Adhyaya 9

ฤๅษีอคัสตยะจำแนกลำดับ “ตีรถะ” ในแคว้นอโยธยาและกำหนดวิธีใช้ในพิธีกรรม บทนี้เริ่มด้วย “คยากูปะ” ใกล้ชฏากุณฑะทางทิศอาคเนย์ ยกย่องว่าเป็นสถานที่ทำศราทธะให้ผลยิ่ง—ให้สรงน้ำศักดิ์สิทธิ์ บริจาคตามกำลัง และทำศราทธะพร้อมปิณฑทาน (ด้วยงาและปายสะ หรือใช้ปิณยากะและกุฑะเป็นของแทน) ว่าทำให้บรรพชนอิ่มเอิบและยังเป็นที่พอพระทัยของเทวะทั้งหลาย ผลานุศรุติกล่าวถึงการยกบรรพชนสู่ “วิษณุโลก” อีกทั้งเน้นว่าอมาวาสยาที่ตรงกับวันจันทร์ให้ผล “อนันต์” และศราทธะวันจันทร์ ณ ที่นั้นมีอานุภาพยืนยาว ต่อมาบรรยายตีรถะใกล้เคียง: “ปิศาจโมจน” ทางทิศตะวันออก ว่าสนาน–ทาน–ศราทธะช่วยป้องกันหรือบรรเทาโทษแห่งปิศาจ มีข้อปฏิบัติพิเศษในมารคศีรษะ ศุกล จตุรทศี ใกล้กันคือ “มานสตีรถะ” ชำระมลทินทางใจ กาย และวาจา แนะนำการยาตราในกาลเปราษฐปที โดยเฉพาะวันเพ็ญ แล้วจึงกล่าวถึงแม่น้ำ “ตมสา” ทางทิศใต้ ว่าเป็นผู้ทำลายบาปใหญ่ มีฝั่งป่าร่มรื่นและอาศรมฤๅษี เช่น มาณฑวยะ พิธีสนาน–ทาน–ศราทธะยังให้ความสำเร็จแห่งกามและอรรถ พร้อมข้อปฏิบัติในมารคศีรษะ ศุกล ปัญจทศี ท้ายบทระบุจุดสำคัญอื่น ๆ ได้แก่ “สีตากุณฑะ” ใกล้ศรีทุคเธศวร มีการยาตราในภัทรปทะ ศุกล จตุรถี “ไภรวะ” ผู้พิทักษ์เขต มีเทศกาลประจำปีในมารคศีรษะ กฤษณะ อัษฏมี “ภรตกุณฑะ” ที่ภรตะเจริญรามธยานและตั้งปฏิษฐา เน้นสนานและศราทธะเพื่อบรรพชน และ “ชฏากุณฑะ” ที่บูชาพระรามพร้อมสหาย มีการยาตราประจำปีในไจตระ กฤษณะ จตุรทศี ปิดท้ายด้วยกำหนดเส้นทางพิธี: บูชาพระราม–สีตาก่อน แล้วไปภรตกุณฑะบูชาพระลักษมณะ จากนั้นดำเนินพิธีสรงน้ำตามที่กำหนดเป็นยาตราที่เป็นระเบียบ