Adhyaya 13
Mahesvara KhandaArunachala MahatmyaAdhyaya 13

Adhyaya 13

บทนี้กล่าวต่อเนื่องถึง “เตชัสตัมภะ” (เสาแห่งรัศมี) โดยใช้บทสนทนาเพื่อชี้ให้เห็นการแก้ไขทางคุณธรรมและขอบเขตแห่งความรู้. เกตกีสนทนากับนันทิเกศวรด้วยถ้อยคำเชิงเย้ยหยัน ย้ำว่า สภาวะอันยิ่งใหญ่ที่จักรวาลนับไม่ถ้วนยึดอาศัยนั้น ไม่อาจวัดหรือยืนยันขนาดได้ด้วยมาตราที่จำกัด. ต่อมา พระพรหมเสด็จมาอย่างนอบน้อม ละทิ้งความถือตัว และสารภาพความไม่รู้กับความแข่งขันต่อพระวิษณุ ซึ่งเกิดจากความทะนงและการหลงลืมพระสิวมหิมา. พระองค์เล่าความพยายามค้นหาปลายบนและปลายล่างของเสานั้นด้วยการแปลงกาย แต่สุดท้ายอ่อนล้าและล้มเหลว. อย่างไรก็ดี พระพรหมยังวอนขอให้เกตกีช่วยกล่าวต่อหน้าพระวิษณุอย่างมีชั้นเชิงว่า พระพรหมได้เห็นยอดเสาแล้ว เพื่อให้ได้ความเหนือกว่าหรืออย่างน้อยความเสมอภาค. นันทิเกศวรปิดท้ายว่า เกตกีถูกชักจูงด้วยคำขอซ้ำ ๆ จึงนำถ้อยคำของพระพรหมไปบอกพระวิษณุใกล้เตชัสตัมภะ; บทนี้จึงเน้นการตำหนิความหยิ่งผยองและความซับซ้อนทางจริยธรรมของวาจาและคำให้การ.

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ गौरी पुरारातिं प्रणम्य जगदंबिका । अयाचत्तादृशा शंभुमविनाभावमात्मनः

พรหมากล่าวว่า: แล้วพระนางคุรี ผู้เป็นชคทัมพิกา ได้กราบนอบน้อมต่อผู้ปราบตรีปุระ และทูลขอพรจากพระศัมภูว่า ขอพระองค์ทรงดำรงอยู่ร่วมกับนางอย่างมิอาจแยกจากกัน

Verse 2

इदं विज्ञापयामास लोकानुग्रहकारणात् । कृपया परया पूर्णा गौरी संवादसुंदरी

เพื่อเกื้อกูลแก่โลก พระนางคุรีผู้เปี่ยมด้วยมหากรุณาสูงสุด และงามด้วยวาจา ได้ทูลคำขอนี้ให้เป็นที่ประจักษ์

Verse 3

न त्याज्यमेतत्ते रूपमत्र दृष्टिमनोहरम् । अहं त्वया न च त्याज्या सापराधापि सर्वदा । मनोहरमिदं रूपमेतत्ते लोकमंगलम्

“พระรูปของพระองค์นี้ซึ่งชวนตาพิศวงยิ่งนัก ไม่ควรถูกละทิ้ง และแม้นข้าพเจ้ามีความผิด พระองค์ก็อย่าทรงทอดทิ้งข้าพเจ้าเลย พระรูปอันงดงามนี้เองเพื่อมงคลแก่โลก”

Verse 4

आलोक्यतां सदा सर्वैर्दिव्यगन्धसमन्वितम् । भुजंगगरलब्रह्मकपालशिवभस्मभिः

“ขอให้พระรูปนี้เป็นที่ได้เห็นเสมอแก่ชนทั้งปวง—อบอวลด้วยกลิ่นทิพย์—ประดับด้วยนาค พิษ กะโหลกของพรหมา และเถ้าศักดิ์สิทธิ์ของพระศิวะ”

