Adhyaya 264
Veda-vidhana & VamshaAdhyaya 26418 Verses

Adhyaya 264

Chapter 264 — Dikpālādi-snāna (Bathing rites for the Dikpālas and associated deities)

Itinuturo ni Agni kay Vasishtha ang isang pangkalahatang snana (ritwal na paliligo) na lumilikha ng shanti, isinasagawa sa mapalad na lugar—pampang ng ilog, lawa, tahanan, templo, at tīrtha—habang inaanyayahan si Vishnu at ang mga Graha. Iniuugnay ng kabanata ang bisa ng ritwal sa layuning ayon sa kalagayan: pag-alis ng lagnat at mga pighati mula sa graha (lalo na ang Vinayaka-graha), pagtulong sa mga mag-aaral, paghatid ng tagumpay sa naghahangad manalo, at mga lunas sa kamalasan sa pag-aanak—paliligo sa lawa ng lotus laban sa pagkalaglag, at paliligo malapit sa punong Ashoka laban sa paulit-ulit na pagkamatay ng sanggol. Itinatakda rin ang pagpili ng araw: araw na Vaishnava kapag ang Buwan ay nasa Revati o Pushya, at pitong araw na paghahandang paglilinis (utsadana). Sinusundan ito ng detalyadong dravya-vidhi: pulbos na halamang-gamot at pabango, pañcagavya na may harinang sebada para sa udvartana (pagkuskos), at mga halamang ibinabad sa kumbha. Nagtatapos ang ritwal sa pagbuo ng snana-mandala sa mga direksiyon at pagitan, pag-ukit/pagsulat ng mga diyos (Hara; Indra at ang mga dikpala na may sandata at mga kasama), pagsamba kay Vishnu at sa isang brahmana, at homa na may takdang handog, mga pangalan ng kalasha, at mga pangkat ng diyos na tinatawag. Sa hulí, ang halimbawa ng pag-aabhiseka kay Indra na nagbunga ng tagumpay laban sa mga Daitya ay naglalarawan sa snana bilang dharmikong paraan para sa mapalad na tagumpay, lalo na sa simula ng tunggalian.

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे देवपूजावैश्वदेवबलिर्नाम त्रिषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुःषष्ठ्यधिअकद्विशततमो ऽध्यायः दिक्पालादिस्नानं अग्निर् उवाच सर्वार्थसाधनं स्नानं वक्ष्ये शान्तिकरं शृणु स्नापयेच्च सरित्तीरे ग्रहान् विष्णुं विचक्षणः

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa, nagwakas ang ika-263 kabanata na tinatawag na “Pagsamba sa mga diyos, Vaiśvadeva at Bali (mga handog).” Ngayon ay nagsisimula ang ika-264 kabanata: “Mga ritwal ng pagligo para sa mga Dikpāla at iba pa.” Sinabi ni Agni: “Ilalarawan ko ang pagligong tumutupad sa lahat ng layon at nagdudulot ng kapayapaan; makinig. Ang marunong ay dapat maligo sa pampang ng ilog, na tinatawag si Viṣṇu at ang mga Graha (mga diyos ng mga planeta).”

Verse 2

सौरभेया इति क , घ , छ , ञ च पुष्पराशय इति ज , ट च देवालये ज्वरार्त्यादौ विनायकग्रहार्दिते विद्यार्थिनो ह्रदे गेहे जयकामस्य तीर्थके

Ang “Saurabheyā” ay pangkat ng mga pangalan para sa (mga nagsisimula sa) pantig na ka, gha, cha, at ña; at ang “Puṣparāśaya” ay pangkat ng mga pangalan para sa (mga nagsisimula sa) ja at ṭa. (Ito’y ginagamit) sa templo; sa mga kalagayang gaya ng lagnat at iba pang karamdaman; para sa pinahihirapan ng Vināyaka-graha; para sa mag-aaral; sa lawa; sa bahay; para sa nagnanais ng tagumpay; at sa banal na tawiran (tīrtha).

Verse 3

पद्मिन्यां स्नापयेन्नारीं गर्भो यस्याः स्रवेत्तथा अशोकसन्निधौ स्नायाज्जातो यस्या विनश्यति

Ang babaeng nalalaglag ang dinadala (nagkakunan) ay dapat paliguan sa lawa ng lotus. Gayundin, ang babaeng ang bagong-silang na sanggol ay paulit-ulit na namamatay ay dapat maligo sa tabi ng punong Aśoka.

