Adhyaya 12

Verse 1

मैत्रेय उवाच ध्रुवं निवृत्तं प्रतिबुद्ध्य वैशसा- दपेतमन्युं भगवान्धनेश्वर: । तत्रागतश्चारणयक्षकिन्नरै: संस्तूयमानो न्यवदत्कृताञ्जलिम् ॥ १ ॥

Sinabi ni Maitreya: Mahal na Vidura, humupa ang galit ni Dhruva Mahārāja at tuluyan niyang itinigil ang pagpatay sa mga Yakṣa. Nang mabalitaan ito, dumating si Kuvera, ang pinagpalang panginoon ng kayamanan. Habang sinasamba ng mga Yakṣa, Kinnara, at Cāraṇa, nagsalita siya kay Dhruva na nakatayo nang magkadikit ang mga palad.

Verse 2

धनद उवाच भो भो: क्षत्रियदायाद परितुष्टोऽस्मि तेऽनघ । यत्त्वं पितामहादेशाद्वैरं दुस्त्यजमत्यज: ॥ २ ॥

Sinabi ni Kuvera, panginoon ng kayamanan: O walang-dungis na anak ng isang kṣatriya, labis akong nalulugod sa iyo. Sapagkat ayon sa utos ng iyong lolo, tinalikuran mo ang poot at pag-aaway na napakahirap iwan; kaya ako’y tunay na nasisiyahan.

Verse 3

न भवानवधीद्यक्षान्न यक्षा भ्रातरं तव । काल एव हि भूतानां प्रभुरप्ययभावयो: ॥ ३ ॥

Sa katotohanan, hindi ikaw ang pumatay sa mga Yakṣa, ni ang mga Yakṣa ang pumatay sa iyong kapatid; sapagkat ang sukdulang sanhi ng paglitaw at pagkalipol ng lahat ng nilalang ay ang anyo ng Panahon (Kāla) ng Kataas-taasang Panginoon.

Verse 4

अहं त्वमित्यपार्था धीरज्ञानात्पुरुषस्य हि । स्वाप्नीवाभात्यतद्ध्यानाद्यया बन्धविपर्ययौ ॥ ४ ॥

Ang maling pagkakakilanlan ng “ako” at “ikaw” batay sa pagtingin sa sarili bilang katawan ay bunga ng kamangmangan. Ito’y tila panaginip na huwad; at dahil dito nagkakaroon ng pagkakagapos at nagpapatuloy ang paulit-ulit na kapanganakan at kamatayan.

Verse 5

तद्गच्छ ध्रुव भद्रं ते भगवन्तमधोक्षजम् । सर्वभूतात्मभावेन सर्वभूतात्मविग्रहम् ॥ ५ ॥

O Dhruva, lumapit ka; nawa’y pagpalain ka. Ang Bhagavān Adhokṣaja, na lampas sa abot ng mga pandama, ang Paramātmā sa lahat ng nilalang at ang sukdulang kanlungan; kaya sumuko sa Kanyang banal na anyo at simulan ang bhakti-sevā.

Verse 6

भजस्व भजनीयाङ्‌घ्रि मभवाय भवच्छिदम् । युक्तं विरहितं शक्त्या गुणमय्यात्ममायया ॥ ६ ॥

Kaya lubos kang magpakasangkot sa pagbhakti sa Panginoon na karapat-dapat sambahin; Siya lamang ang pumuputol sa gapos ng saṁsāra. Bagama’t kaugnay Niya ang śakti na māyā na binubuo ng mga guṇa, nananatili Siyang di-nadadapuan ng mga gawa nito; lahat sa mundo’y nagaganap sa Kanyang di-maarok na kapangyarihan.

Verse 7

वृणीहि कामं नृप यन्मनोगतं मत्तस्त्वमौत्तानपदेऽविशङ्कित: । वरं वरार्होऽम्बुजनाभपादयो- रनन्तरं त्वां वयमङ्ग शुश्रुम ॥ ७ ॥

Mahal na Haring Dhruva, anak ni Uttānapāda, humingi ka sa akin nang walang pag-aalinlangan ng anumang nasa puso mo. Narinig namin na lagi kang naglilingkod nang may pag-ibig at bhakti sa mga paa ni Bhagavān Padmanābha; kaya karapat-dapat kang tumanggap ng biyaya.

