Prakarana 1
यह सोपान ‘एकाग्र-भक्ति’ का द्वार है: साधक-चित्त (हनुमान) को ‘राम-काज’ में स्थिर कर, अविद्या/विघ्न (सुरसा, सिंहिका, लंकिनी) लाँघकर ‘सीता-दर्शन’ (आत्म-शुद्धि व परम-लक्ष्य की स्मृति) तक पहुँचाना। सुंदरता यहाँ बाह्य नहीं, ‘भक्ति की शुचिता, बुद्धि की चपलता, और नाम-स्मरण की अखंडता’ है।
รสหลักของสุนทรกาณฑ์เป็นกระแสเดียวที่วีระและภักติไหลรวมกัน ในขณะที่คลื่นของกรุณาและอัศจรรย์ปรากฏขึ้นภายใน ข้อความนี้เริ่มด้วยบทสวดสรรเสริญอันสงบ และรวบรวมจังหวะของสาธนาทันที: คำสอนของชามพวานปลุกศรัทธา และการกระโดดของหนุมานไม่ใช่เพียงความกล้าหาญ แต่เป็นกรรมโยคะที่เต็มไปด้วยการระลึกถึงพระราม ชัยชนะเหนืออุปสรรคต่างๆ เป็นการทดสอบปัญญาบละ การพรรณนาลงกาเป็นกระจกสะท้อนความงามของมายา และในบ้านของวิภีษณะ การปรากฏของนามพระรามเป็นสัญลักษณ์ของสัตสังคะ ในอโศกวาฏิกา การเห็นนางสีดายกรสกรุณาขึ้นสู่จุดสูงสุด
Verses
โศลก 1-3
शान्तं शाश्वतमप्रमेयमनघं निर्वाणशान्तिप्रदंब्रह्माशम्भुफणीन्द्रसेव्यमनिशं वेदान्तवेद्यं विभुम्।रामाख्यं जगदीश्वरं सुरगुरुं मायामनुष्यं हरिंवन्देऽहं करुणाकरं रघुवरं भूपालचूड़ामणिम्।।1।।
नान्या स्पृहा रघुपते हृदयेऽस्मदीयेसत्यं वदामि च भवानखिलान्तरात्मा।भक्तिं प्रयच्छ रघुपुङ्गव निर्भरां मेकामादिदोषरहितं कुरु मानसं च।।2।।
अतुलितबलधामं हेमशैलाभदेहंदनुजवनकृशानुं ज्ञानिनामग्रगण्यम्।सकलगुणनिधानं वानराणामधीशंरघुपतिप्रियभक्तं वातजातं नमामि।।3।।
śāntaṁ śāśvatamaprameyamanaghaṁ nirvāṇaśāntipradaṁbrahmāśambhuphaṇīndrasevyamaniśaṁ vedāntavedyaṁ vibhum |rāmākhyaṁ jagadīśvaraṁ suraguruṁ māyāmanuṣyaṁ hariṁvande'haṁ karuṇākaraṁ raghuvaraṁ bhūpālacūṛāmaṇim ||1||
nānyā spṛhā raghupate hṛdaye'smadīyesatyaṁ vadāmi ca bhavānakhilāntarātmā |bhaktiṁ prayaccha raghupuṅgava nirbharāṁ mekāmādidoṣarahitaṁ kuru mānasaṁ ca ||2||
atulitabaladhāmaṁ hemaśailābhadehaṁdanujavanakṛśānuṁ jñānināmagragaṇyam |sakalaguṇanidhānaṁ vānarāṇāmadhīśaṁraghupatipriyabhaktaṁ vātajātaṁ namāmi ||3||
ข้าพเจ้านมัสการพระราม ผู้สงบ ผู้นิรันดร์ ผู้ไร้การวัด ผู้ไร้มลทิน ผู้ประทานสันติแห่งการหลุดพ้นอันยิ่งใหญ่ ผู้ที่พระพรหม พระศิวะ และพระราชาแห่งนาคทูลเคารพบูชาเสมอ ผู้รู้ได้ด้วยเวทานตะ ผู้ทรงซาบซ่านทั่วทุกสิ่ง ผู้ทรงนามว่าราม พระเจ้าแห่งโลก ครูของเทวดา ผู้ทรงรับกายมนุษย์ด้วยพระมายา ผู้เป็นพระหริ ผู้ประทานพระกรุณา ผู้เป็นเลิศในราชวงศ์รคู เพชรพลอยบนมงกุฎของพระราชาทั้งปวง ข้าแต่พระเจ้าแห่งราชวงศ์รคู ไม่มีความปรารถนาอื่นใดในหฤทัยของข้าพเจ้า ข้าพเจ้ากล่าวความจริง เพราะพระองค์ทรงเป็นอาตมันภายในของสรรพสัตว์ ข้าแต่ผู้เป็นเลิศในราชวงศ์รคู