
Chapter 116 — गयायात्राविधिः (Gayā-yātrā-vidhiḥ) | The Procedure for the Gayā Pilgrimage
Itinatakda ni Panginoong Agni ang sunud-sunod na ritwal na paglalakbay (vidhi) para sa paglalakbay-dambana sa Gayā, na nakasentro sa pagligo habang binibigkas ang Gayatrī, pagtalima sa tri-sandhyā, at pagsasagawa ng śrāddha sa umaga at tanghali kasama ang piṇḍa-dāna. Inilalarawan ang Gayā bilang masinsing tīrtha-network, kung saan ang mga himpilan—mga bakas ng paa (pada), mga kuṇḍa, mga batong banal (śilā), mga tarangkahan, at mga presensiya ng diyos—ay “pinapagana” sa pamamagitan ng handog, pagyukod, at mantra. Kasama ang mga pangakong pangkaligtasan: ang pagdaan sa yoni-dvāra ay sagisag ng di na pagbabalik sa saṃsāra; ang pag-aalay sa bakang Vaitaraṇī ay nag-aangat ng dalawampu’t isang salinlahi; ang darśana kay Puṇḍarīkākṣa (Viṣṇu) ay nag-aalis ng tatlong utang (ṛṇa-traya). Pagkaraan, pinalalawak ito tungo sa pinagsamang pagsamba: mga anyo ni Viṣṇu (Gadādhara, Hṛṣīkeśa, Mādhava, Nārāyaṇa, Varāha, Narasiṃha, Vāmana), mga Śiva-liṅga (kabilang ang “lihim” na aṣṭa-liṅga), mga Devī, at si Gaṇeśa—ginagawang ganap na sintesis liturhikal ang paglalakbay. Nagtatapos sa stotra-pananalangin kay Gadādhara para sa dharma-artha-kāma-mokṣa, patunay ng pagkalaya sa mga utang, at sa aral ng akṣaya-śrāddha: ang mga ritwal sa Gayā ay nagbibigay ng di-naluluma na kabutihang-loob at umaakay sa mga ninuno patungong Brahmaloka.
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे गयामाहात्म्ये गययात्रा नाम पञ्चदशाधिकशततमो ऽध्यायः अथ षोडशाधिकशततमो ऽध्यायः गयायात्राविधिः अग्निर् उवाच गायत्र्यैव महानद्यां स्नातः सन्ध्यां समाचरेत् गायत्र्या अग्रतः प्रातः श्राद्धं पिण्डमथाक्षयं
Kaya, sa Agni Mahāpurāṇa, sa bahagi ng Gayā-māhātmya, nagtatapos ang ika-115 kabanata na pinamagatang “Ang Paglalakbay sa Gayā.” Ngayon nagsisimula ang ika-116 kabanata: “Ang Pamamaraan ng Paglalakbay sa Gayā.” Wika ni Agni: “Pagkaligo sa dakilang ilog habang tanging ang Gāyatrī ang binibigkas, isagawa ang pagsamba sa Sandhyā. Pagkatapos, sa umaga, ilagay sa unahan ang Gāyatrī bilang pangunahing mantra, isagawa ang Śrāddha at maghandog ng piṇḍa, upang makamit ang akṣaya na gantimpala.”
Verse 2
मध्याह्ने चोद्यति स्नात्वा गीतवाद्यैर् ह्युपास्य च सावित्रीपुरतः सन्ध्यां पिण्डदानञ्च तत्पदे
Sa katanghaliang tapat, kapag ang araw ay nasa gitnang landas nito, matapos maligo ay magsagawa ng pagsamba na may mga awit at tugtugin; at sa harap ni Sāvitrī, isagawa ang Sandhyā sa katanghaliang tapat at maghandog din ng piṇḍa sa banal na pook na iyon.
