Adhyaya 22

Verse 1

श्रीशुक उवाच एवं विप्रकृतो राजन् बलिर्भगवतासुर: । भिद्यमानोऽप्यभिन्नात्मा प्रत्याहाविक्लवं वच: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: O Hari, bagaman sa panlabas ay tila nagbiro ang Bhagavān kay Bali Mahārāja, nanatili siyang matatag. Inakala niyang hindi pa ganap ang kanyang pangako kaya nagsalita siya nang walang pag-aatubili.

Verse 2

श्रीबलिरुवाच यद्युत्तमश्लोक भवान् ममेरितं वचो व्यलीकं सुरवर्य मन्यते । करोम्यृतं तन्न भवेत् प्रलम्भनं पदं तृतीयं कुरु शीर्ष्णि मे निजम् ॥ २ ॥

Sinabi ni Bali Mahārāja: O Uttamaśloka, Panginoong pinakasinamba ng mga deva, kung inaakala Mong naging di-totoo ang aking pangako, tiyak kong itatama ito upang maging totoo. Hindi ko hahayaang maging panlilinlang ang aking panata; kaya ilagay Mo ang ikatlong hakbang ng Iyong lotus na paa sa aking ulo.

Verse 3

बिभेमि नाहं निरयात् पदच्युतो न पाशबन्धाद् व्यसनाद् दुरत्ययात् । नैवार्थकृच्छ्राद् भवतो विनिग्रहा- दसाधुवादाद् भृशमुद्विजे यथा ॥ ३ ॥

Hindi ako natatakot na mawalan ng katayuan, mahulog sa impiyerno, mabilanggo sa mga tali ni Varuṇa, dumanas ng di-malampasang kapahamakan, maghirap sa kahirapan, o maparusahan Mo; ang higit kong kinatatakutan ay ang paninirang-puri at masamang pangalan.

Verse 4

पुंसां श्लाघ्यतमं मन्ये दण्डमर्हत्तमार्पितम् । यं न माता पिता भ्राता सुहृदश्चादिशन्ति हि ॥ ४ ॥

Sa mga tao, itinuturing kong pinakakapuri-puri ang parusang ibinibigay ng Panginoong pinakadapat sambahin. Ang ina, ama, kapatid, o kaibigan—kahit may mabuting hangarin—hindi nagpaparusa sa nasasakupan nang ganito; ngunit dahil Ikaw ang pinakadakilang Panginoon, ang parusang ibinigay Mo sa akin ay itinuturing kong pinakadakila.

Verse 5

त्वं नूनमसुराणां न: परोक्ष: परमो गुरु: । यो नोऽनेकमदान्धानां विभ्रंशं चक्षुरादिशत् ॥ ५ ॥

Tunay na Ikaw ang pinakamataas na guro at pinakadakilang tagapagkalinga sa amin na mga asura, bagama’t sa paraang di-tuwiran. Kami’y bulag sa maraming uri ng pagmamataas; sa pagsaway at pagwasak sa aming kayabangan, Ikaw ang nagbibigay ng mga mata upang makita ang tamang landas.

Verse 6

यस्मिन् वैरानुबन्धेन व्यूढेन विबुधेतरा: । बहवो लेभिरे सिद्धिं यामु हैकान्तयोगिन: ॥ ६ ॥ तेनाहं निगृहीतोऽस्मि भवता भूरिकर्मणा । बद्धश्च वारुणै: पाशैर्नातिव्रीडे न च व्यथे ॥ ७ ॥

Kahit ang maraming asura na laging may poot laban sa Iyo ay sa huli’y nagkamit ng kasakdalan na tulad ng mga yogī na iisang-tuon. O Panginoon, sa iisang gawa ay natutupad Mo ang maraming layunin; kaya bagaman pinarusahan Mo ako sa iba’t ibang paraan, hindi ako nahihiya na matali sa mga lubid ni Varuṇa, ni hindi rin ako nagdadalamhati.

Verse 7

यस्मिन् वैरानुबन्धेन व्यूढेन विबुधेतरा: । बहवो लेभिरे सिद्धिं यामु हैकान्तयोगिन: ॥ ६ ॥ तेनाहं निगृहीतोऽस्मि भवता भूरिकर्मणा । बद्धश्च वारुणै: पाशैर्नातिव्रीडे न च व्यथे ॥ ७ ॥

Ang Panginoong kahit kinamumuhian ng mga daitya ay nagkakaloob pa rin ng siddhi, ay tumutupad ng maraming layunin sa iisang gawa. Kaya kahit napasailalim ako sa iba’t ibang parusa Mo, nang matali sa pisi ni Varuṇa ay hindi ako nahihiya at hindi rin nasasaktan ang loob.