Verse 8

मैत्रेय उवाच स राजराजेन वराय चोदितो ध्रुवो महाभागवतो महामति: । हरौ स वव्रेऽचलितां स्मृतिं यया तरत्ययत्नेन दुरत्ययं तम: ॥ ८ ॥

Sinabi ni Maitreya: O Vidura, nang anyayahan ni Kuvera, hari ng mga Yakṣa, na tumanggap ng biyaya, si Dhruva Mahārāja—ang dakilang dalisay na deboto at marunong na hari—ay humiling ng di-matitinag na pag-alaala at pananampalataya kay Hari; sa gayon, madaling natawid ang dilim ng kamangmangan na mahirap tawirin.

Verse 9

तस्य प्रीतेन मनसा तां दत्त्वैडविडस्तत: । पश्यतोऽन्तर्दधे सोऽपि स्वपुरं प्रत्यपद्यत ॥ ९ ॥

Si Kuvera, anak ni Iḍaviḍā, ay lubhang nasiyahan; masaya niyang ibinigay kay Dhruva ang hinihinging biyaya. Pagkaraan, sa harap mismo ni Dhruva, siya’y naglaho, at si Dhruva Mahārāja naman ay nagbalik sa kanyang kabisera.

Verse 10

अथायजत यज्ञेशं क्रतुभिर्भूरिदक्षिणै: । द्रव्यक्रियादेवतानां कर्म कर्मफलप्रदम् ॥ १० ॥

Habang nasa tahanan pa, nagsagawa si Dhruva Mahārāja ng maraming dakilang yajña na may saganang dakṣiṇā upang bigyang-lugod si Yajñeśa, ang Tagatanggap ng lahat ng handog—si Śrī Viṣṇu. Ang mga yajña ayon sa śāstra ay lalo na para sa kagalakan ni Viṣṇu; Siya ang layon at Tagapagkaloob ng bunga.

Verse 11

सर्वात्मन्यच्युतेऽसर्वे तीव्रौघां भक्तिमुद्वहन् । ददर्शात्मनि भूतेषु तमेवावस्थितं विभुम् ॥ ११ ॥

Taglay ni Dhruva Mahārāja ang matindi at walang patid na bhakti kay Acyuta, ang Kaluluwa ng lahat at sandigan ng sansinukob. Sa paglilingkod na may debosyon, nakita niya na ang Makapangyarihan ay nananahan sa lahat ng nilalang, at ang lahat ay nakalagay sa Kanya.

Verse 12

तमेवं शीलसम्पन्नं ब्रह्मण्यं दीनवत्सलम् । गोप्तारं धर्मसेतूनां मेनिरे पितरं प्रजा: ॥ १२ ॥

Si Dhruva Mahārāja ay puspos ng banal na katangian; iginagalang niya ang mga bhakta ng Panginoon, mahabagin sa dukha at inosente, at tagapangalaga ng mga simulain ng dharma. Kaya itinuring siya ng mamamayan na kanilang tuwirang ama.

Verse 13

षट्‌त्रिंशद्वर्षसाहस्रं शशास क्षितिमण्डलम् । भोगै: पुण्यक्षयं कुर्वन्नभोगैरशुभक्षयम् ॥ १३ ॥

Naghari si Dhruva Mahārāja sa buong daigdig sa loob ng tatlumpu’t anim na libong taon. Sa pamamagitan ng pag-enjoy, pinawi niya ang bunga ng mabubuting gawa; at sa pamamagitan ng pagtitipon ng disiplina at di-pagpapalayaw, pinawi niya ang masasamang bunga.

Verse 14

एवं बहुसवं कालं महात्माविचलेन्द्रिय: । त्रिवर्गौपयिकं नीत्वा पुत्रायादान्नृपासनम् ॥ १४ ॥

Sa ganitong paraan, ang dakilang kaluluwang si Dhruva Mahārāja, na matatag ang pagpipigil sa mga pandama, ay nagdaan ng maraming taon na angkop sa tatlong layuning makamundo—dharma, artha, at kāma. Pagkaraan, ipinasa niya ang trono sa kanyang anak.

