Adhyaya 2

Verse 1

विदुर उवाच भवे शीलवतां श्रेष्ठे दक्षो दुहितृवत्सल: । विद्वेषमकरोत्कस्मादनाद‍ृत्यात्मजां सतीम् ॥ १ ॥

Nagtanong si Vidura: Bakit si Dakṣa, na labis ang pagmamahal sa kanyang anak na babae, ay nagkimkim ng poot laban kay Bhagavān Śiva, ang pinakadakila sa mga mahinahon? Bakit niya pinabayaan si Satī?

Verse 2

कस्तं चराचरगुरुं निर्वैरं शान्तविग्रहम् । आत्मारामं कथं द्वेष्टि जगतो दैवतं महत् ॥ २ ॥

Si Bhagavān Śiva ay guro ng lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw, walang kaaway, payapang anyo, ātmārāma, at pinakadakila sa mga deva. Paano magagawa ni Dakṣa na maging kaaway ng gayong mapalad na persona?

Verse 3

एतदाख्याहि मे ब्रह्मन्जामातु: श्वशुरस्य च । विद्वेषस्तु यत: प्राणांस्तत्यजे दुस्त्यजान्सती ॥ ३ ॥

O Brahman Maitreya, ipaliwanag mo sana: anong matinding poot ang namagitan sa manugang at biyenan kaya’t iniwan ni Diyosa Satī ang buhay na napakahirap talikuran?

Verse 4

मैत्रेय उवाच पुरा विश्वसृजां सत्रे समेता: परमर्षय: । तथामरगणा: सर्वे सानुगा मुनयोऽग्नय: ॥ ४ ॥

Sinabi ni Maitreya: Noong unang panahon, sa dakilang handog (satra) ng mga pinuno ng paglikha ng sansinukob, nagtipon ang mga dakilang rishi, mga deva, mga muni kasama ang kanilang mga tagasunod, at ang mga diyos ng apoy.

Verse 5

तत्र प्रविष्टमृषयो दृष्ट्वार्कमिव रोचिषा । भ्राजमानं वितिमिरं कुर्वन्तं तन्महत्सद: ॥ ५ ॥

Nang pumasok si Dakṣa sa pagtitipon, nakita siya ng mga rishi na nagliliwanag na parang araw; ang ningning ng kanyang katawan ay nagpaaliwalas sa dakilang bulwagan at ang lahat ng naroon ay tila pumusyaw sa kanyang harapan.

Verse 6

उदतिष्ठन्सदस्यास्ते स्वधिष्ण्येभ्य: सहाग्नय: । ऋते विरिञ्चां शर्वं च तद्भासाक्षिप्तचेतस: ॥ ६ ॥

Dahil sa ningning ng kanyang katawan, ang lahat ng kalahok—kasama ang mga diyos ng apoy—maliban kina Viriñci (Brahmā) at Śarva (Śiva), ay tumayo mula sa kani-kanilang upuan bilang paggalang.

Verse 7

सदसस्पतिभिर्दक्षो भगवान्साधु सत्कृत: । अजं लोकगुरुं नत्वा निषसाद तदाज्ञया ॥ ७ ॥

Bilang pangulo ng kapulungan, si Bhagavān Brahmā ay nagbigay kay Dakṣa ng nararapat na paggalang. Yumukod si Dakṣa sa Aja, guro ng mga daigdig (Brahmā), at sa kanyang utos ay umupo nang wasto sa kanyang upuan.

Verse 8

प्राङ्‍‌निषण्णं मृडं दृष्ट्वा नामृष्यत्तदनाद‍ृत: । उवाच वामं चक्षुर्भ्यामभिवीक्ष्य दहन्निव ॥ ८ ॥

Bago pa umupo, labis na nasaktan si Dakṣa nang makita si Panginoong Śiva na nakaupo at hindi man lamang nagbigay-galang. Nag-alab ang kanyang galit, kumislap na parang apoy ang kanyang mga mata, at nagsalita siya nang mariin laban kay Śiva.

Verse 9

श्रूयतां ब्रह्मर्षयो मे सहदेवा: सहाग्नय: । साधूनां ब्रुवतो वृत्तं नाज्ञानान्न च मत्सरात् ॥ ९ ॥

Kayong mga brahmarṣi, mga deva, at mga diyos ng apoy na naririto, pakinggan ninyo ako nang mabuti. Ipinapahayag ko ang asal ng mga banal; hindi dahil sa kamangmangan o inggit.

Verse 10

अयं तु लोकपालानां यशोघ्नो निरपत्रप: । सद्‌भिराचरित: पन्था येन स्तब्धेन दूषित: ॥ १० ॥

Ang (Śiva) na ito ay sumisira sa dangal ng mga tagapamahala ng sansinukob at walang hiya. Dahil sa kanyang kayabangan, nadungisan ang landas ng mabuting asal na sinusunod ng mga banal.