Verse 3
अगस्त्यस्य पदे कुर्याद्योनिद्वारं प्रविश्य च निर्गतो न पुनर्योनिं प्रविशेन्मुच्यते भवात्
Sa banal na “bakás/ulukán” ni Agastya, dapat isagawa ang ritwal; matapos pumasok sa “tarangkahang yoni” at lumabas, huwag nang muling pumasok sa sinapupunan—sa gayon ay napapalaya mula sa pag-iral sa saṃsāra.
Verse 4
प्रात इति क मध्याह्ने सरसीति ग मुच्यते भयादिति छ , झ च बलिं काकशिलायाञ्च कुमारञ्च नमेत्ततः स्वर्गद्वार्यां सोमकुण्डे वायुतीर्थे ऽथ पिण्डदः
“Sa umaga” ay minamarkahan ng ‘ka’; “sa tanghali” ay minamarkahan ng ‘ga’; at sa pagbigkas ng pormulang “napapalaya mula sa takot” ay minamarkahan ng ‘cha’ at ‘jha’. Pagkaraan, maghandog ng bali (alay na pagkain), yumukod sa banal na Kākaśilā at kay Kumāra; pagkatapos, sa Svargadvārā, sa Somakuṇḍa, at sa Vāyutīrtha, maghandog ng mga piṇḍa (bilog na kanin para sa śrāddha).
Verse 5
भवेदाकशगङ्गायां कपिलायाञ्च पिण्डदः कपिलेशं शिवं नत्वा रुक्मिकुण्डे च पिण्डदः
Sa Ākāśagaṅgā at sa Kapilā, nagiging tagapaghandog ng piṇḍa (piṇḍa-dāna) ang tao. Pagyukod kay Kapileśa Śiva, sa Rukmikuṇḍa rin ay nag-aalay siya ng mga piṇḍa.
Verse 6
कोटीतीर्थे च कोटीशं नत्वामोघपदे नरः गदालोले वानरके गोप्रचारे च पिण्डदः
Sa Koṭitīrtha, ang lalaki, matapos yumukod kay Koṭīśa; sa Amoghapada; at sa Gadālola, Vānaraka, at Gopracāra—ay dapat maghandog ng piṇḍa (pamang-alay na bilog na kanin).
Verse 7
नत्वा गावं वैतरण्यामेकविंशकुलोद्धृतिः श्राद्धपिण्डप्रदाता स्यात् क्रौञ्चपदे च पिण्डदः
Pagyukod (at wastong pag-aalay) sa bakang Vaitaraṇī, nagiging tagapag-angat ng dalawampu’t isang salinlahi ang tao. Dapat siyang maghandog ng mga piṇḍa ng śrāddha, at sa himpilan ng Krauñca ay maging tagapaghandog din ng piṇḍa.
Verse 8
तृतीयायां विशालायां निश्चिरायाञ्च पिण्डदः ऋणमोक्षे पापमोक्षे भस्मकुण्डे ऽथ भस्मना
Sa ikatlong tīrtha na tinatawag na Viśālā, at gayundin sa Niścirā, ang nag-aalay ng piṇḍa (handog para sa yumao) ay nagkakamit ng paglaya. Sa Ṛṇamokṣa at Pāpamokṣa, nakakamit ang kalayaan mula sa utang at mula sa kasalanan; at sa Bhasmakuṇḍa, ang kabutihang-loob ay natatamo sa pamamagitan ng banal na abo (bhasma).
Verse 9
स्नानकृन् मुच्यते पापान्नमेद्देवं जनार्दनम् एष पिण्डो मया दत्तस्तव हस्ते जनार्दन
Ang nagsasagawa ng ritwal na paliligo (snāna) ay napapalaya sa mga kasalanan. Yumukod siya sa Diyos na si Janārdana (Viṣṇu) at sabihin: “O Janārdana, ang piṇḍang handog na ito ay ibinigay ko sa iyong kamay.”
Verse 10
परलोकगते मह्यमक्ष्यय्यमुपतिष्ठतां गयायां पितृरूपेण स्वयमेव जनार्दनः
Kapag ako’y pumanaw na patungo sa kabilang daigdig, nawa’y ang Di-Nasisira (Akṣaya) na si Janārdana mismo—na naroroon sa Gayā sa anyo ng mga Pitṛ—ay tumindig sa aking tabi bilang di-nauubos na sandigan.
