Adhyaya 150

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे युद्धजयार्णवे अयुतलक्षकोटिहोमो नामोनपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः मन्वन्तराणि अग्निर् उवाच मन्वन्तराणि वक्ष्यामि आद्याः स्वायम्भुवो मनुः अग्नीध्राद्यास्तस्य सुता यमो नाम तदा सुराः

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa—sa bahaging tinatawag na “Karagatan ng Tagumpay sa Digmaan”—nagtatapos ang ika-149 na kabanata na pinamagatang “Ang Homa ng Sampung Libo, Isang Daang Libo, at Sampung Milyon (na Handog).” Ngayon ay nagsisimula ang ika-150 kabanata: “Ang mga Manvantara.” Sinabi ni Agni: “Ilalarawan ko ang mga Manvantara. Ang una ay si Svāyambhuva Manu; ang kanyang mga anak, na nagsisimula kay Agnīdhra, (ang namuno noon), at sa panahong iyon sa mga diyos, ang pangalang namumukod ay si Yama.”

Verse 2

और्वाद्याश् च सप्तर्षय इन्द्रश् चैव शतक्रतुः पारावताः सतुषिता देवाः स्वारोचिषे ऽन्तरे

Sa Svārociṣa Manvantara, ang Pitong Rishi ay pinamunuan ni Aurva; si Indra ay si Śatakratu; at ang mga diyos ay ang mga Pārāvata at Satuṣita.

Verse 3

विपश्चित्तत्र देवेन्द्र ऊर्जस्तम्भादयो द्विजाः चैत्रकिम्पुरुषाः पुत्रास्तृतीयश्चोत्तोतमो मनुः

Doon (sa Manvantara na iyon) ay naroon si Vipaścit at si Devendra; at ang mga pantas na dvija na nagsisimula kay Ūrjastambha. Ang mga anak ay ang Caitra at ang Kimpuruṣa; at ang ikatlong Manu ay si Ottotama.

Verse 4

सुशान्तिरिन्द्रो देवाश् च सुधामाद्या वशिष्ठजाः सप्तर्षयो ऽजाद्याः पुत्राश् चतुर्थस्तामसी मनुः

Si Suśānti ang Indra; at ang mga diyos ay ang mga pangkat na nagsisimula kay Sudhāmā. Ang Pitong Ṛṣi ay mga anak ni Vasiṣṭha; at ang mga anak (ni Manu) ay yaong nagsisimula kay Aja. Ang ikaapat na Manu ay si Tāmasa Manu.

Verse 5

स्वरूपाद्याः सुरगणाः शिखिरिन्द्रः सुरेश्वरः ज्योतिर्धामादयो विप्रा नव ख्यातिमुखाः सुताः

Ang mga pangkat ng mga diyos (suragaṇa) na nagsisimula kay Svarūpa ay tinatawag sa gayong mga pangalan; kabilang dito sina Śikhirindra at Sureśvara. Ang mga pantas na Brahmana na nagsisimula kay Jyotirdhāman ay siyam na anak, na pinangungunahan ni Khyāti.

Verse 6

रैवते वितथश्चेन्द्रो अमिताभास् तथा सुराः हिरण्यरोमाद्या मुनयो बलबन्धादयः सुताः

Sa Manvantara ni Raivata, si Vitatha ang ninuno (progenitor), at si Indra ang panginoon ng mga diyos; ang mga diyos ay tinawag na Amitābhā. Ang mga muni ay pinamunuan ni Hiraṇyaroman; at ang mga anak ay nagsisimula kay Balabandha at iba pa.

Verse 7

मनोजवश्चाक्षुषे ऽथ इन्द्रः स्वात्यादयः सुराः सुमेधाद्या महर्षयः पुरुप्रभृतयः सुताः

Sa Cākṣuṣa Manvantara, si Manojava ang naging Indra; sina Svāti at ang iba pa ang mga diyos; sina Sumedhā at ang iba pa ang mga dakilang rishi; at si Puru at ang iba pa ang mga anak (salinlahi).

