Adhyaya 165

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नवग्रहहोमो नाम चतुःषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चषष्त्यधिकशततमो ऽध्यायः नानाधर्माः अग्निर् उवाच ध्येय आत्मा स्थितो यो ऽसौ हृदये दीपवत् प्रभुः अनन्यविषयं कृत्वा मनो बुद्धिस्मृतीन्द्रियं

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa nagtatapos ang ika-164 na kabanata na tinatawag na “Navagraha-homa” (ang ritwal na paghahandog sa siyam na planeta). Ngayon ay nagsisimula ang ika-165 na kabanata, “Iba’t ibang Dharma.” Sinabi ni Agni: “Ang Sarili (Ātman), ang Panginoon na nananahan sa puso na tila isang lampara, ang dapat pagnilayan—gawing iisa ang tuon ng isip, talino, alaala, at mga pandama, na walang ibang paksa.”

Verse 2

श्राद्धन्तु ध्यायिने देयं गव्यं दधि घृतं पयः प्रियङ्गवो मसूराश् च वार्ताकुः कोद्रवो न हि

Sa ritwal na Śrāddha, dapat ibigay (ihandog) sa tumatanggap na mapagnilay: mga produkto ng baka—dadhi (gatas na maasim/curd), ghṛta (ghee), at gatas—gayundin ang butil na priyaṅgu at masūra na lentil; ngunit ang vārtāku (talong) at kodrava (magaspang na millet) ay hindi dapat gamitin.

Verse 3

सैंहिकयो यदा सूर्यं ग्रसते पर्वसन्धिषु हस्तिच्छाया तु सा ज्ञेया श्राद्धदानादिके ऽक्ष्या

Kapag si Rāhu, anak ni Siṃhikā, ay lumulunok sa Araw sa mga dugtungan ng kalahating-buwan (parvan-sandhi), ang sandaling iyon ay dapat kilalaning “anino ng elepante”; ito’y di-nasisira at lubhang mabisa para sa mga ritwal gaya ng śrāddha at pagkakaloob ng kawanggawa.

Verse 4

सदा दुःस्थ इति ख , छ च मनुष्याणामिति ङ व्यापिने देयमिति ङ पित्रे चैव यदा सोमो हंसे चैव करे स्थिते तिथिर्वैवस्वतो नाम सा छाया कुञ्जरस्य तु

Sa mga kaugnay na tanda ng mga titik-kodigo ay sinasabi: “laging nagdurusa” (kha; at gayundin cha), “ng mga tao” (ṅa), at “dapat ihandog sa Laganap-sa-Lahat, si Viṣṇu” (ṅa). Bukod dito, kapag ang Buwan ay nasa konstelasyong Haṃsa at nasa Kara rin, ang tithi na iyon ay tinatawag na Vaivasvata; ang kaugnay na anyo ng anino nito ay anyong elepante.

Verse 5

अग्नौकरणशेषन्तु न दद्याद्वैश्वदेविके अग्न्यभावे तु विप्रस्य हस्ते दद्यात्तु दक्षिणे

Sa ritwal na Vaiśvadeva, hindi dapat ihandog ang natirang bahagi mula sa nauna nang inihulog sa apoy. Ngunit kung walang apoy, ibigay iyon sa kanang kamay ng isang brāhmaṇa bilang dakṣiṇā.

Verse 6

न स्त्री दुष्यति जारेण न विप्रो वेदकर्मणा बलात्कारोपभुक्ता चेद्वैरिहस्तगतापि वा

Ang babae ay hindi nagiging marumi dahil sa pakikipagtalik sa isang kalaguyo; ni ang isang brāhmaṇa ay hindi nadudungisan dahil sa pagsasagawa ng mga ritwal na Veda. Gayundin, kung siya’y nilapastangan sa dahas—o kahit napasakamay ng kaaway—hindi siya natatampian ng dungis dahil doon.