Verse 11
तं दृष्ट्वा पुण्डरीकाक्षं मुच्यते वै ऋणत्रयात् मार्कण्डेयेश्वरं नत्वा नमेद्गृध्रेश्वरं नरः
Sa pagkakita sa Panginoong may matang-lotus, tunay na napapalaya ang tao mula sa tatlong uri ng pagkakautang. Pagkatapos yumukod kay Mārkaṇḍeyeśvara, dapat ding yumukod ang tao kay Gṛdhreśvara.
Verse 12
मूलक्षेत्रे महेशस्य धारायां पिण्डदो भवेत् घ च कपिलेशमित्यादिः, गोप्रचारे च पिण्डद इत्य् अन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति श्राद्धे पिण्डप्रदतेति ख भवेदाकाशगङ्गायामैत्यादिः, क्रौञ्चपादे च पिण्डद इत्य् अन्तः पाठः छ पुस्तके नास्ति नमेद्भूतेश्वरं नर इति घ गृध्रकूटे गृध्रवटे धौतपादे च पिण्डदः
Sa Mūla-kṣetra ni Maheśa (Śiva) at sa Dhārā, ang tao ay nagiging tagapaghandog ng piṇḍa (ibig sabihin, nagkakamit ng bisa ng pag-aalay ng piṇḍa). Gayundin sa Kapileśa at sa iba pang mga tīrtha na nabanggit. (May ilang salin na nagdaragdag: “at sa Go-pracāra rin ay nagiging tagapaghandog ng piṇḍa,” ngunit wala ang pagbasa na ito sa manuskritong ‘ga’.) Sa śrāddha, nararapat maghandog ng mga piṇḍa (ayon sa isa pang resensiyon). Sa Ākāśa-gaṅgā ay nagiging tagapaghandog ng piṇḍa rin. (May ilang salin na nagdaragdag: “at sa Krauñca-pāda rin,” ngunit wala ang panloob na pagbasa sa manuskritong ‘cha’.) Dapat yumukod ang tao kay Bhūteśvara (ayon sa resensiyong ‘gha’). Sa Gṛdhra-kūṭa, Gṛdhra-vaṭa, at sa Dhauta-pāda rin, (siya ay) nagiging tagapaghandog ng piṇḍa.
Verse 13
पुष्करिण्यां कर्दमाले रामतीर्थे च पिण्डदः प्रभासेशन्नमेत् प्रेतशिलायां पिण्डदो भवेत्
Ang sinumang nag-aalay ng piṇḍa (mga bilog na kanin para sa yumao) sa Puṣkariṇī, sa Kardamāla, at sa Rāma-tīrtha, at yumuyuko sa Panginoon ng Prabhāsa, ay tunay na nagiging tagapaghandog din ng piṇḍa sa Preta-śilā, na may kapantay na gantimpala ng gayong handog doon.
Verse 14
दिव्यान्तरीक्षभूमिष्ठाः पितरो बान्धवादयः प्रेतादिरूपा मुक्ताः स्युः पिण्डैर् दत्तैर् मयाखिलाः
Ang mga Pitṛ (mga ninunong espiritu), kasama ang mga kamag-anak at iba pa, na nananahan sa mga banal na daigdig, sa gitnang kalawakan, o sa lupa, at nasa mga kalagayang gaya ng preta at iba pa, ay napapalaya lahat sa pamamagitan ng mga piṇḍa na inihandog ko.
Verse 15
स्थानत्रये प्रेतशिला गयाशिरसि पावनी प्रभासे प्रेतकुण्डे च पिण्डदस्तारयेत् कुलम्
Sa tatlong pook—(1) Pretaśilā, (2) Gayāśiras, at (3) ang nagpapadalisay na Prabhāsa sa Preta-kuṇḍa—ang nag-aalay ng piṇḍa ay nagliligtas sa kanyang angkan.