Verse 5

भीषणैरलमीशान जय वेषपरिग्रहैः । सुकुमारो भवेर्दिव्यमाल्यगंधांबरादिभिः

“พอแล้วเถิด โอ้พระอีศานะ กับเครื่องแต่งกายอันน่ากลัวเหล่านี้ ขอพระองค์ทรงเมตตาและอ่อนโยน ประดับด้วยพวงมาลัยทิพย์ เครื่องหอม และอาภรณ์งามเป็นต้น”

Verse 6

भूषितो रत्नभूषाभिर्विहरस्व महेश्वर । आगता नित्यमीशान देवगन्धर्वकन्यकाः

ข้าแต่มเหศวร ผู้ทรงประดับด้วยเครื่องอลังการแก้วรัตนะ ขอพระองค์ทรงสำราญประทับอยู่ ณ ที่นี้เถิด ข้าแต่อีศานา นางกัญญาแห่งเทวะและคันธรรพะย่อมมาสม่ำเสมอเพื่อรับใช้และสักการะพระองค์

Verse 7

सेवंतामत्र देवेशं नृत्यवादित्रगीतिभिः । गणाश्च मानुषा भूत्वा सेवंतां त्वामहर्निशम्

ขอให้พวกเขาปรนนิบัติพระผู้เป็นเจ้าแห่งเทวะ ณ ที่นี้ ด้วยการร่ายรำ ดนตรี และบทเพลง และขอให้หมู่คณะคณะ (คณะของพระองค์) ของพระองค์ด้วย เมื่อแปลงเป็นมนุษย์แล้ว จงรับใช้พระองค์ทั้งกลางวันและกลางคืน

Verse 8

त्वत्प्रसादादयं देव सुगंधिः पुष्टिवर्द्धनः । आवयोः संगमो दृष्टो भूयात्सर्वार्थदायकः

ข้าแต่เทพเจ้า ด้วยพระกรุณาของพระองค์ กลิ่นหอมนี้ย่อมเป็นสิ่งบำรุงและเพิ่มพูนกำลัง ขอให้การรวมเป็นหนึ่งของเราทั้งสอง ซึ่งบัดนี้สำเร็จแล้ว จงเป็นผู้ประทานพรและประโยชน์ทั้งปวง

Verse 9

गृहीतमत्र देवेश सर्वमंत्रात्मकं वपुः । चरितं तव कैंकर्यमस्तु भक्तिः सदा तव

ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าแห่งเทวะ ณ ที่นี้ข้าพเจ้าได้โอบรับพระวรกายของพระองค์ อันเป็นแก่นแท้แห่งมนตร์ทั้งปวง ขอให้ความประพฤติของข้าพเจ้าเป็นการรับใช้พระองค์ดุจทาสผู้ภักดีเสมอ และขอให้ภักติอันมั่นคงต่อพระองค์สถิตอยู่ในข้าพเจ้าตลอดกาล

Verse 10

ज्ञानाज्ञानकृतं नित्यमपराधसहस्रकम् । क्षम्यतां तव भक्तानामनन्यशरणेक्षणात्

ความล่วงเกินนับพันที่กระทำอยู่ทุกวัน ไม่ว่ารู้ตัวหรือไม่รู้ตัว ขอจงได้รับการอภัยแก่บรรดาภักตะของพระองค์ เพราะเขาทั้งหลายมองเห็นพระองค์แต่ผู้เดียวเป็นที่พึ่งอันเอก ไม่มีที่พึ่งอื่น

Verse 11

इति देव्या वचः श्रुत्वा शम्भुः शोणाचलेश्वरः । तमेव वरदः प्रादाद्वरं सर्वमभीप्सितम्

ครั้นสดับวาจาแห่งพระเทวีแล้ว พระศัมภู ผู้เป็นเจ้าแห่งโศณาจละ ก็ทรงประทานพรนั้นเอง เป็นผู้ประทานพรให้สมดังปรารถนาทั้งปวง

