Rig Veda 10.24.6: Mandala 10, Sukta 24, Mantra 6

Sukta 10.24

Rishi: Vimadá (traditional)

Devata: Aśvinā / Nāsatyau (dual; implied by yuvam and surrounding verses)

Chandas: Triṣṭubh (probable; unverified)

Samhita Patha (Devanagari)

मधुमन्मे परायणं मधुमत्पुनरायनम् । ता नो देवा देवतया युवं मधुमतस्कृतम् ॥

Transliteration

mádhu-man me parā́yaṇaṃ mádhu-mat púnar-ā́yanam | tā́ no devā devátayā yuváṃ mádhu-matas kṛtám ||

Translation

ขอให้การออกเดินทางของข้าพเจ้าเปี่ยมด้วยความหวานดุจน้ำผึ้ง และการกลับมาของข้าพเจ้าก็เปี่ยมด้วยความหวานดุจน้ำผึ้งเช่นกัน โอเหล่าเทพ ด้วยความเป็นเทพของท่าน—ขอท่านทั้งสองจงทำให้การเคลื่อนไหวทั้งสองนั้นเพื่อเรา เป็นสิ่งที่รังสรรค์ด้วยความรื่นรมย์ดุจน้ำผึ้งเถิด

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मधु॑मत्: honey-sweet, sweetened
• मधु॑मत्: विशेषणम् (कर्म/प्रथमा-सम्बन्धः) — ‘प॒राय॑णम्’ इत्यस्य
• Type: Adjective
• Root: मधु (प्रातिपदिक) + मतुप् (-मत्)

• मे: of me / my
• मे: सम्बन्ध (genitive) — ‘मम’
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प॒राय॑णम्: going forth; departure; course/way
• प॒राय॑णम्: कर्तृ/वाक्य-विषयः (नामपदम्) — ‘(इदं) परायणम्’
• Type: Noun
• Root: पर + अयन (प्रातिपदिक ‘अयन’ < √इ ‘to go’)

• मधु॑मत्: honey-sweet, sweetened
• मधु॑मत्: विशेषणम् — ‘पुनरायनम्’ इत्यस्य
• Type: Adjective
• Root: मधु + मतुप् (-मत्)

• पुन॒राय॑नम्: returning; return-journey; coming back
• पुन॒राय॑नम्: कर्तृ/वाक्य-विषयः (समुच्चितम्) — ‘(इदं) पुनरायनम्’
• Type: Noun
• Root: पुनर् + अयन (प्रातिपदिक ‘अयन’ < √इ)

• ता: those (f.) / they
• ता: कर्तृ — ‘ता … यु॒वं … (कुर्वन्तु)’ (देवाः/देवताः इति बोध्याः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: to us / for us
• नः: सम्प्रदान — ‘अस्मभ्यं/नः’
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• देवा: the gods
• देवा: कर्तृ (सम्बोधन-सदृश प्रयोगः) — ‘हे देवाः’
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• दे॒वत॑या: with divinity; by divine power
• दे॒वत॑या: करण — ‘देवतया’ = ‘दैवी-शक्त्या/देवत्वेन’
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)

• यु॒वं: you two
• यु॒वं: कर्तृ — ‘you two’
• Type: Pronoun
• Root: युवम् (2nd person dual pronoun)

• मधु॑मतस्: of the sweet/honeyed (thing)
• मधु॑मतस्: सम्बन्ध (genitive) — ‘मधुमतः (स्य)’
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: मधुमत् (मधु + मतुप्)

• कृतम्: made; prepared
• कृतम्: कर्म/फल (निर्दिष्ट-वस्तु) — ‘made, fashioned’
• Type: Participle
• Root: √कृ (करणे) → कृत (क्त-प्रत्यय)