Adhyaya 108

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे स्वायम्भुवः सर्गो नाम सप्ताधिकशततमो ऽध्यायः अथाष्टाधिकशततमो ऽध्यायः भुवनकोषः अग्निर् उवाच जम्बूप्लक्षाह्वयौ द्वीपौ शाल्मलिश्चापरो महान् कुशः क्रौञ्चस् तथा शाकः पुष्करश्चेति सप्तमः

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa, ang kabanatang pinamagatang “Ang Paglalang na Svāyambhuva” ay ang ika-107. Ngayon ay nagsisimula ang ika-108 kabanata, “Bhuvana-kośa” (ang kaayusan ng mga daigdig). Wika ni Agni: “Ang Jambū at Plakṣa ay mga kontinente; ang Śālmali ay isa pang dakila; kasunod ang Kuśa, Krauñca, at gayundin ang Śāka; at ang Puṣkara ang ikapito.”

Verse 2

योगप्रस्तारे इति ग , ज , झ च इन्द्रद्युम्नोभ्यजायतेति ख , छ च प्रतीहारादित्यादिः, प्रस्तारतः सुत इत्य् अन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति दुष्टादुष्टश् च विरजा इति ख एते द्वीपाः समुद्रैस्तु सप्त सप्तभिरावृताः लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलैः समं

Ang mga kontinente ay tunay na napalilibutan ng pitong karagatan, sunod-sunod: tubig-alat, katas ng tubo, surā (alak), nilinaw na mantikilya (ghee), namuong gatas (curd), gatas, at matamis na tubig.

Verse 3

जम्बूद्वीपो द्वीपमध्ये तन्मध्ये मेरुरुच्छ्रितः चतुरशीतिसाहस्रो भूयिष्ठः षोडशाद्विराट्

Sa gitna ng mga kontinente ay naroon ang Jambūdvīpa; at sa pinakasentro nito ay tumataas ang Bundok Meru—may taas na walumpu’t apat na libong yojana, at may dagdag pang labing-anim na libong yojana bilang lantad na bahaging itaas.

Verse 4

द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तरात् षोडशाधः सहस्रवान् भूयस्तस्यास्य शैलो ऽसौ कर्णिकाकारसंस्थितः

Sa tuktok, ang lawak ay tatlumpu’t dalawang libong yojana; sa ibaba, labing-anim na libo. Ang bundok na ito ay may taas na isang libong yojana at nakalugar na tila anyo ng gitnang ubod ng lotus (pericarp).

Verse 5

हिमवान् हेमकूटश् च निषधश्चास्य दक्षिणे नीलः श्वेतश् च शृङ्गो च उत्तरे वर्षपर्वताः

Sa timog nito naroroon ang Himavān, Hemakūṭa, at Niṣadha; at sa hilaga naman ang mga bundok na hanggahan ng mga varṣa—Nīla, Śveta, at Śṛṅga.

Verse 6

लक्षप्रमाणौ द्वौ मध्ये दशहीनास् तथापरे सहस्रद्वितयोछ्रायास्तावद्विस्तारिणश् च ते

Sa gitna ay may dalawang (anyo) na may sukat na lakṣa; ang iba pa ay gayundin na nababawasan ng sampu (antas/yunit). Ang taas nila ay dalawang libo, at ang lawak ay gayon din ang sukat.

Verse 7

भारतं प्रथमं वर्षन्ततः किम्पुरुषं स्मृतं हरिवर्सन्तथैवान्यन्मेरोर्दक्षिणतो द्विज

O ikaw na dalawang-ulit na isinilang (dvija), ang Bhārata ang sinasabing unang varṣa; kasunod na inaalala ang Kiṁpuruṣa; gayundin ang Harivarṣa at isa pang lupain—lahat ay nasa timog ng Bundok Meru.

Verse 8

रम्यकं चोत्तरे वर्षं तथैवान्यद्धिरण्मयं उत्तराः कुरवश् चैव यथा वै भारतं तथा

Sa hilaga naroon ang varṣa na tinatawag na Ramyaka; gayundin ay may isa pang tinatawag na Hiraṇmaya; at naroon din ang Hilagang Kuru (Uttarāḥ Kuru)—na nakaayos sa kaparehong paraan gaya ng Bhārata (varṣa).

Verse 9

नवसाहस्रमेकैकमेतेषां मुनिसत्तम इलावृतञ्च तन्मध्ये सौवर्णा मेरुरुछ्रितः

O pinakadakila sa mga muni, ang bawat isa sa mga bahaging ito ay may sukat na siyam na libong yojana; at ang Ilāvṛta ay nasa gitna nila, na may ginintuang Bundok Meru na matayog na nakatindig sa sentro.