Verse 16
वसिष्ठेशन्नमस्कृत्य तदग्रे पिण्डदो भवेत् गयानाभौ सुषुम्णायां महाकोष्ट्याञ्च पिण्डदः
Pagkatapos yumuko at magbigay-galang kay Vasiṣṭheśa, dapat maghandog ng piṇḍa sa harap niya. Dapat ding maghandog ng mga piṇḍa sa Gayā-nābhi, sa Suṣumnā, at sa Mahākoṣṭī.
Verse 17
गदाधराग्रतो मुण्डपृष्ठे देव्याश् च सन्निधौ मुण्दपृष्ठं नमेदादौ क्षेत्रपालादिसंयुतम्
Sa pasimula, sa harap ng Diyosa at sa harap ni Gadādhara (Viṣṇu), dapat munang yumuko at magbigay-galang kay Muṇḍapṛṣṭha, kasama si Kṣetrapāla at ang iba pang mga diyos na tagapaglingkod.
Verse 18
पूजयित्वा भयं न स्याद्विषरोगादिनाशनम् ब्रह्माणञ्च नमस्कृत्य ब्रह्मलोकं नयेत् कुलम्
Matapos magsagawa ng pagsamba, wala nang takot; winawasak nito ang lason, sakit, at mga katulad. At matapos yumukod at magbigay-galang kay Brahmā, inaakay niya ang kanyang angkan tungo sa daigdig ni Brahmā.
Verse 19
सुभद्रां बलभद्रञ्च प्रपूज्य पुरुषोत्तमम् सर्वकामसमायुक्तः कुलमुद्धृत्य नाकभाक्
Matapos sambahin nang wasto si Subhadrā at Balabhadra, at pagkaraan ay ang Kataas-taasang Persona, si Puruṣottama, ang tao ay napupuspos ng katuparan ng lahat ng ninanais. Sa pag-angat at pagtubos sa kanyang angkan, nagkakamit siya ng bahagi sa langit.
Verse 20
हृषीकेशं नमस्कृत्य तदग्रे पिण्डदो भवेत् माधवं पूजयित्वा च देवो वैमानिको भवेत्
Pagkatapos yumukod kay Hṛṣīkeśa, dapat maghandog ng piṇḍa (handog na bilog na kanin para sa yumao) sa harap Niya. At matapos sambahin si Mādhava, nagiging nilalang na makalangit na naglalakbay sa vimāna (sasakyang panghimpapawid).
Verse 21
महालक्ष्मीं प्रार्च्य गौरीं मङ्गलाञ्च सरस्वतीम् पितॄनुद्धृत्य स्वर्गस्थो भुक्तभोगो ऽत्र शास्त्रधीः
Matapos sambahin nang wasto si Mahālakṣmī, at si Gaurī, Maṅgalā, at Sarasvatī, naiaangat at naililigtas niya ang mga pitṛ (mga ninuno). Siya’y nananahan sa langit; at dito sa daigdig ay tinatamasa ang kasaganaan at mga ligaya, taglay ang talinong batay sa mga śāstra.
Verse 22
ठोत्र झ पुस्तके ऽधिको ऽस्ति प्रेतादिरूपमुक्ता इति ख , ग , घ , ङ , ज च कुलमुद्धृत्य लोकभागिति ग , ज च वशिष्ठेशमित्यादिः, कुलमुद्धृत्य नाकभागित्यन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति देवैर् वैमानिक इति छ द्वादशादित्यमभ्यर्य वह्निं रेवन्तमिन्द्रकम् रोगादिमुक्तः स्वर्गी स्याच्छ्रीकपर्दिविनायकम्
Matapos sambahin nang wasto ang Labindalawang Āditya, si Agni, si Revanta, si Indra, at si Śrīkapardi-Vināyaka, napapalaya siya mula sa mga sakit at iba pang pagdurusa. At pagkamatay, nararating niya ang langit at nagiging nilalang na makalangit sa hanay ng mga diyos, na naglalakbay sa vimāna.
