Adhyaya 5

บทนี้เริ่มด้วยคำถามของสกันทะว่า เหตุใดพระผู้เป็นเจ้าจึงประทับ ณ สถานที่นั้น และการได้เห็น (ทัรศนะ) สัมผัส เวียนประทักษิณา รวมทั้งรับประทานไนเวทยะและดื่มปาโททกะ ให้ผลบุญประการใด พระศิวะตอบโดยเรียงตามยุค: ในกฤตยุค พระองค์ปรากฏชัดและทรงบำเพ็ญตโปโยคเพื่อประโยชน์แก่โลก; ในเตรตายุค ฤๅษีทั้งหลายปฏิบัติโยคะ; ครั้นถึงทวาปรยุค ความรู้แท้จริงหาได้ยากและการได้เห็นพระหริเป็นสิ่งยากยิ่ง เหล่าฤๅษีและเทวดาจึงไปพึ่งพระพรหม แล้วไปยังฝั่งเกษีรสมุทร สรรเสริญพระวาสุเทวะ; พระหริทรงบอกเป็นนัยว่าเหตุอันสูงส่งแห่งการทรงเร้นกายนั้น พระพรหมย่อมทราบดี ต่อมาธรรมกถาหันสู่ “พทรี” อันเป็นอุบายสำหรับกลียุค พระศิวะประกาศเจตนาจะสถาปนาพระหริ ณ พทรีเพื่อเกื้อกูลโลก และแจกแจงผลแห่งพทรีทัรศนะ: บาปเสื่อมสิ้นโดยเร็ว ก้าวสู่ทางโมกษะได้โดยง่าย และการบำเพ็ญที่พทรีประเสริฐกว่าการรอนแรมไปตามตีรถะมากมาย มีส่วนบัญญัติว่าประทักษิณาที่พทรีเสมอด้วยมหายัญและมหาทาน; ไนเวทยะของพระวิษณุแม้เพียงเล็กน้อยก็ชำระให้บริสุทธิ์ดุจไฟถลุงทอง; ปาโททกะของพระวิษณุยิ่งกว่าการชดใช้บาปนานาประการและเป็นเครื่องมือสำคัญสู่ความหลุดพ้น พร้อมคำเตือนทางศีลธรรมมิให้ดูหมิ่นไนเวทยะและมิให้รับผลแห่งการแสวงบุญโดยมิชอบ ท้ายบทเป็นผลश्रุติว่า ผู้ฟังบทนี้ย่อมพ้นบาปและได้รับเกียรติในแดนพระวิษณุ