Verse 10

मेरोश् चतुर्दिशन्तत्र नवसाहस्रविस्तृतं ति घ , ज च भुविस्थ इति ङ षोडशांश इति झ भूपाद्मस्यास्य इति ख , ग , छ च तथैवात्र हिरण्मयमिति ग तथैवाथ हिरण्मयमिति ज इलावृतश्चेत्यादिः, नवसाहस्रविस्तृतमित्यन्तः पाठो छ पुस्तके नास्ति इलावृतं महाभाग चत्वारश्चात्र पर्वताः

Sa apat na panig ng Bundok Meru, ang lupain doon ay lumalawak nang siyam na libong yojana. (May ilang manuskrito na nagdaragdag ng mga baryanteng pagbasa gaya ng “nasa ibabaw ng lupa,” “isang panlabing-anim na bahagi,” at “ng lotus ng daigdig na ito.”) Dito rin lumilitaw ang pagbasa na “ginintuang,” at sa ibang resensiyon ay “pagkaraan ay (ito) ginintuang.” Mula sa “Ilāvṛta…,” nagpapatuloy ang teksto; sa manuskritong Cha ay wala ang pagbasa na nagtatapos sa “navasāhasravistṛtam (lumalawak nang siyam na libo).” (Sumusunod:) “O dakilang pinagpala, sa Ilāvṛta—narito ang apat na bundok.”

Verse 11

विष्कम्भा रचिता मेरोर्योजनायुतविस्तृताः पूर्वेण मन्दरो नाम दक्षिणे गन्धमादनः

Sa paligid ng Bundok Meru ay itinindig ang mga hanay ng kabundukang pantukod na pahalang (viṣkambha), na ang bawat isa ay may lawak na sampung libong yojana. Sa silangan ay ang bundok na tinatawag na Mandara, at sa timog ay ang Gandhamādana.

Verse 12

विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश्चोत्तरे स्मृतः कदम्बस्तेषु जम्बुश् च पिप्पलो बट एव च

Sa kanlurang panig ay itinakda ang Bundok Vipula, at sa hilaga ay inaalala ang Supārśva. Sa mga pagkakalagay na iyon ay naroon din ang mga punong kadamba, jambu, pippala, at ang punong banyan (vaṭa).

Verse 13

एकादशशतायामाः पादपा गिरिकेतवः जम्बूद्वीपेति सञ्ज्ञा स्यात् फलं जम्बा गजोपमं

Doon ay may mga punong may sukat na isang libo’t isang daang yāma ang haba, at mga bundok na nakatindig na parang mga watawat. Ito’y tinatawag na “Jambūdvīpa”; at ang bunga ng punong Jambū ay kasinlaki ng elepante.

Verse 14

जम्बूनदीरसेनास्यास्त्विदं जाम्बूनदं परं सुपार्श्वः पूर्वतो मेरोः केतुमालस्तु पश्चिमे

Mula sa esensya (rasa) ng Ilog Jambū ay lumilitaw ang kataas-taasang sangkap na tinatawag na Jāmbūnada, ang ginto. Sa silangan ng Bundok Meru naroon ang Supārśva, at sa kanluran naroon ang Ketumāla.

Verse 15

वनं चैत्ररथं पूर्वे दक्षिणे गन्धमादनः वैभ्राजं पश्चिमे सौम्ये नन्दनञ्च सरांस्यथ

Sa silangan naroon ang kakahuyang Caitraratha; sa timog, ang Gandhamādana; sa kanluran, ang Vaibhrāja; at sa mapalad na hilaga naroon ang Nandana at ang mga banal na lawa.

Verse 16

अरुणोदं महाभद्रं संशितोदं समानसं शिताभश् चक्रमुञ्जाद्याः पूर्वतः केशराचलाः

Sa silangan ay ang mga bundok na tinatawag na Aruṇoda, Mahābhadra, Saṃśitoda, Samānasa, Śitābha, at yaong nagsisimula sa Cakramuñja; naroon din ang hanay ng kabundukang Keśara.

Verse 17

दक्षिणेन्द्रेस्त्रिकूटाद्याः शिशिवासमुखा जले शङ्खकूटादयः सौम्ये मेरौ च ब्रह्मणः पुरी

Sa katimugan ay ang mga bundok na nagsisimula sa Trikūṭa; sa mga katubigan ay yaong nagsisimula sa Śiśivāsa; sa mahinahong hilaga (saumya) ay ang mga bundok na nagsisimula sa Śaṅkhakūṭa; at sa Bundok Meru naroon ang lungsod ni Brahmā.

