Verse 48
Akshi
विदेहमुक्ततात्रोक्ता सप्तमी योगभूमिका ।
अगम्या वचसां शान्ता सा सीमा सर्वभूमिषु ॥
लोकानुवर्तनं त्यक्त्वा त्यक्त्वा देहानुवर्तनम् ।
शास्त्रानुवर्तनं त्यक्त्वा स्वाध्यासापनयं कुरु ॥
ओङ्कारमात्रमखिलं विश्वप्राज्ञादिलक्षणम् ।
वाच्यवाच्यकताभेदाभेदेनानुपलब्धितः ॥
अकारमात्रं विश्वः स्यादुकारतैजसः स्मृतः ।
प्राज्ञो मकार इत्येवं परिपश्येत्क्रमेण तु ॥
समाधिकालात्प्रागेव विचिन्त्यातिप्रयत्नतः ।
स्थूलसूक्ष्मक्रमात्सर्वं चिदात्मनि विलापयेत् ॥
चिदात्मानं नित्यशुद्धबुद्धमुक्तसदद्वयम् ।
परमानन्दसन्देहो वासुदेवोऽहम् ओमिति ॥
आदिमध्यावसानेषु दुःखं सर्वमिदं यतः ।
तस्मात्सर्वं परित्यज्य तत्त्वनिष्ठो भवानघ ॥
अविद्यातिमिरातीतं सर्वाभासविवर्जितम् ।
आनन्दममलं शुद्धं मनोवाचामगोचरम् ॥
प्रज्ञानघनमानन्दं ब्रह्मास्मीति विभावयेत् ॥
विदेह-मुक्तता-त्र-उक्ता । सप्तमी । योग-भूमिका ।
अगम्या । वचसाम् । शान्ता । सा । सीमा । सर्व-भूमिषु ॥
लोक-अनुवर्तनम् । त्यक्त्वा । त्यक्त्वा । देह-अनुवर्तनम् ।
शास्त्र-अनुवर्तनम् । त्यक्त्वा । स्व-अध्यास-अपनयम् । कुरु ॥
ओङ्कार-मात्रम् । अखिलम् । विश्व-प्राज्ञ-आदि-लक्षणम् ।
वाच्य-वाच्यकता-भेद-अभेदेन । अनुपलब्धितः ॥
अकार-मात्रम् । विश्वः । स्यात् । उकार-तैजसः । स्मृतः ।
प्राज्ञः । मकारः । इति । एवम् । परिपश्येत् । क्रमेण । तु ॥
समाधि-कालात् । प्राक् । एव । विचिन्त्यात् । अति-प्रयत्नतः ।
स्थूल-सूक्ष्म-क्रमात् । सर्वम् । चित्-आत्मनि । विलापयेत् ॥
चित्-आत्मानम् । नित्य-शुद्ध-बुद्ध-मुक्त-सत्-अद्वयम् ।
परम-आनन्द-सन्देहः । वासुदेवः । अहम् । ओम् । इति ॥
आदि-मध्य-अवसानेषु । दुःखम् । सर्वम् । इदम् । यतः ।
तस्मात् । सर्वम् । परित्यज्य । तत्त्व-निष्ठः । भव । अनघ ॥
अविद्या-तिमिर-अतीतम् । सर्व-आभास-विवर्जितम् ।
आनन्दम् । अमलम् । शुद्धम् । मनः-वाचाम् । अगोचरम् ॥
प्रज्ञान-घनम् । आनन्दम् । ब्रह्म । अस्मि । इति । विभावयेत् ॥
videhamuktatātrōktā saptamī yogabhūmikā |
agamyā vacasāṃ śāntā sā sīmā sarvabhūmiṣu ||
lokānuvartanaṃ tyaktvā tyaktvā dehānuvartanam |
śāstrānuvartanaṃ tyaktvā svādhyāsāpanayaṃ kuru ||
oṅkāramātram akhilaṃ viśvaprajñādilakṣaṇam |
vācyavācyakatābhedābhedenānupalabdhitaḥ ||
akāramātraṃ viśvaḥ syād ukārattaijasaḥ smṛtaḥ |
prajño makāra ity evaṃ paripaśyet krameṇa tu ||
samādhikālāt prāg eva vicintyātiprayatnataḥ |
sthūlasūkṣmakramāt sarvaṃ cidātmani vilāpayet ||
cidātmānaṃ nityaśuddhabuddhamuktasadadvayam |
