Adhyaya 36

บทนี้เล่าเป็นบทสนทนา โดยภารทวาชกล่าวถึงพระวิษณุอวตารเป็นพระวราหะเพื่อกู้แผ่นดิน (วสุมตี) หลังน้ำท่วมจักรวาล พระองค์ทรงพิจารณาว่าเมื่อไร้แผ่นดินแล้วไม่มีผู้ใดรองรับภาระแห่งสรรพสัตว์ได้ จึงทรงพบแผ่นดินจมอยู่ในแดนบาดาล และทรงรับกายวราหะอันเป็น “ยัญญะ” คืออวัยวะต่าง ๆ ถูกเทียบกับฉันท์เวท ไฟบูชา และเครื่องประกอบพิธีกรรม. พระวราหะเสด็จลงสู่ห้วงน้ำ ขจัดความมืด ปราบแดนลึก แล้วช้อนแผ่นดินขึ้นบนงา ท่ามกลางการสรรเสริญของฤๅษี; ความปั่นป่วนของสมุทรถูกพรรณนาเป็นเสียงมงคลและดุจการถวายบูชา. ต่อมาอรชุนทูลถามว่าในคราวปรลัยแผ่นดินดำรงอยู่ได้อย่างไร และสิ่งใดรองรับอยู่ใต้บาดาลทั้งเจ็ด ภารทวาชจึงอธิบายหน่วยเวลาแบบปุราณะ (นาฑิกา วัน เดือน ปี) โครงสร้างยุคและมันวันตระ ตลอดจนลำดับมนูในศเวตวราหกัลป์. ยังกล่าวถึงลำดับปรลัย—ความแห้งแล้งและความร้อน ฝนตกยาวนาน น้ำท่วมโลก พรหมเข้าสู่โยคนิทราบนดอกบัวแห่งพระนาภีพระวิษณุ แล้วการสร้างใหม่ตามพระบัญชา. ตอนท้ายระบุว่าในกัลป์นี้พระวิษณุทรงอวตารเป็นวราหะสีขาว ต่อมาเสด็จสู่เวงกฏาจละและประทับใกล้สวามิปุษกรินี; เมื่อพรหมทูลอาราธนาให้ทรงกลับสู่รูปทิพย์ การเห็นโดยตรงจึงยากยิ่ง อรชุนจึงถามหนทางที่มนุษย์จะเข้าถึงได้ด้วยภักติและการสดับเรื่องราวศักดิ์สิทธิ์.