Adhyaya 14

Verse 1

श्रीराजोवाच मन्वन्तरेषु भगवन्यथा मन्वादयस्त्विमे । यस्मिन्कर्मणि ये येन नियुक्तास्तद्वदस्व मे ॥ १ ॥

Nagtanong si Haring Parīkṣit: O Śukadeva Gosvāmī na puspos ng karangyaan, sa bawat manvantara paano ginagampanan nina Manu at ng iba pa ang kani-kanilang tungkulin, at sa utos nino sila itinalaga? Ipaliwanag mo sa akin.

Verse 2

श्रीऋषिरुवाच मनवो मनुपुत्राश्च मुनयश्च महीपते । इन्द्रा: सुरगणाश्चैव सर्वे पुरुषशासना: ॥ २ ॥

Sinabi ni Śukadeva Gosvāmī: O Hari, ang mga Manu, mga anak ni Manu, ang mga dakilang muni, ang mga Indra, at ang lahat ng mga deva ay itinatalaga sa ilalim ng pamamahala ng Bhagavān, ang Kataas-taasang Persona, sa pamamagitan ng Kanyang mga pagkakatawang gaya ni Yajña.

Verse 3

यज्ञादयो या: कथिता: पौरुष्यस्तनवो नृप । मन्वादयो जगद्यात्रां नयन्त्याभि: प्रचोदिता: ॥ ३ ॥

O Hari, naipaliwanag ko na ang iba’t ibang pagkakatawang-tao ng Panginoon, gaya ni Yajña. Sa udyok ng mga pagkakatawang iyon, pinipili sina Manu at ang iba pa; at sa kanilang patnubay isinasagawa ang mga gawain ng sansinukob.

Verse 4

चतुर्युगान्ते कालेन ग्रस्ताञ्छ्रुतिगणान्यथा । तपसा ऋषयोऽपश्यन्यतो धर्म: सनातन: ॥ ४ ॥

Sa pagtatapos ng bawat apat na yuga, kapag nakita ng mga dakilang banal na tao na dahil sa paglamon ng panahon ay naabuso ang mga aral ng śruti at ang walang hanggang dharma, sa pamamagitan ng matinding pagninilay at pagtitika ay muli nilang itinatatag ang mga simulain ng relihiyon.

Verse 5

ततो धर्मं चतुष्पादं मनवो हरिणोदिता: । युक्ता: सञ्चारयन्त्यद्धा स्वे स्वे काले महीं नृप ॥ ५ ॥

Pagkaraan nito, O Hari, ang mga Manu, na pinukaw ng tagubilin ni Śrī Hari, sa kani-kanilang panahon ay lubos na nakatalaga at tuwirang muling itinatatag ang dharma sa ganap nitong apat na bahagi.

Verse 6

पालयन्ति प्रजापाला यावदन्तं विभागश: । यज्ञभागभुजो देवा ये च तत्रान्विताश्च तै: ॥ ६ ॥

Upang tamasahin ang bunga ng mga yajña, ang mga tagapangalaga ng mga nilalang—mga anak at apo ni Manu—ay tumutupad sa utos ng Bhagavān hanggang sa wakas ng paghahari ni Manu, ayon sa pagkakahati. Ang mga deva na tumatanggap ng bahagi sa yajña ay nakikibahagi rin sa mga bunga nito.

Verse 7

इन्द्रो भगवता दत्तां त्रैलोक्यश्रियमूर्जिताम् । भुञ्जान: पाति लोकांस्त्रीन् कामं लोके प्रवर्षति ॥ ७ ॥

Si Indra, hari ng langit, na tumanggap ng biyaya mula sa Bhagavān at nagtatamasa ng dakilang karangyaan ng tatlong daigdig, ay nag-iingat sa tatlong mundo sa pamamagitan ng pagbuhos ng sapat na ulan sa lahat ng dako.

Verse 8

ज्ञानं चानुयुगं ब्रूते हरि: सिद्धस्वरूपधृक् । ऋषिरूपधर: कर्म योगं योगेशरूपधृक् ॥ ८ ॥

Sa bawat yuga, ang Bhagavān Hari ay nag-aanyong Siddha (gaya ni Sanaka) upang ipangaral ang transendental na kaalaman; nag-aanyong dakilang ṛṣi (gaya ni Yājñavalkya) upang ituro ang landas ng karma; at nag-aanyong dakilang yogī (gaya ni Dattātreya) upang ihayag ang sistema ng mahiwagang yoga.

Verse 9

सर्गं प्रजेशरूपेण दस्यून्हन्यात् स्वराड्‌वपु: । कालरूपेण सर्वेषामभावाय पृथग्गुण: ॥ ९ ॥

Sa anyo ni Prajāpati Marīci, ang Bhagavān ay lumilikha ng lahi; bilang hari, pinupuksa Niya ang mga magnanakaw at tulisan; at bilang Panahon, nilulusaw Niya ang lahat. Ang iba’t ibang katangian ng materyal na pag-iral ay dapat maunawaang mga katangian ng Bhagavān mismo.

Verse 10

स्तूयमानो जनैरेभिर्मायया नामरूपया । विमोहितात्मभिर्नानादर्शनैर्न च द‍ृश्यते ॥ १० ॥

Ang mga tao, nalilito ng māyā ng pangalan at anyo, ay pumupuri at naghahanap sa pamamagitan ng sari-saring pananaw at pilosopikong haka-haka; gayunman, hindi pa rin nila nakikita ang Bhagavān, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 11

एतत् कल्पविकल्पस्य प्रमाणं परिकीर्तितम् । यत्र मन्वन्तराण्याहुश्चतुर्दश पुराविद: ॥ ११ ॥

O Hari, sa isang kalpa, ibig sabihin ay isang araw ni Brahmā, nagaganap ang maraming pagbabagong tinatawag na vikalpa; naipaliwanag ko na ang patunay nito noon pa. Itinakda ng mga pantas na dalubhasa sa Purāṇa na sa isang araw ni Brahmā ay may labing-apat na manvantara (panahon ni Manu).