
Chapter 156 — द्रव्यशुद्धिः (Dravya-śuddhi) / Purification of Substances
Ang kabanatang ito, kasunod ng pagtatapos ng bahagi ng Ācāra, ay tumutuon sa dravya-śuddhi—kung paano muling nagiging karapat-dapat sa ritwal ang mga bagay na nadungisan. Inililista ni Puṣkara ang mga paraan ng paglilinis ayon sa uri ng sangkap, na bumubuo ng dharmaśāstra na pag-uuri ng dungis at lunas: ang palayok/earthenware ay pinadadalisay sa muling pagpapaputok; ang mga metal ay may tiyak na panlinis (tubig na may asim para sa tanso; alkalinong solusyon para sa bronse at bakal); ang mga hiyas gaya ng perlas ay nililinis sa paghuhugas. Umaabot ang mga tuntunin sa mga kasangkapan, batong bagay, ani mula sa tubig, gulay, lubid, ugat, prutas, at mga gamit na kawayan/tambo, na nagpapakita na ang kadalisayan ay praktikal na disiplina sa tahanan at sa yajña. Sa yajña, ang mga sisidlan ay nililinis sa pagpupunas at wastong paghawak; ang mamantikang bagay ay nangangailangan ng mainit na tubig; ang bahay ay pinananatiling dalisay sa pagwawalis. Ang tela ay nililinis sa luwad at tubig; maraming kasuotan sa pagwiwisik; ang kahoy sa pagbabalat/pagkikiskis; ang siksik na bagay sa pagwiwisik; ang mga likido sa pagpapalabis ng agos. Itinatala rin ang mga kaugalian sa kadalisayan ng bibig ng hayop, mga pagtalima matapos kumain, bumahing, matulog, uminom, maligo, ang ācamana matapos pumasok sa lansangang pampubliko, at ang takdang panahon ng kadalisayan sa regla. Sa huli, itinatakda ang bilang ng luwad sa paglilinis matapos dumumi, ang natatanging tuntunin para sa mga ascetic, at ang panlinis para sa seda, linen, at balahibo ng usa, at nagwawakas na ang bulaklak at prutas ay pinadadalisay sa pagwiwisik ng tubig—inuugnay ang panlabas na kalinisan sa pagiging karapat-dapat sa ritwal at kaayusang dharmiko.
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे आचाराध्यायो नाम पञ्चपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ षट्पञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः द्रव्यचुद्धिः पुष्कर उवाच द्रव्यशुद्धिं प्रवक्ष्यामि पुनःपाकेन मृण्मयं शुद्ध्येन् मूत्रपुरीषाद्यैः स्पृष्टाम्रं सुवर्णकं
Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa nagtatapos ang kabanatang tinatawag na “Ācāra,” ang ika-155. Ngayon nagsisimula ang ika-156 na kabanata, “Paglilinis ng mga sangkap.” Sinabi ni Puṣkara: “Ipapaliwanag ko ang paglilinis ng mga bagay. Ang kagamitang luwad ay nalilinis sa muling pagpapaputok; ang tanso at ginto na nadampian ng ihi, dumi, at katulad nito ay dapat linisin ayon sa itinakdang paraan.”
Verse 2
आवर्तितञ्चान्यथा तु वारिणाम्ल्लेन ताम्रकं क्षारेण कांस्यलोहानां मुक्तादेः क्षालनेन तु
Ang tanso ay nililinis sa pamamagitan ng maasim na tubig; ang bronse at bakal sa pamamagitan ng likidong may alkalina; at ang perlas at mga katulad nito ay nililinis sa pamamagitan ng paghuhugas.
Verse 3
अब्जानां चैव भाण्डानां सर्वस्याश्ममयस्य च शाकरज्जुमूलफलवैदलानां तथैव च
Gayundin, ang tuntuning ito ay para sa mga ani na nagmumula sa tubig, sa mga sisidlan at kasangkapan, sa lahat ng bagay na yari sa bato, at sa mga gulay, lubid, ugat, prutas, at mga bagay na gawa sa kawayan o tambo.
