Adhyaya 4

Verse 1

श्रीशुक उवाच तदा देवर्षिगन्धर्वा ब्रह्मेशानपुरोगमा: । मुमुचु: कुसुमासारं शंसन्त: कर्म तद्धरे: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Nang iligtas ng Panginoon si Gajendra, ang mga diyos, banal na pantas, at mga Gandharva na pinamumunuan nina Brahmā at Śiva ay nagpuri sa gawa ni Hari at nagpaulan ng mga bulaklak sa Panginoon at kay Gajendra.

Verse 2

नेदुर्दुन्दुभयो दिव्या गन्धर्वा ननृतुर्जगु: । ऋषयश्चारणा: सिद्धास्तुष्टुवु: पुरुषोत्तमम् ॥ २ ॥

Umalingawngaw ang makalangit na mga tambol; ang mga Gandharva ay sumayaw at umawit. Ang mga rishi, Cāraṇa, at Siddha ay naghandog ng papuri kay Puruṣottama, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 3

योऽसौ ग्राह: स वै सद्य: परमाश्चर्यरूपधृक् । मुक्तो देवलशापेन हूहूर्गन्धर्वसत्तम: ॥ ३ ॥ प्रणम्य शिरसाधीशमुत्तमश्लोकमव्ययम् । अगायत यशोधाम कीर्तन्यगुणसत्कथम् ॥ ४ ॥

Si Hūhū, ang pinakamahusay sa mga Gandharva, ay naging buwaya dahil sa sumpa ni Devala Muni. Ngayon, nang mapalaya sa biyaya ng Kataas-taasang Panginoon, agad siyang nag-anyong Gandharva na napakaganda at kahanga-hanga. Nang maunawaan kung kaninong habag ito naganap, yumuko siya at nag-alay ng paggalang sa walang-kupas na Uttamaśloka, at nagsimulang umawit ng mga papuring angkop sa Panginoon na may mga katangiang dapat ikīrtana.

Verse 4

योऽसौ ग्राह: स वै सद्य: परमाश्चर्यरूपधृक् । मुक्तो देवलशापेन हूहूर्गन्धर्वसत्तम: ॥ ३ ॥ प्रणम्य शिरसाधीशमुत्तमश्लोकमव्ययम् । अगायत यशोधाम कीर्तन्यगुणसत्कथम् ॥ ४ ॥

Si Hūhū, ang pinakamahusay sa mga Gandharva, ay naging buwaya dahil sa sumpa ni Devala Muni. Ngayon, nang mapalaya sa biyaya ng Kataas-taasang Panginoon, agad siyang nag-anyong Gandharva na napakaganda at kahanga-hanga. Nang maunawaan kung kaninong habag ito naganap, yumuko siya at nag-alay ng paggalang sa walang-kupas na Uttamaśloka, at nagsimulang umawit ng mga papuring angkop sa Panginoon na may mga katangiang dapat ikīrtana.

Verse 5

सोऽनुकम्पित ईशेन परिक्रम्य प्रणम्य तम् । लोकस्य पश्यतो लोकं स्वमगान्मुक्तकिल्बिष: ॥ ५ ॥

Dahil sa walang-sanhíng awa ng Kataas-taasang Panginoon at sa pagbabalik ng kanyang tunay na anyo, pinalibutan ni Haring Hūhū ang Panginoon at nag-alay ng pagyukod. Pagkaraan, sa harap ng mga diyos na pinamumunuan ni Brahmā, bumalik siya sa Gandharvaloka; napawi na ang lahat ng bunga ng kasalanan.

Verse 6

गजेन्द्रो भगवत्स्पर्शाद् विमुक्तोऽज्ञानबन्धनात् । प्राप्तो भगवतो रूपं पीतवासाश्चतुर्भुज: ॥ ६ ॥

Dahil sa tuwirang paghipo ng mga kamay ng Kataas-taasang Panginoon, si Gajendra, hari ng mga elepante, ay agad na napalaya mula sa tanikala ng kamangmangan at pagkaalipin. Kaya natamo niya ang sārūpya-mukti: naging kawangis ng Panginoon, nakadamit ng dilaw at may apat na kamay.

Verse 7

स वै पूर्वमभूद् राजा पाण्ड्यो द्रविडसत्तम: । इन्द्रद्युम्न इति ख्यातो विष्णुव्रतपरायण: ॥ ७ ॥

Ang Gajendra na ito ay dating isang Vaiṣṇava at hari ng bansang Pāṇḍya sa lupain ng Draviḍa. Sa nakaraang buhay, siya’y kilala bilang Mahārāja Indradyumna, na lubos na nakatuon sa mga panatang para kay Viṣṇu.

Verse 8

स एकदाराधनकाल आत्मवान् गृहीतमौनव्रत ईश्वरं हरिम् । जटाधरस्तापस आप्लुतोऽच्युतं समर्चयामास कुलाचलाश्रम: ॥ ८ ॥

Umalis si Mahārāja Indradyumna sa buhay-pamilya at nanirahan sa isang āśrama sa Kula-ācala (mga burol ng Malaya). May buhol-buhol na buhok bilang asetiko, lagi siyang nagsasagawa ng pagtitika at pagsamba kay Hari. Minsan, habang may panatang katahimikan, lubos siyang nalubog sa pagsamba kay Acyuta, sa pagkalasing ng pag-ibig na debosyonal.