ขอประทานความภักดีอันไม่คลอนแคลนแก่ข้าพเจ้า และโปรดทรงทำให้จิตใจของข้าพเจ้าปราศจากกามและโทษอื่นๆ ข้าพเจ้านมัสการพระหนุมาน ผู้เป็นแหล่งแห่งกำลังอันเปรียบมิได้ ผู้มีพระวรกายสุกสว่างดังภูเขาทองคำ ผู้เป็นเพลิงป่าแก่อสูร ผู้เป็นเลิศในบรรดาผู้มีปัญญา ผู้เป็นคลังแห่งคุณธรรมทั้งปวง ผู้เป็นเจ้าแห่งลิง ผู้เป็นบริวารที่เป็นที่รักของพระเจ้าแห่งราชวงศ์รคู ผู้เกิดจากลม
เจาปาอี 1.1-5
जामवंत के बचन सुहाए।सुनि हनुमंत हृदय अति भाए।।
तब लगि मोहि परिखेहु तुम्ह भाई।सहि दुख कंद मूल फल खाई।।
जब लगि आवौं सीतहि देखी।होइहि काजु मोहि हरष बिसेषी।।
यह कहि नाइ सबन्हि कहुँ माथा।चलेउ हरषि हियँ धरि रघुनाथा।।
सिंधु तीर एक भूधर सुंदर।कौतुक कूदि चढ़ेउ ता ऊपर।।
बार बार रघुबीर सँभारी।तरकेउ पवनतनय बल भारी।।
जेहिं गिरि चरन देइ हनुमंता।चलेउ सो गा पाताल तुरंता।।
जिमि अमोघ रघुपति कर बाना।एही भाँति चलेउ हनुमाना।।
जलनिधि रघुपति दूत बिचारी।तैं मैनाक होहि श्रमहारी।।
jāmavaṁta ke bacana suhāe |suni hanumaṁta hṛdaya ati bhāe ||
taba lagi mohi parikhehu tumha bhāī |sahi dukha kaṁda mūla phala khāī ||
jaba lagi āvauṁ sītahi dekhī |hoihi kāju mohi haraṣa biseṣī ||
yaha kahi nāi sabanhi kahũ māthā |caleu haraṣi hiyã dhari raghunāthā ||
siṁdhu tīra eka bhūdhara suṁdara |kautuka kūdi caṛheu tā ūpara ||
bāra bāra raghubīra sãbhārī |tarakeu pavanatanaya bala bhārī ||
jehiṁ giri carana dei hanumaṁtā |caleu so gā pātāla turaṁtā ||
jimi amogha raghupati kara bānā |ehī bhā̃ti caleu hanumānā ||
jalanidhi raghupati dūta bicārī |taiṁ maināka hohi śramahārī ||
ได้ยินถ้อยคำอันน่ายินดีของชามวันต์ หนุมานยินดีในใจเป็นอย่างยิ่ง "ภราดรทั้งหลาย จงรอข้าพเจ้าจนกว่าจะถึงเวลานั้น อดทนต่อความยากลำบาก กินราก หัว และผลไม้ จนกว่าข้าพเจ้าจะกลับมาหลังได้เห็นนางสีดา กิจนั้นจะสำเร็จ และข้าพเจ้ายินดีเป็นพิเศษ" กล่าวดังนี้แล้ว ท่านคารวะศีรษะต่อทุกท่าน แล้วออกเดินทางด้วยความยินดี ทรงจดจำองค์แห่งราควงศ์ไว้ในใจ ณ ชายฝั่งทะเลมีภูเขางดงามลูกหนึ่ง ท่านกระโดดขึ้นไปด้วยความร่าเริงและปีนป่ายขึ้นบนยอดนั้น ระลึกถึงวีรบุรุษแห่งราควงศ์ครั้งแล้วครั้งเล่า บุตรแห่งเทพวายุผู้มีกำลังมหาศาลก็พุ่งไป ภูเขาที่หนุมานเหยียบเท้าลงนั้น ก็จมลงสู่ปฐพีบาดาลทันที ดังที่ลูกศรอันไม่พลาดขององค์แห่งราควงศ์พุ่งไป หนุมานก็เดินทางไปในทำนองนั้น มหาสมุทร โดยทรงพิจารณาว่าท่านเป็นทูตขององค์แห่งราควงศ์ จึงตรัสแก่ไมนากะว่า "เจ้าไมนากะ จงเป็นผู้บรรเทาความเหนื่อยยากของท่านเถิด"
โทหา 1
हनूमान तेहि परसा कर पुनि कीन्ह प्रनाम।राम काजु कीन्हें बिनु मोहि कहाँ बिश्राम।।1।।
