Adhyaya 231

Verse 1

मल्लब्धेषु नवपुस्तकेषु प्रायः समान एव तेषामेकतमस्यापि साहाय्येन शोधितुं न स शक्यते अभिधानादिष्वपि तत्रत्यशब्दो नोपलभ्यन्ते अतस्तत्र विरतिः अथैकत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः शकुनानि पुष्कर उवाच विशन्ति येन मार्गेण वायसा बहवः पुरं तेन मार्गेण रुद्धस्य पुरस्य ग्रहणं भवेत्

Sa mga bagong natamong manuskrito, halos magkakatulad ang pagbasa; kahit sa tulong ng alinman sa mga ito ay hindi ito maitatama nang wasto. Maging sa mga diksiyonaryo at katulad nito, hindi rin matagpuan ang salitang naroon; kaya humihinto tayo sa bahaging iyon. Ngayon ay nagsisimula ang ika-231 kabanata, “Mga Pangitain/Palatandaan.” Sinabi ni Puṣkara: “Sa alinmang daan na pinapasukan ng maraming uwak ang lungsod, sa daang iyon din maisasakatuparan ang pagsakop sa isang lungsod na kinukubkob.”

Verse 2

सेनायां यदि वासार्थे निविष्टो वायसो रुवन् वामो भयातुरस्त्रस्तो भयं वदति दुस्तरं

Kung sa kampo ng hukbo na itinayo para sa panunuluyan ay may uwak na dumapo roon at kumakaw sa kaliwa, balisa at nagugulat, ito’y nagbabadya ng mabigat at mahirap lampasang panganib.

Verse 3

छायाङ्गवाहनोपानच्छत्रवस्त्रादिकुट्टने मृत्युस्तत्पूजने पूजा तदिष्टकरणे शुभं

Kapag sinaktan o sinira (dahil sa galit o paghamak) ang anino, isang bahagi ng katawan, sasakyan, panyapak, payong, kasuotan at mga katulad, ito’y palatandaan ng kamatayan; ngunit ang pag-aalay at pagsamba sa mga iyon (o sa mga kapangyarihang namamahala sa mga iyon) ay nagbubunga ng gantimpala ng pagsamba, at ang pagtupad sa ninanais ay mapalad.

Verse 4

प्रोषितागमकृत्काकः कुर्वन् द्वारि गतागतं रक्तं दग्धं गृहे द्रव्यं क्षिपन्वह्निवेदकः

Siya’y kumikilos na parang uwak: habang wala ang may-ari, gumagawa ng mga dahilan upang pabalik-balik, naglalakad nang paroo’t parito sa may pintuan, at naghahagis sa loob ng bahay ng mga bagay na pula o sunog—sa gayon ay nagpapahiwatig (o naghahanda) ng apoy, ibig sabihi’y pagsusunog.

Verse 5

न्यसेद्रक्तं पुरस्ताच्च निवेदयति बन्धनं पीतं द्रव्यं तथा रुक्म रूप्यमेव तु भार्गव

O Bhārgava, dapat siyang maglagay ng pulang tanda sa harapan bilang patunay, at ipahayag ang panagot o sangla: ang dilaw na ari-arian (na ang ibig sabihin ay ginto), gayundin ang ginto at pilak mismo.

Verse 6

यच्चैवोपनयेद् द्रव्यं तस्य लब्धिं विनिर्दिशेत् द्रव्यं वापनयेद्यत्तु तस्य हानिं विनिर्दिशेत्

Anumang ari-ariang dinadala ng isang tao (at naipapakita o nalilikha) ay dapat ituring na kanyang pakinabang. Ngunit anumang ari-ariang kanyang ipinapakuha o ipinapaalis ay dapat ituring na kanyang pagkalugi.

Verse 7

पुरतो धनलब्धिः स्यादाममांसस्य छर्दने भूलब्धिः स्यान् मृदः क्षेपे राज्यं रत्नार्पणे महत्

Kung (sa panaginip/palatandaan) ang yaman ay lumitaw sa harapan, magkakaroon ng pagdating ng salapi. Kung isusuka ang hilaw na laman, magkakamit ng lupain. Kung maghagis ng mga tipak ng lupa, (makakamtan) ang paghahari; at sa pag-aalay ng hiyas, (makakamtan) ang dakilang kasaganaan at kapalarang pang-soberanya.

