Adhyaya 151
Dharma-shastraAdhyaya 15118 Verses

Adhyaya 151

Duties outside the Varṇa Order (वर्णेतरधर्माः) — Agni Purana, Chapter 151

Binubuksan ng kabanatang ito ang aral bilang isang linya ng pagpapasa: ipinahahayag ni Agni na ipaliliwanag niya ang mga dharma na itinuro nina Manu at iba pang tagapagbatas—mga disiplina na nagdudulot ng kapakinabangan sa buhay (bhukti) at kalayaan (mukti)—na naipasa sa pamamagitan nina Varuṇa at Puṣkara hanggang kay Paraśurāma. Ipinakikilala ni Puṣkara ang “varṇāśrama-etara” dharma, mga tungkuling etikal na umiiral lampas o bago pa ang mga pagtutukoy ng varṇa-āśrama. Inililista ang mga pangkalahatang birtud (ahiṃsā, satya, dayā, anugraha), mga gawi na nagpapabanal sa buhay (tīrtha-sevana, dāna, brahmacarya, amātsarya), at mga haligi ng kulturang panrelihiyon (paglilingkod sa mga deva at dvija, guru-sevā, pakikinig sa dharma, pitṛ-pūjā). Pinagtitibay rin ang kaayusang sibiko-etikal sa pamamagitan ng araw-araw na bhakti sa hari, paggabay ng śāstra, pagtitiis, at paniniwalang maka-Dharma (āstikya). Matapos ulitin ang “karaniwang” tungkulin ng varṇāśrama (yajña, pagtuturo, pagbibigay), inilalarawan ang mga hanapbuhay ayon sa varṇa (brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra), at saka tinatalakay ang mga uri ng halong jāti mula sa mga pagsasamang anuloma/pratiloma, kasama ang mga pangalang pangkat, itinakdang kabuhayan, mga pagbabawal, pamantayan sa pag-aasawa, at mga hangganang panlipunan. Sa wakas, sinasabi na sa mga kasong may paghahalo, ang jāti ay dapat tantiyahin batay sa asal at hanapbuhay (karma) ng kapwa magulang, na nagpapakita ng pagtuon ng Dharma-śāstra sa kaayusang panlipunan sa loob ng mas malawak na pagsasanib ng purāṇa.

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे मन्वन्तराणि नाम पञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथैकपञ्चाशदधिकशततनो ऽध्यायः वर्णेतरधर्माः अग्निर् उवाच मन्वादयो भुक्तिमुक्तिधर्मांश्चीर्त्वाप्नुवन्ति यान् प्रोचे परशुरामाय वरुणोक्तन्तु पुष्करः

Kaya nga, sa Agni Mahāpurāṇa, ang ika-150 na kabanata ay pinamagatang “Ang mga Manvantara.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-151 na kabanata: “Mga dharma sa labas ng kaayusang varṇa.” Sinabi ni Agni: “Ang mga aral na ipinaliwanag ni Manu at ng iba pang tagapaglatag ng batas—mga disiplina tungo sa ginhawang makamundo at sa kalayaan (mokṣa)—na sila rin mismo ang nakaabot, yaon ang aking ipahahayag. Ang itinuro ni Varuṇa, na naipasa sa pamamagitan ni Puṣkara, ay aking ipaliliwanag kay Paraśurāma.”

Verse 2

पुष्कर उवाच वर्णाश्रमेतराणान्ते धर्मान्वक्ष्यामि सर्वदान् मन्वादिभिर् निगदितान् वासुदेवादितुष्टिदान्

Sinabi ni Puṣkara: “Pagkatapos ng pagtuturo tungkol sa mga tungkulin ng varṇa at āśrama, ngayon ay ipaliliwanag ko ang lahat ng dharma—na sinabi ni Manu at ng iba pang tagapaglatag ng batas—na nagbibigay-kasiyahan kay Vāsudeva at sa iba pang mga diyos.”

Verse 3

अहिंसा सत्यवचनन्दया भूतेष्वनुग्रहः तीर्थानुसरणं दानं ब्रह्मचर्यम्मत्सरः

Ang ahiṃsā (di-panliligalig), pagsasalitang tapat, habag, kabutihang-loob sa mga nilalang, pagsunod sa pagdalaw sa mga tīrtha (banal na pook-paglalakbay), pagbibigay (dāna), brahmacarya (malinis na pagpipigil-sa-sarili), at kawalan ng inggit—ito ang mga tanda ng matuwid na asal.

