Adhyaya 218

Verse 1

वलिङ्गाय नामलिङ्गायेति ख , छ च नमो ऽनागतलिङ्गायेत्यादिः देवानुगतलिङ्गिने इत्य् अन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति परमात्मा परंविभो इति ज अथाष्टादशाधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजाभिषेककथनं अग्निर् उवाच पुष्करेण च रामाय राजधर्मं हि पृच्छते यथादौ कथितं तद्वद्वशिष्ट कथयामि ते

[Mga pagbasa na magkakaiba:] “valiṅgāya, nāmaliṅgāya”—ganito ang nasa mga manuskritong Kha at Cha; “namo ’nāgataliṅgāya…” at iba pa. Ang pangwakas na pagbasa na “devānugataliṅgine” ay wala sa manuskritong Ja; at sa Ja naman ay “paramātmā paraṃvibho.” Ngayon nagsisimula ang Kabanata 218: ang salaysay ng paghirang at pagbabasbas sa hari (rājābhiṣeka). Sinabi ni Agni: “Yamang tinanong ni Puṣkara si Rāma tungkol sa rājadharma (tungkulin ng hari), isasalaysay ko sa iyo, O Vasiṣṭha, ayon sa paraang sinabi sa simula.”

Verse 2

पुष्कर उवाच राजधर्मं प्रवक्ष्यामि सर्वस्मात् राजधर्मतः राजा भवेत् शत्रुहन्ता प्रजापालः सुदण्डवान्

Sinabi ni Puṣkara: “Ipapaliwanag ko ang rājadharma, ang pinakadakila sa lahat ng tungkulin ng hari. Ang hari ay dapat tagapagpuksa ng kaaway, tagapangalaga ng mga nasasakupan, at yaong marunong gumamit ng parusa (daṇḍa) nang wasto.”

Verse 3

पालयिष्यति वः सर्वान् धर्मस्थान् व्रतमाचरेत् संवत्सरं स वृणुयात् पुरोहितमथ द्विजं

Dapat niyang pangalagaan ang lahat ng luklukan ng dharma (mga hukuman at mga institusyong panrelihiyon) at magsagawa ng banal na panata (vrata). Sa loob ng isang buong taon, dapat siyang magtalaga ng isang “dalawang-ulit na isinilang” na Brahmin (dvija) bilang punong pari ng palasyo (purohita).

Verse 4

मन्त्रिणश्चाखिलात्मज्ञान्महिषीं धर्मलक्षणां संवत्सरं नृपः काले ससम्भारो ऽभिषेचनं

Sa takdang panahon, ang hari—na may mga ministro na nakaaalam ng lahat ng tungkulin at mga panloob na simulain (ng pamamahala), at may pangunahing reyna na may mga tanda ng katuwiran—ay dapat, matapos ang isang taong paghahanda, magsagawa ng abhiṣeka (pagbabasbas/pagpapahid) na kumpleto ang lahat ng kailangang sangkap.

Verse 5

कुर्यान्मृते नृपे नात्र कालस्य नियमः स्मृतः तिलैः सिद्धार्थकैः स्नानं सांवत्सरपुरोहितौ

Kapag namatay ang hari, dapat isagawa ang itinakdang gawain—dito ay walang itinurong takdang oras. Ang paliligo ay gagawin gamit ang linga (tila) at puting mustasa (siddhārthaka); at ang ritong ito ay para sa paring pangtaon (sāṃvatsara) at sa punong pari ng palasyo (purohita).

Verse 6

घोषयित्वा जयं राज्ञो राजा भद्रासने स्थितः अभयं घोषयेद् दुर्गान्मोचयेद्राज्यपालके

Matapos ipahayag ang tagumpay ng hari, ang hari na nakaupo sa mapalad na trono ay dapat magpahayag ng katiyakang kaligtasan (abhaya); at mula sa mga kuta ay palayain ang mga nakakulong at pakawalan ang mga opisyal/bantay na may tungkuling mag-ingat sa kaharian.

