Adhyaya 330

Sa kabanatang ito, isinasistema ni Panginoong Agni ang Chhandas-śāstra sa pamamagitan ng pagtukoy sa mga metrikal na “jāti” ayon sa bilang ng mātrā, mga tuntunin ng pag-aalis ng pantig, at lohika ng mga padron ng gaṇa. Sa simula, itinatatag ang pag-uuri ng mga metro—Utkr̥ti at mga anyong nagmumula rito—at nililinaw ang mga magkasingkahulugang pangalan sa iba’t ibang tradisyon (hal., Atyaṣṭi bilang Aṣṭi). Ibinubukod ni Agni ang pananaw na laukika at ārṣa, iniuugnay ang klasikong gamit sa mga prinsipyong panukat ng Veda, at saka tumutungo sa teknikal na puso ng prosodiya: ang estruktura ng pāda at ang mga gaṇa bilang laganap na “building blocks.” Malalim na tinatalakay ang pamilyang Āryā na nakabatay sa mātrā—mga gaṇa na nagtatakda, mga limitasyon sa odd/even na pāda, at mga baryanteng vipulā, capalā, mahācapalā, pati mga katawagang kaugnay ng pag-awit gaya ng gīti/upagīti/udgīti. Kasunod nito ang Vaitālīya at ang sampung-urí na gopucchandas, pagkatapos ay ang mga pamamaraang “vṛtti” (prācyavṛtti/udīcyavṛtti) at iba pang padron na cāru-hāsinī, cāntikā, citrā, upacitrā. Sa wakas, inilalahad ang mga tuntuning mnemoniko at pagko-code (hal., gu para sa isang guru) upang mapanatili at makwenta ang mga anyong metrikal—patunay sa pagsasanib ng Purāṇa ng banal na paglipat ng kaalaman at eksaktong teknikal na pagtalima.