Verse 4
मार्जनाद्यज्ञपात्राणां पाणिना यज्ञकर्मणि उष्णाम्बुना सस्नेहानां शुद्धिः सम्मार्जनाद्गृहे
Sa pagsasagawa ng yajña, ang paglilinis ng mga sisidlang panghandog ay ginagawa sa pamamagitan ng pagpupunas at ng kamay. Ang mga bagay na mamantika ay nalilinis sa mainit na tubig; at sa tahanan, ang kalinisan ay pinananatili sa masusing pagwawalis at paglilinis.
Verse 5
दुष्टानामिति ट शोधनान्म्रक्षणाद्वस्त्रे मृत्तिकाद्भिर्विशोधनं बहुवस्त्रे प्रोक्षणाच्च दारवाणाञ्च तक्षणात्
Para sa mga bagay na nadungisan: nililinis sa pamamagitan ng paghuhugas at pagpupunas. Para sa tela, ang paglilinis ay ginagawa sa pamamagitan ng lupa (luwad) at tubig; para sa maraming kasuotan, sa pamamagitan ng pagwiwisik; at para sa mga bagay na kahoy, sa pamamagitan ng pagkayod o pagkatam.
Verse 6
प्रोक्षणात् संहतानान्तु द्रवाणाञ्च तथोत्प्लवात् शयनासनयानानां शूर्पस्य शकटस्य च
Para sa mga bagay na siksik o nagkakabuo, ang paglilinis ay sa pamamagitan ng pagwiwisik ng banal na tubig; para sa mga likido, gayundin, sa pagpapalampas o pagpapalubog sa pag-apaw ng tubig. Ang kaparehong ritwal ng paglilinis ay para rin sa higaan, upuan, sasakyan, bilao/pang-giik, at kariton.
Verse 7
शुद्धिः सम्प्रोक्षणाज् ज्ञेया पलालेन्धनयोस् तथा शुद्धार्थकानाङ्कल्केन शृङ्गदन्तमयस्य च
Ang paglilinis ay dapat maunawaan na natatamo sa pagwiwisik ng banal na tubig; gayundin sa dayami/ipa at panggatong. At para sa mga bagay na yari sa sungay o ngipin (garing), ang paglilinis ay sa pamamagitan ng pagkuskos gamit ang latak (kalkā) ng mga sangkap na itinakda para sa paglilinis.
Verse 8
गोबालैः पलपात्राणामस्थ्नां स्याच्छृङ्गवत्तथा निर्यासानां गुडानाञ्च लवणानां च शोषणात्
Sa paggamit ng balahibo ng baka bilang panali, maaaring gumawa ng mga sisidlang may sukat na pala mula sa buto; gayundin, maaari itong gawing anyong tulad ng sungay. Sa pagpapatuyo, nagiging anyong matigas ang mga dagta (resin), jaggery o asukal na buo, at mga asin.
Verse 9
कुशुम्भकुसुमानाञ्च ऊर्णाकार्पासयोस् तथा शुद्धन्नदीगतं तोयं पुण्यन्तद्वत् प्रसारितं
Gayundin, ang mga bulaklak ng kuśumbha (safflower), ang lana at bulak, at ang dalisay na tubig na inigib mula sa ilog—kapag inilatag o ikinalat para sa paggamit—ay itinuturing na nakapagpapadalisay (pavitrīkara) sa gayunding paraan.
Verse 10
मुखवर्जञ्च गौः शुद्धा शुद्धमश्वाजयोर्मुखं नारीणाञ्चैव वत्सानां शकुनीनां शुनो मुखं
Ang baka ay itinuturing na dalisay, maliban sa bibig nito. Ang bibig ng kabayo at ng elepante ay itinuturing ding dalisay; gayundin, ang bibig ng mga babae, guya, mga ibon, at mga aso ay itinuturing na dalisay.