Verse 8

यातुः काको ऽनुकूलस्तु क्षेमः कर्मक्षमो भवेत् न त्वर्थसाधको ज्ञेयः प्रतिकूलो भयावहः

Para sa taong maglalakbay, ang uwak—kung paborable—ay tanda ng kaligtasan at na ang gawain ay maisasagawa nang mahusay; gayunman, hindi ito dapat ituring na palatandaan ng pagkakamit ng yaman. Kung di-paborable, ito’y kilalang nagdudulot ng pangamba.

Verse 9

सम्मुखे ऽभ्येति विरुवन् यात्राघातकरो भवेत् वामः काकः स्मृतो धन्यो दक्षिणो ऽर्थविनाशकृत्

Kapag ang uwak ay lumapit mula sa harapan habang sumisigaw, ito’y nagiging masamang palatandaang humahadlang o nakapipinsala sa paglalakbay. Ang uwak sa kaliwa ay inaalala bilang mapalad at nagbibigay-kasaganaan, samantalang ang nasa kanan ay nagdudulot ng pagkawala ng yaman.

Verse 10

दुष्करमिति ख , छ च दक्षिणो ऽन्नविनाशकृदिति ग , घ , ञ च वामो ऽनुलोमगः श्रेष्ठो मध्यमो दक्षिणः स्मृतः प्रतिलोमगतिर्वामो गमनप्रतिषेधकृत्

Ang “Duṣkara” ang tawag sa putol o hinto ng metro sa mga kaso ng kha at cha; at sa mga kaso ng ga, gha, at ña, ito’y tinatawag na “Dakṣiṇa,” ang sumisira sa pagkain (ibig sabihin, sumisira sa kinis ng pagbigkas). Ang paggalaw na “Vāma” (kaliwa) na sumusunod sa pasulong na ayos (anuloma) ang pinakadakila; ang “Dakṣiṇa” ay itinuturing na panggitna. Ang “Vāma” na sumusunod sa pabaligtad na ayos (pratiloma) ay nagdudulot ng pagsansala sa paggalaw (humahadlang sa maayos na daloy ng metro).

Verse 11

निवेदयति यात्रार्थमभिप्रेतं गृहे गतः एकाक्षरचरणस्त्वर्कं वीक्षमाणो भयावहः

Kung matapos pumasok sa bahay ay may magpahayag ng balak na pag-alis sa paglalakbay—at may dumating na taong iisa ang mata, naglalakad habang nakatitig sa araw—ito’y isang pangitain na nakapangingilabot (hudyat ng panganib).

Verse 12

कोटरे वासमानश् च महानर्थकरो भवेत् न शुभस्तूषरे काकः पङ्काङ्कः स तु शस्यते

Ang naninirahan sa guwang o lungga ay nagiging malaking sanhi ng kamalasan. Ang uwak na dumapo sa tuyong ipa ay hindi mapalad; ngunit ang uwak na may bahid ng putik (mula sa basang lupa) ay itinuturing na mabuti.

Verse 13

अमेध्यपूर्णवदनः काकः सर्वार्थसाधकः ज्ञेयाः पतत्रिणो ऽन्ये ऽपि काकवद् भृगुनन्दन

Ang uwak—na ang tuka’y puno ng maruming bagay—ay dapat maunawaang tagapagpaganap ng lahat ng layunin (mabuting hudyat ng tagumpay). Ang iba pang mga ibon ay dapat ding unawain sa paraang gaya ng uwak, O ligaya ng angkan ni Bhṛgu.

Verse 14

स्कन्धावारापसव्यस्थाः श्वानो विप्रविनाशकाः इन्द्रस्थाने नरेन्द्रस्य पुरेशस्य तु गोपुरे

Ang mga asong nakapuwesto sa apasavya (kaliwang/di-mapalad na panig) ng kampong militar ay sinasabing tagapuksa ng mga brāhmaṇa; (ang gayong hudyat ay binibigyang-pansin) sa “pook ni Indra” ng hari at sa gopura, ang tore ng tarangkahan ng panginoon ng lungsod.