Verse 4

पुष्पार्थिनाञ्च पुष्पाढ्ये पुत्रार्थिनाञ्च सागरे गृहसौभाग्यकामानां सर्वेषां विष्णुसन्निधौ

Ang nagnanais ng mga bulaklak ay dapat lumapit sa pook na sagana sa bulaklak; ang nagnanais ng mga anak na lalaki, sa dagat; at ang naghahangad ng kaginhawahan at kasaganaan ng tahanan—sa katotohanan, ang lahat—ay natutupad sa malapit na presensya ni Viṣṇu.

Verse 5

वैष्णवे रेवतीपुष्ये सर्वेषां स्नानमुत्तमं स्नानकामस्य सप्ताहम्पूर्वमुत्सादनं स्मृतं

Sa araw na Vaiṣṇava—kapag ang Buwan ay nasa Revatī o Puṣya—ang pagligo ay ipinahahayag na pinakamainam para sa lahat. Para sa nagnanais magsagawa ng ritwal na paliligo, itinatakda ang paunang pagpapahid at paglilinis ng katawan (utsādana) sa loob ng pitong araw bago nito.

Verse 6

पुनर् नवां रोचनाञ्च शताङ्गं गुरुणी त्वचं मधूकं रजनी द्वे च तगरन्नागकेशरम्

Idagdag din ang punarnavā, rocanā, śatāṅga, ang balat ng guruṇī, madhūka, ang dalawang uri ng rajanī (mga uri ng luyang-dilaw), tagara, at nāgakeśara.

Verse 7

अम्बरीञ्चैव मञ्जिष्ठां मांसीयासकमर्दनैः प्रियङ्गुसर्षपं कुष्ठम्बलाम्ब्राह्मीञ्च कुङ्कुमं

Kunin din ang amberī, mañjiṣṭhā, māṃsī, yāsaka, at mardana; kasama ang priyaṅgu, buto ng mustasa, kuṣṭha, balā, brāhmī, at saffron (kuṅkuma).

Verse 8

पञ्चगव्यं शक्तुमिश्रं उद्वर्त्य स्नानमाचरेत् मण्डले कर्णिकायाञ्च विष्णुं ब्राह्मणमर्चयेत्

Matapos kuskusin ang katawan ng pañcagavya na hinaluan ng inihaw na harina ng sebada bilang pampahid, magsagawa ng paliligo ng paglilinis; at sa maṇḍala—lalo na sa karnikā (gitnang ubod)—sambahin si Viṣṇu at parangalan din ang isang brāhmaṇa.

Verse 9

दक्षे वामे हरं पूर्वं पत्रे पूर्वादिके क्रमात् लिखेदिन्द्रादिकान्देवान् सायुधान् सहबान्धवान्

Sa kanan at sa kaliwa, isulat muna si Hara (Śiva). Pagkaraan, sa mga talulot ng lotus, ayon sa pagkakasunod na nagsisimula sa silangan, isulat ang mga diyos na nagsisimula kay Indra—na inilalarawan na may kani-kanilang sandata at kasama ang kanilang mga kasamahan at mga tagasunod.

Verse 10

स्नानमण्डलकान् दिक्षु कुर्याच्चैव विदिक्षु च विष्णुब्रह्मेशशक्रादींस्तदस्त्राण्यर्च्य होमयेत्

Dapat niyang itatag ang mga snāna-maṇḍala (mga bilog ng paliligo) sa mga pangunahing direksiyon at maging sa mga pagitan; matapos sambahin sina Viṣṇu, Brahmā, Īśa (Śiva), Śakra (Indra) at iba pa, kasama ang kanilang mga astra-mantra (mga mantra ng sandata), saka niya ihahandog sa apoy sa pamamagitan ng homa.

Verse 11

एकैकस्य त्वष्टशतं समिधस्तु तिलान् धृतं भद्रः सुभद्रः सिद्धार्थः कलसाः पुष्टिवर्धनाः

Para sa bawat handog/pagsasagawa, ang mga panggatong na samidh ay dapat umabot sa walong daan; at maghandog ng linga at ghee. Ang mga sisidlang ritwal (kalaśa) ay dapat pangalanan/ihanay bilang Bhadra, Subhadra, at Siddhārtha—upang magpalago ng sustansiya at kasaganaan.