Verse 12

आभाष्य गौरीं कुतुकाद्रंतुकामः स्वयं शिवः । धारय त्वं मृगमदं मनोज्ञमिदमूचिवान्

พระศิวะเองทรงตรัสกับพระคุรี ด้วยพระประสงค์จะเสด็จเที่ยวอย่างสนุกสนาน จึงตรัสถ้อยคำอันไพเราะว่า “จงทรงมฤคมท (ชะมดเช็ด) นี้ไว้เถิด”

Verse 13

महादेव उवाच । पुलकाख्यो महान्दैत्यो मृगरूपी तपोधिकम् । कृत्वा प्राप वरं मत्तः सौगन्ध्यं परमाद्भुतम्

พระมหาเทวะตรัสว่า “อสูรใหญ่ชื่อปุลกะ แปลงกายเป็นกวาง บำเพ็ญตบะอย่างยิ่ง แล้วได้รับพรจากเรา คือกลิ่นหอมอันอัศจรรย์ยิ่ง”

Verse 14

लब्ध्वा वरं स्वगन्धेनामोहयत्सुरयोषितः । तथैवाधर्मसंप्राप्तो बबाधे सकलं जगत्

ครั้นได้พรแล้ว เขาใช้กลิ่นหอมของตนลุ่มหลงนางอัปสรทั้งหลาย; แล้วเมื่อหลงไปในอธรรม ก็เบียดเบียนโลกทั้งปวง

Verse 15

देवैरभ्यर्थितः सोहमाहूयासुरनायकम् । विमुंच लोकरक्षार्थमासुरं देहमित्यशाम्

เมื่อเหล่าเทวดาวิงวอน เราจึงเรียกจอมอสูรมา แล้วมีบัญชาว่า “เพื่อคุ้มครองโลกทั้งหลาย จงละกายอสูรของเจ้าเสีย”

Verse 16

पुलक उवाच । त्यक्ष्यामि देवदेवेश देहमेतं त्वदाज्ञया । प्रणम्य भक्तिमनसा मामप्यर्चेदमूचिवान्

ปุลกะกล่าวว่า “ข้าแต่เทพเหนือเทพ ด้วยพระบัญชาของพระองค์ ข้าพเจ้าจักละกายนี้” แล้วเขากราบด้วยใจเปี่ยมภักติ บูชาข้าพเจ้าด้วย และกล่าวถ้อยคำดังนี้

Verse 17

मदंगसंभवं दिव्यं सौरभं विश्वमोहनम् । धार्यतां देव देवेश सदा सादरचेतसा

“ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ข้าแต่เทพเหนือเทพ—ขอพระองค์ทรงรับไว้ซึ่งกลิ่นหอมทิพย์นี้ อันบังเกิดจากกายของข้าพเจ้าเอง และชวนหลงใหลทั่วทั้งโลก ทรงไว้เสมอด้วยพระทัยเมตตา”

Verse 18

पुलकस्वेदजातो हि सदा प्रख्यायतां तव । अयं मृगमदो लोके शृङ्गाररसवर्द्धनः

“แท้จริง ขอให้ชะมดเช็ดนี้ซึ่งเกิดจากเหงื่อของปุลกะ เป็นที่เลื่องลือเสมอว่าเป็นของพระองค์ มฤคมทะนี้ในโลกย่อมเพิ่มรสแห่งศฤงคาร คือความงามและเสน่ห์”

Verse 19

त्वत्प्रियः कांतिसौभाग्यरूपलावण्यदायकः । विसृजामि निजं देहं देवदेव जगत्पते

“ข้าพเจ้าเป็นที่รักของพระองค์ ผู้ประทานรัศมี โชคสิริมงคล รูปโฉมและความงาม—ข้าแต่เทพเหนือเทพ ข้าแต่เจ้าแห่งโลก บัดนี้ข้าพเจ้าขอละกายของตน”

