Adhyaya 166

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नानाधमा नाम पञ्चषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ षट्षष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः वर्णधर्मादिकथनं पुष्कर उवाच वेदस्मार्तं प्रवक्ष्यामि धर्मं वै पञ्चधा स्मृतं वर्णत्वमेकमाश्रित्य यो ऽधिकारः प्रवर्तते

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa, nagwakas ang ika-165 kabanata na tinatawag na “Nānādhama.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-166 kabanata: “Paglalahad ng mga tungkulin ng mga varṇa at mga kaugnay na paksa.” Sinabi ni Puṣkara: “Ipapahayag ko ang dharma ayon sa Veda at sa Smṛti—na inaalala bilang limang-anyo—yaong saklaw ng karapatan at pagsasagawa (adhikāra) na umuusbong batay sa iisang tiyak na katayuan ng tao bilang varṇa.”

Verse 2

धर्मं वै परमामृतमिति ख , छ च वर्णधर्ंअः स विज्ञ्येयो यथोपनयनन्त्रिषु यस्त्वाश्रमं समाश्रित्य पदार्थः संविधीयते

“Ang dharma ay tunay na pinakamataas na amṛta (nektar),” gayon ang turo. Ang varṇa-dharma ay dapat maunawaan ayon sa mga kasulatang tumatalakay sa upanayana (inisiasyon at mga disiplina nito). At anumang itinakdang pagsasagawa para sa taong sumandig sa isang āśrama (yugto ng buhay), iyon ang tungkuling āśrama na dapat gampanan nang wasto.

Verse 3

उक्त आश्रमधर्मस्तु भिन्नपिण्डादिको यथा उभयेन निमित्तेन यो विधिः सम्प्रवर्तते

Naipahayag na ang mga tungkulin ng mga āśrama; gayundin, ang mga ritwal na nagsisimula sa hiwalay na handog na piṇḍa (bhinnapiṇḍa) ay dapat ding maunawaan—yaong pamamaraan na naisasakatuparan dahil sa dalawang uri ng sanhi (nimitta).

Verse 4

नैमित्तिकः स विज्ञेयः प्रायश्चित्तविधिर्यथा ब्रह्मचारी गृही चापि वानप्रस्थो यतिर् नृप

O hari, ang paraang pangpagtubos-sala (prāyaścitta) na ito ay dapat maunawaang “naimittika” (paminsan-minsan/ayon sa pangyayari), ayon sa itinakda—maging para sa brahmacārin na mag-aaral na celibate, sa gṛhastha na maybahay, sa vānaprastha na naninirahan sa gubat, o sa yati na tumalikod sa daigdig.

Verse 5

उक्त आश्रमधर्मस्तु धर्मः स्यात् पञ्चधा परः षाड्गुण्यस्याभिधाने यो दृष्टार्थः स उदाहृतः

Ang dharma ng mga āśrama na naipahayag ay tunay na mas mataas na dharma, na may limang anyo. Sa pagpapaliwanag ng ṣāḍguṇya (anim-na-bahaging patakaran), ang itinakda rito ay yaong may tuwirang layuning praktikal (dṛṣṭārtha).

Verse 6

स त्रेधा मन्त्रयागाद्यदृष्टार्थ इति मानवाः उभयार्थो व्यवहारस्तु दण्डधारणमेव च

Ang pagsisikap ng tao ay tatlo: (i) pagbigkas ng mantra, (ii) pagsamba sa pamamagitan ng yajña at mga katulad—na sinasabi ng mga tao na para sa di-nakikitang bunga (adṛṣṭa). Ngunit ang pamamaraang panghukuman (vyavahāra) ay para sa dalawang layon (nakikita at di-nakikita), gayundin ang mismong pagpapanatili ng parusa (daṇḍa).

Verse 7

तुल्यार्थानां विकल्पः स्याद् यागमूलः प्रकीर्तितः वेदे तु विहितो धर्मः स्मृतौ तादृश एव च

Kapag ang mga pamamaraang pamalit ay may magkakatulad na layon (at bisa), pinahihintulutan ang pagpili (vikalpa); ito’y ipinahayag na may ugat sa yajña (sakripisyo). Bukod dito, ang dharma na iniutos sa Veda ay kapareho ng uri ng dharma na nasa Smṛti.

