Adhyaya 162

Verse 1

आग्रत्स्वप्नसुसुप्त्यान्तमुक्तमिति ङ , छ , ञ च इत्य् आग्नेये अशौचनिर्णय इत्य् आदिः, सत्यमानन्दमद्वयमित्यन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति अथ द्विषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः धर्मशास्त्रकथनं पुष्कर उवाच मनुर्विष्णुर्याज्ञवल्को हारीतो ऽत्रिर्यमो ऽङिगिराः वसिष्ठदक्षसंवर्तशातातपपराशराः

“‘…na nagtatapos sa mga salitang: paggising, panaginip, at mahimbing na tulog—gaya ng ipinahayag’—ganito ang pagbasa sa mga resensiyon (ṅ, cha, ña). Sa Āgneya (Agni Purāṇa) nagsisimula ito sa ‘pagpapasya tungkol sa karumihan (aśauca)’; at ang pangwakas na pagbasa na ‘(Siya ay) Katotohanan, Kaligayahan, di-dalawa’ ay wala sa manuskritong ‘ga’. Ngayon ay nagsisimula ang ika-162 kabanata, ‘Paglalahad ng Dharmaśāstra.’ Sinabi ni Puṣkara: sina Manu, Viṣṇu, Yājñavalkya, Hārīta, Atri, Yama, Aṅgiras, Vasiṣṭha, Dakṣa, Saṃvarta, Śātātapa, at Parāśara (ang mga awtoridad).”

Verse 2

आपस्तम्बोशनोव्यासाः कात्ययनबृहस्पती गोतमः शङ्खलिखितौ धर्ममेते यथाब्रुवन्

Sina Āpastamba, Uśanas, Vyāsa, Kātyāyana, Bṛhaspati, Gautama, at sina Śaṅkha at Likhita—ang mga awtoridad na ito ang naghayag ng Dharma ayon sa kanilang pagpapaliwanag.

Verse 3

तथा वक्ष्ये समासेन भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु प्रवृत्तञ्च निवृत्तञ्च द्विविधङ्कर्म वैदिकं

Kaya aking ipaliliwanag nang maikli—makinig—yaong nagkakaloob ng kapakinabangan sa daigdig at ng paglaya. Ang karmang Vaidika ay may dalawang uri: ang landas ng pakikilahok (pravṛtti) at ang landas ng pag-urong o pagtalikod (nivṛtti).

Verse 4

काम्यं कर्म प्रवृत्तं स्यान्निवृत्तं ज्ञानपूर्वकं वेदाभ्यासस्तपो ज्ञानमिन्दियाणाञ्च संयमः

Ang gawaing inuudyok ng pagnanasa ay dapat maunawaan bilang landas ng pakikilahok (pravṛtti); samantalang ang landas ng pagtalikod (nivṛtti) ay nakabatay sa kaalaman. Ang pag-aaral ng Veda, pag-austeridad (tapas), tunay na kaalaman, at pagpipigil sa mga pandama—ito ang mga paraan nito.

Verse 5

अहिंसा गुरुसेवा च निःश्रेयसकरं परं सर्वेषामपि चैतेषामत्मज्ञानं परं स्मृतं

Ang ahiṃsā (di-karahasan) at paglilingkod sa guro (guru-sevā) ay mga dakilang paraan na nagdudulot ng pinakamataas na kabutihan (niḥśreyasa). Gayunman, sa lahat ng ito, ang kaalaman sa Sarili (ātma-jñāna) ang inaalala bilang pinakamataas.

Verse 6

तच्चग्र्यं सर्वविद्यानां प्राप्यते ह्य् अमृतं ततः सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि

Ang kaalamang iyon ang pinakadakila sa lahat ng vidyā; sa pag-abot nito, tunay na nakakamit ang kawalang-kamatayan (amṛta). Pagkaraan, nakikita ang Sarili sa lahat ng nilalang, at ang lahat ng nilalang sa loob ng Sarili.