Verse 7

पुरोधसाभिषेकात् प्राक् कार्यैन्द्री शान्तिरेव च उपवास्यभिषेकाहे वेद्यग्नौ जुहुयान्मनून्

Bago ang abhiṣeka na isasagawa ng purohita (pari ng hari), dapat munang ganapin ang ritwal ng pagpapayapa na kaugnay ni Indra, ang Aindrī-śānti. Pagkaraang mag-ayuno (upavāsa), sa araw ng abhiṣeka ay maghandog ng oblation sa apoy ng dambana (vedyāgni) habang tinatawag ang mga mantra (manūn).

Verse 8

राजा हरिति छ , ख , घ , ज , ञ , ट च पुरोहितमथर्त्विजमिति ख , घ , छ , ज , ट च जुहुयादमूनिति ङ वैष्णवानैन्द्रमन्त्रांस्तु सावित्रीन् वैश्वदैवतान् सौम्यान् स्वस्त्ययनं शर्मायुष्याभयदान्मनून्

Dapat italaga ng hari ang purohita at ang paring ṛtvij na tagapagganap ng ritwal, at saka magsagawa ng homa gamit ang mga mantrang iyon: ang mga mantrang Vaiṣṇava at Aindra, ang mga mantrang Sāvitrī, ang mga mantrang Vaiśvadeva, ang mga mantrang Saumya, at ang mga pormulang Svastyayana—na nagbibigay ng kagalingan (śarma), mahabang buhay (āyuṣ), at kawalang-takot (abhaya).

Verse 9

अपराजिताञ्च कलसं वह्नेर्दक्षिणपार्श्वगं सम्पातवन्तं हैमञ्च पूजयेद्गन्धपुष्पकैः

Dapat sambahin, sa pamamagitan ng pabango at mga bulaklak, ang kalashang Aparājitā (di-matatalo) na inilagay sa timog na panig ng banal na apoy, gayundin ang gintong sisidlang ‘sampātavat’ na angkop sa pagwisik ng handog.

Verse 10

प्रदक्षिणावर्तशिखस्तप्तजाम्बूनदप्रभः रथौघमेघनिर्घोषो विधूमश् च हुताशनः

Si Hutāśana (Agni), na ang tuktok ng liyab ay umiikot pakanan, kumikislap na gaya ng pinainit na gintong Jāmbūnada, umuugong na parang dagundong ng mga pulutong ng karwahe at ng mga ulap na may kulog, at walang usok—ay dapat pagnilayan sa ganitong anyo.

Verse 11

अनुलोमः सुगन्धश् च स्वस्तिकाकारसन्निभः प्रसन्नार्चिर्महाज्वालः स्फुलिङ्गरहितो हितः

Mapalad ang apoy ng ritwal: ang liyab nito’y dumadaloy pakanan, mabango, waring anyong svastika, malinaw at masigla ang ningning, naglalagablab nang malaki, walang tilamsik na baga, at kapaki-pakinabang sa pagsasagawa ng rito.

Verse 12

न व्रजेयुश् च मध्येन मार्जारमृगपक्षिणः पर्वताग्रमृदा तावन्मूर्धानं शोधयेन्नृपः

Ang mga pusa, mababangis na hayop, at mga ibon ay hindi dapat dumaan sa gitna (ng looban ng hari o kapulungan). Hanggang sa gayon, dapat linisin ng hari ang kanyang ulo sa pamamagitan ng lupang kinuha mula sa tuktok ng bundok.

Verse 13

वल्मीकाग्रमृदा कर्णौ वदनं केशवालयात् इन्द्रालयमृदा ग्रीवां हृदयन्तु नृपाजिरात्

Gamit ang lupang mula sa tuktok ng punso, pahiran ang mga tainga; ang mukha’y pahiran ng lupang mula sa templo ni Viṣṇu; ang leeg ng lupang mula sa dambana ni Indra; at ang bahagi ng puso ng lupang mula sa bakuran ng hari.