hanūmāna tehi parasā kara puni kīnha pranāma |rāma kāju kīnheṁ binu mohi kahā̃ biśrāma ||1||
หนุมานทรงจับภูเขาลูกนั้นด้วยพระหัตถ์แล้วทรงนมัสการ พระองค์ตรัสว่า หากยังไม่สำเร็จพระราชกิจของพระรามแล้วข้าพเจ้าจะพักผ่อนที่ไหนได้
เจาปาอี 2.1-6
जात पवनसुत देवन्ह देखा।जानैं कहुँ बल बुद्धि बिसेषा।।
सुरसा नाम अहिन्ह कै माता।पठइन्हि आइ कही तेहिं बाता।।
आजु सुरन्ह मोहि दीन्ह अहारा।सुनत बचन कह पवनकुमारा।।
राम काजु करि फिरि मैं आवौं।सीता कइ सुधि प्रभुहि सुनावौं।।
तब तव बदन पैठिहउँ आई।सत्य कहउँ मोहि जान दे माई।।
कबनेहुँ जतन देइ नहिं जाना।ग्रससि न मोहि कहेउ हनुमाना।।
जोजन भरि तेहिं बदनु पसारा।कपि तनु कीन्ह दुगुन बिस्तारा।।
सोरह जोजन मुख तेहिं ठयऊ।तुरत पवनसुत बत्तिस भयऊ।।
जस जस सुरसा बदनु बढ़ावा।तासु दून कपि रूप देखावा।।
सत जोजन तेहिं आनन कीन्हा।अति लघु रूप पवनसुत लीन्हा।।
बदन पइठि पुनि बाहेर आवा।मागा बिदा ताहि सिरु नावा।।
मोहि सुरन्ह जेहि लागि पठावा।बुधि बल मरमु तोर मै पावा।।
jāta pavanasuta devanha dekhā |jānaiṁ kahũ bala buddhi biseṣā ||
surasā nāma ahinha kai mātā |paṭhainhi āi kahī tehiṁ bātā ||
āju suranha mohi dīnha ahārā |sunata bacana kaha pavanakumārā ||
rāma kāju kari phiri maiṁ āvauṁ |sītā kai sudhi prabhuhi sunāvauṁ ||
taba tava badana paiṭhihaũ āī |satya kahaũ mohi jāna de māī ||
kabanehũ jatana dei nahiṁ jānā |grasasi na mohi kaheu hanumānā ||
jojana bhari tehiṁ badanu pasārā |kapi tanu kīnha duguna bistārā ||
soraha jojana mukha tehiṁ ṭhayaū |turata pavanasuta battisa bhayaū ||
jasa jasa surasā badanu baṛhāvā |tāsu dūna kapi rūpa dekhāvā ||
sata jojana tehiṁ ānana kīnhā |ati laghu rūpa pavanasuta līnhā ||
badana paiṭhi puni bāhera āvā |māgā bidā tāhi siru nāvā ||
mohi suranha jehi lāgi paṭhāvā |budhi bala maramu tora mai pāvā ||
ท้าวเทพทั้งหลายทอดพระเนตรพระโอรสแห่งสายลมขณะเสด็จไป และทรงประสงค์จะทราบกำลังและปัญญาอันวิเศษ พระนางสุรสา มารดาแห่งนาคทั้งหลาย ท้าวเทพให้มา นางจึงเสด็จมาและตรัสถ้อยคำว่า วันนี้ท้าวเทพทั้งหลายทรงประทานอาหารแด่อาตมา ได้ฟังถ้อยคำแล้ว พระโอรสแห่งสายลมตรัสว่า ขอให้อาตมาทำภารกิจของพระรามแล้วกลับมา แล้วกราบทูลข่าวของนางสีดาแด่พระผู้เป็นเจ้า แล้วอาตมาจักเสด็จเข้าไปในโอษฐ์ของท่าน อาตมากล่าวความจริง ขอมารดาได้โปรดปล่อยอาตมาเถิด แต่นางไม่ยอมปล่อยด้วยประการใด หนุมานจึงกล่าวว่า ท่านจงกลืนอาตมาเสียมิดีหรือ นางอ้าโอษฐ์กว้างถึงหนึ่งโยชน์ ท่านวานรทำกายให้กว้างเป็นสองเท่า โอษฐ์ของนางขยายถึงสิบหกโยชน์ พระโอรสแห่งสายลมกลายเป็นสามสิบสองทันที ก็เมื่อใดก็ตามที่พระนางสุรสาขยายโอษฐ์ ท่านวานรก็แสดงรูปกายเป็นสองเท่าของนั้น เมื่อนางทำโอษฐ์กว้างถึงร้อยโยชน์ พระโอรสแห่งสายลมรับองค์เป็นรูปเล็กนิดเพียงนิด เสด็จเข้าไปในโอษฐ์แล้วเสด็จออกมาอีก แล้วโค้งศีรษะทำความเคารพและขอลา นางกล่าวว่า เพื่อเหตุใดท้าวเทพส่งอาตมามา อาตมาได้ทราบความลับแห่งปัญญาและกำลังของท่านแล้ว