Verse 11

एष मे शिष्यतां प्राप्तो यन्मे दुहितुरग्रहीत् । पाणिं विप्राग्निमुखत: सावित्र्या इव साधुवत् ॥ ११ ॥

Sa pagkuha niya sa kamay ng aking anak na babae sa harap ng banal na apoy at ng mga brāhmaṇa, para bang tinanggap niyang siya’y nasa ilalim ko. Pinakasalan niya ang aking anak na tulad ni Gāyatrī, ngunit nagkunwaring isang matuwid na tao.

Verse 12

गृहीत्वा मृगशावाक्ष्या: पाणिं मर्कटलोचन: । प्रत्युत्थानाभिवादार्हे वाचाप्यकृत नोचितम् ॥ १२ ॥

May mga matang tulad ng unggoy, ngunit kinuha niya ang kamay ng aking anak na may matang tulad ng batang usa. Gayunman, kahit ako’y dapat salubungin, hindi siya tumayo upang tanggapin ako, ni hindi man lamang bumati sa matatamis na salita.

Verse 13

लुप्तक्रियायाशुचये मानिने भिन्नसेतवे । अनिच्छन्नप्यदां बालां शूद्रायेवोशतीं गिरम् ॥ १३ ॥

Ayaw kong ibigay ang aking anak na babae sa taong ito na sumira sa lahat ng tuntunin ng kagandahang-asal. Dahil hindi niya sinusunod ang nararapat na mga alituntunin, siya’y marumi; ngunit napilitan akong ipagkaloob ang aking anak sa kanya, na parang itinuturo ang mga salita ng Veda sa isang śūdra.

Verse 14

प्रेतावासेषु घोरेषु प्रेतैर्भूतगणैर्वृत: । अटत्युन्मत्तवन्नग्नो व्युप्तकेशो हसन् रुदन् ॥ १४ ॥ चिताभस्मकृतस्‍नान: प्रेतस्रङ्‌न्रस्थिभूषण: । शिवापदेशो ह्यशिवो मत्तो मत्तजनप्रिय: । पति: प्रमथनाथानां तमोमात्रात्मकात्मनाम् ॥ १५ ॥

Naninirahan siya sa maruruming lugar gaya ng libingan at krematoryo, at ang kasama niya’y mga preta at mga bhūta. Hubad na parang baliw, gusot ang buhok, kung minsan tumatawa kung minsan umiiyak, siya’y pagala-gala; pinapahiran niya ang katawan ng abo mula sa pagsusunog, hindi palaging naliligo, at nag-aalay ng palamuti na kuwintas ng bungo at buto. Kaya ‘Śiva’ siya sa pangalan lamang; sa totoo’y di-mapalad at lubhang ulol, minamahal ng mga nilalang na nalulubog sa tamas, at pinuno ng mga pramatha.

Verse 15

प्रेतावासेषु घोरेषु प्रेतैर्भूतगणैर्वृत: । अटत्युन्मत्तवन्नग्नो व्युप्तकेशो हसन् रुदन् ॥ १४ ॥ चिताभस्मकृतस्‍नान: प्रेतस्रङ्‌न्रस्थिभूषण: । शिवापदेशो ह्यशिवो मत्तो मत्तजनप्रिय: । पति: प्रमथनाथानां तमोमात्रात्मकात्मनाम् ॥ १५ ॥

Nakatira siya sa mga kakila-kilabot na lugar gaya ng krematoryo, napapaligiran ng mga preta at bhūta. Hubad na parang baliw, gusot ang buhok, kung minsan tumatawa kung minsan umiiyak, siya’y pagala-gala; pinapahiran niya ng abo ng pagsusunog ang katawan, hindi palaging naliligo, at nagsusuot ng kuwintas na bungo at buto. Kaya ‘Śiva’ siya sa pangalan lamang; sa totoo’y di-mapalad at lubhang ulol, panginoon ng mga pramatha sa tamas at minamahal ng mga nalalasing sa kamangmangan.

Verse 16

तस्मा उन्मादनाथाय नष्टशौचाय दुर्हृदे । दत्ता बत मया साध्वी चोदिते परमेष्ठिना ॥ १६ ॥

Sa pinuno ng pagkabaliw na iyon, na walang kalinisan at may pusong masama—sa utos ni Paramesthī Brahmā—naibigay ko ang aking anak na babaeng marangal at dalisay; aba, kay saklap!