Verse 14

करिदन्तोद्धृतमृदा दक्षिणन्तु तथा भुजं वृषशृङ्गोद्धृतमृदा वामञ्चैव तथा भुजं

Ang kanang bisig ay (tinutukoy) na linisin sa lupang iniahon ng pangil ng elepante; at ang kaliwang bisig ay (tinutukoy) na linisin sa lupang iniahon ng sungay ng toro.

Verse 15

सरोमृदा तथा पृष्ठमुदरं सङ्गमान् मृदा नदीतटद्वयमृदा पार्श्वे संशोधयेत्तथा

Sa lupang mula sa lawa, linisin niya ang katawan; gayundin ang likod at tiyan sa lupang mula sa tagpuan ng mga ilog; at ang magkabilang tagiliran sa lupang kinuha mula sa dalawang pampang ng ilog—sa gayon niya nililinis ang sarili.

Verse 16

वेश्याद्वारमृदा राज्ञः कटिशौचं विधीयते यज्ञस्थानात्तथैवोरू गोस्थानाज्जानुनी तथा

Para sa hari, ang paglilinis sa pamamagitan ng lupa ay itinakda para sa bahagi ng baywang; ang lupa ay dapat kunin mula sa may pintuan ng bahay ng isang courtesan. Gayundin, para sa mga hita, (ang lupa ay kunin) mula sa pook ng yajña; at para sa mga tuhod, mula sa kulungan ng baka.

Verse 17

अश्वस्थानात्तथा जङ्घे रथचक्रमृदाङ्घ्रिके मूर्धानं पञ्चगव्येन भद्रासनगतं नृपं

Pagkatapos, (kumuha ng lupa) mula sa kuwadra ng kabayo; gayundin para sa binti (calf). At mula sa lupang nahipo ng gulong ng karwahe at ng mga paa, dapat (ritwal na) pahiran ang ulo ng hari—na nakaupo sa mapalad na upuan/pustura (bhadrāsana)—ng pañcagavya.

Verse 18

अभिषिञ्चेदमात्यानां चतुष्टयमथो घटैः चन्द्रालयमृदेति ज सरोमृदेत्यादिः संशोधयेत्तथेत्यन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति पूर्वतो हेमकुम्भेन घृतपूर्णेन ब्राहणः

Pagkatapos, dapat italaga sa pamamagitan ng abhiṣeka ang pangkat ng apat na ministro gamit ang mga banga (ng tubig-pagpapabanal). (Sa tradisyong tekstuwal, ang mga pagbasa gaya ng “candrālaya-mṛt” at “saro-mṛt,” at iba pa, ay dapat ituwid sa masusing pagsusuri; at ang pangwakas na “tathā …” ay wala sa manuskritong ‘ja’.) Sa pasimula, ang isang brāhmaṇa ay dapat magsagawa gamit ang isang gintong banga na punô ng ghee.

Verse 19

रूप्यकुम्भेन याम्ये च क्षीरपूर्णेन क्षत्रियः दध्ना च ताम्रकुम्भेन वैश्यः पश्चिमगेन च

Sa dakong timog, ang isang Kṣatriya ay dapat magsagawa ayon sa itinakda gamit ang pilak na banga na punô ng gatas; at ang isang Vaiśya ay dapat magsagawa gamit ang tansong banga na may curd (dahí), sa dakong kanluran din.

Verse 20

मृण्मयेन जलेनोदक् शूद्रामात्यो ऽभिषिचयेत् ततो ऽभिषेकं नृपतेर्बह्वृचप्रवरो द्विजः

Gamit ang tubig na nakalagak sa sisidlang luwad, ang isang ministrong Śūdra ay dapat magwisik (ritwal) sa hari. Pagkaraan nito, ang isang brāhmaṇa—na pinakamarangal sa mga Bahvṛca (mga tagapagbigkas ng Ṛgveda)—ang dapat magsagawa ng abhiṣeka ng hari.