Verse 23
प्रपूज्य कार्त्तिकेयञ्च निर्विघ्नः सिद्धिमाप्नुयात् सोमनाथञ्च कालेशङ्केदारं प्रपितामहम्
Matapos sambahin nang wasto si Kārttikeya, nakakamit ang tagumpay na walang hadlang; at nararapat ding sambahin si Somanātha, si Kāleśa, si Kedāra, at si Prapitāmaha.
Verse 24
सिद्धेश्वरञ्च रुद्रेशं रामेशं ब्रह्मकेश्वरम् अष्टलिङ्गानि गुह्यानि पूजयित्वा तु सर्वभाक्
Pagkasamba sa walong lihim na liṅga—Siddheśvara, Rudreśa, Rāmeśa, at Brahmakeśvara—ang tao ay nagiging kabahagi sa lahat ng mabubuting bunga at gantimpala.
Verse 25
नारायणं वराहञ्च नारसिंहं नमेच्छ्रिये ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यं त्रिपुरघ्नमशेषदम्
Para sa śrī—banal na kasaganaan—ako’y yumuyuko kay Nārāyaṇa, kay Varāha, at kay Narasiṃha; at sa Iisang tinatawag na Brahmā, Viṣṇu, at Maheśa—si Tripuraghna, ang pumatay sa tatlong lungsod, ang tagapagkaloob ng lahat ng biyaya.
Verse 26
सीतां रामञ्च गरुडं वामनं सम्प्रपूज्य च सर्वकामानवाप्नोति ब्रह्मलोकं नयेत् पितॄन्
Kapag wasto ring sinamba sina Sītā, Rāma, Garuḍa, at Vāmana, nakakamit ang lahat ng ninanais at naihahatid ang mga ninuno tungo sa Brahmaloka.
Verse 27
देवैः सार्धं सम्प्रपूज्य देवमादिगदाधरम् ऋणत्रयविनिर्मुक्तस्तारयेत् सकलं कुलम्
Matapos sambahin nang wasto, kasama ng mga diyos, ang Banal na Panginoon—si Ādi, ang Pinagmulan, ang may tangan ng pamalo (gada)—napapalaya ang tao sa tatlong utang at naililigtas ang buong angkan.
Verse 28
देवरूपा शिला पुण्या तस्माद्देवमयी शिला गयायां नहि तत् स्थानं यत्र तीर्थं न विद्यते
Ang batong may anyo ng isang diyos ay mapagpala at may dakilang bisa; kaya ang batong iyon ay tunay na may diwang banal. Sa Gayā, walang pook na hindi kinaroroonan ng isang tīrtha, ang sagradong tawiran.
Verse 29
यन्नाम्ना पातयेत् पिण्डं तन्नयेद्ब्रह्म शाश्वतम् फल्ग्वीशं फल्गुचण्डीं च प्रणम्याङ्गारकेश्वरम्
Sa pagbigkas ng alinmang banal na pangalan habang inihahandog ang piṇḍa, ang gawaing iyon ang nag-aakay sa yumao tungo sa walang-hanggang Brahman. Pagkatapos yumukod kay Phalgvīśa, kay Phalgucaṇḍī, at kay Aṅgārakeśvara (Panginoon ng Mars), isagawa ang ritwal.
Verse 30
मतङ्गस्य पदे श्राद्धी भरताश्रमके भवेत् हंसतीर्थे कोटितीर्थे यत्र पाण्डुशिलान्नदः
Dapat isagawa ang śrāddha sa Yapak ni Mataṅga; gayundin sa ashram ni Bharata—sa Haṃsa-tīrtha at sa Koṭi-tīrtha—kung saan dumadaloy ang ilog na tinatawag na Pāṇḍuśilā.
Verse 31
तत्र स्यादग्निधारायां मधुस्रवसि पिण्डदः रुद्रेशं किलिकिलेशं नमेद्वृद्धिविनायकम्
Doon, sa (nyāsa/mantra) na tinatawag na Agnidhārā, sa (anyo) na pinangalanang Madhusravas, at bilang Piṇḍada—dapat yumukod kay Rudreśa, kay Kilikileśa, at kay Vṛddhi-Vināyaka.