Verse 15

मन्यमान इदं विश्वं मायारचितमात्मनि । अविद्यारचितस्वप्नगन्धर्वनगरोपमम् ॥ १५ ॥

Napagtanto ni Dhruva Mahārāja na ang sanlibutan ay nilikha ng panlabas na māyā ng Kataas-taasang Panginoon, kaya nililinlang ang mga nilalang na parang panaginip at lungsod na guniguni.

Verse 16

आत्मस्त्र्यपत्यसुहृदो बलमृद्धकोश- मन्त:पुरं परिविहारभुवश्च रम्या: । भूमण्डलं जलधिमेखलमाकलय्य कालोपसृष्टमिति स प्रययौ विशालाम् ॥ १६ ॥

Sa wakas, itinuring ni Dhruva Mahārāja ang kanyang katawan, mga asawa, mga anak, mga kaibigan, hukbo, mayamang kabang-yaman, mga palasyo at mga pook-libangan bilang likha ng māyā. Nang makita niyang ang kahariang sumasaklaw sa buong daigdig na napapaligiran ng karagatan ay nasa ilalim ng kapangyarihan ng panahon, iniwan niya ito at nagpunta sa gubat ng Badarikāśrama sa Himalaya.

Verse 17

तस्यां विशुद्धकरण: शिववार्विगाह्य बद्ध्वासनं जितमरुन्मनसाहृताक्ष: । स्थूले दधार भगवत्प्रतिरूप एतद् ध्यायंस्तदव्यवहितो व्यसृजत्समाधौ ॥ १७ ॥

Sa Badarikāśrama, naging ganap na dalisay ang mga pandama ni Dhruva Mahārāja dahil palagi siyang naliligo sa malinaw at banal na tubig. Itinindig niya ang āsana, kinontrol ang prāṇa sa pamamagitan ng yoga, at inurong ang mga pandama. Pagkaraan, itinuon niya ang isip sa arcā-vigraha ng Panginoon—ang tumpak na anyo ng Kanyang presensya—at sa pagninilay na iyon ay pumasok siya sa ganap na samādhi.

Verse 18

भक्तिं हरौ भगवति प्रवहन्नजस्र- मानन्दबाष्पकलया मुहुरर्द्यमान: । विक्लिद्यमानहृदय: पुलकाचिताङ्गो नात्मानमस्मरदसाविति मुक्तलिङ्ग: ॥ १८ ॥

Dahil sa walang patid na daloy ng bhakti kay Hari, umagos nang tuluy-tuloy ang mga luha ng espirituwal na ligaya mula sa mga mata ni Dhruva Mahārāja. Natunaw ang kanyang puso at nangilabot ang buong katawan. Sa samādhi ng debosyonal na paglilingkod, nalimutan niya ang pag-iral ng katawan at agad siyang napalaya sa gapos ng materya.

Verse 19

स ददर्श विमानाग्र्यं नभसोऽवतरद् ध्रुव: । विभ्राजयद्दश दिशो राकापतिमिवोदितम् ॥ १९ ॥

Nang mahayag ang mga tanda ng paglaya, nakita ni Dhruva ang isang napakagandang vimāna na bumababa mula sa langit, na wari’y kabilugan ng buwan na nagliliwanag sa sampung dako.

Verse 20

तत्रानु देवप्रवरौ चतुर्भुजौ श्यामौ किशोरावरुणाम्बुजेक्षणौ । स्थिताववष्टभ्य गदां सुवाससौ किरीटहाराङ्गदचारुकुण्डलौ ॥ २० ॥

Doon, nakita ni Dhruva Mahārāja sa sasakyang panglangit ang dalawang napakagandang kasamahan ni Panginoong Viṣṇu. Apat ang kanilang mga kamay, maitim ang ningning ng katawan, kabataan ang anyo, at ang mga mata’y tulad ng mapulang lotus. May hawak silang pamalo at nakasuot ng maringal na kasuotan, may korona, kuwintas, pulseras, at hikaw.