Verse 11
मुखैः प्रस्रवणे वृत्ते मृगयायां सदा शुचि भुक्त्वा क्षुत्वा तथा सुप्त्वा पीत्वा चाम्भो विगाह्य च
Kapag may pag-agos ng dumi mula sa mga butas ng katawan, at sa oras ng pangangaso, dapat laging manatiling dalisay; gayundin pagkatapos kumain, pagkatapos bumahing, pagkatapos matulog, pagkatapos uminom, at pagkatapos lumubog o magbabad sa tubig.
Verse 12
रथ्यामाक्रम्य चाचामेद्वासो विपरिधाय च मार्जारश् चङ्क्रमाच्छुद्धश् चतुर्य्थे ऽह्नि रजस्वला
Pagkatapos tumapak sa lansangan (daang pampubliko), dapat siyang magsagawa ng ācamana at magsuot ng bagong malinis na kasuotan; at kapag may pusang lumakad sa ibabaw ng isang bagay, itinuturing na naging dalisay iyon. Ang babaeng may regla ay nagiging dalisay sa ikaapat na araw.
Verse 13
स्नाता स्त्री पञ्चमे योग्या दैवे पित्र्ये च कर्मणि पञ्चापाने दशैकस्मिन्नुभयोः सप्त मृत्तिकाः
Ang babae, matapos maligo, ay nagiging karapat-dapat (sa mga pagtalima) sa ikalimang araw. Siya’y maaaring lumahok sa mga ritong ukol sa mga diyos at sa mga ninuno. Para sa paglilinis matapos dumumi: gumamit ng limang tipak ng luwad matapos tumae, sampu matapos umihi; kung kapwa nangyari, pitong tipak ang gamitin.
Verse 14
एकां लिङ्गे मृदं दद्यात् करयोस्त्रिद्विमृत्तिकाः ब्रह्मचारिवनस्थानां यतीनाञ्च चतुर्गुणं
Dapat magpahid ng isang bahagi ng lupang panlinis sa ari; sa dalawang kamay, gumamit ng tatlo at dalawang bahagi (ayon sa pagkakasunod). Para sa brahmacārin, sa naninirahan sa gubat (vānaprastha), at sa mga yatin na renunsiyante, ito’y apat na ulit ang dami.
Verse 15
श्रीफलैर् अंशुपट्टानां क्षौमाणाङ्गौरसर्षपैः शोधनाभ्युक्षणाद्वस्त्रे इति घ , ङ च शुद्धिः पर्युक्ष्य तोयेन मृगलोम्नां प्रकीर्तिता
Ang telang sutla (aṃśupaṭṭa) ay nililinis sa pamamagitan ng śrīphala (niyog); ang kasuotang linen (kṣauma) ay nililinis sa maputlang buto ng mustasa (gaura-sarṣapa) sa pamamagitan ng paghuhugas at pagwiwisik ng tubig na panlinis. Gayundin, para sa mga bagay na yari sa balahibo ng usa (mṛga-loma), ipinahahayag na ang pagdalisay ay natatamo sa pagwiwisik ng tubig.
Verse 16
पुष्पाणाञ्च फलानाञ्च प्रोक्षणाज्जलतो ऽखिलं
Para sa mga bulaklak at mga bunga rin, ang lahat ay nagiging nalilinis sa ritwal sa pamamagitan ng pagwiwisik ng tubig.
It specifies substance-by-substance purification methods (re-firing earthenware; acidulated water for copper; alkali for bronze/iron; washing for pearls; hot water for greasy items; planing for wood; sprinkling for compacted items; overflow for liquids) and gives numeric clay counts for post-excretion cleansing, including increased quantities for brahmacārins, vānaprasthas, and renunciants.
By codifying śauca as actionable discipline in both yajña and household life, it protects ritual efficacy and ethical order; external purification (materials, spaces, bodies) is presented as a prerequisite for eligibility in divine and ancestral rites and as a support for inner restraint and dharmic living.