Adhyaya 2

บทนี้ไชมินีเล่าเหตุการณ์ที่นีลาทรี เมื่อพระพรหมเสด็จมาและได้เห็นอัศจรรย์—อีกาตัวหนึ่งลงอาบในสระที่เปี่ยมด้วยความกรุณา ครั้นได้เห็นนีลมาธวะผู้รุ่งเรืองดุจแก้วไพลิน ก็ละกายแห่งนกแล้วปรากฏเป็นรูปแห่งพระวิษณุ ถือสังข์ จักร และคทา ฤๅษีทั้งหลายจึงสรุปหลักว่า ในภักติแด่พระวิษณุไม่มีสิ่งใดยาก แม้พ้นขอบเขตฐานะพิธีกรรมของมนุษย์ก็ยังมีความเป็นไปได้แห่งโมกษะ จึงยืนยันพลังไถ่บาปอันพิเศษของสถานที่นั้น ต่อมา พระยมราชเสด็จเข้าเฝ้าพระชคันนาถ กราบลงด้วยอัษฏางคประณาม แล้วถวายสโตตรยาว สรรเสริญพระวิษณุว่าเป็นเหตุแห่งการสร้าง-ธำรง-ล่มสลาย เป็นที่ค้ำจุนภายในของจักรวาล เป็นธรรมอันกรุณาไร้ต้นไร้ปลาย ปรากฏในอวตารเช่นวราหะและนรสิงห์ และไม่แยกจากพระศรี (ลักษมี) เมื่อพระผู้เป็นเจ้าทรงพอพระทัยจึงทรงบอกนัยแก่พระศรีให้สั่งสอนยมราชว่า ปุรุโษตตมเกษตรเป็นธามที่คู่ทิพย์ “ไม่พึงละทิ้ง” และในเขตนั้นกฎการสุกงอมแห่งกรรมกับอำนาจลงทัณฑ์ไม่ทำงาน บาปของผู้พำนักย่อมไหม้สิ้นดุจปุยนุ่นในไฟ แม้สัตว์ที่มิใช่มนุษย์ก็เช่นกัน ยมราชผู้ถ่อมตนจึงทูลขอคำอธิบายเป็นลำดับถึงขนาดของเกษตร วิธีพำนัก ผลบุญ ตีรถะ หลักอธิษฐาน และเหตุเร้นลับที่ทำให้สัตว์ทั้งหลายไม่อยู่ในอำนาจของตนในแดนศักดิ์สิทธิ์นั้น