नश्यत्यमुं सर्वगुणा भजन्ति ॥ ४३ ॥

O mga kagalang-galang na naririto, hinihiling ko ang pagpapala ninyong lahat na hanggang sa wakas ng aking buhay ay lagi kong madala sa aking korona ang alikabok ng lotus na mga paa ng gayong mga brāhmaṇa at Vaiṣṇava. Ang sinumang nagdadala ng alikabok na iyon sa ulo ay agad napapalaya sa mga bunga ng kasalanan, at sa huli’y sumisibol sa kanya ang lahat ng mabubuti at kanais-nais na katangian.

Verse 44

गुणायनं शीलधनं कृतज्ञं वृद्धाश्रयं संवृणतेऽनु सम्पद: । प्रसीदतां ब्रह्मकुलं गवां च जनार्दन: सानुचरश्च मह्यम् ॥ ४४ ॥

Ang sinumang nagkakamit ng mga katangiang brahmaniko—na tahanan ng kabutihan, na ang tanging yaman ay mabuting asal, na marunong tumanaw ng utang na loob, at kumakalinga sa mga nakatatandang may karanasan—ay sinusundan ng lahat ng kasaganaan. Kaya nawa’y malugod si Janārdana, ang Kataas-taasang Panginoon, kasama ang Kanyang mga kasama, sa uring brāhmaṇa, sa mga baka, at sa akin din.

Verse 45

मैत्रेय उवाच इति ब्रुवाणं नृपतिं पितृदेवद्विजातय: । तुष्टुवुर्हृष्टमनस: साधुवादेन साधव: ॥ ४५ ॥

Sinabi ng dakilang pantas na si Maitreya: Matapos marinig ang Haring Pṛthu na magsalita nang napakaganda, ang mga deva, ang mga naninirahan sa Pitṛloka, ang mga brāhmaṇa, at ang mga banal na naroon sa pagtitipon ay nagalak at nagpugay sa kanya sa pamamagitan ng mga salitang papuri at mabuting hangarin.

Verse 46

पुत्रेण जयते लोकानिति सत्यवती श्रुति: । ब्रह्मदण्डहत: पापो यद्वेनोऽत्यतरत्तम: ॥ ४६ ॥

Ipinahayag nilang lahat na ang pasya ng Veda na ‘sa pamamagitan ng gawa ng isang putra (anak na lalaki) ay napagwawagian ang mga daigdig’ ay natupad; sapagkat si Vena na lubhang makasalanan, na napatay sa sumpa ng mga brāhmaṇa, ay nalugmok sa pinakaitim na kalagayan ng impiyernong buhay, ngunit ngayo’y iniligtas mula sa dilim na iyon ng kanyang anak na si Mahārāja Pṛthu.

Verse 47

हिरण्यकशिपुश्चापि भगवन्निन्दया तम: । विविक्षुरत्यगात्सूनो: प्रह्लादस्यानुभावत: ॥ ४७ ॥

Si Hiraṇyakaśipu man ay dahil sa paglapastangan sa Bhagavān at sa makasalanang gawa ay nahulog sa pinakamadilim na kalagayang mala-impyerno; ngunit sa bisa ng dakilang anak na si Prahlāda, siya rin ay napalaya at nagbalik sa tahanan ng Diyos.

Verse 48

वीरवर्य पित: पृथ्व्या: समा: सञ्जीव शाश्वती: । यस्येद‍ृश्यच्युते भक्ति: सर्वलोकैकभर्तरि ॥ ४८ ॥

O pinakamahusay na mandirigma, o ama ng daigdig, pagpalain ka nawa ng mahabang buhay; sapagkat matatag ang iyong bhakti kay Acyuta, ang nag-iisang Panginoon ng lahat ng mga daigdig.

Verse 49

अहो वयं ह्यद्य पवित्रकीर्ते त्वयैव नाथेन मुकुन्दनाथा: । य उत्तमश्लोकतमस्य विष्णो- र्ब्रह्मण्यदेवस्य कथां व्यनक्ति ॥ ४९ ॥

Mahal na Haring Pṛthu, ang iyong pangalan ay pinakadalisay; sapagkat ikaw ang aming nath, wari’y namumuhay kami sa ilalim mismo ng pagkilos ni Mukunda. Ikaw ang nagpapahayag ng mga katha ng kaluwalhatian ni Viṣṇu, ang Brahmaṇya-deva, na pinupuri ng pinakadakilang mga himno.

Verse 50

नात्यद्भुतमिदं नाथ तवाजीव्यानुशासनम् । प्रजानुरागो महतां प्रकृति: करुणात्मनाम् ॥ ५० ॥

Mahal na panginoon, ang pamamahala sa mga mamamayan ay iyong tungkuling-dharma; para sa isang mahabagin na dakilang tao tulad mo, hindi ito kataka-taka, sapagkat likas sa mga mahātmā ang malasakit sa kapakanan ng bayan.

Verse 51

अद्य नस्तमस: पारस्त्वयोपासादित: प्रभो । भ्राम्यतां नष्टद‍ृष्टीनां कर्मभिर्दैवसंज्ञितै: ॥ ५१ ॥

O Panginoon, ngayon ay binuksan mo ang aming mga mata at ipinakita ang paraan upang makatawid sa dagat ng kadiliman. Dahil sa nakaraang karma at sa kaayusan ng nakatataas na kapangyarihan, naipit kami sa lambat ng mga gawaing may bunga, nalimot ang layunin ng buhay, at gumala sa sansinukob.

Verse 52

नमो विवृद्धसत्त्वाय पुरुषाय महीयसे । यो ब्रह्म क्षत्रमाविश्य बिभर्तीदं स्वतेजसा ॥ ५२ ॥

O Panginoon, pagpupugay sa Mahāpurusha na nakatindig sa dalisay na sattva. Itinatatag Mo ang kulturang brahmana at nagtatanggol bilang kṣatriya; sa sariling ningning Mo inaalalayan Mo ang buong daigdig.