Verse 15

अन्तर्गृहे गृहेशस्य मरणाय भवेद्भषन् यस्य जिघ्रति वामाङ्गं तस्य स्यादर्थसिद्धये

Kapag ang aso ay tumahol sa loob ng bahay, ito’y nagiging hudyat ng kamatayan para sa may-ari ng tahanan. Ngunit kung singhutin nito ang kaliwang panig ng isang tao, sinasabing magdudulot iyon ng tagumpay sa pagkamit ng yaman (ninanais na bagay).

Verse 16

भयाय दक्षिणं चाङ्गं तथा भुजमदक्षिणं यात्राघातकरो यातुर्भवेत् प्रतिमुखागतः

Para sa manlalakbay, kung ang panginginig sa kanang bahagi ng katawan (o sangkap) ay tanda ng pangamba, at gayundin kung ang panginginig ng kaliwang bisig ay masamang pangitain, kung gayon ang taong dumarating na kaharap mula sa unahan ay nagiging hadlang na makapipigil sa paglalakbay.

Verse 17

मार्गावरोधको मार्गे चौरान् वदति भार्गव अलाभो ऽस्थिमुखः पापो रज्जुचीरमुखस् तथा

O Bhārgava, ang humahadlang sa daan sa lansangan ay tinatawag na “tagapigil ng daan”; at ang nagtuturo o nagbabalita tungkol sa mga magnanakaw sa daan ay isa ring uri. Gayundin, may mga salarin na tinatawag na “Alābha”, “Asthimukha” (“mukhang-buto”), ang “pāpa” (makasalanan), at “Rajjucīramukha” (“mukhang-lubid at basahan”).

Verse 18

सोपानत्कमुखो धन्यो मांसपूर्णमुखो ऽपि च अमङ्गल्यमुखद्रव्यं केशञ्चैवाशुभं तथा

Ang taong ang bibig ay (nakikitang) may sandalyas sa may pasukan ay itinuturing na mapalad; gayundin, ang taong ang bibig ay puno ng karne ay itinuturing ding mapalad. Ngunit ang mga bagay na nagpapahiwatig ng kamalasan kapag nakita sa bibig, at gayundin ang buhok, ay di-mabuti.

Verse 19

अवमूत्र्याग्रतो याति यस्य तस्य भयं भवेत् यस्यावमूत्र्य व्रजति शुभं देशन्तथा द्रुमं

Kung matapos umihi ay magpatuloy siya sa unahan (na iniiwan ang ihi sa likuran), lilitaw ang takot para sa taong iyon. Ngunit kung matapos umihi ay umalis siya patungo sa isang mapalad na pook—gayundin patungo sa isang punong itinuturing na mabuti o banal—ito ay kanais-nais.

Verse 20

नन्वर्थसाधक इत्य् आदिः, गृहे गत इत्य् अन्तःः पाठः ट पुस्तके नास्ति कोटरे इत्य् आदिः सर्वार्थसाधक इत्य् अन्तः पाठः टपुस्तके नास्ति मङ्गलञ्च तथा द्रव्यं तस्य स्यादर्थसिद्धये श्ववच्च राम विज्ञेयास् तथा वै जम्बुकादयः

“(Tala sa teksto:) Mula ‘nanv arthasādhaka…’ hanggang ‘gṛhe gata…’ ang pagbabasang ito ay wala sa manuskritong ṭa; at mula ‘koṭare…’ hanggang ‘sarvārthasādhaka…’ ang pagbabasang ito rin ay wala sa manuskritong ṭa. (Pangunahing taludtod:) Dapat tiyakin ang kabutihang-palad at mga kagamitang materyal upang maganap ang layon; at ang mga aso—O Rāma—ay dapat ding maunawaan sa kaalamang pang-omen, gayundin ang mga asong-gubat (jackal) at iba pang katulad.”

Verse 21

भयाय स्वामिनि ज्ञेयमनिमित्तं रुतङ्गवां निशि चौरभयाय स्याद्विकृतं मृत्यवे तथा

Ang pag-ungol ng aso na tila walang sanhi ay dapat maunawaan bilang tanda ng panganib sa panginoon; sa gabi, ito’y nagpapahiwatig ng takot sa mga magnanakaw; at kung ang tunog ay di-karaniwan o baluktot, gayon din ay tanda ng kamatayan.