paramānandasandeho vāsudevo'ham om iti ||
ādimadhyāvasāneṣu duḥkhaṃ sarvam idaṃ yataḥ |
tasmāt sarvaṃ parityajya tattvaniṣṭho bhavānagha ||
avidyātimirātītaṃ sarvābhāsavivarjitam |
ānandam amalaṃ śuddhaṃ manovācām agocaram ||
prajñānaghanaṃ ānandaṃ brahmāsmīti vibhāvayet ||
ภูมิขั้นที่เจ็ดแห่งโยคะประกาศว่าเป็น ‘วิมุตติไร้กาย’ (วิเทหมุกติ)—สงบ ล่วงพ้นถ้อยคำ และเป็นขอบเขตสุดท้ายของทุกขั้น. จงละการตามโลก การตามกาย และการยึดตามคัมภีร์ แล้วขจัดอธยาสะ (การซ้อนทับ/การยึดถือผิด). ทั้งหมดเป็นเพียงโอม มีลักษณะเป็นวิศวะ ไทชสะ ปรัชญะ เป็นต้น เพราะความต่างหรือไม่ต่างของสิ่งที่ถูกหมายกับผู้หมายไม่อาจหยั่งรู้ได้. ‘อ’ คือวิศวะ; ‘อุ’ คือไทชสะ; ‘ม’ คือปรัชญะ—พึงจำแนกตามลำดับ. ก่อนสมาธิเอง จงพิจารณาด้วยความเพียรยิ่ง และหลอมรวมทุกสิ่งจากหยาบสู่ละเอียดเข้าสู่จิตอาตมัน. จิตอาตมันเป็นนิรันดร์ บริสุทธิ์ รู้แจ้ง เป็นอิสระ เป็นจริง และไม่ทวิภาวะ; จงตระหนักว่า “เราคือวาสุเทวะ ความสุขสูงสุดอันแน่นอน—โอม”. เพราะต้น กลาง ปลาย ล้วนเป็นทุกข์ ฉะนั้นจงละทั้งหมดและตั้งมั่นในสัจจะเถิด ผู้ปราศจากบาป. ล่วงพ้นความมืดแห่งอวิทยา ปราศจากภาพลวงทั้งปวง เปี่ยมสุข ไร้มลทิน บริสุทธิ์ เกินใจและวาจา—พึงภาวนาว่า “เราคือพรหมัน อันเป็นมวลแห่งปัญญาและความสุข”.
The seventh stage of yoga is declared to be disembodied liberation—peaceful, beyond words, the final boundary among all stages. Abandoning conformity to the world, to the body, and to scripture, remove superimposition. The whole is only Oṃ, characterized as Viśva, Prājña, etc., since the distinction/non-distinction of signified and signifier is not apprehended. A is Viśva; U is Taijasa; Prājña is M—thus one should discern sequentially. Before samādhi, reflect with great effort; dissolve everything from gross to subtle into the conscious Self. The conscious Self is eternally pure, intelligent, free, real, non-dual; (realize) ‘I am Vāsudeva, the certain supreme bliss—Oṃ.’ Since all this is suffering in beginning, middle, and end, therefore abandon all and be established in truth, O sinless one. Beyond the darkness of ignorance, devoid of all appearances, blissful, stainless, pure, beyond mind and speech—one should contemplate: ‘I am Brahman, a mass of consciousness and bliss.’