Verse 8

पितामहो मे भवदीयसम्मत: प्रह्लाद आविष्कृतसाधुवाद: । भवद्विपक्षेण विचित्रवैशसं सम्प्रापितस्त्वं परम: स्वपित्रा ॥ ८ ॥

Ang aking lolo na si Prahlāda Mahārāja ay kinikilala at iginagalang ng mga bhakta Mo, tanyag bilang isang sādhū. Bagaman ang kanyang ama na si Hiraṇyakaśipu, na kaaway Mo, ay umusig sa kanya sa maraming kakaibang paraan, nanatili siyang tapat na sumisilong sa Iyong mga talampakang-loto.

Verse 9

किमात्मनानेन जहाति योऽन्तत: किं रिक्थहारै: स्वजनाख्यदस्युभि: । किं जायया संसृतिहेतुभूतया मर्त्यस्य गेहै: किमिहायुषो व्यय: ॥ ९ ॥

Ano ang silbi ng katawang materyal na sa huli’y kusang iniiwan ang may-ari? Ano ang silbi ng mga ‘kamag-anak’ na parang magnanakaw, inaagaw ang yaman na dapat sana’y magamit sa paglilingkod sa Panginoon? Ano ang silbi ng asawa kung siya’y sanhi ng pagdami ng pagkakagapos sa saṁsāra? Ang pagkakapit sa bahay at pamilya ay pag-aaksaya lamang ng mahalagang lakas ng buong buhay.

Verse 10

इत्थं स निश्चित्य पितामहो महा- नगाधबोधो भवत: पादपद्मम् । ध्रुवं प्रपेदे ह्यकुतोभयं जनाद् भीत: स्वपक्षक्षपणस्य सत्तम ॥ १० ॥

Sa ganitong pasya, ang aking lolo—isang mahāpuruṣa na may walang-hanggang pagkaunawa—ay tiyak na sumilong nang matatag sa Iyong mga talampakang-loto. O pinakadakila, natakot pa siya maging sa karaniwang tao sa mundong ito, sapagkat nasaksihan niyang winasak Mo ang sarili niyang panig; kaya sa Iyong mga paa lamang niya natagpuan ang kanlungang walang takot.

Verse 11

अथाहमप्यात्मरिपोस्तवान्तिकं दैवेन नीत: प्रसभं त्याजितश्री: । इदं कृतान्तान्तिकवर्ति जीवितं ययाध्रुवं स्तब्धमतिर्न बुध्यते ॥ ११ ॥

O Tagapagwagi sa kaaway sa loob! Sa kalooban ng Maykapal, ako’y sapilitang dinala sa piling ng lotus na mga paa Mo at naagaw ang lahat ng aking karangyaan. Dahil sa daya ng panandaliang yaman, ang mga tao—kahit laging nasa bingit ng kamatayan—hindi nauunawaan na ang buhay ay di-mananatili.

Verse 12

श्रीशुक उवाच तस्येत्थं भाषमाणस्य प्रह्लादो भगवत्प्रिय: । आजगाम कुरुश्रेष्ठ राकापतिरिवोत्थित: ॥ १२ ॥

Sinabi ni Śukadeva: O pinakamahusay sa mga Kuru! Habang inilalarawan ni Bali Mahārāja ang kanyang mapalad na kalagayan, nagpakita roon si Prahlāda Mahārāja, ang pinakamamahal na deboto ng Panginoon—gaya ng buwan na sumisikat sa gabi.

Verse 13

तमिन्द्रसेन: स्वपितामहं श्रिया विराजमानं नलिनायतेक्षणम् । प्रांशुं पिशङ्गाम्बरमञ्जनत्विषं प्रलम्बबाहुं शुभगर्षभमैक्षत ॥ १३ ॥

Pagkaraan, nakita ni Bali Mahārāja ang kanyang lolo na si Prahlāda Mahārāja, na nagniningning sa karangalan at may mga matang tulad ng talulot ng lotus. Matangkad at marikit ang anyo, nakadamit ng dilaw; ang kanyang maitim na kintab ay gaya ng kohl, mahahaba ang mga bisig, at kaaya-aya sa lahat.

Verse 14

तस्मै बलिर्वारुणपाशयन्त्रित: समर्हणं नोपजहार पूर्ववत् । ननाम मूर्ध्नाश्रुविलोललोचन: सव्रीडनीचीनमुखो बभूव ह ॥ १४ ॥

Dahil nakagapos sa mga lubid ni Varuṇa, hindi na maihandog ni Bali Mahārāja ang nararapat na paggalang kay Prahlāda Mahārāja gaya ng dati. Yumuko na lamang siya; nanginginig ang mga mata sa luha, at nakatungo ang mukha sa hiya.