Verse 22

शिवाय स्वामिनो रात्रौ बलीवर्दो नदन् भवेत् उत्सृष्टवृषभो राज्ञो विजयं सम्प्रयच्छति

Kung sa gabi ang baka (ox) ay umuungal, ito’y mapalad para sa kanyang panginoon. Ang torong pinakawalan ay nagkakaloob ng tagumpay sa hari.

Verse 23

अभयं भक्षयन्त्यश् च गावो दत्तास् तथा स्वकाः त्यक्तस्नेहाः स्ववत्सेषु गर्भक्षयकरा मताः

Ang mga bakang naipagkaloob na—maging pag-aari ng iba o sariling baka—kapag kumain ng halamang tinatawag na Abhayā, ay itinuturing na nawawalan ng paglingap sa sariling guya at nagdudulot ng pagkalaglag (pagkawala ng sanggol sa sinapupunan).

Verse 24

भूमिं पादैर् विनिघ्नन्त्यो दीना भीता भयावहाः आर्द्राङ्ग्यो हृष्टरोमाश् च शृगलग्नमृदः शुभाः

Ang (mga babae) na humahampas sa lupa gamit ang mga paa—dukha, takot, at nakapanghihilakbot—na may basang katawan at nakatindig ang balahibo; at yaong ang katawan ay nababahiran ng putik na kumakapit na tila putik na dumikit sa asong-gubat (jackal): ang mga ito ay mga mapalad na palatandaan.

Verse 25

महिष्यादिषु चाप्येतत् सर्वं वाच्यं विजानता आरोहणं तथान्येन सपर्याणस्य वाजिनः

Ang lahat ng ito ay dapat ding ipahayag nang wasto ng taong nakaaalam (ng pamamaraan) sa kaso ng kalabaw at iba pang sasakyang hayop; gayundin, sa kabayong pinararangalan at inaalayan ng nararapat na paglilingkod, ang pagsakay ay dapat gawin ng ibang tao.

Verse 26

जलोपवेशनं नेष्टं भूमौ च परिवर्तनं विपत्करन्तुरङ्गस्य सुप्तं वाप्यनिमित्ततः

Ang pag-upo sa tubig ay itinuturing na di-mapalad; gayundin ang pag-ikot o paggulong sa lupa. At para sa taong ang katawan ay waring patungo sa kapahamakan, ang pagtulog na dumarating nang walang malinaw na dahilan ay masamang palatandaan.

Verse 27

यवमोदकयोर्द्वेषस्त्वकस्माच्च न शस्यते वदनाद्रुधिरोत्पत्तिर्वेपनं न च शस्यते

Ang biglaang pagkamuhi sa sebada o sa matatamis na kakanin (modaka) ay hindi itinuturing na mapalad. Gayundin, ang paglabas ng dugo mula sa bibig at ang panginginig ay hindi rin mabubuting palatandaan.

Verse 28

क्रीडन् वैकः कपोतैश् च सारिकाभिर्मृतिं वदेत् साश्रुनेत्रो जिह्वया च पादलेही विनष्टये

Kapag nakita ang isang nag-iisang ibon na nakikipaglaro sa mga kalapati at myna (sārika), sinasabing naghuhudyat ito ng kamatayan. Gayundin, ang may matang lumuluha at ang dumidila sa mga paa ay mga palatandaan ng kapahamakan.

Verse 29

वामपादेन च तथा विलिखंश् च वसुन्धरां स्वपेद्वा वामपार्श्वेन दिवा वा न शुभप्रदः

Gayundin, ang kumakamot o nagmamarka sa lupa gamit ang kaliwang paa, o natutulog nang nakatagilid sa kaliwa, o natutulog sa araw—ang mga ito ay hindi itinuturing na mapalad.

Verse 30

भयाय स्यात् सकृन्मूत्री तथा निद्राविलाननः सपर्यार्हस्येति साधुः विनाशकृदिति ज , ट च आरोहणं न चेद्दद्यात् प्रतीपं वा गृहं व्रजेत्

Naghuhudyat ito ng takot kung ang tao ay umiihi lamang nang minsan (sa pasimula) o kung ang mukha niya’y maputla at mapurol dahil sa antok. (Sa sandaling iyon, kung may magsabi) “Siya’y karapat-dapat parangalan/paglingkuran,” ito’y mapalad; ngunit ang mga pantig na “ja” at “ṭa” ay sinasabing nagdudulot ng kapahamakan. Kung hindi ipagkakaloob (ayon sa kaugalian) ang sasakyang masasakyan para sa pag-alis, o kung may mangyaring salungat, dapat bumalik at umuwi.