Verse 7

सन्त्यजेद् दूषितान्नारीमृतुकाले न शुद्ध्यति य आत्मत्र्यतिरेकेण द्वितीयं नात्र पश्यति

Dapat talikdan ang babaeng nadungisan; sa panahon ng kanyang buwanang dalaw, hindi siya itinuturing na nalinis. Ngunit para sa taong, bukod sa Sarili (Ātman), ay hindi nakakakita ng anumang “ikalawa” dito, ang tuntuning ito ay hindi umaangkop sa kaparehong paraan.

Verse 8

ब्रह्मभूतः स एवेह योगी चात्मरतो ऽमलः विषयेन्द्रियसंयोगात् केचिद् योगं वदन्ति वै

Dito, ang taong iyon mismo ang yogin—yaong naging Brahman, nagagalak sa Sarili (Atman), at walang dungis. Gayunman, may ilan na tumatawag na “yoga” ang pagsasanib ng mga pandama sa kanilang mga bagay-layon.

Verse 9

अधर्मो धर्मबुद्ध्या तु गृहीतस्तैर् अपण्डितैः आत्मनो मनसश् चैव संयोगञ्च तथा परे

Ngunit ang mga di-marunong ay kumakapit sa adharma na inaakalang dharma; at mali rin nilang inuunawa ang tunay na ugnayan ng Sarili (Atman) at ng isip (manas), gayundin ang iba pang mga prinsipyo.

Verse 10

वृत्तिहीनं मनः कृत्वा क्षेत्रज्ञं परमात्मनि एकीकृत्य विमुच्येत बन्धाद्योगो ऽयमुत्तमः

Sa paggawa sa isip (manas) na walang vṛtti (mga pagbabago ng isip), at sa pagsasanib ng ‘nakaaalam ng larangan’ (kṣetrajña) sa Kataas-taasang Sarili (Paramātman), napapalaya ang tao mula sa pagkagapos—ito ang pinakadakilang Yoga.

Verse 11

कुटुम्बैः पञ्चभिर्यामः षष्ठस्तत्र महत्तरः देवासुरमनुष्यैर् वा स जेतुं नैव शक्यते

Sa limang pangkat na sumusuporta (kula/retinue) ay sumusulong; ngunit ang ika-anim doon ay higit na dakila—maging mga deva, asura, o tao, hindi siya magagapi.

Verse 12

वहिर्मुखानि सर्वाणि कृत्वा चाभिमुखानि वै मनस्येवेन्द्रियग्रामं मनश्चात्मनि योजयेत्

Matapos gawing papaloob ang lahat ng agos na nakaharap sa labas, dapat isama ang buong pangkat ng mga pandama sa isip, at saka itali ang isip sa Sarili (Atman).

Verse 13

सर्वभावविनिर्मुक्तं क्षेत्रज्ञं ब्रह्मणि न्यसेत् एतज्ज्ञानञ्च ध्यानञ्च शेषो ऽन्यो ग्रन्थविस्तरः

Ilagak (ilubog) sa Brahman ang “Nakaaalam sa Larangan” (kṣetrajña), na pinalaya sa lahat ng kalagayang-mental at nakagawiang pagkakabigkis. Ito ang tunay na kaalaman at pagninilay; ang iba pa’y pawang pagpapahaba lamang ng mga teksto.

Verse 14

चौरहस्तगतापि वेति ख , घ , ञ च द्वितीयं नानुपश्यतीति घ , ट च स जेतुं न च शक्यत इति ग , ङ च शेषा ये ग्रन्थविस्तरा इति ङ यन्नास्ति सर्वलोकस्य तदस्तीति विरुध्यते कथ्यमानं तथान्यस्य हृदये नावतिष्ठते

Kahit ang isang pahayag ay “nahawakan ng kamay ng magnanakaw” (ninakaw o inangkin), nakikilala pa rin ito bilang ganoon. Hindi nakikita ang “ikalawa” (ang tunay na pagpapatunay), kaya nagkakamali; ang gayong tao’y hindi madaling mapagtagumpayan. Ang natitirang mga pagbasa ay pawang pagpapalawig lamang sa tradisyong tekstuwal. Ang hindi tinatanggap ng lahat ng tao ngunit iginigiit na umiiral ay nagiging salungat sa sarili; at kapag sinabi sa gayong paraan, hindi ito tumitimo sa puso ng iba.