Verse 15

स तत्र हासीनमुदीक्ष्य सत्पतिं हरिं सुनन्दाद्यनुगैरुपासितम् । उपेत्य भूमौ शिरसा महामना ननाम मूर्ध्ना पुलकाश्रुविक्लव: ॥ १५ ॥

Nang makita ni Prahlāda Mahārāja na naroon ang Kataas-taasang Panginoong Hari, nakaupo at sinasamba ng Kanyang malalapit na kasama tulad ni Sunanda, napuno siya ng luha ng kagalakan. Lumapit siya, nagpatirapa sa lupa, at nag-alay ng pagpupugay sa pamamagitan ng ulo.

Verse 16

श्रीप्रह्लाद उवाच त्वयैव दत्तं पदमैन्द्रमूर्जितं हृतं तदेवाद्य तथैव शोभनम् । मन्ये महानस्य कृतो ह्यनुग्रहो विभ्रंशितो यच्छ्रिय आत्ममोहनात् ॥ १६ ॥

Sinabi ni Prahlāda: O Panginoon, Ikaw ang nagkaloob kay Bali ng dakilang karangalan ng katungkulan ni Indra, at ngayon Ikaw rin ang bumawi ng lahat. Para sa akin, kapwa ito marikit. Sapagkat ang kayamanan ay naglulubog sa kanya sa dilim ng pagkalito, kaya sa pag-alis nito ay ipinamalas Mo ang dakilang habag.

Verse 17

यया हि विद्वानपि मुह्यते यत- स्तत् को विचष्टे गतिमात्मनो यथा । तस्मै नमस्ते जगदीश्वराय वै नारायणायाखिललोकसाक्षिणे ॥ १७ ॥

Ang kayamanang materyal ay nakalilito hanggang sa kahit ang marunong at may pagpipigil-sa-sarili ay nakakalimot hanapin ang layon ng pagkakilala sa sarili. Ngunit si Nārāyaṇa, Panginoon ng sansinukob at Saksi ng lahat ng daigdig, ay nakakakita ng lahat ayon sa Kanyang kalooban. Kaya ako’y nagpupugay sa Kanya.

Verse 18

श्रीशुक उवाच तस्यानुश‍ृण्वतो राजन् प्रह्लादस्य कृताञ्जले: । हिरण्यगर्भो भगवानुवाच मधुसूदनम् ॥ १८ ॥

Nagpatuloy si Śukadeva: O Haring Parīkṣit, habang si Prahlāda Mahārāja ay nakatayo sa malapit na may magkapatong na palad at nakikinig, nagsimulang magsalita si Bhagavān Hiraṇyagarbha Brahmā kay Madhusūdana, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos.

Verse 19

बद्धं वीक्ष्य पतिं साध्वी तत्पत्नी भयविह्वला । प्राञ्जलि: प्रणतोपेन्द्रं बभाषेऽवाङ्‌मुखी नृप ॥ १९ ॥

O Hari, nang makita ng tapat na asawa ang kanyang kabiyak na nakagapos, siya’y nanginig sa takot. Agad siyang nagbigay-galang kay Upendra, si Vāmanadeva, na magkapatong ang palad, at nakayuko ay nagsalita nang ganito.

Verse 20

श्रीविन्ध्यावलिरुवाच क्रीडार्थमात्मन इदं त्रिजगत् कृतं ते स्वाम्यं तु तत्र कुधियोऽपर ईश कुर्यु: । कर्तु: प्रभोस्तव किमस्यत आवहन्ति त्यक्तह्रियस्त्वदवरोपितकर्तृवादा: ॥ २० ॥

Sinabi ni Śrīmatī Vindhyāvalī: O Panginoon, nilikha Mo ang tatlong daigdig para sa kagalakan ng Iyong sariling līlā, ngunit inaangkin ng mga hangal ang pagmamay-ari para sa materyal na aliw. Sila’y walang hiya at tumatanggi sa Diyos, ipinapasan ang huwad na ‘pagiging tagagawa,’ at iniisip na kaya nilang magbigay ng limos at magtamasa. Ikaw ang malayang Lumikha, Tagapag-alaga, at Tagapagwasak; anong kabutihan ang maihahandog nila sa Iyo?