Verse 20

सदा बहुमतो देव्या दिव्यसौरभलुब्धया । मदंशसंभवा ये स्युर्मत्तपोलब्धसौरभाः

“พระเทวีผู้หลงใหลในกลิ่นหอมทิพย์ทรงยกย่องข้าพเจ้าเสมอ ขอให้ผู้ใดก็ตามที่เกิดจากส่วนหนึ่งของข้าพเจ้า จงมีความหอมที่ได้มาด้วยตบะของข้าพเจ้า”

Verse 21

लीयंतां तव देवेश मूर्तावालेपनच्छलात् । तथेति मय्युक्तवति स दैत्यः पुलकाभिधः

ขอให้พวกเขารวมเข้ากับพระวรกายของพระองค์ ข้าแต่เทพแห่งทวยเทพ โดยข้ออ้างแห่งการชโลมไล้ เมื่อข้าพเจ้ากล่าวเช่นนี้ อสูรนามว่าปุลกะจึงตอบว่า ขอให้เป็นเช่นนั้นเถิด

Verse 22

विससर्ज निजं देहं मयिसन्यस्तजीवितः । ततस्तदंगसंभूतं मदं बहुलसौरभम्

เขาละทิ้งร่างกายของตน หลังจากมอบชีวิตไว้แก่ข้าพเจ้า แล้วจากอวัยวะของเขา ก็เกิดเป็นเครื่องหอมที่เข้มข้นและหอมตลบอบอวล

Verse 23

अधारयमहं प्रेम्णा शतशृंगारवर्द्धनम् । तपसा देवदेवेशि तप्तं तव वपुः कृशम्

ข้าพเจ้าชโลมมันด้วยความรัก—เครื่องประทินโฉมที่เพิ่มความงามนับร้อยเท่า—ลงบนพระวรกายของพระองค์ ข้าแต่พระชายาแห่งเทพเจ้า ผู้ซึ่งถูกแผดเผาด้วยตบะและซูบผอมลง

Verse 24

मदंगं च वियोगात्त इदं निर्वापयाधुना । इति प्रशस्य बहुधा पुलकस्नेहमद्भुतम्

และบัดนี้ เนื่องจากการพลัดพราก จงทำให้ร่างกายของข้าเย็นลงและบรรเทาความรุ่มร้อนด้วยสิ่งนี้เถิด ดังนี้ พระองค์จึงตรัสสรรเสริญความรักอันน่าอัศจรรย์ของปุลกะซ้ำแล้วซ้ำเล่า

Verse 25

आलिलिंप महादेवः पार्वतीं प्रेममंदिराम् । अपृच्छच्च हसन्देवः पार्वतीं ललनाकृतिम्

พระมหาเทพทรงเจิมพระนางปารวตี ผู้เป็นดั่งวิมานแห่งความรัก และพระองค์ทรงแย้มพระสรวล พลางตรัสถามพระนางปารวตีผู้ทรงอยู่ในร่างของหญิงสาว

Verse 26

किमेतदिति हस्तोत्थं दृष्ट्वा तं जगदंबिका । अब्रवीदरुणाद्रीशमानम्य जगदंबिका

เมื่อทอดพระเนตรสิ่งที่ยกขึ้นในพระหัตถ์ นางชคทัมพิกาได้ตรัสว่า “สิ่งนี้คืออะไร?” แล้วน้อมบูชาพระอรุณาทรีศ ผู้เป็นเจ้าแห่งอรุณาทรี พระมารดาแห่งโลกจึงกล่าวขึ้น

Verse 27

आगतिं तस्य पुष्पस्य सदा स्वकरवर्तिनः

นางทรงถามถึงการมา/กำเนิดของดอกไม้นั้น ซึ่งประทับอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์เสมอมา

Verse 28

देव्युवाच । अहं कैलासशिखराद्देवदेव त्वदाज्ञया । तपः कर्तुमनुप्राप्ता कांचीं कनकतोरणाम्

พระเทวีตรัสว่า “โอ้เทวะเหนือเทวะทั้งปวง ด้วยพระบัญชาของพระองค์ ข้าพเจ้ามาจากยอดไกรลาสสู่กาญจี อันงามด้วยซุ้มประตูทอง เพื่อบำเพ็ญตบะ”

