Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

यादवक्षयः, बलराम-निर्याणम्, कृष्णस्य उपसंहारः (प्रभासे विनाशः)

इत्य् उक्तो दारुकः कृष्णं प्रणिपत्य पुनः पुनः प्रदक्षिणं च बहुशः कृत्वा प्रायाद् यथोदितम्

ity ukto dārukaḥ kṛṣṇaṃ praṇipatya punaḥ punaḥ pradakṣiṇaṃ ca bahuśaḥ kṛtvā prāyād yathoditam

ครั้นได้รับคำสั่งดังนั้น ดารุกะก้มกราบพระกฤษณะซ้ำแล้วซ้ำเล่า และเวียนประทักษิณหลายครั้งด้วยความเคารพ แล้วจึงออกเดินทางตามที่ทรงบัญชาไว้

इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उक्त्यर्थक)
उक्तःhaving been told; addressed
उक्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; दारुकः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
दारुकःDāruka
दारुकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदारुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कृष्णम्Kṛṣṇa
कृष्णम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
प्रणिपत्यhaving bowed down
प्रणिपत्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootप्र-नि-पत् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-सम) → प्रणिपत्य
Formल्यबन्त-अव्यय (पूर्वकालक्रिया)
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरावृत्ति/कालवाचक)
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरावृत्ति)
प्रदक्षिणम्circumambulation
प्रदक्षिणम्:
Karman (Object/manner/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (accusative of manner)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
बहुशःmany times
बहुशः:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबहुशः (अव्यय; बहु + शस्)
Formअव्यय (प्रकार/प्रमाणवाचक क्रियाविशेषण)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु) + क्त्वा → कृत्वा
Formक्त्वान्त-अव्यय (पूर्वकालक्रिया)
प्रायात्departed, went forth
प्रायात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
Formलुङ् (अनद्यतनभूत/आorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
यथोदितम्as instructed
यथोदितम्:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन रूपेण क्रियाविशेषणम् ‘as said/according to what was stated’

Sage Parashara (narrating to Maitreya)

K
Krishna
D
Daruka

FAQs

Here it marks complete reverence and surrender: Dāruka honors Krishna as the supreme center, then acts without deviation from His instruction.

By depicting Dāruka’s repeated prostrations and prompt departure, the narration shows that dharma is fulfilled through faithful execution of the Lord’s spoken will.

Krishna is presented as the sovereign guide of destiny—receiving worship and directing action—implying that time and events unfold under the Supreme Reality’s governance.