Verse 17

मैत्रेय उवाच विनिन्द्यैवं स गिरिशमप्रतीपमवस्थितम् । दक्षोऽथाप उपस्पृश्य क्रुद्ध: शप्तुं प्रचक्रमे ॥ १७ ॥

Sinabi ni Maitreya: Matapos laitin si Girīśa (Śiva) nang gayon, nakita ni Dakṣa na tila nakaupo Siya na laban sa kanya; kaya siya’y nag-ācaman, nilinis ang kamay at bibig, at sa galit ay nagsimulang magsumpa laban sa Kanya.

Verse 18

अयं तु देवयजन इन्द्रोपेन्द्रादिभिर्भव: । सह भागं न लभतां देवैर्देवगणाधम: ॥ १८ ॥

Ang handog na ito ay para kina Indra, Upendra, at iba pang mga deva; si Bhava (Śiva), na sinasabing pinakamababa sa mga deva, ay huwag tumanggap ng bahagi.

Verse 19

निषिध्यमान: स सदस्यमुख्यै- र्दक्षो गिरित्राय विसृज्य शापम् । तस्माद्विनिष्क्रम्य विवृद्धमन्यु- र्जगाम कौरव्य निजं निकेतनम् ॥ १९ ॥

Kahit pinigilan ng mga pinuno ng pagtitipon, isinumpa ni Dakṣa si Giritra (Śiva); saka, sa matinding galit, umalis siya at bumalik sa kanyang tahanan.

Verse 20

विज्ञाय शापं गिरिशानुगाग्रणी- र्नन्दीश्वरो रोषकषायदूषित: । दक्षाय शापं विससर्ज दारुणं ये चान्वमोदंस्तदवाच्यतां द्विजा: ॥ २० ॥

Nang maunawaan ni Nandīśvara, pinuno ng mga tagasunod ni Śiva, na isinumpa si Girīśa (Śiva), nag-alab ang galit at namula ang kanyang mga mata; naghanda siyang sumpain nang mabigat si Dakṣa at ang mga brāhmaṇa roon na nagtiis sa marahas na panlalait kay Śiva.

Verse 21

य एतन्मर्त्यमुद्दिश्य भगवत्यप्रतिद्रुहि । द्रुह्यत्यज्ञ: पृथग्दृष्टिस्तत्त्वतो विमुखो भवेत् ॥ २१ ॥

Ang sinumang tumanggap sa mortal na ito (Dakṣa) bilang pinakamahalaga at, dahil sa inggit, ay lumalapastangan kay Bhagavān Śiva, ay kulang sa talino; sa pagtinging may dalawa, nawawalan siya ng tunay na kaalamang espirituwal.

Verse 22

गृहेषु कूटधर्मेषु सक्तो ग्राम्यसुखेच्छया । कर्मतन्त्रं वितनुते वेदवादविपन्नधी: ॥ २२ ॥

Ang taong nakakapit sa huwad na kabanalan ng buhay maybahay, dahil sa pagnanais ng makamundong ligaya at sa pagkahumaling sa mababaw na paliwanag ng Veda, ay nawawalan ng talino; at pinalalaganap niya ang karma-kāṇḍa na parang ito na ang lahat.

Verse 23

बुद्ध्या पराभिध्यायिन्या विस्मृतात्मगति: पशु: । स्त्रीकाम: सोऽस्त्वतितरां दक्षो बस्तमुखोऽचिरात् ॥ २३ ॥

Tinanggap ni Dakṣa ang katawan bilang lahat-lahat. Dahil kinalimutan niya ang viṣṇu-pāda at nakatuon lamang sa sekswal na buhay, sa lalong madaling panahon ay magkakaroon siya ng mukha ng kambing.

Verse 24

विद्याबुद्धिरविद्यायां कर्ममय्यामसौ जड: । संसरन्त्विह ये चामुमनु शर्वावमानिनम् ॥ २४ ॥

Ang mga naging kasing-purol ng materya sa pamamagitan ng materyalistikong edukasyon ay nasasangkot sa mga gawaing may kapalit. Ang mga taong ito ay sadyang ininsulto si Lord Śiva. Nawa'y magpatuloy sila sa siklo ng paulit-ulit na kapanganakan at kamatayan.

Verse 25

गिर: श्रुताया: पुष्पिण्या मधुगन्धेन भूरिणा । मथ्ना चोन्मथितात्मान: सम्मुह्यन्तु हरद्विष: ॥ २५ ॥

Nawa'y ang mga naiinggit kay Lord Śiva, na naaakit sa mabulaklak na pananalita ng mga pangako ng Veda, at sa gayon ay naging mapurol, ay manatiling laging nakatali sa mga gawaing may kapalit.

Verse 26

सर्वभक्षा द्विजा वृत्त्यै धृतविद्यातपोव्रता: । वित्तदेहेन्द्रियारामा याचका विचरन्त्विह ॥ २६ ॥

Ang mga brāhmaṇang ito ay mag-aaral, magpapakasakit, at gagawa ng mga panata para lamang sa layunin ng pagpapanatili ng katawan. Mawawalan sila ng diskriminasyon sa kung ano ang kakainin at kung ano ang hindi. Maghahanap sila ng pera, mamamalimos sa bawat pinto, para lamang sa kasiyahan ng katawan.