Verse 21

विज्ञाय तावुत्तमगायकिङ्करा- वभ्युत्थित: साध्वसविस्मृतक्रम: । ननाम नामानि गृणन्मधुद्विष: पार्षत्प्रधानाविति संहताञ्जलि: ॥ २१ ॥

Nang makilala ni Dhruva Mahārāja na ang dalawang pambihirang nilalang na iyon ay tuwirang mga lingkod ng Kataas-taasang Panginoon, agad siyang tumindig. Ngunit dahil sa pagkalito at pagmamadali, nakalimutan niya ang wastong paraan ng pagtanggap. Kaya’t nag-alay na lamang siya ng pagyukod na may magkadikit na palad, habang inuusal at pinupuri ang mga banal na pangalan ng Panginoon, ang pumatay kay Madhu.

Verse 22

तं कृष्णपादाभिनिविष्टचेतसं बद्धाञ्जलिं प्रश्रयनम्रकन्धरम् । सुनन्दनन्दावुपसृत्य सस्मितं प्रत्यूचतु: पुष्करनाभसम्मतौ ॥ २२ ॥

Laging nakalubog ang isip ni Dhruva Mahārāja sa mga paang-lotus ni Śrī Kṛṣṇa; puspos ang kanyang puso kay Kṛṣṇa. Nakatayo siya na magkadikit ang palad at nakayuko sa kababaang-loob. Pagkaraan, lumapit na nakangiting masaya ang dalawang pinagkakatiwalaang lingkod ng Panginoon, sina Nanda at Sunanda, na minamahal ni Puṣkaranābha, at nagsalita nang ganito.

Verse 23

सुनन्दनन्दावूचतु: भो भो राजन्सुभद्रं ते वाचं नोऽवहित: श‍ृणु । य: पञ्चवर्षस्तपसा भवान्देवमतीतृपत् ॥ २३ ॥

Sinabi nina Nanda at Sunanda: “O Hari, nawa’y mapasa iyo ang pagpapala. Makinig kang mabuti sa aming sasabihin. Noong limang taong gulang ka pa lamang, nagsagawa ka ng mahigpit na pag-aayuno at pagninilay, at sa gayon ay labis mong kinalugdan ang Kataas-taasang Panginoon.”

Verse 24

तस्याखिलजगद्धातुरावां देवस्य शार्ङ्गिण: । पार्षदाविह सम्प्राप्तौ नेतुं त्वां भगवत्पदम् ॥ २४ ॥

Kami ay mga kinatawan ng Kataas-taasang Panginoon, ang lumikha ng buong sansinukob, na may hawak na busog na tinatawag na Śārṅga. Kami’y partikular na inatasan upang dalhin ka sa Bhagavat-pada, ang espirituwal na daigdig.

Verse 25

सुदुर्जयं विष्णुपदं जितं त्वया यत्सूरयोऽप्राप्य विचक्षते परम् । आतिष्ठ तच्चन्द्रदिवाकरादयो ग्रहर्क्षतारा: परियन्ति दक्षिणम् ॥ २५ ॥

Napakahirap marating ang Viṣṇupada, ngunit sa iyong mahigpit na pag-aayuno at pagninilay ay napagtagumpayan mo ito. Ang kataas-taasang tahanang iyon ay di man lamang maabot ng mga rishi at mga diyos; upang masilayan lamang, umiikot dito ang araw, buwan, mga planeta, bituin at mga konstelasyon. Halika ngayon; ikaw ay malugod na inaanyayahang pumaroon.

Verse 26

अनास्थितं ते पितृभिरन्यैरप्यङ्ग कर्हिचित् । आतिष्ठ जगतां वन्द्यं तद्विष्णो: परमं पदम् ॥ २६ ॥

Mahal na Haring Dhruva, ni ang iyong mga ninuno ni sinuman noon ay hindi pa nakarating sa gayong makalangit na daigdig. Ang Viṣṇuloka, kung saan nananahan mismo si Panginoong Viṣṇu, ang pinakamataas sa lahat at sinasamba ng mga nilalang sa iba pang mga mundo. Halika; manirahan ka roon magpakailanman.

Verse 27

एतद्विमानप्रवरमुत्तमश्लोकमौलिना । उपस्थापितमायुष्मन्नधिरोढुं त्वमर्हसि ॥ २७ ॥

O ikaw na tila walang kamatayan, ang natatanging sasakyang panghimpapawid na ito ay ipinadala ng Uttamaśloka, ang Kataas-taasang Panginoon na sinasamba sa piling mga panalangin at siyang pinuno ng lahat ng nilalang. Karapat-dapat kang sumakay rito.