Verse 18

चतुर्दशसहस्राणि योजनानाञ्च दिक्षु च इन्द्रादिलोकपालानां समन्तात् ब्रह्मणः पुरः

Sa lahat ng direksiyon, ang nasasakupan ng mga tagapagbantay ng daigdig (Lokapāla) na pinangungunahan ni Indra ay umaabot sa labing-apat na libong yojana, na pumapalibot sa pook na nasa harap ng lungsod ni Brahmā.

Verse 19

विष्णुपादात् प्लावयित्वा चन्द्रं स्वर्गात् पतन्त्यपि पूर्वेण शीता भद्राश्वाच्छैलाच्छैलाद्गतार्णवं

Pagkaraang umalpas mula sa Paa ni Viṣṇu at bahain ang saklaw ng buwan, ang makalangit na ilog ay bumabagsak mula sa langit; dumadaloy sa silangan, ang ilog Śītā ay naglalakbay mula bundok sa bundok sa varṣa na Bhadrāśva at sa huli’y umaabot sa karagatan.

Verse 20

तथैवालकनन्दापि दक्षिणेनैव भारतं दमिति ख , ग , घ , ङ , छ च असितोदमिति ज पूर्वतः शिशिराचला इति ख , ग , घ , ज च शशिवाममुखा जले इति ख , घ , ङ , छ च दक्षिणेन च भारतमिति ख दक्षिणेनैति भारतमिति ग प्रयाति सागरं कृत्वा सप्तभेदाथ पश्चिमं

Gayundin, ang ilog Ālakanandā ay dumaraan sa katimugang panig ng Bhārata; sa ilang salin ay binabasa itong “Dami,” at sa iba naman ay “Asitoda.” Sa silangan naroon ang mga bundok na Śiśira. Sa ilang manuskrito ay lumilitaw din ang pagbasa na “Śaśivāma-mukhā sa mga tubig.” Umaagos sa timog ng Bhārata, nararating nito ang dagat matapos mahati sa pitong sangay, at saka lumiliko patungong kanluran.

Verse 21

अब्धिञ्च चक्षुःसौम्याब्धिं भद्रोत्तरकुरूनपि आनीलनिषधायामौ माल्यवद्गन्धमादनौ

At (naroon) ang mga karagatan—Cakṣuḥ at Saumya; gayundin ang (mga lupain) Bhadra at Uttarakuru; at ang (mga bundok) Ānīla at Niṣadha; (kasama) ang Ayāma; at ang (mga bundok) Mālyavat at Gandhamādana.

Verse 22

तयोर्मध्यगतो मेरुः कर्णिकाकारसंस्थितः भारताः केतुमालाश् च भद्राश्वाः कुरवस् तथा

Sa pagitan ng mga (lupain) na iyon ay nakatindig ang Bundok Meru, na nakalagay na parang ubod (pericarp) ng lotus; at (sa paligid nito) naroon ang Bhārata, Ketumāla, Bhadrāśva, at gayundin ang Kuru (mga varṣa/lupain).

Verse 23

पत्राणि लोकपद्मस्य मर्यादाशैलवाह्यतः जठरो देवकूटश् च मर्यादापर्वतावुभौ

Sa labas ng hanggahang bundok na Maryādāśaila naroon ang mga “talulot” ng lotus ng daigdig (lokapadma). Ang dalawang hanggahang bundok na iyon ay tinatawag na Jaṭhara at Devakūṭa.

Verse 24

तौ दक्षिणोत्तरायामावानीलनिषधायतौ गन्धमादनकैलासौ पूर्ववचायतावुभौ

Ang dalawang hanay ng bundok na umaabot sa timog–hilagang direksiyon ay ang Nīla at Niṣadha; at gayundin sa silangan, ang dalawa ay Gandhamādana at Kailāsa.

Verse 25

अशीतियोजनायामावर्णवान्तर्व्यवस्थितौ निषधः पारिपात्रश् च मर्यादापर्वतावुभौ

Sa pagitan na may lawak na walumpung yojana, naroroon ang Niṣadha at Pāripātra—kapwa mga bundok na hanggahan—na nakapuwesto roon.