Verse 29

अवाप्य मानसोद्भूतं कह्लारमिदमुत्तमम् । आराधयं महादेवमम्लानगुरुसौरभम्

ครั้นได้ดอกบัวขาวอันประเสริฐนี้ (กหฺลาระ) ซึ่งบังเกิดจากจิต ข้าพเจ้าจึงบูชามหาเทวะ ผู้ทรงกลิ่นหอมหนักแน่น มิรู้โรยรา

Verse 30

यदक्षयमविश्रांतमर्चनायोजितं मया । अविच्छिन्नमहादीप्तिः कामधेनुघृताप्लुतः

เครื่องบูชาที่ข้าพเจ้าใช้ในการอर्चนา อันไม่สิ้นสูญและไม่ขาดสาย ได้กลายเป็นประทีปที่มีรัศมีใหญ่ไพศาลไม่ดับลง ชุ่มด้วยเนยใสแห่งกามเธนุ

Verse 31

अवेक्षणीयो भूपालैरनुपाल्यश्च सर्वदा । धर्मलक्षणमाधेयं लोकरक्षार्थमादरात्

กษัตริย์ทั้งหลายพึงเฝ้าดูแลและคุ้มครองไว้เสมอ ด้วยความเคารพพึงสถาปนาเครื่องหมายแห่งธรรม เพื่อพิทักษ์รักษาโลก

Verse 32

सर्वाभीप्सितसिद्ध्यर्थं मत्प्रीतिकरणाय च । मया संस्थापिता धर्मा द्वात्रिंशल्लोकगुप्तये

เพื่อให้สำเร็จสมปรารถนาทุกประการ และเพื่อยังความปีติแก่เรา เราได้สถาปนาธรรมเหล่านี้—เพื่อคุ้มครองโลกทั้งสามสิบสอง

Verse 33

रक्षणीया प्रयत्नेन तत्संनिधिमुपागतैः । सर्वालंकारसंयुक्तं सर्वभोगकृतोत्सवम् । आलोक्यतामिदं रूपं कन्यायां मम कांतिमत्

ผู้ที่มาถึงสันนิธิอันศักดิ์สิทธิ์ของที่นี่ พึงพิทักษ์ด้วยความเพียร จงเพ่งดูรูปนี้—สว่างไสวในกุมารีของเรา—ประดับด้วยเครื่องอลังการทั้งปวง เฉลิมฉลองเทศกาลแห่งสุขและโภคะทั้งสิ้น

Verse 34

ब्रह्मोवाच । इति देव्या वचः श्रुत्वा शम्भुः शोणाचलेश्वरः

พระพรหมตรัสว่า: ครั้นได้สดับวาจาของพระเทวีดังนี้แล้ว พระศัมภู—พระอิศวรแห่งโศณาจละ—(จึงตอบ)

Verse 35

तथेति वरदः प्रादाद्वरं सर्वमभीप्सितम् । एष शोणाचलः श्रीमान्दृश्यते लोकपूजितः

“ตถาสตุ” ผู้ประทานพรตรัส แล้วประทานพรอันพึงปรารถนาทั้งปวง โศณาจละอันเป็นมงคลนี้ปรากฏให้เห็น เป็นที่บูชาของชาวโลกทั้งหลาย

Verse 36

सर्वदा वरदागौर्या सर्वभोगैश्च संवृतः । य एतच्छांभवं रूपमरुणाद्रितया स्थितम्

พระศัมภูในรูปนี้ ประทับอยู่ ณ ที่นั้นเป็นอรุณาทรีเอง โดยมีพระคุรีผู้ประทานพรเคียงข้างเสมอ และแวดล้อมด้วยพรและสิริมงคลทั้งปวง