Verse 28

मैत्रेय उवाच निशम्य वैकुण्ठनियोज्यमुख्ययो- र्मधुच्युतं वाचमुरुक्रमप्रिय: । कृताभिषेक: कृतनित्यमङ्गलो मुनीन् प्रणम्याशिषमभ्यवादयत् ॥ २८ ॥

Sinabi ni Maitreya: Si Dhruva Maharaja, na mahal ng Kataas-taasang Panginoon, nang marinig ang matatamis na pananalita ng mga pangunahing kasama sa Vaikuṇṭha, ay agad na naligo nang banal, nagsuot ng angkop na palamuti, at tinupad ang kanyang araw-araw na tungkuling espirituwal. Pagkaraan, yumukod siya sa mga muning naroon at tinanggap ang kanilang mga pagpapala.

Verse 29

परीत्याभ्यर्च्य धिष्ण्याग्र्यं पार्षदावभिवन्द्य च । इयेष तदधिष्ठातुं बिभ्रद्रूपं हिरण्मयम् ॥ २९ ॥

Bago sumakay, sinamba ni Dhruva Maharaja ang sasakyang iyon, umikot nang may paggalang sa paligid nito, at nag-alay ng pagpupugay sa mga kasama ni Viṣṇu. Samantala, ang kanyang anyo ay nagningning na parang tunaw na ginto. Kaya siya’y ganap na handa upang sumakay sa makalangit na sasakyan.

Verse 30

तदोत्तानपद: पुत्रो ददर्शान्तकमागतम् । मृत्योर्मूर्ध्नि पदं दत्त्वा आरुरोहाद्भुतं गृहम् ॥ ३० ॥

Noong sandaling iyon, nakita ni Dhruva, anak ni Uttānapāda, ang Kamatayan na nagkatawang-tao na lumalapit. Hindi siya natakot; inilagay niya ang paa sa ulo ng Kamatayan at sumakay sa banal na sasakyang panghimpapawid na kasinglaki ng bahay.

Verse 31

तदा दुन्दुभयो नेदुर्मृदङ्गपणवादय: । गन्धर्वमुख्या: प्रजगु: पेतु: कुसुमवृष्टय: ॥ ३१ ॥

Noon, umalingawngaw mula sa langit ang mga tambol at kettledrum—dundubhi, mṛdaṅga, at paṇava. Umawit ang mga pangunahing Gandharva, at binuhusan ng mga diyos si Dhruva Mahārāja ng mga bulaklak na parang malakas na ulan.

Verse 32

स च स्वर्लोकमारोक्ष्यन् सुनीतिं जननीं ध्रुव: । अन्वस्मरदगं हित्वा दीनां यास्ये त्रिविष्टपम् ॥ ३२ ॥

Naupo na si Dhruva sa transendental na vimāna at halos paalis na, nang maalala niya ang kanyang dukhang ina na si Sunīti. Naisip niya, “Paano ako makapupunta mag-isa sa Vaikuṇṭha at iiwan ang aking ina?”

Verse 33

इति व्यवसितं तस्य व्यवसाय सुरोत्तमौ । दर्शयामासतुर्देवीं पुरो यानेन गच्छतीम् ॥ ३३ ॥

Naunawaan nina Nanda at Sunanda, ang dakilang mga kasama ng Vaikuṇṭhaloka, ang nasa isip ni Dhruva Mahārāja; kaya ipinakita nila na ang kanyang ina na si Sunīti ay nauuna sa ibang vimāna.

Verse 34

तत्र तत्र प्रशंसद्‌भि: पथि वैमानिकै: सुरै: । अवकीर्यमाणो दद‍ृशे कुसुमै: क्रमशो ग्रहान् ॥ ३४ ॥

Habang dumaraan si Dhruva Mahārāja sa kalawakan, unti-unti niyang nakita ang mga planeta. Sa daan, ang mga diyos na nasa kanilang mga vimāna ay pumupuri sa kanya at nagbubuhos ng mga bulaklak na parang ulan.