Verse 15

असंवेद्यं हि तद् ब्रह्म कुमारी स्त्रीमुखं यथा अयोगी नैव जानाति जात्यन्धो हि घटं यथा

Tunay ngang ang Brahman ay hindi nasasaklaw ng pandama—gaya ng isang dalagang birhen na hindi pa ganap na nakaaalam sa karanasan ng kalagayan ng babae (buhay may-asawa). Gayundin, ang hindi nakatatag sa Yoga ay hindi nakakikilala sa Brahman, tulad ng bulag mula pagsilang na hindi nakakikilala sa isang banga.

Verse 16

सत्र्यसन्तं द्विजं दृष्ट्वा स्थानाच्चलति भास्करः एष मे मण्डलं भित्त्वा परं ब्रह्माधिगच्छति

Nang makita ng Diyos-Araw ang dwija (brāhmaṇa) na matatag sa panatang sakripisyo (satra), umalis siya sa kanyang kinalalagyan: “Ang isang ito, pagbasag sa aking bilog na orb, ay tutungo sa Kataas-taasang Brahman.”

Verse 17

उपवासव्रतञ्चैव स्नानन्तीर्थं फलन्तपः द्विजसम्पादनञ्चैव सम्पन्नन्तस्य तत् फलं

Ang pag-aayuno at mga panatang panrelihiyon, pagligo sa banal na tawiran (tīrtha), bunga ng pagkamatiyaga (tapas), at ang pagkamit ng pag-alalay/pagpapasaya sa isang brāhmaṇa—ito ang kabutihang bunga para sa taong nakatupad nang wasto sa itinakdang pagsasagawa.

Verse 18

एकाक्षरं परं ब्रह्म प्राणायामः परन्तपः सावित्र्यास्तु परं नास्ति पावनं परमं स्मृतः

Ang iisang pantig (Om) ang Kataas-taasang Brahman; at ang prāṇāyāma, O manlulupig ng kaaway, ay siyang pinakamataas na pag-aayuno at pagkamapagtimpi. Walang hihigit sa mantrang Sāvitrī (Gāyatrī)—siya’y inaalala bilang sukdulang tagapaglinis.

Verse 19

पूर्वं स्त्रियः सुरैर् भुक्ताः सोमगन्धर्ववह्निभिः भुञ्जते मानुषाः पश्चान्नैता दुष्यन्ति केनचित्

Noong una, ang mga babae ay tinamasa ng mga diyos—ni Soma, ng mga Gandharva, at ni Agni; pagkaraan, tinatamasa sila ng mga lalaki. Dahil dito, hindi sila nadudungisan ninuman.

Verse 20

असवर्णेन यो गर्भः स्त्रीणां योनौ निषिच्यते अशुद्धा तु भवेन्नारी यावत्छल्यं न मुञ्चति

Kapag ang pagbubuntis ay naihasik sa sinapupunan ng babae ng lalaking hindi kaparehong varṇa, ang babae ay magiging marumi hangga’t hindi niya nailalabas ang “dayuhang bagay” (śalya) na iyon.

Verse 21

निःसृते तु ततः शल्ये रजसा शुद्ध्यते ततः ध्यानेन सदृशन्नास्ति शोधनं पापकर्मणां

Kapag nailabas na ang “śalya,” siya’y nalilinis pagkatapos sa pamamagitan ng rajas (alikabok/lupa). Ngunit sa paglilinis ng mga gawang makasalanan, walang paglilinis na maihahambing sa dhyāna (pagmumuni).

Verse 22

श्वपाकेष्वपि भुञ्जानो ध्यानेन हि विशुद्ध्यति आत्मा ध्याता मनो ध्यानं ध्येयो विष्णुः फलं हरिः

Kahit kumain pa sa piling ng mga śvapāka (tagaluto ng aso, mga itinakwil), nalilinis pa rin sa pamamagitan ng dhyāna. Ang ātman ang nagmumuni; ang manas ang pagmumuni; si Viṣṇu ang pinagninilayan; at si Hari ang bungang nakakamit.