Verse 8

विवस्वतः सुतो विप्रः श्राद्धदेवो मनुस्ततः आदित्यवसुरुद्राद्या देवा इन्द्रः पुरन्दरः

O brāhmaṇa, ang anak ni Vivasvat ay si Śrāddhadeva Manu. Mula sa kanya lumitaw ang mga diyos na nagsisimula sa mga Āditya, Vasu, at Rudra; at si Indra, ang tagawasak ng lungsod, si Purandara.

Verse 9

वशिष्ठः काश्यपो ऽथात्रिर्जमदग्निः सगोतमः विश्वामित्रभरद्वाजौ मुनयः सप्त साम्प्रतं

Sina Vasiṣṭha, Kāśyapa, saka Atri, Jamadagni, at si Gotama rin—kasama sina Viśvāmitra at Bharadvāja—sila ang pitong pantas (Saptarṣi) sa kasalukuyan.

Verse 10

इक्ष्वाकुप्रमुखाः पुत्रा अंशेन हरिराभवत् स्वायम्भुवे मानसो ऽभूदजितस्तदनन्तरे

Ang mga anak na nagsisimula kay Ikṣvāku ay naging mga pagpapakita ni Hari sa pamamagitan ng isang bahagi ng Kanyang banal na kapangyarihan. Sa Svāyambhuva Manvantara, lumitaw ang pagkakatawang Mānasa; at pagkaraan nito, nagpakita si Ajita.

Verse 11

सत्यो हरिर्देवदरो वैकुण्ठो वामनः क्रमात् छायाजः सूर्यपुत्रस्तु भविता चाष्टमो मनुः

Sa wastong pagkakasunod: (Siya) ay tinatawag na Satya, Hari, Devadāra, Vaikuṇṭha, at Vāmana. At si Chāyāja—tunay na anak ng Araw—ang magiging ikawalong Manu.

Verse 12

पूर्वस्य च सवर्णो ऽसौ सावर्णिर्भविताष्टमः सुतपाद्या देवगणा दीप्तिमद्द्रौणिकादयः

At siya ay magiging mula sa kaparehong angkan ng naunang Manu; ang Sāvarṇi na iyon ang magiging ikawalong Manu. Ang mga pangkat ng mga deva ay sina Sutapā at iba pa, na nagsisimula kina Dīptimat at Drauṇika.

Verse 13

मुनयो बलिरिन्द्रश् च विरजप्रमुखाः सुताः नवमो दक्षसावर्णिः पाराद्याश् च तदा सुराः

Ang mga muni, si Bali at si Indra, at ang mga anak na pinangungunahan ni Viraja—sa panahong iyon, ang ikasiyam na Manu ay si Dakṣa-sāvarṇi; at noon, ang mga deva ay yaong nagsisimula kay Pāra.

Verse 14

इन्द्रश् चैवाद्भुतस्तेषां सवनाद्या द्विजोत्तमाः धृतकेत्वादयः पुत्रा ब्रह्मसावर्णिरित्यतः

At sa kanila, ang Indra ay tunay na si Adbhuta. Ang mga pinakadakilang dwija ay nagsisimula kay Savana; at ang mga anak ay nagsisimula kay Dhṛtaketu. Mula rito pasulong, nagpapatuloy ang salaysay kay Brahma-Sāvarṇi.

Verse 15

सुखादयो देवगणास्तेषां शान्तिः शतक्रतुः हिरण्यरोमाद्या ऋषय इति ञ तथा सुरा इति छ हविष्याद्याश् च मुनयः सुक्षेत्राद्याश् च तत्सुताः

Ang mga pangkat ng deva ay tinatawag na “Sukha” at iba pa; sa kanila ay binabanggit sina Śānti at Śatakratu (Indra). Ang mga ṛṣi ay sina Hiraṇyaroman at iba pa. Gayundin, may pangkat na tinatawag na “Surā” (at iba pa). At ang mga muni ay sina Haviṣya at iba pa; at sina Sukṣetra at iba pa ang kanilang mga anak.