Verse 8

अनुवादं स्मृतिः सूते कार्यार्थमिति मानवाः गुणार्थः परिसङ्ख्यार्थो वानुवादो विशेषतः

Ipinahahayag ng Smṛti na ang anuvāda ay muling pagsasabi para sa layuning maisagawa sa gawaing praktikal. Sa partikular, ang anuvāda ay may dalawang uri: (i) para ipahayag ang katangian (guṇārtha) at (ii) para sa mapaghigpit na pagbilang o paglalagom (parisaṅkhyārtha).

Verse 9

विशेषदृष्ट एवासौ फलार्थ इति मानवाः स्यादष्टचत्वारिंशद्भिः संस्कारैर् ब्रह्मलोकगः

Ang bungang iyon ay tunay na isang natatanging bunga na pinatotohanan ng kasulatan; kaya, O mga tao, sa pamamagitan ng apatnapu’t walong saṃskāra (mga ritong nagpapadalisay), ang isa ay nagiging patungo sa daigdig ni Brahmā (Brahmaloka).

Verse 10

गर्भाधानं पुंसवनं सीमन्तोन्नयनः ततः जातकर्म नामकृतिरन्नप्राशनचूडकं

Ito ang mga ito: Garbhādhāna (ritong para sa paglilihi), Puṃsavana (ritong para sa paghingi/pagtitiyak ng anak na lalaki), saka Sīmantonnayana (ritong paghahati ng buhok ng buntis); pagkatapos ay Jātakarma (ritong pangkapanganakan), Nāmakṛti (pagbibigay-ngalan), Annaprāśana (unang pagpapakain ng pagkaing matigas), at Cūḍākarma (unang paggupit/pag-ahit ng buhok).

Verse 11

संस्कारश्चोपनयनं वेदव्रतचतुष्टयं स्नानं स्वधर्मचारिण्या योगः स्याद्यज्ञपञ्चकं

Kabilang sa mga saṃskāra (ritong nagpapadalisay) ang upanayana (inisiyasyon), ang apat na panatang Veda; ang pagligo bilang ritwal ng paglilinis ng taong tumutupad sa sariling dharma (svadharma); ang disiplina ng yoga; at ang limang gawaing paghahandog (pañca-yajña).

Verse 12

धर्म एष सनातन इति ङ अर्थवादं स्मृतिः सूत इति ख , छ च वार्थवादो विशेषत इति ख , छ च देवयज्ञः पितृयज्ञो मनुष्यभूतयज्ञकौ ब्रह्मयज्ञः सप्तपाकयज्ञसंस्थाः पुरो ऽष्टकाः

“Ito ang walang-hanggang Dharma”—ganyan ang sinasabi ng teksto. O Sūta, ang Smṛti ay tinatawag ding arthavāda (bahaging papuri/paliwanag); at ang arthavāda, sa natatangi, ay isang uri ng espesyal na pagpupuri. Ang mga paghahandog ay: deva-yajña, pitṛ-yajña, manuṣya-yajña at bhūta-yajña, at brahma-yajña. Ang mga institusyong pākayajña ay pito; at mayroon ding mga ritong tinatawag na puro-’ṣṭakā.

Verse 13

पार्वणश्राद्धं श्रावण्याग्रहायणी च चैत्र्यपि आश्वयुजी सप्तहविर्यज्ञसंस्थास्ततः स्मृताः

Ang Pārvaṇa-śrāddha, ang Śrāvaṇī, ang Āgrahāyaṇī, ang Caitrī, at ang Āśvayujī—ang mga ito ay inaalala bilang pitong naitatag na anyo ng mga paghahandog na havis (haviryajña).

Verse 14

अग्न्याधेयमग्निहोत्रं दर्शः स्यात् पशुबन्धकः चातुर्मास्याग्रहायेष्टिर्निरूढः पशुबन्धकः

Ang Agnyādhāna at ang Agnihotra ay mga ritwal ng pagsamba sa apoy. Ang ritwal na Darśa ay sinasabing isang anyo ng paśubandha (sakripisyong may handog na hayop). Ang mga ritwal na Cāturmāsya, ang Āgrahāyaṇeṣṭi, at ang Nirūḍha (paśubandha) ay gayundin na inuuri bilang mga sakripisyong paśubandha.