Verse 21

श्रीब्रह्मोवाच भूतभावन भूतेश देवदेव जगन्मय । मुञ्चैनं हृतसर्वस्वं नायमर्हति निग्रहम् ॥ २१ ॥

Sinabi ni Brahmā: O Tagapagkalinga ng mga nilalang, Panginoon ng lahat ng buhay, Diyos ng mga diyos, at Panginoong lumalaganap sa buong sansinukob! Kinuha Mo na ang lahat ng sa kanya; sapat na ang parusang iyon. Pakawalan Mo na siya; hindi siya nararapat pang parusahan.

Verse 22

कृत्‍स्‍ना तेऽनेन दत्ता भूर्लोका: कर्मार्जिताश्च ये । निवेदितं च सर्वस्वमात्माविक्लवया धिया ॥ २२ ॥

Naialay na niya sa Iyo ang buong lupa, ang mga daigdig na natamo niya sa mabubuting gawa, at ang lahat ng kanyang pag-aari; sa matatag na pag-iisip, inihandog pa niya maging ang sarili niyang katawan.

Verse 23

यत्पादयोरशठधी: सलिलं प्रदाय दूर्वाङ्कुरैरपि विधाय सतीं सपर्याम् । अप्युत्तमां गतिमसौ भजते त्रिलोकीं दाश्वानविक्लवमना: कथमार्तिमृच्छेत् ॥ २३ ॥

Ang sinumang walang daya at pandaraya, na nag-aalay kahit tubig, usbong ng dūrvā, o usbong ng bulaklak sa Iyong mga paang-loto at sumasamba nang tapat, ay nakakamit ang pinakamataas na kalagayan. Si Bali Mahārāja, na walang panlilinlang, ay naialay na ang lahat sa tatlong daigdig; paano siya magiging karapat-dapat magdusa sa pagkakabilanggo?

Verse 24

श्रीभगवानुवाच ब्रह्मन् यमनुगृह्णामि तद्विशो विधुनोम्यहम् । यन्मद: पुरुष: स्तब्धो लोकं मां चावमन्यते ॥ २४ ॥

Sinabi ng Panginoon: O Brahmā, sa taong binibigyan Ko ng natatanging biyaya, una Kong inaalis ang kanyang kayamanan; sapagkat sa pagkalasing sa karangyaan, ang mangmang ay nagiging palalo at hinahamak ang tatlong daigdig, maging Ako man.

Verse 25

यदा कदाचिज्जीवात्मा संसरन् निजकर्मभि: । नानायोनिष्वनीशोऽयं पौरुषीं गतिमाव्रजेत् ॥ २५ ॥

Ang jīva-ātmā, dahil sa sarili niyang mga gawa, ay paulit-ulit na umiikot sa siklo ng kapanganakan at kamatayan sa iba’t ibang uri ng buhay, na laging umaasa at walang kapangyarihan; kung minsan, sa mabuting kapalaran, nakakamit niya ang pagsilang bilang tao. Ang pagsilang na ito bilang tao ay napakabihira.

Verse 26

जन्मकर्मवयोरूपविद्यैश्वर्यधनादिभि: । यद्यस्य न भवेत् स्तम्भस्तत्रायं मदनुग्रह: ॥ २६ ॥

Kung ang isang tao ay isinilang sa marangal na angkan, gumagawa ng dakilang gawain, bata, maganda ang anyo, may edukasyon at yaman, ngunit hindi nagmamataas sa kanyang kasaganaan, dapat maunawaan na siya’y pinagpala ng natatanging biyaya ng Kataas-taasang Panginoon.

Verse 27

मानस्तम्भनिमित्तानां जन्मादीनां समन्तत: । सर्वश्रेय:प्रतीपानां हन्त मुह्येन्न मत्पर: ॥ २७ ॥

Bagaman ang marangal na kapanganakan at iba pang karangyaan ay maaaring maging hadlang sa pag-unlad ng bhakti dahil pinagmumulan ng huwad na dangal at pagmamataas, hindi nito kailanman nayayanig ang dalisay na deboto ng Kataas-taasang Panginoon.

Verse 28

एष दानवदैत्यानामग्रणी: कीर्तिवर्धन: । अजैषीदजयां मायां सीदन्नपि न मुह्यति ॥ २८ ॥

Si Bali Mahārāja ang pinakatanyag sa mga dānava at daitya; kahit na nawala ang lahat ng karangyaan, napagtagumpayan niya ang halos di-matatalong māyā at nanatiling matatag sa bhakti.