Verse 9

यद‍ृच्छया तत्र महायशा मुनि: समागमच्छिष्यगणै: परिश्रित: । तं वीक्ष्य तूष्णीमकृतार्हणादिकं रहस्युपासीनमृषिश्चुकोप ह ॥ ९ ॥

Noong sandaling iyon, sa di-inaasahan, dumating doon ang dakilang pantas na si Agastya Muni na napapaligiran ng kanyang mga alagad. Nang makita niyang si Mahārāja Indradyumna ay nakaupo sa isang lihim na lugar, nananatiling tahimik at hindi nagsasagawa ng wastong pagtanggap, labis na nagalit ang ṛṣi.

Verse 10

तस्मा इमं शापमदादसाधु- रयं दुरात्माकृतबुद्धिरद्य । विप्रावमन्ता विशतां तमिस्रं यथा गज: स्तब्धमति: स एव ॥ १० ॥

Pagkatapos ay binigkas ni Muni Agastya ang sumpa sa hari: Ang haring ito ay hindi maamo, masama ang loob at mababa ang isip; nilapastangan niya ang isang brāhmaṇa. Kaya nawa’y pumasok siya sa daigdig ng dilim at tumanggap ng mapurol at pipi na katawan ng elepante.

Verse 11

श्रीशुक उवाच एवं शप्‍त्वा गतोऽगस्त्यो भगवान् नृप सानुग: । इन्द्रद्युम्नोऽपि राजर्षिर्दिष्टं तदुपधारयन् ॥ ११ ॥ आपन्न: कौञ्जरीं योनिमात्मस्मृतिविनाशिनीम् । हर्यर्चनानुभावेन यद्गजत्वेऽप्यनुस्मृति: ॥ १२ ॥

Nagpatuloy si Śukadeva: Mahal na Hari, matapos sumpain nang gayon, umalis si Bhagavān Agastya kasama ang kanyang mga alagad. Si rajarṣi Indradyumna naman ay naunawaan itong kalooban ng Kataas-taasang Panginoon at tinanggap ang sumpa nang may galak.

Verse 12

श्रीशुक उवाच एवं शप्‍त्वा गतोऽगस्त्यो भगवान् नृप सानुग: । इन्द्रद्युम्नोऽपि राजर्षिर्दिष्टं तदुपधारयन् ॥ ११ ॥ आपन्न: कौञ्जरीं योनिमात्मस्मृतिविनाशिनीम् । हर्यर्चनानुभावेन यद्गजत्वेऽप्यनुस्मृति: ॥ १२ ॥

Pagkaraan, napunta siya sa kapanganakang elepante, na karaniwang pumupuksa sa alaala ng sarili. Ngunit dahil sa bisa ng pagsamba kay Hari, kahit nasa katawan ng elepante ay naalala pa rin niya kung paano sambahin at maghandog ng mga panalangin sa Panginoon.

Verse 13

एवं विमोक्ष्य गजयूथपमब्जनाभ- स्तेनापि पार्षदगतिं गमितेन युक्त: । गन्धर्वसिद्धविबुधैरुपगीयमान- कर्माद्भ‍ुतं स्वभवनं गरुडासनोऽगात् ॥ १३ ॥

Matapos palayain ng Panginoong Padmanābha ang hari ng mga elepante mula sa kapit ng buwaya—at mula sa pag-iral na materyal na tulad ng buwaya—iginawad Niya ang sārūpya-mukti at katayuang kasamahan sa Kanyang mga parṣada. Sa harap ng mga Gandharva, Siddha, at iba pang mga deva na umaawit ng papuri sa Kanyang kamangha-manghang gawa, ang Panginoong nakasakay kay Garuḍa ay nagbalik sa Kanyang kahanga-hangang tahanan at isinama si Gajendra.

Verse 14

एतन्महाराज तवेरितो मया कृष्णानुभावो गजराजमोक्षणम् । स्वर्ग्यं यशस्यं कलिकल्मषापहं दु:स्वप्ननाशं कुरुवर्य श‍ृण्वताम् ॥ १४ ॥

Mahal na Mahārāja, inilarawan ko na sa iyo ang kahanga-hangang kapangyarihan ni Kṛṣṇa—ang pagliligtas kay Gajarāja. O pinakamahusay sa angkan ng Kuru, ang sinumang nakikinig sa salaysay na ito ay nagiging karapat-dapat sa mas mataas na mga daigdig, nagkakamit ng dangal bilang bhakta, hindi nadudungisan ng Kali-yuga, at nawawala ang masasamang panaginip.

Verse 15

यथानुकीर्तयन्त्येतच्छ्रेयस्कामा द्विजातय: । शुचय: प्रातरुत्थाय दु:स्वप्नाद्युपशान्तये ॥ १५ ॥

Kaya ya, ang mga nagnanais ng sariling kapakanan—lalo na ang malilinis na dvija, at higit sa lahat ang mga Vaiṣṇava na brāhmaṇa—ay dapat bumangon sa umaga mula sa higaan at bigkasin ang banal na salaysay na ito nang tapat, walang paglihis, upang mapawi ang mga suliranin mula sa masasamang panaginip at iba pa.

Verse 16

इदमाह हरि: प्रीतो गजेन्द्रं कुरुसत्तम । श‍ृण्वतां सर्वभूतानां सर्वभूतमयो विभु: ॥ १६ ॥

O pinakamahusay sa angkan ng Kuru! Si Hari, ang Kataas-taasang Panginoon na nananahan sa lahat ng nilalang, nang malugod Siya, ay nagsalita kay Gajendra sa harap ng lahat ng naroroon na nakikinig.