Verse 35

त्रिलोकीं देवयानेन सोऽतिव्रज्य मुनीनपि । परस्ताद्यद् ध्रुवगतिर्विष्णो: पदमथाभ्यगात् ॥ ३५ ॥

Si Dhruva Mahārāja, sakay ng sasakyang makalangit, ay nilampasan ang tatlong daigdig at maging ang mga dako ng saptarṣi; lampas pa roon, narating niya ang paa ni Viṣṇu—ang walang hanggang kalagayan sa Kanyang dhāma.

Verse 36

यद्भ्राजमानं स्वरुचैव सर्वतो लोकास्त्रयो ह्यनु विभ्राजन्त एते । यन्नाव्रजञ्जन्तुषु येऽननुग्रहा व्रजन्ति भद्राणि चरन्ति येऽनिशम् ॥ ३६ ॥

Ang mga planetang Vaikuṇṭha ay sariling nagliliwanag; sa liwanag na iyon lamang nagkakasilaw ang tatlong daigdig. Ngunit hindi ito mararating ng mga walang habag sa mga nilalang; tanging yaong laging gumagawa ng kabutihan para sa lahat ang makaaabot.

Verse 37

शान्ता: समद‍ृश: शुद्धा: सर्वभूतानुरञ्जना: । यान्त्यञ्जसाच्युतपदमच्युतप्रियबान्धवा: ॥ ३७ ॥

Ang mga taong mapayapa, pantay ang pagtingin, malinis at dalisay, at marunong magpasaya sa lahat ng nilalang, at nakikipagkaibigan lamang sa mga deboto ni Acyuta—sila lamang ang madaling makaaabot sa kalagayan ni Acyuta, ang pagbabalik sa Diyos.

Verse 38

इत्युत्तानपद: पुत्रो ध्रुव: कृष्णपरायण: । अभूत्‍त्रयाणां लोकानां चूडामणिरिवामल: ॥ ३८ ॥

Sa ganitong paraan, si Dhruva Mahārāja, marangal na anak ni Uttānapāda at ganap na nakatuon kay Kṛṣṇa, ay naging tulad ng dalisay na hiyas na korona sa tuktok ng tatlong daigdig.

Verse 39

गम्भीरवेगोऽनिमिषं ज्योतिषां चक्रमाहितम् । यस्मिन् भ्रमति कौरव्य मेढ्यामिव गवां गण: ॥ ३९ ॥

Nagpatuloy si Maitreya: Mahal na Vidura, inapo ng Kuru, gaya ng kawan ng mga toro na umiikot sa kanang panig ng isang gitnang poste, ang lahat ng maningning na bagay sa kalangitan ng sansinukob ay walang tigil na umiikot sa dhāma ni Dhruva Mahārāja nang may matinding lakas at bilis.

Verse 40

महिमानं विलोक्यास्य नारदो भगवानृषि: । आतोद्यं वितुदञ्श्लोकान् सत्रेऽगायत्प्रचेतसाम् ॥ ४० ॥

Matapos masdan ang kaluwalhatian ni Dhruva Mahārāja, ang dakilang pantas na si Nārada, habang tinutugtog ang vīṇā, ay nagtungo sa pook ng paghahandog ng mga Pracetā at masayang umawit ng sumusunod na tatlong taludtod.

Verse 41

नारद उवाच नूनं सुनीते: पतिदेवताया- स्तप:प्रभावस्य सुतस्य तां गतिम् । दृष्ट्वाभ्युपायानपि वेदवादिनो नैवाधिगन्तुं प्रभवन्ति किं नृपा: ॥ ४१ ॥

Sinabi ni Nārada: Si Dhruva, anak ni Sunīti na tapat sa kanyang asawa, sa bisa ng kanyang pag-unlad na espirituwal at makapangyarihang pag-aayuno, ay nakamit ang napakataas na kalagayan na kahit ang mga tagapagsalita ng Veda, bagaman alam ang mga paraan, ay hindi maabot—lalo na ang karaniwang tao.