Verse 21

कुर्वीत मधुना विप्रश्छन्दोगश् च कुशोदकैः सम्पातवन्तं कलशं तथा गत्वा पुरोहितः

Dapat isagawa ng isang brāhmaṇa ang ritong ito gamit ang pulot; at ang paring Chāndoga naman ay gamit ang tubig na binabad sa damong kuśa. Gayundin, ang punong pari, pagdating sa pagdiriwang, ay dapat maghanda ng banal na banga ng tubig (kalaśa) na may bisa ng ritwal na “sampāta” (pagwiwisik/pagpapalakas).

Verse 22

विधाय वह्निरक्षान्तु सदस्येषु यथाविधि राजश्रियाभिषेके च ये मन्त्राः परिकीर्तिताः

Pagkatapos maisagawa ang ritwal, isagawa ang pag-iingat sa apoy (vahni-rakṣā) para sa mga tagapaglingkod at mga kasapi ng pagtitipon ayon sa itinakdang paraan; at bigkasin/gamitin ang mga mantra na ipinahayag para sa pagbasbas ng maharlikang kasaganaan (rājaśrī-abhiṣeka).

Verse 23

तैस्तु दद्यान्महाभाग ब्राह्मणानां स्वनैस् तथा ततः पुरोहितो गच्छेद्वेदिमूलन्तदेव तु

Sa pamamagitan ng mga handog/abayad na iyon, O lubhang mapalad, dapat magbigay nang wasto sa mga brāhmaṇa; at pagkatapos, ang punong pari ay dapat magtungo, sa mga hakbang na sinukat at mahinahon, sa paanan ng dambanang handog (vedi-mūla)—tunay na gayon nga.

Verse 24

शतच्छिद्रेण पात्रेण सौवर्णेनाभिषेचयेत् या ओषधीत्योषधीभीरथेत्युक्त्वेति गन्धकैः

Isagawa ang abhisheka (pagpapaligo ng pagbasbas) gamit ang sisidlang ginto na may sandaang butas; habang binibigkas ang mga mantra na nagsisimula sa “yā oṣadhīḥ…”, “oṣadhībhīḥ…”, at “rathe…”, kasama ang mga pabango/halimuyak (gandha).

Verse 25

पुष्पैः पुष्पवतीत्येव ब्राह्मणेति च वीजकैः रत्नैर् आशुः शिशानश् च ये देवाश् च कुशोदकैः

Sa mga bulaklak, tawagin at anyayahan bilang “Puṣpavatī”; sa mga butil/buto, bilang “Brāhmaṇa”; sa mga hiyas, bilang “Āśu” at “Śiśāna”; at sa tubig na may kuśa, anyayahan ang mga diyos ayon sa kaukulang paraan.

Verse 26

यजुर्वेद्यथर्ववेदी गन्धद्वारेति संस्पृशेत् शिरः कण्ठं रोचनया सर्वतीर्थोदकैर् द्विजाः

Ang Yajurvedin at ang Atharvavedin ay dapat humipo sa katawan habang binibigkas ang mantrang “gandha-dvāra”; sa pamamagitan ng rocanā ay hipuin ang ulo at lalamunan, at magsagawa ng paglilinis gamit ang tubig na itinuturing na mula sa lahat ng sagradong tīrtha—O mga dvija.

Verse 27

गीतवाद्यादिनिर्घोषैश्चामरव्यजनादिभिः सर्वौषधिमयं कुम्भं धारयेयुर्नृपाग्रतः

Sa gitna ng umuugong na tunog ng awit at mga instrumentong pangmusika, at may mga parangal na ritwal gaya ng pamaypay na buntot-yak (cāmara), mga abaniko at iba pa, dapat nilang dalhin sa harap ng hari ang isang kumbha ng tubig-pagpapabanal na inihanda mula sa lahat ng halamang-gamot.