Verse 29

क्षीणरिक्थश्‍च्युत: स्थानात् क्षिप्तो बद्धश्च शत्रुभि: । ज्ञातिभिश्च परित्यक्तो यातनामनुयापित: ॥ २९ ॥ गुरुणा भर्त्सित: शप्तो जहौ सत्यं न सुव्रत: । छलैरुक्तो मया धर्मो नायं त्यजति सत्यवाक् ॥ ३० ॥

Kahit na mawalan ng yaman, mahulog sa dating katayuan, matalo at mabihag ng mga kaaway, mapagalitan at talikuran ng mga kamag-anak, magdusa sa pagkagapos, at mapagalitan at sumpain ng kanyang gurong espirituwal—si Bali Mahārāja, matatag sa panata, ay hindi tinalikuran ang katotohanan. Nagsalita ako tungkol sa dharma nang may pagkukunwari, ngunit siya na tapat sa salita ay hindi iniwan ang dharma.

Verse 30

क्षीणरिक्थश्‍च्युत: स्थानात् क्षिप्तो बद्धश्च शत्रुभि: । ज्ञातिभिश्च परित्यक्तो यातनामनुयापित: ॥ २९ ॥ गुरुणा भर्त्सित: शप्तो जहौ सत्यं न सुव्रत: । छलैरुक्तो मया धर्मो नायं त्यजति सत्यवाक् ॥ ३० ॥

Kahit na mawalan ng yaman, mahulog sa dating katayuan, matalo at mabihag ng mga kaaway, mapagalitan at talikuran ng mga kamag-anak, magdusa sa pagkagapos, at mapagalitan at sumpain ng kanyang gurong espirituwal—si Bali Mahārāja, matatag sa panata, ay hindi tinalikuran ang katotohanan. Nagsalita ako tungkol sa dharma nang may pagkukunwari, ngunit siya na tapat sa salita ay hindi iniwan ang dharma.

Verse 31

एष मे प्रापित: स्थानं दुष्प्रापममरैरपि । सावर्णेरन्तरस्यायं भवितेन्द्रो मदाश्रय: ॥ ३१ ॥

Wika ng Panginoon: Dahil sa dakilang pagtitiis niya, ibinigay Ko sa kanya ang katayuang maging ang mga deva ay mahirap makamtan. Sa panahon ni Manu na si Sāvarṇi, siya’y magiging Indra sa pag-asa sa Akin.

Verse 32

तावत् सुतलमध्यास्तां विश्वकर्मविनिर्मितम् । यदाधयो व्याधयश्च क्लमस्तन्द्रा पराभव: । नोपसर्गा निवसतां सम्भवन्ति ममेक्षया ॥ ३२ ॥

Hanggang sa makamit ni Bali Mahārāja ang katungkulan bilang hari ng langit, manirahan siya sa Sutala na itinayo ni Viśvakarmā ayon sa Aking utos. Dahil sa Aking natatanging pag-iingat, doon ay walang dalamhating isip at katawan, pagod, hilo, pagkatalo, at iba pang kaguluhan.

Verse 33

इन्द्रसेन महाराज याहि भो भद्रमस्तु ते । सुतलं स्वर्गिभि: प्रार्थ्यं ज्ञातिभि: परिवारित: ॥ ३३ ॥

O Bali Mahārāja (Indrasena), ngayon ay humayo; nawa’y mapasa iyo ang pagpapala. Manirahan nang payapa sa Sutala na ninanais maging ng mga deva, na napapaligiran ng mga kaibigan at kamag-anak.

Verse 34

न त्वामभिभविष्यन्ति लोकेशा: किमुतापरे । त्वच्छासनातिगान् दैत्यांश्चक्रं मे सूदयिष्यति ॥ ३४ ॥

Sa Sutala, kahit ang mga tagapamahalang diyos ng mga daigdig—lalo na ang karaniwang tao—ay hindi makagagapi sa iyo. At ang mga asura na lalabag sa iyong pamamahala ay papatayin ng Aking Sudarśana Cakra.

Verse 35

रक्षिष्ये सर्वतोऽहं त्वां सानुगं सपरिच्छदम् । सदा सन्निहितं वीर तत्र मां द्रक्ष्यते भवान् ॥ ३५ ॥

O dakilang mandirigma, iingatan Kita kayo sa lahat ng panig, kasama ang inyong mga kasama at lahat ng inyong kagamitan. Lagi Akong naroroon doon, at palagi ninyo Akong makikita.

Verse 36

तत्र दानवदैत्यानां सङ्गात्ते भाव आसुर: । द‍ृष्ट्वा मदनुभावं वै सद्य: कुण्ठो विनङ्‌क्ष्यति ॥ ३६ ॥

Doon mo makikita ang Aking kataas-taasang kapangyarihan; ang iyong asurang pag-iisip at mga alalahaning makamundo na bunga ng pakikisama sa mga daitya at dānava ay agad maglalaho.