Verse 32
पिण्डदो धेनुकारण्ये पदे धेनोर् नमेच्च गाम् पूजयित्वाथेति क , घ , ङ , ज च नमेद्बुद्धिविनायकमिति ख , ग , छ च नमेद्वृद्धविनायकमिति घ सर्वान् पितॄंस्तारयेच्च सरस्वत्याञ्च पिण्डदः
Ang naghahandog ng piṇḍa (Piṇḍada), sa gubat na Dhenukāraṇya, ay dapat yumukod sa yapak ng baka; at matapos sambahin ang baka, saka bigkasin ang mga itinakdang pormula. Dapat yumukod na nagsasabing, “Pagpupugay kay Buddhi-Vināyaka,” at yumukod na nagsasabing, “Pagpupugay kay Vṛddhi-Vināyaka.” Sa gayon, inililigtas ng naghahandog ng piṇḍa ang lahat ng Pitṛs (mga ninuno) at pinapapayapa rin si Sarasvatī.
Verse 33
सन्ध्यामुपास्य सायाह्ने नमेद्देवीं सरस्वतीम् त्रिसन्ध्याकृद्भवेद्विप्रो वेदवेदाङ्गपारगः
Matapos isagawa ang pagsamba sa Sandhyā, sa dapithapon ay dapat siyang yumuk at magbigay-galang sa Diyosa Sarasvatī. Ang isang brāhmaṇa na tumutupad ng mga ritwal sa tatlong pagsasanib ng araw (trisandhyā) ay nagiging dalubhasa sa Veda at sa mga Vedāṅga.
Verse 34
गयां प्रदक्षिणीकृत्य गयाविप्रान् प्रपूज्य च अन्नदानादिकं सर्वं कृतन्तत्राक्षयं भवेत्
Pagkaraang mag-pradakṣiṇā (pag-ikot nang pakanan) sa Gayā at marapat na sambahin ang mga brāhmaṇa ng Gayā, lahat ng gawaing isinagawa roon—gaya ng pag-aalay ng pagkain at iba pa—ay nagiging di-nauubos (akṣaya) ang bunga ng kabutihan.
Verse 35
स्तुत्वा सम्प्रार्थयेदेवमादिदेवं गदाधरम् गदाधरं गयावासं पित्रादीनां गतिप्रदम्
Pagkaraang magpuri, dapat siyang taimtim na manalangin sa Panginoon—sa Ādideva, si Gadādhara. Si Gadādhara na nananahan sa Gayā ang Tagapagkaloob ng landas ng pagliligtas at pag-abot para sa mga ninuno (pitṛ) at sa iba pa.
Verse 36
धर्मार्थकाममोक्षार्थं योगदं प्रणमाम्यहम् देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितम्
Para sa pagkamit ng dharma, artha, kāma, at mokṣa, ako’y yumuyuk sa Tagapagkaloob ng Yoga—Siya na walang katawan, pandama, isip, talino, prāṇa (hiningang-buhay), at ahaṅkāra (pagkamakasarili/ego).
Verse 37
नित्यशुद्धं बुद्धियुक्तं सत्यं ब्रह्म नमाम्यहम् आनन्दमद्वयं देवं देवदानववन्दितम्
Ako’y sumasamba sa tunay na Brahman—laging dalisay at may ganap na katalinuhan; ang Diyos na di-dalawa, na ang likas ay ānanda (kaligayahan), na sinasamba kapwa ng mga deva at ng mga Dānava.
Verse 38
देवदेवीवृन्दयुक्तं सर्वदा प्रणमाम्यहम् कलिकल्मषकालार्तिदमनं वनमालिनम्
Ako’y laging nagpupugay at yumuyuko sa Kanya na kasama ang kapulungan ng mga diyos at diyosa—Siya ang pumapawi sa pagdurusa ng Panahong Kali at sa karumihan ng Kali, ang may palamuting kuwintas ng mga bulaklak sa gubat (vanamālā).