Verse 26

मेरोः पश्चिमदिग्भागे यथा पूर्वे तथा स्थितौ त्रिशृङ्गो रुधिरश् चैव उत्तरौ वर्षपर्वतौ

Sa kanlurang panig ng Bundok Meru, gaya rin ng nasa silangan, naroon ang dalawang hilagang bundok ng Varṣa: Triśṛṅga at Rudhira.

Verse 27

पूर्वपञ्चायतावेतावर्णवान्तर्व्यवस्थितौ जाठराद्याश् च मर्यादाशैला मेरोश् चतुर्दिशं

Ang dalawang silangang hanay na ito, Pañcāyata at Avetā, ay nasa loob ng mga dagat na namamagitan; at ang mga bundok na hanggahan—mula kay Jāṭhara—ay nakatindig sa apat na direksiyon sa paligid ng Meru.

Verse 28

केशरादिषु या द्रोण्यस्तासु सन्ति पुराणि हि लक्ष्मीविष्ण्वग्निसूर्यादिदेवानां मुनिसत्तम

O pinakadakila sa mga pantas, sa mga sisidlan (droṇī) gaya ng yari sa keśara at iba pa, tunay na may mga Purāṇa na nauukol sa mga diyos—Lakṣmī, Viṣṇu, Agni, Sūrya, at iba pa.

Verse 29

भौमानां स्वर्गधर्माणां न पापास्तत्र यान्ति च ति पूर्वपश्चायतावुभौ इति घ , ङ , ज च भुमाः स्वर्गा धर्मिणान्ते न पापास्तत्र यान्ति च इति छ , ङ च मौमानां स्वर्गधर्माणां तनया ह्य् अत्र यान्ति चेति ग , घ च भोगिनां स्वर्गधर्माणां तनयास्तत्र यान्ति चेति ज भद्राश्वे ऽस्ति हयग्रीवो वराहः केतुमालके

Sa mga nilalang na makalupa na sumusunod sa dharma ng langit, ang mga makasalanan ay hindi nakararating doon (ayon sa ilang salin). Tinutukoy nito ang kapwa silangan at kanluran. Sa ibang pagbasa: “Sa mga lupain na tulad ng langit para sa mga matuwid, ang makasalanan ay hindi pumaparoon.” May iba pang salin: “Dito, tunay na ang mga anak ng mga sumusunod sa dharma ng langit ang pumaparoon,” o “ang mga anak ng mga nagtatamasa na sumusunod sa dharma ng langit ang pumaparoon.” Dagdag pa: sa Bhadrāśva-varṣa ay naroon ang (anyo) na Hayagrīva, at sa Ketumāla-varṣa ay naroon ang (anyo) na Varāha.

Verse 30

भारते कूर्मरूपी च मत्स्यरूपः कुरुष्वपि विश्वरूपेण सर्वत्र पूज्यते भगवान् हरिः

Sa Bhārata (India), sinasamba Siya sa anyong Pagong (Kūrma), at sa lupain ng mga Kuru ay sinasamba rin sa anyong Isda (Matsya). Tunay nga, bilang Viśvarūpa (Pangkalahatang Anyo), ang Mapalad na Panginoong Hari ay sinasamba sa lahat ng dako.

Verse 31

किम्पुरुषाद्यष्टसु क्षुद्भीतिशोकादिकं न च चत्तुर्विंशतिसाहस्रं प्रजा जीवन्त्यनामयाः

Sa walong rehiyon na nagsisimula sa Kimpuruṣa, walang pagdurusang gaya ng gutom, takot, o dalamhati at iba pa. Nabubuhay ang mga tao nang dalawampu’t apat na libong taon, na walang karamdaman.

Verse 32

कृतादिकल्पना नास्ति भौमान्यम्भांसि नाम्बुदाः सर्वेष्वेतेषु वर्षेषु सप्त सप्त कुलाचलाः

Sa mga makalupang rehiyong ito, walang pagtutuos ayon sa Kṛta at iba pang mga yugá. Ang mga tubig ay panlupa (hindi makalangit), at walang mga ulap na nagdadala ng ulan. Sa bawat varṣa na ito ay may tig-pitong pangunahing kabundukang hangganan (kulācala).

Verse 33

नद्यश् च शतशस्तेभ्यस्तीर्थभूताः प्रजज्ञिरे भारते यानि नीर्थानि तानि तीर्थानि वच्मि ते

At mula sa mga iyon ay sumibol ang daan-daang ilog, na naging mga tīrtha—mga banal na tawiran—sa Bhārata. Isasalaysay ko sa iyo ang mga pook sa Bhārata na, bagaman hindi likás na tawiran ng ilog, ay kinikilalang mga tīrtha pa rin.