Verse 7

समम्पश्यन्नात्मयाजी स्वाराज्यमधिगच्छति आत्मज्ञाने समे च स्याद्वेदाभ्यासे च यत्नवान्

Ang nakakakita sa lahat nang may pantay na pagtingin, at nagsasagawa ng pagsamba bilang panloob na yajña, ay nakakamit ang svārājya (paghahari sa sarili). Dapat siyang manatili sa kaalaman sa Sarili at sa pagkakapantay-pantay ng loob, at maging masikap sa disiplinadong pag-aaral ng Veda.

Verse 8

एतद्द्विजन्मसामर्थ्यं ब्राह्मणस्य विशेषतः एतद्द्विजन्मसाग्र्यमिति ख , ङ , झ , ञ , ट च एतद्द्विजन्मसामग्रीति घ वेदशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो यत्र तत्राश्रमे वसन्

Ito ang natatanging kapangyarihan ng mga “dalawang-ulit na isinilang” (dwija), lalo na ng Brāhmaṇa. (May ilang salin na bumabasa ng “kataas-taasan ng dwija,” at may iba namang “ganap na pagkakakumpleto/kagamitan ng dwija.”) Ang nakaaalam ng tunay na diwa at mga simulain ng Veda at mga śāstra, saanmang āśrama (yugto ng buhay) siya naninirahan, taglay ang kakayahang iyon.

Verse 9

इहैव लोके तिष्ठन् हि ब्रह्मभूयाय कल्प्यते स्वाध्यायानामुपाकर्म श्रावण्यां श्रावणेन तु

Tunay nga, habang nananatili pa sa mundong ito, ang tao ay nagiging karapat-dapat na umabot sa kalagayan ng Brahman. Sapagkat ang Upākarman—ang ritwal ng muling pagsisimula ng pagbigkas/pag-aaral (svādhyāya) ng Veda—ay isinasagawa sa Śrāvaṇī, ang kabilugan ng buwan sa buwan ng Śrāvaṇa.

Verse 10

हस्ते चौषधिवारे च पञ्चम्यां श्रावणस्य वा पौषमासस्य रोहिण्यामष्टकायामथापि वा

Gayundin, kapag ang nakṣatra (bahay-buwan) ay Hasta; sa Auṣadhivāra, ang “araw ng mga gamot”; sa ikalimang tithi ng buwan ng Śrāvaṇa; sa araw na ang Rohiṇī ay tumapat sa buwan ng Pauṣa; o maging sa araw ng Aṣṭakā—ang mga ito’y itinakdang mapalad na panahon.

Verse 11

जलान्ते छन्दसाङ्कुर्यादुत्सर्गं विधिवद्वहिः त्र्यहं प्रेतेष्वनध्यायः शिष्यर्त्विग्गुरुबन्धुषु

Sa gilid ng tubig, dapat isagawa ayon sa tuntunin ang Utsarga—ang itinakdang “pagpapalaya/pagtatapos” ng pagbigkas ng Veda. Kapag may naganap na kamatayan, may tatlong araw na anadhyāya (pansamantalang paghinto ng pag-aaral ng Veda) kung ang namatay ay alagad, pari na tagapaghandog (ṛtvij), guro, o kamag-anak.

Verse 12

उपाकर्मणि चोत्सर्गं स्वशाखाश्रोत्रिये तथा सन्ध्यागर्जितनिर्घाते भूकम्पोल्कानिपातने

Sa ritwal na Upākarman at gayundin sa (Veda-)Utsarga; gayon din kapag magtuturo sa isang śrotriya na kabilang sa sariling sangay ng Veda (śākhā); at sa oras ng takipsilim kapag may dagundong ng kulog at kidlat, kapag may lindol, o kapag may pagbagsak ng bulalakaw—ito ang mga pagkakataong saklaw ng tuntunin ng paghinto/eksepsiyon sa pag-aaral at pagbigkas.

