Vamana Purana — Nara-Narayana's Tapas, Shloka 50
Nara-Narayana’s Tapas, Indra’s Temptation, and the Burning of Kama: The Origin of Ananga and the Shiva-Linga Episode
विजृम्भणं पुत्र तथैव तापमुन्मादमुग्रं मदनप्रणुन्नम् नान्यः पुमान् धारयितुं हि शक्तो मुक्त्वा भवन्तं हि ततः प्रतीच्छ // वम्प्_6.49 पुलस्त्य उवाच इत्येवमुक्तो वृषभध्वजेन यक्षः प्रतीच्छत् स विजृम्भणादीन् तोषं जगामाशु ततस्त्रिशूली तुष्टस्तदैवं वचनं बभाषे
vijṛmbhaṇaṃ putra tathaiva tāpamunmādamugraṃ madanapraṇunnam nānyaḥ pumān dhārayituṃ hi śakto muktvā bhavantaṃ hi tataḥ pratīccha // VamP_6.49 pulastya uvāca ityevamukto vṛṣabhadhvajena yakṣaḥ pratīcchat sa vijṛmbhaṇādīn toṣaṃ jagāmāśu tatastriśūlī tuṣṭastadaivaṃ vacanaṃ babhāṣe
“ลูกเอ๋ย จงรับอาการหาวจนมึนงงนี้ พร้อมทั้งความร้อนรุ่มเผาไหม้ และความคลุ้มคลั่งอันรุนแรงที่กามเทพผลักดันเถิด ไม่มีบุรุษอื่นใดจะทนได้ นอกจากเจ้า; เพราะฉะนั้นจงรับไว้” ปุลัสตยะกล่าวว่า เมื่อพระผู้มีธงเป็นโค (ศิวะ) ตรัสดังนี้ ยักษ์นั้นก็รับความทุกข์ตั้งแต่วิจฤมภณะเป็นต้น แล้วผู้ทรงตรีศูลก็พอพระทัยโดยเร็ว และตรัสถ้อยคำต่อไป
{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
The episode valorizes capacity (adhikāra) and willing acceptance: some burdens—symbolizing intense inner afflictions—are bearable only by a prepared, devoted recipient. Service to the Lord includes taking on difficult responsibilities for the restoration of balance.
Carita/Vamśānucarita narrative material, explicitly marked by the Pulastya framing. It is not a cosmological sarga/pratisarga passage but an episode within the Purāṇic instruction-through-story mode.
The ‘transfer’ of vijṛmbhaṇa–tāpa–unmāda externalizes psychological/ascetic realities: a yogically strong or divinely tasked being can ‘contain’ forces that would destabilize others. Śiva’s satisfaction indicates restoration of equilibrium when disruptive energies are properly held.