Verse 23

अक्षयाय यतिः श्राद्धे पङ्क्तिपावनपावनः आरूढो नैष्ठिकन्धर्मं यस्तु प्रच्यवते द्विजः

Sa Śrāddha, ang yati (taong nagtalikod sa daigdig) ay para sa akṣaya na kabutihan at tagapaglinis ng hanay ng kainan. Ngunit ang dvija (dalawang-ulit na isinilang) na tumanggap ng naiṣṭhika-dharma (matatag na disiplina) at pagkatapos ay lumihis dito—ay hindi gayon.

Verse 24

स्वसंवेद्यं हि तद् ब्रह्म इति ग , ङ च सुसंवेद्यं हि तद् ब्रह्म इति ज , ट च स्वयं वेद्यं हि तद् ब्रह्म इति घ , ञ च प्रायश्चित्तं न पश्यामि येन शुद्ध्येत्स आत्महा ये च प्रव्रजिताः पत्न्यां या चैषां वीजसन्ततिः

“Tunay na ang Brahman na iyon ay sariling-nadarama (svasaṃvedya)”—gaya ng pagbasa sa mga resensiyang ga, ṅa; “tunay na ang Brahman na iyon ay lubos na nauunawa (susaṃvedya)”—sa ja, ṭa; “tunay na ang Brahman na iyon ay dapat makilala ng sarili (svayaṃ vedya)”—sa gha, ña. (Tungkol sa pagtubos:) Wala akong nakikitang prāyaścitta na makapagpapadalisay sa taong pumatay sa sarili; ni sa mga nagtalikod sa buhay-mundo habang nakatali pa sa asawa, ni sa supling na nagmumula sa kanilang binhi.

Verse 25

विदुरा नाम चण्डाला जायन्ते नात्र संशयः शतिको म्रियते गृध्रः श्वासौ द्वादशिकस् तथा

Ang mga babaeng tinatawag na Vidurā ay isinisilang bilang Caṇḍālī (itinakwil na uri)—walang pag-aalinlangan dito. Ang tinatawag na Śatika ay namamatay at muling isinisilang bilang buwitre; gayundin, ang Śvāsa ay nagiging Dvādaśika.

Verse 26

भासो विंशतिवर्षाणि सूकरो दशभिस् तथा अपुष्पो विफलो वृक्षो जायते कण्टकावृतः

Ang bhāsa (lawin/banog) ay nabubuhay nang dalawampung taon, at ang baboy-ramo ay sampung taon. Ang punong nababalutan ng tinik ay isinisilang na walang bulaklak at walang bunga.

Verse 27

ततो दावाग्निदग्धस्तु स्थाणुर्भवति सानुगः ततो वर्षशतान्यष्टौ द्वे तिष्ठत्यचेतनः

Pagkaraan, nang masunog ng apoy sa gubat, siya’y nagiging isang tuod na nakatayo at di gumagalaw, kasama ang mga supling nitong usbong. Pagkatapos nito, sa loob ng walong daan at dalawang taon, nananatili siyang nakatayo na walang malay.

Verse 28

पूर्णे वर्षसहस्रे तु जायते ब्रह्मराक्षसः प्लवेन लभते मोक्षं कुलस्योत्सादनेन वा

Kapag natapos ang ganap na isang libong taon, ang tao ay nagiging brahmarākṣasa. Nakakamit niya ang mokṣa sa pamamagitan ng ‘plava’ (ritwal na paglilinis at pagtawid na nagdadala sa kabila) o kaya sa pagkapuksa ng sarili niyang angkan.

Verse 29

योगमेव निषेवेतेत नान्यं मन्त्रमघापहं

Dapat lamang pag-ukulan ang Yoga; wala nang ibang mantra na nakapag-aalis ng kasalanan nang gayon kabisa.