Adhyaya 3
บทนี้เป็นการรวบรวมรายนามทีรถะในเขตวัสตราปถะอย่างย่อแต่ทรงอำนาจ กล่าวด้วยพระสุรเสียงของอีศวร เริ่มด้วยการยอมรับว่าทีรถะในถิ่นนี้มี “โกฏิศะ” คือมากมายดุจนับเป็นโกฏิ จึงตั้งหลักว่าจะกล่าวเพียง “สาระ” เป็นแก่นของสถานที่สำคัญที่สุด กล่าวถึงแม่น้ำทาโมทระ ซึ่งระลึกกันอีกนามว่า สุวรรณเรขา และระบุพรหมกุณฑะเคียงกับศาลเจ้าพรหมเมศวร ต่อจากนั้นเรียงรายสถานศักดิ์สิทธิ์ฝ่ายไศวะ ได้แก่ กาลเมฆะ ภวะ/ทาโมทระ กาลิกาซึ่งอยู่ห่างสองคัวยูติ อินเทรศวร ภูเขาไรวตะและอุชชายันตะ แล้วจึงกุมภีศวรและภีเมศวร ขอบเขตของกษेत्रะกำหนดไว้ห้าคัวยูติ และยกย่องมฤคีกุณฑะว่าเป็นทีรถะทำลายบาป ตอนท้ายย้ำว่าเป็นการสรุปโดยเจตนา พร้อมบันทึกความเกี่ยวข้องของภูมิภาคกับแหล่งรัตนะ/แร่ธาตุ อันเป็นการผสานภูมิประเทศศักดิ์สิทธิ์เข้ากับภูมิประเทศแห่งทรัพยากรในเชิงจดหมายเหตุ
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । अथ वस्त्रापथे क्षेत्रे संति तीर्थानि कोटिशः । तथापि सारं ते वच्मि सर्वतीर्थमहोदयम्
อีศวรตรัสว่า: บัดนี้ในเขตวัสตราปถะมีทีรถะนับโกฏิ ถึงกระนั้นเราจักกล่าวแก่ท่านถึงแก่นแท้—มหาอุทัยแห่งทีรถะทั้งปวง อันเป็นบ่อเกิดมงคลยิ่ง
Verse 2
दामोदरे नदी प्रोक्ता स्वर्णरेषेति या स्मृता । ब्रह्मकुण्डं च तत्रैव तथा ब्रह्मेश्वरः स्मृतः
ที่นั่นกล่าวกันว่ามีแม่น้ำชื่อดาโมทรา ซึ่งระลึกกันอีกนามว่า ‘สวรรณะเรษา’ ที่นั่นเองมีพรหมกุณฑะ และพรหมเมศวรก็เลื่องลืออยู่ ณ ที่นั้น
Verse 3
कालमेघश्च संप्रोक्तो भवो दामोदरः स्मृतः । गव्यूतिद्वितयेनैव कालिका तत्र कीर्तिता
พระองค์ยังได้รับการประกาศนามว่า “กาลเมฆะ”; ณ ที่นั้น “ภวะ” ถูกระลึกว่าเป็น “ทาโมทระ” และห่างออกไปสองคัวยูติ ในถิ่นนั้นมีการสรรเสริญเทวี “กาลิกา”
Verse 4
इन्द्रेश्वरश्च तत्रैव रैवतः पर्वतस्तथा । उज्जयंतश्च तत्रैव देवः कुम्भीश्वरः स्मृतः
ณ ที่นั่นเองมีศาลเจ้าอินเทรศวระ และมีภูเขาไรเวตะด้วย อีกทั้งมีอุชชายันตะ ณ ที่เดียวกันนั้น เทวะทรงเป็นที่ระลึกนามว่า “กุมภีศวระ”
Verse 5
भीमेश्वरश्च तत्रैव ततः क्षेत्रं महाप्रभम् । तैलसारणिकंनाम त्रेतायां हैममारकम्
ณ ที่นั่นมีภีเมศวระด้วย แล้วจึงถึงเขตศักดิ์สิทธิ์อันรุ่งเรืองยิ่ง ชื่อว่า “ไตลสารถณิกะ” ซึ่งในยุคเตรตาเป็นที่รู้จักว่า “ไหมัมารกะ”
Verse 6
पंचगव्यूतिमात्रं तु तत्क्षेत्रं संप्रकीर्तितम् । मृगीकुण्डं च तत्रैव सर्वपातकनाशनम्
เขตศักดิ์สิทธิ์นั้นได้รับการกล่าวขานว่ากว้างยาวเพียงห้าคัวยูติ และที่นั่นเองมี “มฤคีกุณฑะ” สระน้ำผู้ทำลายบาปทั้งปวง
Verse 7
एतद्वस्त्रापथं क्षेत्रं रत्नधात्वोस्तथाऽकरम् । कथितं तव देवेशि पुनः संक्षेपतो मया
ข้าแต่เทวีผู้เป็นเจ้า ข้าพเจ้าได้กล่าวบรรยาย “วัสตราปถะกษेत्र” นี้อีกครั้งโดยย่อ ซึ่งเลื่องลือว่าเป็นแหล่งแร่โลหะและรัตนะด้วย