Verse 13

समाप्य वेदं ह्य् अनिशमारण्यकमधीत्य च पञ्चदश्यां चतुर्दश्यामष्टम्यां राहुसूतके

Pagkatapos tapusin ang Veda, nararapat na patuloy na pag-aralan ang Āraṇyaka; datapwat sa ika-15, ika-14, at ika-8 na araw ng buwan, at sa panahon ng eklipse (tinatawag na “kapanganakan ni Rāhu”), dapat iwasan ang pag-aaral ng Veda.

Verse 14

ऋतुसन्धिषु भुक्त्वा वा श्राद्विकं प्रतिगृह्य च पशुमण्डूकनकुलश्वाहिमार्जारशूकरैः

Kung kumain sa mga sandaling salubungan ng mga panahon, o tumanggap ng handog na kaugnay ng śrāddha; at dahil sa karumihan mula sa pagdikit sa baka, palaka, monggós, aso, ahas, pusa, at baboy—ang tao’y itinuturing na marumi at napapasailalim sa pag-iwas.

Verse 15

कृतेन्तरे त्वहोरात्रं शक्रपाते तथोच्छ्रिये श्वक्रोष्टुगर्धभोलूकमासवाणर्तुनिस्वने

Sa pagitan ng nalalapit na kamatayan, sa buong araw at gabi—kapag may ulan ni Indra at may di-karaniwang pagyanig—kung may masamang tunog gaya ng pag-ungol ng aso, sigaw ng asong-gubat (jackal), hiyaw ng asno, huni ng kuwago, at mga ingay na wala sa panahon ng mga buwan, hangin, at mga panahon, ito’y dapat kilalaning masamang pangitain.

Verse 16

अमेध्यशवशूद्रान्त्यश्मशानपतितान्तिके अशुभासु च तारासु विद्युत्स्तनितसम्प्लवे

Malapit sa maruruming bagay, sa bangkay, sa isang Śūdra, sa itinakwil (outcaste), sa pook ng pagsusunog ng bangkay, o sa taong nalugmok; at gayundin kapag masama ang mga bituin, sa oras ng kidlat at kulog, at sa gitna ng malakas at magulong buhos ng ulan—dapat iwasan ang pagsasagawa ng ritwal.

Verse 17

भुत्क्वार्द्रपाणिरम्भोन्तरर्धरात्रे ऽतिमारुते पांशुवर्षे दिशान्दाहे सन्ध्यानीहारभीतिषु

Pagkatapos kumain, habang basa pa ang kamay—kapag nasa tubig; sa hatinggabi; sa panahon ng malalakas na hangin; kapag may ulang-alikabok; kapag ang mga dako’y wari’y nagliliyab; at sa mga sandaling dapithapon na may hamog at sa oras ng takot—dapat iwasan o bantayan ang di-nararapat na gawain.

Verse 18

धावतः प्राणिबाधे च विशिष्टे गृहमागते ब्रह्मचर्याय कल्प्यते इति ङ स्वशाखाश्रोत्रिये मृते इति घ , झ , ञ , ट च शशमार्जारशूकरैर् इति ङ खरोष्ट्रयानहस्त्यश्वनौकावृक्षादिरोहणे

Kapag tumatakbo nang nagmamadali, kapag may pinsala sa isang nilalang na may buhay, at kapag dumarating sa bahay ang isang kagalang-galang na panauhin—sa mga ganitong pagkakataon ay itinatalaga ang pagsunod sa «brahmacarya» (pagpipigil at kalinisan ng asal). Gayundin, kapag namatay ang isang śrotriya na dalubhasa sa Veda mula sa sariling sangay, umiiral ang kaparehong tuntunin. Nalalapat din ito sa mga usaping may kinalaman sa (pagdikit o karumihan) hinggil sa liyebre, pusa, at baboy-ramo; at sa pagsakay sa asno o kamelyo, pagsakay sa sasakyan, pagsampa sa elepante o kabayo, pagsakay sa bangka, o pag-akyat sa mga puno at iba pa.

Verse 19

सप्तत्रिंशदनध्यायानेतांस्तात्कालिकान्विदुः

Ang mga ito ay kinikilalang tatlumpu’t pitong araw ng «anadhyāya»—mga panahong dapat pansamantalang itigil ang pag-aaral ng Veda.