Verse 16

धर्मसावर्णिकश्चाथ विहङ्गाद्यास्तदा सुराः गणेशश्चेन्द्रो नश् चराद्या मुनयः पुत्रकामयोः

Pagkatapos (sa Manvantara na iyon), ang Manu ay si Dharmasāvarṇika; ang mga deva ay pinangungunahan ni Vihaṅga; binabanggit din si Gaṇeśa; at ang Indra ay si Naś (Naraśa/Naś); at ang mga muni ay ang Carādyā (nagsisimula kay Cara), na kaugnay ng mga ritwal para sa mga nagnanais ng anak na lalaki.

Verse 17

सर्वत्रगाद्या रुद्राख्यः सावर्णिभविता मनुः ऋतधामा सुरेन्द्रश् च हरिताद्याश् च देवताः

Binanggit ang mga diyos na nagsisimula kay Sarvatragā; si Rudrākhya ang Indra; si Sāvarṇi ang magiging Manu; si Ṛtadhāman ay tinatawag ding panginoon ng mga diyos; at ipinahayag ang pangkat ng mga deva na nagsisimula kay Harita.

Verse 18

तपस्याद्याः सप्तर्षयः सुता वैदेववन्मुखाः मनुस्त्रयोदशो रौच्यः सूत्रामाणादयः सुराः

Sa Manvantara na Raucya (ikalabintatlo), ang Pitong Ṛṣi ay nagsisimula kay Tapasyā; ang mga anak ay pinangungunahan ni Vaidevavat; at ang mga diyos ay pinangungunahan ni Sūtrāmāṇa.

Verse 19

इन्द्रो दिवस्पतिस्तेषां दानवादिविमर्दनः निर्मोहाद्याः सप्तर्षयश्चित्रसेनादयः सुताः

Sa kanila, si Indra—panginoon ng kalangitan, tagapagdurog sa mga Dānava at mga katulad—ang nangunguna. Si Nirmoha at iba pa ang Pitong Ṛṣi; at si Citraseṇa at iba pa ang kanilang mga anak.

Verse 20

मनुश् चतुर्दशो भौत्यः शुचिरिन्द्रो भविष्यति चाक्षुषाद्याः सुरगणा अग्निबाह्णादयो द्विजाः

Ang ika-labing-apat na Manu ay si Bhautya; si Śuci ang magiging Indra. Ang mga pangkat ng mga diyos ay yaong nagsisimula kay Cākṣuṣa, at ang mga dvija (dalawang ulit na isinilang) na mga pantas ay yaong nagsisimula kay Agnibāhu.

Verse 21

चतुर्दशस्य भौत्यस्य पुत्रा ऊरुमुखा मनोः प्रयर्तयन्ति देवांश् च भुवि सप्तर्षयो दिवः

Sa ika-labing-apat na Manvantara ni Bhautya, ang mga anak ni Manu na sina Ūrūmukha at iba pa ang nagtatakda at nagpapakilos sa mga diyos sa daigdig, ayon sa kani-kanilang tungkulin. Sa lupa naroon ang Pitong Ṛṣi, at sa langit naroon ang mga diyos.

Verse 22

देवा यज्ञभुजस्ते तु भूः पुत्रैः परिपाल्यते ब्रह्मणो दिवसे ब्रह्मन्मनवस्तु चतुर्दश

Ang mga deva ang tumatanggap at tumatamasa ng bunga ng yajña; at ang daigdig ay pinangangalagaan ng kanilang mga anak. O Brahmana, sa iisang araw ni Brahmā ay tunay na may labing-apat na Manu.