Verse 42

य: पञ्चवर्षो गुरुदारवाक्शरै- र्भिन्नेन यातो हृदयेन दूयता । वनं मदादेशकरोऽजितं प्रभुं जिगाय तद्भक्तगुणै: पराजितम् ॥ ४२ ॥

Masdan ninyo: si Dhruva Mahārāja, limang taong gulang pa lamang, nawasak ang puso sa matitinding salita ng kanyang madrasta at nagpunta sa gubat sa dalamhati. Sa aking tagubilin siya’y nagtiis ng pag-aayuno, at bagaman ang Panginoon ay di-matatalo, napagtagumpayan niya Siya sa mga natatanging katangian ng mga deboto.

Verse 43

य: क्षत्रबन्धुर्भुवि तस्याधिरूढ- मन्वारुरुक्षेदपि वर्षपूगै: । प्रसाद्य वैकुण्ठमवाप तत्पदम् ॥ ४३ ॥ षट्पञ्चवर्षो यदहोभिरल्पै:

Kahit ang isang “kṣatrabandhu” lamang sa daigdig, kahit magtiis ng pag-aayuno sa napakaraming taon, ay hindi makaaakyat sa gayong mataas na kalagayan. Ngunit si Dhruva, matapos pasayahin ang Panginoon ng Vaikuṇṭha, sa edad na lima o anim na taon, sa ilang buwang pagtitiis lamang, ay nakamit ang kalagayang iyon—kay himala!

Verse 44

मैत्रेय उवाच एतत्तेऽभिहितं सर्वं यत्पृष्टोऽहमिह त्वया । ध्रुवस्योद्दामयशसश्‍चरितं सम्मतं सताम् ॥ ४४ ॥

Sinabi ni Maitreya: Mahal na Vidura, ang lahat ng iyong itinanong tungkol sa dakilang katanyagan at banal na buhay ni Dhruva Mahārāja ay ipinaliwanag ko na sa iyo nang lubos dito. Ang mga banal na tao at deboto ay labis na nasisiyahang makinig sa mga salaysay tungkol kay Dhruva Mahārāja.

Verse 45

धन्यं यशस्यमायुष्यं पुण्यं स्वस्त्ययनं महत् । स्वर्ग्यं ध्रौव्यं सौमनस्यं प्रशस्यमघमर्षणम् ॥ ४५ ॥

Ang pakikinig sa salaysay ni Dhruva Mahārāja ay mapalad: nagbibigay ng yaman, dangal, at paghabà ng buhay; ito’y dakilang kabutihan at mapagpala. Sa pagdinig pa lamang, maaaring makamtan ang langit o ang Dhruvaloka; nalulugod ang mga deva, at napapawi ang bunga ng kasalanan.

Verse 46

श्रुत्वैतच्छ्रद्धयाभीक्ष्णमच्युतप्रियचेष्टितम् । भवेद्भक्तिर्भगवति यया स्यात्‍क्‍लेशसङ्‌क्षय: ॥ ४६ ॥

Ang sinumang may pananampalataya na paulit-ulit na nakikinig sa salaysay ni Dhruva Mahārāja—na minamahal ni Acyuta—at nagsisikap unawain ang kanyang dalisay na pagkatao, ay magkakamit ng dalisay na bhakti sa Bhagavān. Sa bhaktíng iyon, nababawasan ang mga pagdurusa ng buhay-materyal.

Verse 47

महत्त्वमिच्छतां तीर्थं श्रोतु: शीलादयो गुणा: । यत्र तेजस्तदिच्छूनां मानो यत्र मनस्विनाम् ॥ ४७ ॥

Ang nakikinig sa salaysay ni Dhruva Mahārāja ay nagkakamit ng mararangal na katangian tulad niya—kabutihang-asal at iba pa. Para sa nagnanais ng kadakilaan, lakas, o impluwensiya, ito ang landas na parang tīrtha; at para sa mga mapagnilay na naghahangad ng paggalang, ito ang wastong paraan.

Verse 48

प्रयत: कीर्तयेत्प्रात: समवाये द्विजन्मनाम् । सायं च पुण्यश्लोकस्य ध्रुवस्य चरितं महत् ॥ ४८ ॥

Iminungkahi ng dakilang pantas na si Maitreya: sa pagtitipon ng mga brāhmaṇa o iba pang dvija, nang may lubos na pag-iingat at pagtuon, dapat awitin ang dakilang buhay at gawain ni Dhruva Mahārāja—ang pinupuri dahil sa kabanalan—tuwing umaga at tuwing gabi.