Verse 27

तस्यैवं वदत: शापं श्रुत्वा द्विजकुलाय वै । भृगु: प्रत्यसृजच्छापं ब्रह्मदण्डं दुरत्ययम् ॥ २७ ॥

Nang ang lahat ng namamanang brāhmaṇa ay isinumpa nang ganito ni Nandīśvara, ang pantas na si Bhṛgu, bilang reaksyon, ay kinondena ang mga tagasunod ni Lord Śiva sa pamamagitan ng napakalakas na sumpang ito ng mga brahmin.

Verse 28

भवव्रतधरा ये च ये च तान्समनुव्रता: । पाषण्डिनस्ते भवन्तु सच्छास्त्रपरिपन्थिन: ॥ २८ ॥

Ang sinumang nanunumpa upang palugdan si Śiva, at ang sumusunod sa gayong alituntunin, ay tiyak na magiging mapanlinlang sa pananampalataya at lilihis sa banal na utos ng mga śāstra.

Verse 29

नष्टशौचा मूढधियो जटाभस्मास्थिधारिण: । विशन्तु शिवदीक्षायां यत्र दैवं सुरासवम् ॥ २९ ॥

Yaong nawalan ng kalinisan, nalilito ang isip, at nagdadala ng buhaghag na buhok, abo at mga buto—pumasok sila sa dīkṣā ni Śiva, kung saan ang ‘pagka-diyos’ ay inuugnay sa alak at mga katulad nito.

Verse 30

ब्रह्म च ब्राह्मणांश्चैव यद्यूयं परिनिन्दथ । सेतुं विधारणं पुंसामत: पाषण्डमाश्रिता: ॥ ३० ॥

Nagpatuloy si Bhṛgu Muni: Sapagkat nilalait ninyo ang mga Veda at ang mga brāhmaṇa na tapat sa Veda—na siyang tulay ng dharma para sa tao—kaya malinaw na kumupkop na kayo sa aral ng kawalang-Diyos.

Verse 31

एष एव हि लोकानां शिव: पन्था: सनातन: । यं पूर्वे चानुसन्तस्थुर्यत्प्रमाणं जनार्दन: ॥ ३१ ॥

Ito ang walang hanggang landas na mapagpala para sa sangkatauhan, na mahigpit na sinunod ng mga nauna. Ang matibay na patunay nito ay si Janārdana mismo, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos, ang mabuting kaibigan ng lahat ng nilalang.

Verse 32

तद्ब्रह्म परमं शुद्धं सतां वर्त्म सनातनम् । विगर्ह्य यात पाषण्डं दैवं वो यत्र भूतराट् ॥ ३२ ॥

Ang Brahman na iyon ay lubos na dalisay at siyang walang hanggang landas ng mga banal. Sa paglapastangan ninyo sa mga simulain ng Veda, O mga tagasunod ni Bhūtarāṭ Śiva, tiyak na babagsak kayo sa antas ng kawalang-pananalig.

Verse 33

मैत्रेय उवाच तस्यैवं वदत: शापं भृगो: स भगवान् भव: । निश्चक्राम तत: किञ्चिद्विमना इव सानुग: ॥ ३३ ॥

Sinabi ni Maitreya: habang nagaganap ang sumpa at pagsukli ng sumpa ni Bhṛgu, labis na nalungkot si Bhagavān Śiva. Walang sinabi, iniwan niya ang pook ng yajña kasama ang kanyang mga alagad at tagasunod.

Verse 34

तेऽपि विश्वसृज: सत्रं सहस्रपरिवत्सरान् । संविधाय महेष्वास यत्रेज्य ऋषभो हरि: ॥ ३४ ॥

Nagpatuloy si Maitreya: O Vidura na dakilang mamamana, ang lahat ng Prajāpati, mga tagapaglikha ng lahi sa sansinukob, ay nagsagawa ng satra-yajña sa loob ng libu-libong taon, sapagkat ang yajña ang pinakamainam na pagsamba kay Bhagavān Hari, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos.

Verse 35

आप्लुत्यावभृथं यत्र गङ्गा यमुनयान्विता । विरजेनात्मना सर्वे स्वं स्वं धाम ययुस्तत: ॥ ३५ ॥

Mahal na Vidura, dakilang mamamana, matapos matapos ang yajña, ang lahat ng mga deva ay naligo ng avabhṛtha sa tagpuan ng Ganga at Yamunā. Nang luminis ang kanilang puso, sila’y umuwi sa kani-kanilang dhāma.