Verse 4

देवद्विजातिशुश्रूषा गुरूणाञ्च भृगूत्तम श्रवणं सर्वधर्माणां पितॄणां पूजनं तथा

Ang paglilingkod sa mga diyos at sa mga dvija (dalawang-ulit na isinilang), at gayundin sa mga guro, O pinakadakila sa angkan ng Bhṛgu; ang masusing pakikinig sa lahat ng aral ng dharma; at ang pagsamba sa mga ninuno (pitṛ) — ito rin ay dapat isagawa.

Verse 5

भक्तिश् च नृपतौ नित्यं तथा सच्छास्त्रनेत्रता आनृशंष्यन्तितिक्षा च तथा चास्तिक्यमेव च

At ang palagiang katapatan sa hari; gayundin, ang paggabay ng wastong mga śāstra; ang kahabagan; ang pagtitiis; at tunay na pananampalataya sa kapangyarihan at awtoridad ng Veda (āstikya) rin.

Verse 6

वर्णाश्रमाणां सामान्यं धर्माधर्मं समीरितं यजनं याजनं दानं वेदाद्यध्यापनक्रिया

Naipahayag na ang pangkalahatang mga tuntunin ng dharma at adharma para sa mga varṇa at āśrama: ang pagsasagawa ng yajña, ang pamumuno sa yajña para sa iba, ang pagbibigay-dāna, at ang disiplina ng pagtuturo at pag-aaral ng mga Veda at kaugnay na kaalaman.

Verse 7

प्रतिग्रहञ्चाध्ययनं विप्रकर्माणि निर्दिशेत् दानमध्ययनञ्चैव यजनञ्च यथाविधिः

Itakda ang mga tungkulin ng isang brāhmaṇa: tumanggap ng mga handog at mag-aral ng Veda; gayundin ang magbigay ng dāna, magturo/mag-aral, at magsagawa ng yajña ayon sa wastong tuntunin.

Verse 8

क्षत्रियस्य सवैश्यस्य कर्मेदं परिकीर्तितं क्षत्रियस्य विशेषेण पालनं दुष्टनिग्रहः

Ang tungkuling ito ay ipinahayag para sa kṣatriya kasama ang vaiśya; ngunit para sa kṣatriya sa natatangi, ito ang pagprotekta (sa bayan) at ang pagpigil/pagpaparusa sa masasama.

Verse 9

कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यस्य परिकीर्तितं शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा सर्वशिल्पानि वाप्यथ

Ang pagsasaka, pag-aalaga at pagprotekta sa mga baka, at pangangalakal ay ipinahayag na hanapbuhay ng vaiśya; para sa śūdra naman, ang paglilingkod sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang) at ang pagsasagawa rin ng lahat ng sining at gawain ng mga artesano.

Verse 10

मौञ्जीबन्धनतो जन्म विप्रादेश् च द्वितीयकं आनुलोम्येन वर्णानां जातिर्मातृसमा स्मृता

Ang “kapanganakan” (bilang dvija) ay mula sa pagtatalì ng sinturong muñjā sa upanayana; at ang “ikalawang kapanganakan” ay mula sa pagtuturo na ibinibigay ng isang brāhmaṇa. Sa mga pagsasamang ayon sa wastong kaayusan (ānulomya), ang jāti ng anak ay inaalalang kapareho ng jāti ng ina.

Verse 11

चण्डालो ब्राह्मणीपुत्रः शूद्राच्च प्रतिलोमतः सूतस्तु क्षत्रियाज्जातो वैश्याद्वै देवलस् तथा

Ang Caṇḍāla ay anak na lalaki ng isang Brāhmaṇī sa isang Śūdra (isang pratiloma na pagsasama, salungat sa kaayusan). Ang Sūta ay isinilang mula sa amang Kṣatriya at inang Vaiśyā; gayundin, ang Devala ay kabilang sa ganitong mga pag-uuring halong-antas.

Verse 12

पुक्कसः क्षत्रियापुत्रः शूद्रात् स्यात् प्रतिलोमजः मागधः स्यात्तथा वैश्याच्छूद्रादयोगवो भवेत्

Ang anak na lalaki na isinilang sa isang babaeng Kṣatriya mula sa lalaking Śūdra ay tinatawag na Pukkasa, isang supling pratiloma (salungat sa kaayusan). Gayundin, ang anak na lalaki ng babaeng Vaiśya mula sa lalaking Śūdra ay tinatawag na Māgadha; at mula sa babaeng Śūdra (at lalaking Vaiśya) ay isinilang ang Ayogava.

