Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Agni as the gracious ritual guest—kindled, seated on the barhis, and invoked to grant welfare and carry offerings

Rishi: Viśvāmitra (attributed in common RV alignment for this Agni-stuti)
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (Sāman adaptation of a gāyatrī-type ṛc)

परि वाजपतिः कविरग्निर्हव्यान्यक्रमीत् दधद्रत्नानि दाशुषे

pari vājapatiḥ kavir agnir havyāny akramīt dadhad ratnāni dāśuṣe

pa1ri vā1japatiḥ ka1vir a1gnir ha1vyāny a1kramīt da1dhad ra1tnāni dā1śuṣe

อัคนี (Agni) ผู้เป็นกวีผู้รู้ ผู้เป็นเจ้าแห่งความอุดม ได้เวียนไปทั่วทุกทิศ เข้าสู่เครื่องบูชา; ทรงถือทรัพย์รัตนะมาสู่ผู้ถวายเครื่องสังเวย.

pari | vāja-patiḥ | kaviḥ | agniḥ | havyāni | akramīt | dadhat | ratnāni | dāśuṣe

परिaround, all around
परि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
वाजपतिःlord of strength/prize (Vājapati)
वाजपतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootवाजपति (प्रातिपदिक: वाज + पति)
कविःseer, sage
कविः:
Kartā
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हव्यानिoblations, offerings
हव्यानि:
Karma
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
अक्रमीत्stepped, strode
अक्रमीत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु)
दधत्bearing, placing/holding
दधत्:
Kartā
TypeParticiple (Adjectival) / Verbal
Rootधा (धातु) → दधत् (शतृ-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)
रत्नानिtreasures, gifts
रत्नानि:
Karma
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
दाशुषेto the worshipper/giver (devotee)
दाशुषे:
Sampradāna
TypeNoun (agent noun) / Adjectival substantive
Rootदाश्वस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; √दाश् ‘to worship/give’ से निष्पन्न)

Rathantara (Agneya-prastāva tradition; exact gāna varies by śākhā)

{ "prastava": "Stobha preface establishing the broad Rathantara-like frame", "udgitha": "Main exposition: ‘pari vājapatiḥ kaviḥ agnir havyāny akramīt’", "pratihara": "Responsive cadence around ‘akramīt’/pāda end", "upadrava": "Completion emphasizing ‘dadhad ratnāni dāśuṣe’", "nidhana": "Closing nidhana syllables consolidating the boon-bearing image", "structure_notes": "Musically effective to dwell on ‘pari’ (encircling) with a gentle oscillation, then firm cadence on ‘akramīt’; final pāda can brighten on ‘ratnāni’.", "singer_assignments": "Prastotṛ (prastāva), Udgātṛ (udgītha+upadrava), Pratihartṛ (pratihāra), all (nidhana)." }

{ "gloss_summary": "vājapati is bestower of vāja (food/strength/sacrificial gain). kavi is sarvajña/rite-knower. akramīt is Agni’s ritual approach/stepping forth to the oblations. dadhat ratnāni: bearing treasures for the giver.", "ritual_interpretation": "Agni is invoked as active participant who comes to the havis and ensures the sacrificer’s reward.", "theological_insight": "Agni’s wisdom is functional: knowing rite and fruit, he converts offering into blessing.", "etymology_highlights": "vāja: strength/food/prize; kavi: seer/wise (knower of hidden); dāśuṣ: giver/worshipper." }