Verse 31

यात्राविघातमाचष्टे वामपार्श्वं तथा स्पृशन् हेषमाणः शत्रुयोधं पादस्पर्शी जयावहः

Kapag (ang kabayo) ay humipo sa kaliwang tagiliran, ito’y hudyat ng hadlang sa paglalakbay. Kapag ito’y humihiyaw at humahampas gamit ang kuko, ipinahihiwatig ang pakikipaglaban sa kaaway; ang kabayong humahampas ng kuko ay tagapagdala ng tagumpay.

Verse 32

ग्रामे व्रजति नागश्चेन् मैथुनं देशहा भवेत् प्रसूता नागवनिता मत्ता चान्ताय भूपतेः

Kapag ang elepante ay pumasok sa nayon, hudyat ito na ang lupain ay mawawasak; kapag ito’y nasa pag-aasawa (pagpaparis), ipinahihiwatig ang pagkawala ng nasasakupan. Ang babaeng elepanteng bagong panganak, o ang elepanteng nasa musth, ay mga pangitain ng wakas (kamatayan/pagkapuksa) ng hari.

Verse 33

आरोहणं न चेद्दद्यात् प्रतीपं वा गृहं व्रजेत् मदं वा वारणो जह्याद्राजघातकरो भवेत्

Kung hindi magbigay ng sasakyang masasakyan o upuang aakyatan, o pumasok sa isang bahay nang may salungat at mapanlaban na asal, o magpawala sa elepante ng musth, ang taong iyon ay nagiging sanhi o kasangkapan ng kamatayan ng hari.

Verse 34

वामं दक्षिणपादेन पादमाक्रमते शुभः दक्षिणञ्च तथा दन्तं परिमार्ष्टि करेण च

Mapalad kapag sa kanang paa ay nalalampasan (o naipapatong) ang kaliwang paa; at gayundin, mapalad kapag ang mga ngipin sa kanang panig ay pinupunasan o nililinis gamit ang kamay.

Verse 35

वृषो ऽश्वः कुञ्जरो वापि रिपुसैन्यगतो ऽशुभः खण्डमेघातिवृष्ट्या तु सेना नाशमवाप्नुयात्

Kapag ang toro, kabayo, o maging elepante ay pumasok sa hukbo ng kaaway bilang masamang palatandaan, kung magkakaroon ng labis na pag-ulan mula sa mga ulap na watak-watak at kalat, ang hukbo ay daranas ng pagkapuksa.

Verse 36

प्रतिकूलग्रहर्क्षात्तु तथा सम्मुखमारुतात् यात्राकाले रणे वापि छत्रादिपतनं भयं

Ngunit kapag salungat ang mga planeta at mga bahay-buwan (nakṣatra), at gayundin kapag ang hangin ay humihip nang tuwirang pasalubong, kung gayon sa oras ng pag-alis sa paglalakbay—o maging sa labanan—may panganib: ang pagbagsak ng payong at mga katulad nito ay masamang pangitain.

Verse 37

हृष्टा नराश्चानुलोमा ग्रहा वै जयलक्षणं काकैर् योधाभिभवनं क्रव्याद्भिर्मण्डलक्षयः

Ang mga tao na masaya, at ang mga planeta na gumagalaw sa kanais-nais na tuwirang landas (anuloma)—ito nga ang mga tanda ng tagumpay. Ngunit kapag ang mga uwak ay nanaig sa mga mandirigma, at ang mga kumakain ng bangkay ang umiral, ipinahihiwatig nito ang pagkapahamak ng mandala, ang saklaw ng kapangyarihan ng kaharian.

Verse 38

प्राचीपश्चिमकैशानी शौम्या प्रेष्ठा शुभा च दिक्

Ang mga direksiyon—Silangan, Kanluran, at Īśāna (hilagang‑silangan)—ay banayad, pinakaminamahal, at mapalad.