Verse 15

सौत्रामणिसप्तसोमसंस्थाग्निष्टोम आदितः अत्यग्निष्टोम उक्थश् च षोडशी वाजपेयकः

Mula sa Agniṣṭoma, ang mga sakripisyong Soma ay inayos sa pitong Soma-saṃsthā; at kabilang sa mga anyo nito ang Sautrāmaṇi, Atyagniṣṭoma, Ukthya, Ṣoḍaśin, at Vājapeya.

Verse 16

अतिरात्रास् तथा स्तोम अष्टौ चात्मगुणास्ततः दया क्षमानसूया च अनायासो ऽथ मङ्गलं

Gayundin, binibilang ang mga ritwal na Atirātra at ang mga sakripisyong Stoma; at pagkaraan nito, ang walong katangian ng sarili ay: habag, pagpapatawad, kawalan ng masamang-loob o inggit, pagiging walang-pagpupumilit (anāyāsa), at pagiging mapalad o mapagpala (mangala).

Verse 17

अकार्पण्यास्पृहाशौचं यस्यैते स परं व्रजेत् प्रचारे मैथुने चैव प्रस्रावे दन्तधावने

Ang sinumang taglay ang mga katangiang ito—kawalan ng pagkakuripot, kawalan ng pagnanasa, at kalinisan—ay makaaabot sa pinakamataas na layon. (Ang mga tuntuning ito ay dapat sundin) sa paglalakad o paggalaw, sa pakikipagtalik, sa pag-ihi, at sa paglilinis ng ngipin.

Verse 18

स्नानभोजनकाले च पट्सु मौनं समाचरेत् पुनर्दानं पृथक्पानमाज्येन यपसा निशि

Sa oras ng pagligo at sa oras ng pagkain, at habang suot ang itinakdang mga kasuotan, dapat isagawa ang mauna (katahimikan). Dapat ding magbigay ng karagdagang dāna; at dapat uminom nang hiwalay—sa gabi—na may ghee, kalakip ang pagtalima sa pagsasanay na tinatawag na yapas.

Verse 19

दन्तच्छेदनमुष्णं च सप्त शक्तुषु वर्जयेत् स्नात्वा पुष्पं न गृह्णीयाद् देवायोग्यन्तदीरितं

Sa pitong pagtalima sa śaktu, iwasan ang pagputol/paglilinis ng ngipin at ang paggamit ng mainit (tubig o pagkain). Pagkatapos maligo, huwag mamitas ng bulaklak; ito’y ipinahayag na hindi angkop na ialay sa diyos.

Verse 20

अन्यगोत्रोप्यसम्बद्धः प्रेतस्याग्निन्ददाति यः पिण्डञ्चोदकदानञ्च स दशाहं समापयेत्

Kahit mula sa ibang gotra o angkan at hindi kamag-anak, ang sinumang magbigay ng apoy para sa libing ng yumao at maghandog din ng piṇḍa (bilog na kaning alay) at pag-aalay ng tubig, ay maaaring ganap na makapagtapos ng sampung-araw (daśāha) na ritwal ayon sa batas.

Verse 21

उदकञ्च तृणं भस्म द्वारम्पन्थास्तथैव च अग्न्याधानमग्निहोत्रमिति ख , छ च अन्यगोत्रो ऽन्यसम्बन्ध इति ख , घ , ञ च एभिरन्तरितं कृत्वा पङ्क्तिदोषो न विद्यते

Kung ang mga kumakain sa hanay ay pinaghiwalay sa pamamagitan ng paglalagay sa pagitan ng tubig, damo, abo, isang pintuan o isang daanan—at gayundin sa pamamagitan ng (pagitan ng) pagtatatag ng mga banal na apoy (agnyādhāna) at ng Agnihotra—hindi lilitaw ang kapintasan na tinatawag na “paṅkti-doṣa” (pagdungis sa hanay ng kainan). Gayon din, kung sila’y magkaibang gotra o magkaibang ugnayan; kapag may ganitong pagitan, walang paṅkti-doṣa.

Verse 22

पञ्च प्राणाहुतीर्दद्यादनामाङ्गुष्ठयोगतः

Dapat maghandog ng limang āhuti para sa mga prāṇa (hiningang-buhay), sa pamamagitan ng itinakdang pag-uugnay ng palasingsingan at hinlalaki.