Verse 37

संपश्यंति नमस्यंति कृतार्थाः सर्व एव ते । अरुणाचलमाहात्म्यमेतच्छ्रण्वंति ये भुवि

ผู้ใดได้เห็นและกราบนมัสการ ณ ที่นั้น ย่อมสำเร็จสมปรารถนาทุกคน; และผู้ใดบนแผ่นดินนี้ได้สดับมหิมาแห่งอรุณาจลนี้ ก็เช่นกัน

Verse 38

भवंति सततं तेषां समग्राः सर्वसंपदः । श्रीमत्त्वं वाक्पतित्वं च रूपमव्याहतं बलम्

สำหรับเขาทั้งหลาย ความสมบูรณ์พูนสุขทั้งปวงบังเกิดเนืองนิตย์อย่างครบถ้วน: ศรีสิริมงคล ความเป็นเจ้าแห่งวาจา ความงามไร้มลทิน และพละกำลังอันไม่ติดขัด

Verse 39

लभंते पापनाशं च माहात्म्यस्यास्य धारणात् । सर्वतीर्थाभिषवणं सर्वयज्ञक्रियाफलम्

ด้วยการทรงไว้ (จดจำ สาธยาย หรือระลึก) มหาตมยะนี้ ย่อมได้ความสิ้นไปแห่งบาป; ทั้งยังได้บุญแห่งการอาบน้ำในตีรถะทั้งปวง และผลแห่งพิธียัญทั้งสิ้น

Verse 40

सदाशिवप्रसादं च दत्ते शोणाद्रिदर्शनम्

การได้ทัศนะ (ดรรศนะ) แห่งโศณาทรี (อรุณาจล) ย่อมประทานพระกรุณาแห่งพระสทาศิวะด้วย

Verse 41

इति कैलासशिखरात्प्राप्ता देवी शिवाज्ञया । शापमोक्षगतवती शोणाचलनिरीक्षणात्

ดังนี้ ด้วยพระบัญชาของพระศิวะ เทวีเสด็จลงมาจากยอดเขาไกรลาส; และด้วยการได้ทอดพระเนตรโศณาจละ (อรุณาจละ) นางจึงพ้นจากคำสาป

Verse 42

स्थानेष्वन्येषु देवस्य विद्यमानेषु च क्षितौ । दिवि चात्यंतपुण्येषु शंभुरत्र प्रसेदिवान्

แม้พระผู้เป็นเจ้าจะมีที่ประทับอื่น ๆ บนแผ่นดิน และยังมีสถานอันศักดิ์สิทธิ์ยิ่งในสวรรค์ แต่พระศัมภูได้ทรงโปรดปรานเป็นพิเศษ ณ ที่นี้

Verse 43

अयं सदाशिवः साक्षादरुणाचलरूपतः । दृश्यते परमं तेजः सर्गस्थित्यंतकारणम्

นี่คือพระสทาศิวะเอง ปรากฏโดยตรงในรูปอรุณาจละ; ทรงประจักษ์เป็นรัศมีสูงสุด อันเป็นเหตุแห่งการสร้าง การดำรง และการล่มสลาย

Verse 44

एतत्तु तैजसं लिगं सर्वदेवनमस्कृतम् । दृश्यते कर्मभूरेषा तेन धर्माधिका मता

ลึงค์อันรุ่งเรืองนี้ ซึ่งเทพทั้งปวงนอบน้อมสักการะ ปรากฏให้เห็นในกัมมภูมิ (โลกมนุษย์); เพราะเหตุนั้นสถานที่นี้จึงนับว่ายิ่งด้วยธรรมะ

Verse 45

अरुणाचलनाथस्य तेजसा धूतकल्मषाः । भक्तिमंतो नरा लोके सुखमाप्स्यंति सर्वतः

ผู้ที่มลทินถูกชำระด้วยรัศมีแห่งพระอรุณาจลนาถ ผู้เปี่ยมภักติย่อมได้รับความสุขในโลกนี้รอบด้าน