Verse 28

तं पश्येद्दर्पणं राजा घृतं वै मङ्गलादिकं अभ्यर्च्य विष्णुं ब्रह्माणमिन्द्रादींश् च ग्रहेश्वरान्

Matapos sambahin nang wasto si Viṣṇu, si Brahmā, si Indra at ang iba pang mga panginoon ng mga planeta, ang hari ay dapat tumingin sa salaming iyon, at sa ghṛta (ghee) at iba pang mapalad na sangkap, simula sa mga nagbibigay ng mabuting kapalaran.

Verse 29

वेदिमूलन्तथैव तु इरि ख दीपकैर् इति ङ यजुर्वेद्यथ ऋग्वेदी इति ङ ग्रहादिकानिति ख , ग , घ च व्याघ्रचर्मोत्तरां शय्यामुपविष्टः पुरोहितः मधुपर्कादिकं दत्त्वा पट्टबन्धं प्रकारयेत्

Gayundin, sa paanan ng vedi (altar) ay dapat ayusin ang mga itinakdang lampara. Pagkaraan, ang purohita, na nakaupo sa higaan na may latag na balat ng tigre, matapos maghandog ng madhuparka at iba pang karaniwang paunang ritwal, ay dapat ipagawa ang seremonyal na pagbigkis ng panyo sa ulo (paṭṭa-bandha).

Verse 30

राज्ञोमुकुटबन्धञ्च पञ्चचर्मोत्तरं ददेत् ध्रुवाद्यैर् इति च विशेद् वृषजं वृषदंशजं

Dapat din niyang ipagkaloob sa hari ang seremonyal na pagbigkis ng korona, kasama ang pang-itaas na kasuotan na yari sa limang uri ng balat. Pagkaraan, habang binibigkas ang Dhruvā at iba pang itinakdang mantra, dapat siyang pumasok sa ritwal, na tinatawag si Vṛṣaja at si Vṛṣadaṃśaja.

Verse 31

द्वीपिजं सिंहजं व्याघ्रजातञ्चर्म तदासने अमात्यसचिवादींश् च प्रतीहारः प्रदर्शयेत्

Sa upuang-luklukan (luklukan ng trono) ay nararapat ilatag ang balat ng leopardo, leon, o tigre; at ang pratīhāra (tagapagbantay ng pinto) ang magpapakilala at maghaharap ng mga ministro, kalihim, at iba pang katulad.

Verse 32

गोजाविगृहदानाद्यैः सांवत्सरपुरोहितौ पूजयित्वा द्विजान् प्रार्च्य ह्य् अन्यभूगोन्नमुख्यकैः

Pagkatapos parangalan ang mga taunang punong-pari sa pamamagitan ng mga kaloob gaya ng baka, kambing, at bahay, at matapos sambahin nang wasto ang mga dwija (mga brahmana), nararapat ding igalang sila sa iba pang handog—lalo na sa lupa at butil na pagkain, at iba pa.

Verse 33

वह्निं प्रदक्षिणीकृत्य गुरुं नत्वाथ पृष्ठतः वृषमालभ्य गां वत्सां पूजयित्वाथ मन्त्रितं

Matapos ikutin ang pag-ikot sa banal na apoy nang pakanan (pradakṣiṇā) at yumukod sa guro, saka magpatuloy mula sa likuran: hawakan ang toro, sambahin ang baka kasama ang guya, at pagkatapos ay isagawa ang ritwal ayon sa itinakdang mga mantra.

Verse 34

अश्वमारुह्य नागञ्च पूजयेत्तं समारुहेत् परिभ्रमेद्राजमार्गे बलयुक्तः प्रदक्षिणं

Sumakay sa kabayo, nararapat niyang sambahin ang elepante; pagkatapos ay sumakay rito at maglakbay sa lansangang-hari, na gumagawa ng pag-ikot na pakanan (pradakṣiṇā), taglay ang lakas.

Verse 35

पुरं विशेच्च दानाद्यैः प्रार्च्य सर्वान् विसर्जयेत्

Pagpasok sa lungsod, nararapat niyang parangalan silang lahat sa pamamagitan ng mga kaloob at iba pa, at pagkatapos ay magpaalam at magpauwi sa kanilang lahat nang may paggalang.