Verse 39
पालिताखिललोकेशं कुलोद्धरणमानसम् व्यक्ताव्यक्तविभक्तात्माविभक्तात्मानमात्मनि
Ako’y dumudulog sa Panginoon ng lahat ng daigdig, tagapangalaga ng buong sansinukob; ang Kanyang diwa’y nakatuon sa pag-angat at pagligtas ng mga angkan; ang Kanyang Sarili’y nakikilala bilang hayag at di-hayag, subalit sa Kanyang sariling Sarili ay nananatiling hindi nahahati.
Verse 40
स्थितं स्थिरतरं सारं वन्दे घोराघमर्दनम् आगतो ऽस्मि गयां देव पितृकार्ये गदाधरः
Sumasamba ako sa Kanya na matatag—higit pang matatag sa lahat—ang mismong Diwa; ang Dumudurog sa kakila-kilabot na kasalanan. O Diyos, dumating ako sa Gayā para sa ritwal na ukol sa mga ninuno; Ikaw ang Gadādhara, ang may hawak ng pamalo (gada).
Verse 41
त्वं मे साक्षी भवाद्येह अनृणो ऽहमृणत्रयात् द्धबुद्धियुक्तमिति घ , छ च कालार्तिनाशनमिति घ कालार्तिदलनमिति ग , ङ , घ , ज च पालिताखिलदेवेशमिति घ स्थिततरमिति ग , घ , ङ च वन्देहमरिमर्दनमिति ङ वन्दे संसारमर्दनमिति ज साक्षिणः सन्तु मे देवा ब्रह्मेशानादयस् तथा
Maging saksi Ka sa akin dito at ngayon, upang ako’y maging malaya sa tatluhang utang (sa mga diyos, sa mga ṛṣi, at sa mga ninuno). (Sa ilang salin-linang may ibang pagbasa: “may matatag na paghatol”; “tagapagwasak ng pighati ng panahon”; “tagadurog ng pighati ng panahon”; “tagapangalaga ng lahat, Panginoon ng mga diyos”; “pinakamatatag”; “sumasamba ako sa dumudurog ng mga kaaway”; “sumasamba ako sa dumudurog ng saṃsāra”.) At nawa’y ang mga diyos—si Brahmā, si Īśāna (Śiva), at ang iba pa—ay maging mga saksi ko rin.
Verse 42
मया गयां समासाद्य पितॄणां निष्कृतिः कृता गयामाहात्म्यपठनाच्छ्राद्धादौ ब्रह्मलोकभाक्
Pagdating ko sa Gayā, natupad ko na ang pagtubos (at pagpapalaya) para sa mga ninuno. Sa pagbigkas ng Gaya-māhātmya, ang nagsasagawa ng Śrāddha at mga kaugnay na ritwal ay nagiging kabahagi ng Brahmaloka.
Verse 43
पितॄणामक्षयं श्राद्धमक्षयं ब्रह्मलोकदम्
Ang śrāddha na ito para sa mga Pitṛ (mga ninuno) ay di-nasisira ang bisa; at dahil sa di-nasisirang bisa, ipinagkakaloob nito ang pag-abot sa daigdig ni Brahmā (Brahmaloka).
Bathing in the great river while reciting the Gāyatrī, followed by Sandhyā worship, and then morning śrāddha with piṇḍa-dāna with Gāyatrī placed foremost.
It assigns specific salvific effects to tīrtha-stations (yoni-dvāra non-return symbolism, Vaitaraṇī cow uplifting twenty-one generations, darśana removing ṛṇa-traya) and culminates in akṣaya-śrāddha and Gadādhara-prayer aimed at dharma-artha-kāma-mokṣa.
Gadādhara (Viṣṇu at Gayā) is invoked as witness and savior for pitṛ-kārya, the remover of the threefold debt, and the giver of puruṣārthas, anchoring the rite in both devotion and doctrinal soteriology.
The chapter preserves recensional variants and manuscript notes (e.g., absent or added lines in specific manuscript groups), indicating a living ritual-text tradition with localized readings.