Verse 23

मन्वाद्याश् च हरिर्वेदं द्वापरान्ते विभेद सः आद्यो वेदश् चतुष्पादः शतसाहस्रसम्मितः

Mula kay Manu at sa iba pang sinaunang rishi, hinati ni Hari (Viṣṇu) ang Veda sa pagtatapos ng yugto ng Dvāpara. Ang unang Veda ay may apat na bahagi (apat na “paa”) at may sukat na isang daang libong taludtod.

Verse 24

एकश्चासीद् यजुर्वेदस्तं चतुर्धा व्यकल्पयत् आध्वर्यवं यजुर्भिस्तु ऋग्भिर्होत्रं तथा मुनिः

Ang Yajurveda noon ay iisang kalipunan; pagkatapos ay inayos ito ng pantas sa apat na bahagi: ang tungkulin ng Adhvaryu sa pamamagitan ng mga pormulang Yajus, at gayundin ang tungkulin ng Hotṛ sa pamamagitan ng mga taludtod ng Ṛg.

Verse 25

औद्गात्रं सामभिओश् चक्रे ब्रह्मत्वञ्चाप्यथर्वभिः प्रथमं व्यासशिष्यस्तु पैलो ह्य् ऋग्वेदपारगः

Itinalaga niya ang tungkuling pari na Udgatṛ sa mga dalubhasa sa Sāmaveda, at ang tungkuling pari na Brahman sa mga dalubhasa sa Atharvaveda. Sa mga alagad ni Vyāsa, ang una ay si Paila, na ganap na bihasa sa Ṛgveda.

Verse 26

इन्द्रः प्रमतये प्रादाद्वास्कलाय च संहितां बौध्यादिभ्यो ददौ सोपि चतुर्धा निजसंहितां

Ibinigay ni Indra ang Saṁhitā kay Pramata at gayundin kay Vāskala; at si Vāskala naman ay nagpadala ng sarili niyang Saṁhitā sa apat na bahagi kina Baudhya at sa iba pa.

Verse 27

यजुर्वेदतरोः शाखाः सप्तविंशन्महामतिः वैशम्पायननामासौ व्यासशिष्यश् चकार वै

Ang dakilang-loob na si Vaiśampāyana—alagad ni Vyāsa—ay tunay na nagtatag ng dalawampu’t pitong sangay (śākhā) ng punò ng Yajurveda.

Verse 28

काण्वा वाजसनेयाद्या याज्ञवल्क्यादिभिः स्मृताः सामवेदतरोः शाखा व्यासशिष्यः सजैमिनिः

Ang Kāṇva, Vājasaneyi, at iba pa ay inaalala na itinuro ni Yājñavalkya at ng iba. Sa punò ng Sāma-Veda naman, ang sangay ay kinakatawan ni Jaimini, alagad ni Vyāsa.

Verse 29

सुमन्तुश् च सुकर्मा च एकैकां संहितां ततः गृह्णते च सुकर्माख्यः सहस्रं संहितां गुरुः

Pagkaraan nito, si Sumantu at si Sukarmā ay tumanggap ng tig-iisang Saṃhitā; at ang tinatawag na Sukarmā ay tumanggap mula sa kaniyang guro ng isang libong Saṃhitā.

Verse 30

सुमन्तुश्चाथर्वतरुं व्यासशिष्यो विभेद तं शिष्यानध्यापयामास पैप्यलादान् सहस्रशः

Si Sumantu, alagad ni Vyāsa, ay hinati ang tradisyon ng Atharva-veda sa mga sangay, at ipinapag-aral niya ito sa kaniyang mga alagad—pasimuno si Paipyala—sa libu-libong linya ng pagbigkas at pagmamana.

Verse 31

पुराणसंहितां चक्रे सुतो व्यासप्रसादतः

Sa pamamagitan ng mapagpalang biyaya ni Vyāsa, binuo ni Sūta ang kalipunan (saṃhitā) ng mga Purāṇa.