Verse 35
Katharudra
सारमेव रसं लब्ध्वा साक्षाद्देही सनातनम् ।
सुखी भवति सर्वत्र अन्यथा सुखता कुतः ॥
असत्यस्मिन् परानन्दे स्वात्मभूतेऽखिलात्मनाम् ।
को जीवति नरो जन्तुः को वा नित्यं विचेष्टते ॥
तस्मात् सर्वात्मना चित्ते भासमानो ह्यसौ नरः ।
आनन्दयति दुःखाढ्यं जीवात्मानं सदा जनः ॥
यदा ह्येवैष एतस्मिन्नदृश्यत्वादिलक्षणे ।
निर्भेदं परमाद्वैतं विन्दते च महायतिः ॥
तदेवाभयम् अत्यन्तकल्याणं परमामृतम् ।
सद्रूपं परमं ब्रह्म त्रिपरिच्छेदवर्जितम् ॥
यदा ह्येवैष एतस्मिन्नल्पमप्यन्तरं नरः ।
विजानाति तदा तस्य भयं स्यान्नात्र संशयः ॥
अस्यैवानन्दकोशेन स्तम्बान्ता विष्णुपूर्वकाः ।
भवन्ति सुखिनो नित्यं तारतम्यक्रमेण तु ॥
तत्तत्पदविरक्तस्य श्रोत्रियस्य प्रसादिनः ।
स्वरूपभूत आनन्दः स्वयं भाति परे यथा ॥
निमित्तं किंचिदाश्रित्य खलु शब्दः प्रवर्तते ।
यतो वाचो निवर्तन्ते निमित्तानामभवतः ॥
निर्विशेषे परानन्दे कथं शब्दः प्रवर्तते ।
तस्मादेतन्मनः सूक्ष्मं व्यावृतं सर्वगोचरम् ॥
यस्माच्छ्रोत्रत्वगक्ष्यादिखादिकर्मेन्द्रियाणि च ॥
सारम् एव । रसम् । लब्ध्वा । साक्षात् । देही । सनातनम् ।
सुखी । भवति । सर्वत्र । अन्यथा । सुखता । कुतः ॥
असति । अस्मिन् । पर-आनन्दे । स्व-आत्म-भूते । अखिल-आत्मनाम् ।
कः । जीवति । नरः । जन्तुः । कः । वा । नित्यम् । विचेष्टते ॥
तस्मात् । सर्व-आत्मना । चित्ते । भासमानः । हि । असौ । नरः ।
आनन्दयति । दुःख-आढ्यम् । जीव-आत्मानम् । सदा । जनः ॥
यदा । हि । एव । एषः । एतस्मिन् । अदृश्यत्व-आदि-लक्षणे ।
निर्भेदम् । परम् । अद्वैतम् । विन्दते । च । महा-यतिः ॥
तत् । एव । अभयम् । अत्यन्त-कल्याणम् । परम् । अमृतम् ।
सत्-रूपम् । परम् । ब्रह्म । त्रि-परिच्छेद-वर्जितम् ॥
यदा । हि । एव । एषः । एतस्मिन् । अल्पम् । अपि । अन्तरम् । नरः ।
विजानाति । तदा । तस्य । भयम् । स्यात् । न । अत्र । संशयः ॥
अस्य । एव । आनन्द-कोशेन । स्तम्ब-अन्ताः । विष्णु-पूर्वकाः ।
भवन्ति । सुखिनः । नित्यम् । तारतम्य-क्रमेण । तु ॥
तत्-तत्-पद-विरक्तस्य । श्रोत्रियस्य । प्रसादिनः ।
स्वरूप-भूतः । आनन्दः । स्वयम् । भाति । परे । यथा ॥
निमित्तम् । किञ्चित् । आश्रित्य । खलु । शब्दः । प्रवर्तते ।
यतः । वाचः । निवर्तन्ते । निमित्तानाम् । अभवतः ॥
निर्विशेषे । पर-आनन्दे । कथम् । शब्दः । प्रवर्तते ।
तस्मात् । एतत् । मनः । सूक्ष्मम् । व्यावृतम् । सर्व-गोचरम् ॥
यस्मात् । श्रोत्र-त्वक्-अक्षि-आदि । खादि-कर्म-इन्द्रियाणि । च ॥
sāram eva rasaṃ labdhvā sākṣād dehī sanātanam |
sukhī bhavati sarvatra anyathā sukhatā kutaḥ ||
asaty asmin parānande svātmabhūte’khilātmanām |
ko jīvati naro jantuḥ ko vā nityaṃ viceṣṭate ||
tasmāt sarvātmanā citte bhāsamāno hy asau naraḥ |
ānandayati duḥkhāḍhyaṃ jīvātmānaṃ sadā janaḥ ||