Verse 13

वैश्यायां प्रतिलोमेभ्यः प्रतिलोमाः सहस्रशः धर्मरूपमिति ग , घ , ङ , ञ च विवाहः सदृशैस्तेषां नोत्तमैर् नाधमैस् तथा

Mula sa isang babaeng Vaiśyā, sa pamamagitan ng mga pagsasamang pratiloma (salungat sa kaayusan), lumilitaw ang di-mabilang na mga lahing pratiloma. Para sa kanila, ang makatarungang anyo ng pag-aasawa ay itinatakda sa mga uri na ga, gha, ṅa, at ña; at ang pag-aasawa ay dapat sa kapantay—hindi sa mas mataas at hindi rin sa mas mababa.

Verse 14

चण्डालकर्म निर्दिष्टं बध्यानां घातनं तथा स्त्रीजीवन्तु तद्रक्षाप्रोक्तं वैदेहकस्य च

Ang gawain ng Caṇḍāla ay itinalaga bilang ang pagpapatupad ng pagpatay sa mga hinatulang parusang kamatayan. Gayundin, ang Vaidehaka ay sinasabing may tungkuling magtanggol sa mga babaeng nabubuhay ayon sa kanilang ikinabubuhay.

Verse 15

सूतानामश्वसारथ्यं पुक्कसानाञ्च व्याधता स्तुतिक्रिया माघ्धानां तथा चायोगशस्य च

Para sa mga Sūta, ang hanapbuhay ay ang pagmamaneho ng karwahe at pag-alaga sa mga kabayo. Para sa mga Pukkasa, ang hanapbuhay ay pangangaso. Para sa mga Māgadha, ang gawain ay ang pagsasagawa ng pagpupuri at tula ng papuri; at gayundin para sa Āyogaśava, isang hanapbuhay na kaugnay ng pagpupuri at paglilingkod.

Verse 16

रङ्गावतरणं प्रोक्तं तथा शिल्पैश् च जीवनं वहिर्ग्रामनिवासश् च मृतचेलस्य धारणं

Naipahayag na ang paraan ng pag-akyat/pagbaba sa tanghalan; gayundin ang ikabubuhay sa pamamagitan ng mga sining at gawain ng panday; ang paninirahan sa labas ng nayon; at ang pagsusuot ng kasuotan ng patay (bilang tanda ng karumihan at pagiging tila itinakwil).

Verse 17

न संस्पर्शस्तथैवान्यैश् चण्डालस्य विधीयते ब्राह्मणार्थे गवार्थे वा देहत्यागो ऽत्र यः कृतः

Gayundin, hindi dapat makipag-ugnayang pisikal ang iba sa isang Caṇḍāla. Sa bagay na ito, ang pagsuko ng sariling katawan/buhay na ginagawa para sa kapakanan ng isang Brāhmaṇa o para sa kapakanan ng isang baka ay ipinahahayag na isang gawaing may dakilang bisa.

Verse 18

स्त्रीबालाद्युपपतो वा वाह्याणां सिद्धिकारणं सङ्करे जातयो ज्ञेयाः पितुर्मातुश् च कर्मतः

Maging sa pamamagitan ng bawal na pagsasama na kinasasangkutan ng babae, bata, at iba pa, o sa pakikipagtalik sa mga tagalabas, tinatalakay pa rin ang sanhi ng (panlipunang) pagkilala: kapag may paghahalo, ang mga uring isinilang ay dapat unawain ayon sa karma—ang asal at hanapbuhay—ng ama at ng ina.

Frequently Asked Questions

They are universal ethical and devotional-civic duties—non-violence, truth, compassion, benevolence, pilgrimage observance, charity, celibate restraint, freedom from envy, service to devas/dvijas/gurus, listening to dharma, ancestor worship, loyalty to the king, scriptural guidance, forbearance, and āstikya.

It frames ethics and regulated conduct as disciplines that sustain society (protection, rightful occupations, marriage norms) while simultaneously purifying the practitioner, presenting dharma as the bridge between worldly stability and liberation.

In cases of mixture (saṅkara), jāti is to be understood with reference to the conduct/occupation (karma) of both father and mother, indicating a Dharma-śāstra method that links social identity to prescribed function.