Verse 12

अमोघश्चित्रभानुश् च पर्जन्यो ऽथ सुदर्शनः स्थापयेत्तु वटानेनान् साश्विरुद्रमरुद्गणान्

Si Amogha, Citrabhānu, Parjanya, at saka si Sudarśana—ang mga diyos na ito ay dapat itatag ayon sa kaayusang vaṭa na ito, kasama ang kambal na Aśvin, si Rudra, at ang mga pangkat ng Marut.

Verse 13

सहवाहनानिति घ , ज च विश्वे देवस् तथा दैत्या वसवो मुनयस् तथा आवेशयन्तु सुप्रीतास् तथान्या अपि देवताः

“(Anyayahan sila) kasama ang kanilang mga sasakyang banal (vāhana).” Gayundin ang pormulang ‘gha’ at ‘ja’. Nawa’y pumasok sa ritwal/sa sumasamba/sa maṇḍala na ito—na may lubos na kagalakan—ang mga Viśvedevas, mga Daitya, mga Vasu, at mga pantas; at nawa’y pumasok din ang iba pang mga diyos.

Verse 14

ओषधीर् निक्षिपेत् कुम्भे जयन्तीं विजयां जयां शतावरीं शतपुष्पां विष्णुक्रान्तापराजिताम्

Dapat ilagay sa kumbha (banga) ang mga halamang-gamot: jayantī, vijayā, jayā, śatāvarī, śatapuṣpā, at viṣṇukrāntā (na tinatawag ding aparājitā).

Verse 15

ज्योतिष्मतीमतिबलाञ्चन्दनोशीरकेशरं कस्तूरिकाञ्च कर्पूरं बालकं पत्रकं त्वचं

Dapat kunin ang mga sangkap na ito: jyotiṣmatī, atibalā, sandalwood, uśīra (vetiver), saffron (kesara), musk, camphor, bālaka, patraka (samyo ng dahon), at tvac (balat ng puno).

Verse 16

जातीफलं लवङ्गञ्च मृत्तिकां पञ्चगव्यकं भद्रपीठे स्थितं साध्यं स्नापयेयुर्द्विजा बलात्

Gamit ang nutmeg, clove, luwad, at pañcagavya, ang mga Brahmin ay dapat—nang may matatag na pagpupunyagi—magsagawa ng ritwal na pagpapaligo (abhiṣeka) sa sādhya na nakalagay sa mapalad na pedestal (bhadrapīṭha).

Verse 17

राजाभिषेकमन्त्रोक्तदेवानां होमकाः पृथक् पूर्णाहुतिन्ततो दत्वा गुरवे दक्षिणां ददेत्

Dapat isagawa nang magkakahiwalay ang mga handog sa apoy (homa) para sa mga diyos na itinakda sa mga mantra ng rājābhiṣeka; saka, matapos ihandog ang pūrṇāhuti (pangwakas na handog), ibigay ang dakṣiṇā (kabayarang pang-ritwal) sa guru (punong tagapagpaganap).

Verse 18

इन्द्रो ऽभिषिक्तो गुरुणा पुरा दैत्यान् जघान ह दिक्पालस्नानङ्कथितं संग्रामादौ जयादिकं

Si Indra, nang siya’y minsang pinahiran at itinalaga ng kanyang guro, ay noong unang panahon pumatay sa mga Daitya. Kaya itinuro ang paliligo para sa mga Dikpāla (tagapagbantay ng mga direksiyon), na nagdudulot ng tagumpay at iba pang mapalad na bunga sa mismong simula ng labanan.

Frequently Asked Questions

It is presented as sarvārtha-sādhana and śānti-kara: a bath that accomplishes aims (health, prosperity, victory) while pacifying disturbances, especially those linked to grahas and directional forces.

The chapter states that bathing is best for everyone on a Vaiṣṇava day when the Moon is in Revatī or Puṣya.

It combines Vishnu-centered worship (including honoring a brahmana) with precise mandala construction, directional deity inscription, specified offerings, kalasha arrangements, and homa—showing Agneya Vidya as both bhakti-aligned and shastrically engineered.

For miscarriage: bathing in a lotus-pond; for repeated newborn loss: bathing near an Ashoka tree—each tying place-specific sanctity to desired outcomes.

Indra’s consecration by his guru and subsequent victory over Daityas serves as a precedent (itihasa-style proof) that abhiṣeka/snana rites empower success, especially for victory at the start of battle.