Verse 46

प्रदक्षिणैर्नमस्कारैस्तपोभिर्नियमैरपि । येऽर्चयंत्यरुणाद्रीशं तेषां शंभुर्वशंगतः

ผู้ใดบูชาองค์เจ้าแห่งอรุณาทรีด้วยการเวียนประทักษิณ การกราบนมัสการ ตบะ และวัตรปฏิบัติ—พระศัมภูย่อมทรงโปรดปรานและเมตตาจนดุจถูกชนะด้วยศรัทธา

Verse 47

न तथा तपसा योगैर्दानैः प्रीणाति शंकरः । यथा सकृदपि प्राप्तादरुणाचलदर्शनात्

พระศังกรมิได้ทรงพอพระทัยด้วยตบะ โยคะ หรือทานมากเท่ากับการได้เฝ้าดู (ทัรศนะ) อรุณาจล แม้เพียงครั้งเดียว

Verse 48

स्वयंभुवः सदा वेदाः सेतिहासा दिवि स्थिताः । परितो गिरिरूपास्ते स्तुवंत्यरुणपर्वतम्

พระเวทอันเป็นสวะยัมภูและนิรันดร์ พร้อมด้วยอิติหาสะ สถิตอยู่ในสวรรค์; แปลงเป็นภูผารอบด้าน แล้วสรรเสริญภูเขาอรุณะ (อรุณาจล)

Verse 49

एतस्य वैभवं सर्वं न मया न च शार्ङ्गिणा । वचसा शक्यते वक्तुं वर्षकोटिशतैरपि

มหิทธิฤทธิ์ทั้งปวงของ (อรุณาจล) นี้ มิใช่เราหรือแม้แต่ศารังคิน (พระวิษณุ) จะพรรณนาได้ด้วยวาจา ต่อให้กล่าวนานนับร้อยโกฏิปี

Verse 50

देवाश्च हरिमुख्यास्ते कल्पकाद्याः सुरद्रुमाः । प्रच्छन्नरूपाः सेवंते सर्वदैवारुणाचलम्

เหล่าเทพทั้งหลายมีพระหริ (พระวิษณุ) เป็นประมุข และหมู่ไม้ทิพย์เช่นกัลปกะ ต่างแฝงกายในรูปเร้นลับ แล้วปรนนิบัติอรุณาจลอยู่ทุกกาลเวลา

Verse 51

न तस्य कलिदोषः स्यान्नाधिव्याधिविजृंभणा । यत्र संपूज्यते लिंगमरुणाचलसंज्ञितम्

ณ สถานที่ซึ่งลึงคะนามว่า ‘อรุณาจล’ ได้รับการบูชาโดยชอบแล้ว โทษแห่งกลียุคย่อมไม่ครอบงำ และโรคภัยกับความเจ็บป่วยย่อมไม่กำเริบขึ้น

Verse 52

इत्येतत्कथितं सर्वं तव शंभुपदाश्रयम् । चरितं ह्यरुणस्यास्य कल्पपुण्यदुरासदम्

ดังนี้เราได้กล่าวทั้งหมดแก่ท่านแล้ว—เรื่องราวนี้อาศัยบาทแห่งศัมภู (พระศิวะ); และเป็นจริตอันศักดิ์สิทธิ์ของอรุณาจล ซึ่งยากจะเข้าถึง เว้นแต่ด้วยบุญกุศลที่สั่งสมมาหลายกัลป์หลายยุค

Verse 53

सूत उवाच । इति विधिमुखनिःसृतामुदारामरुणगिरीशकथासुधापगां हि । श्रुतिपुटयुगलात्पिबन्मनोज्ञां सनकमुनिस्तपसां फलं स लेभे

สูตะกล่าวว่า: ครั้นแล้ว เมื่อดื่มด้วยหูทั้งสองซึ่งเป็นดั่งภาชนะรับฟัง สายน้ำอมฤตแห่งเรื่องเล่าอันงดงาม—มหากถาอันประเสริฐของพระอรุณคิรีศวร ผู้หลั่งไหลออกจากโอษฐ์ของวิธิ (พรหมา)—ฤๅษีสนกะก็ได้บรรลุผลแห่งตบะของตน