Verse 49

पौर्णमास्यां सिनीवाल्यां द्वादश्यां श्रवणेऽथवा । दिनक्षये व्यतीपाते सङ्‌क्रमेऽर्कदिनेऽपि वा ॥ ४९ ॥ श्रावयेच्छ्रद्दधानानां तीर्थपादपदाश्रय: । नेच्छंस्तत्रात्मनात्मानं सन्तुष्ट इति सिध्यति ॥ ५० ॥

Sa araw ng kabilugan, araw ng bagong buwan (amāvasyā), sa dvādaśī matapos ang ekādaśī, kapag lumitaw ang bituing Śravaṇa, sa pagtatapos ng tithi, sa pagkakataong Vyatīpāta, sa saṅkrānti, sa katapusan ng buwan, o sa Linggo—ang bhaktang sumisilong sa lotus na paa ng Panginoon ay dapat magbigkas ng salaysay ni Dhruva Mahārāja sa harap ng mga tagapakinig na may pananampalataya, nang walang bayad. Kapag ginawa ito nang walang layuning propesyonal, kapwa tagapagbigkas at tagapakinig ay nasisiyahan at nagkakamit ng kaganapan.

Verse 50

पौर्णमास्यां सिनीवाल्यां द्वादश्यां श्रवणेऽथवा । दिनक्षये व्यतीपाते सङ्‌क्रमेऽर्कदिनेऽपि वा ॥ ४९ ॥ श्रावयेच्छ्रद्दधानानां तीर्थपादपदाश्रय: । नेच्छंस्तत्रात्मनात्मानं सन्तुष्ट इति सिध्यति ॥ ५० ॥

Ang mga ganap na sumisilong sa lotus na mga paa ng Panginoon ay dapat magbigkas ng salaysay ni Dhruva Mahārāja nang walang hinihinging kabayaran. Inirerekomenda ang pagbigkas sa araw ng kabilugan o bagong buwan, sa Dvādaśī matapos ang Ekādaśī, sa paglitaw ng bituing Śravaṇa, sa pagtatapos ng tithi, sa pagkakataong Vyatīpāta, sa katapusan ng buwan, o tuwing Linggo, sa harap ng angkop na tagapakinig. Kapag ginawa ito nang walang layuning pangkabuhayan, kapwa tagapagbigkas at tagapakinig ay nagkakaganap sa espirituwal na kasakdalan.

Verse 51

ज्ञानमज्ञाततत्त्वाय यो दद्यात्सत्पथेऽमृतम् । कृपालोर्दीननाथस्य देवास्तस्यानुगृह्णते ॥ ५१ ॥

Ang salaysay ni Dhruva Mahārāja ay dakilang kaalaman upang makamtan ang walang-kamatayan. Ang sinumang, dahil sa transendental na habag, ay nagkakaloob ng kaalamang tulad ng amṛta upang akayin ang mga di nakakakilala sa Ganap na Katotohanan sa landas ng katotohanan, at tumatanggap ng pananagutang maging panginoon-tagapagtanggol ng mga dukhang nilalang, ay kusang tumatanggap ng paglingap at pagpapala ng mga deva.

Verse 52

इदं मया तेऽभिहितं कुरूद्वहध्रुवस्य विख्यातविशुद्धकर्मण: । हित्वार्भक: क्रीडनकानि मातु-र्गृहं च विष्णुं शरणं यो जगाम ॥ ५२ ॥

O Vidura, pinakadakila sa angkan ng Kuru, sinabi ko na sa iyo ang mga gawaing transendental ni Dhruva Mahārāja, na bantog sa buong daigdig at lubhang dalisay. Noong siya’y bata pa, tinalikuran niya ang lahat ng laruan at paglalaro, iniwan ang pag-iingat ng tahanan ng kanyang ina, at taimtim na sumilong sa Kataas-taasang Persona ng Diyos, si Viṣṇu. Kaya, mahal na Vidura, dito ko tinatapos ang salaysay na ito, sapagkat naipahayag ko na sa iyo ang lahat ng detalye.