Adhyaya 216

Matapos tapusin ang Sandhyā-vidhi, itinuturo ni Agni na dapat isara ng nagsasagawa ang ritwal sa pamamagitan ng Gāyatrī-japa at smaraṇa, na binibigyang-diin ang mantra bilang pananggalang (rakṣā) at panloob na disiplina. Sumusunod ang paliwanag na pilolohikal-teolohikal: ang Gāyatrī ay tinatawag na Sāvitrī sapagkat nagbibigay-liwanag, at Sarasvatī sapagkat siya ang anyo ng pananalita (vāc) ni Savitṛ. Ang salitang bharga ay ipinaliliwanag mula sa mga ugat na may kahulugang “kumikinang” at “nagpapadalisay” gaya ng “pagsunog/pagluluto,” na inuugnay ang liwanag sa pagbabagong nagpapapino. Itinatatag ang vareṇyam bilang pinakamataas at mapipiling kalagayan na minimithi ng naghahanap ng langit at mokṣa; ang dhīmahi ay binibigyang-kahulugan bilang tuloy-tuloy na pag-iingat sa isip at pagninilay. Nilulutas ng teksto ang mga pagbasa ayon sa sekta sa pagsasabing iisa ang liwanag ng mantra, na iba-ibang binibigkas bilang Viṣṇu, Śiva, Śakti, Sūrya, o Agni, ngunit iginigiit ang nagkakaisang Brahman sa pasimula ng Veda. Kasunod ang kosmolohiyang ritwal: ang alay na oblation kay Agni ay sumusuporta sa Araw, na nagbubunga ng ulan, pagkain, at mga nilalang—ipinapakita na ang mantra-ritwal ang nagpapanatili sa daigdig. Sa rurok, advaita ang diwa: ang sukdulang liwanag sa orb ng araw ay ang turīya na realidad at ang Viṣṇu-parama-pada; sa pamamagitan ng pagninilay, winawasak ang kapanganakan-kamatayan at tatluhang pagdurusa, at nagtatapos sa pahayag ng pagkakakilanlan: “Ako ay Brahman… ako ang Taong Solar, ang Walang Hanggan (Oṃ).”