yadā hy evaiṣa etasmin adṛśyatvādilakṣaṇe |
nirbhedaṃ paramādvaitaṃ vindate ca mahāyatiḥ ||
tad evābhayam atyantakalyāṇaṃ paramāmṛtam |
sadrūpaṃ paramaṃ brahma triparicchedavarjitam ||
yadā hy evaiṣa etasmin alpam apy antaraṃ naraḥ |
vijānāti tadā tasya bhayaṃ syān nātra saṃśayaḥ ||
asyaivānandakośena stambhāntā viṣṇupūrvakāḥ |
bhavanti sukhino nityaṃ tāratamyakrameṇa tu ||
tattatpadaviraktasya śrotriyasya prasādinaḥ |
svarūpabhūta ānandaḥ svayaṃ bhāti pare yathā ||
nimittaṃ kiñcid āśritya khalu śabdaḥ pravartate |
yato vāco nivartante nimittānām abhavataḥ ||
nirviśeṣe parānande kathaṃ śabdaḥ pravartate |
tasmād etan manaḥ sūkṣmaṃ vyāvṛtaṃ sarvagocaram ||
yasmāc chrotratvagakṣyādikhādikarmendriyāṇi ca ||
ผู้ใดได้บรรลุ “รสะ” อันเป็นแก่นแท้ คืออาตมันผู้ทรงกายอันเป็นนิรันดร์โดยประจักษ์ตรง ผู้นั้นย่อมเป็นสุขในทุกแห่ง; มิฉะนั้นแล้วความสุขจักเกิดจากที่ใดเล่า? ในปรานันทะอันสูงสุดนี้ ซึ่งมิอาจทำให้เป็นวัตถุและเป็นอาตมันของอาตมันทั้งปวง มนุษย์หรือสัตว์ใดเล่าจะดำรงอยู่ได้ หรือผู้ใดเล่าจะดิ้นรนกระทำไม่หยุด? เพราะฉะนั้น บุรุษนั้นผู้ส่องสว่างอยู่ในจิตด้วยความเป็นทั้งหมด ย่อมยังชีวาตมันที่อัดแน่นด้วยทุกข์ให้ชื่นบานอยู่เสมอ เมื่อมหายติผู้ออกบวชใหญ่พบในสิ่งนั้นซึ่งมีลักษณะ “ไม่อาจเห็นได้” เป็นต้น ซึ่งเป็นปรมัทไวตะอันไร้ความแตกต่าง เมื่อนั้นสิ่งนั้นเองคือความไร้ภัย คือกัลยาณะอย่างยิ่ง คืออมฤตะสูงสุด—พรหมันผู้มีสภาวะเป็นสัจจะ ปราศจากข้อจำกัดสามประการ แต่เมื่อบุคคลรู้แม้เพียงความต่างเล็กน้อยในสิ่งนั้น ความกลัวก็เกิดแก่เขา—ไม่ต้องสงสัย ด้วยอานันทะโกศของพระองค์เท่านั้น สรรพสัตว์ตั้งแต่พืชอันนิ่งไปจนถึงวิษณุและเหล่าเทพ ย่อมเป็นสุขเป็นนิตย์ตามลำดับชั้นแห่งความมากน้อย สำหรับศฺโรตริยะผู้สงบและคลายกำหนัดต่อฐานะตำแหน่ง อานันทะอันเป็นสวรูปย่อมส่องเองในปรมัตถ์ วาจาย่อมดำเนินโดยอาศัยเหตุปัจจัยบางอย่าง; เมื่อเหตุปัจจัยไม่มี วาจาย่อมหวนกลับ ในปรานันทะอันไร้คุณลักษณะ วาจาจะดำเนินได้อย่างไร? เพราะฉะนั้น มนัสนี้ละเอียดและถอนจากอารมณ์ทั้งปวง—และจากนั้นเอง หู ผิว ตา และอินทรีย์รู้กับอินทรีย์กระทำทั้งหลาย (ย่อมอุบัติ/ย่อมทำงาน)
Same passage as Katharudra.34 (as supplied): it teaches that direct realization of the eternal Self as the supreme, non-differentiated bliss yields universal happiness and fearlessness; any cognition of difference in the Absolute produces fear; all beings partake of bliss in degrees; and speech/mind withdraw where no objective basis exists, indicating the ineffability of attributeless Brahman and the inward subtlety of mind and senses.