โทหา 2
राम काजु सबु करिहहु तुम्ह बल बुद्धि निधान।आसिष देह गई सो हरषि चलेउ हनुमान।।2।।
rāma kāju sabu karihahu tumha bala buddhi nidhāna |āsiṣa deha gaī so haraṣi caleu hanumāna ||2||
ท่านจะสำเร็จพระราชกิจทั้งหมดของพระราม เพราะท่านเป็นภัณฑารักษ์แห่งพละกำลังและปัญญา นางประทานพรแล้วจากไป หนุมานเสด็จออกไปด้วยความปีติ
เจาปาอี 3.1-6
निसिचरि एक सिंधु महुँ रहई।करि माया नभु के खग गहई।।
जीव जंतु जे गगन उड़ाहीं।जल बिलोकि तिन्ह कै परिछाहीं।।
गहइ छाहँ सक सो न उड़ाई।एहि बिधि सदा गगनचर खाई।।
सोइ छल हनूमान कहँ कीन्हा।तासु कपटु कपि तुरतहिं चीन्हा।।
ताहि मारि मारुतसुत बीरा।बारिधि पार गयउ मतिधीरा।।
तहाँ जाइ देखी बन सोभा।गुंजत चंचरीक मधु लोभा।।
नाना तरु फल फूल सुहाए।खग मृग बृंद देखि मन भाए।।
सैल बिसाल देखि एक आगें।ता पर धाइ चढेउ भय त्यागें।।
उमा न कछु कपि कै अधिकाई।प्रभु प्रताप जो कालहि खाई।।
गिरि पर चढि लंका तेहिं देखी।कहि न जाइ अति दुर्ग बिसेषी।।
अति उतंग जलनिधि चहु पासा।कनक कोट कर परम प्रकासा।।
nisicari eka siṁdhu mahũ rahaī |kari māyā nabhu ke khaga gahaī ||
jīva jaṁtu je gagana uṛāhīṁ |jala biloki tinha kai parichāhīṁ ||
gahai chāhã saka so na uṛāī |ehi bidhi sadā gaganacara khāī ||
soi chala hanūmāna kahã kīnhā |tāsu kapaṭu kapi turatahiṁ cīnhā ||
tāhi māri mārutasuta bīrā |bāridhi pāra gayau matidhīrā ||
tahā̃ jāi dekhī bana sobhā |guṁjata caṁcarīka madhu lobhā ||
nānā taru phala phūla suhāe |khaga mṛga bṛṁda dekhi mana bhāe ||
saila bisāla dekhi eka āgeṁ |tā para dhāi caḍheu bhaya tyāgeṁ ||
umā na kachu kapi kai adhikāī |prabhu pratāpa jo kālahi khāī ||
giri para caḍhi laṁkā tehiṁ dekhī |kahi na jāi ati durga biseṣī ||
ati utaṁga jalanidhi cahu pāsā |kanaka koṭa kara parama prakāsā ||
มีนางอสูรตนหนึ่งอาศัยอยู่ในทะเล ด้วยอำนาจเวทมนตร์จึงจับนกในอากาศ สัตว์ใดที่บินอยู่ในท้องฟ้า นางมองดูน้ำแล้วเห็นเงาของมัน นางจับเงาไว้ สัตว์นั้นบินต่อไปไม่ได้ก็ถูกจับ ด้วยวิธีนี้นางจึงกินสัตว์ที่เคลื่อนไหวในอากาศเสมอ นางใช้เล่ห์เดียวกันกับหนุมาน แต่ลิงผู้นั้นรู้กลลวงของนางในทันที หลังฆ่านางแล้ว วีรบุรุษโอรสแห่งพระวายุผู้มีจิตมั่นคง ก็ข้ามไปถึงฝั่งอีกฟากของมหาสมุทร เมื่อไปถึงที่นั่น ท่านเห็นความงดงามของป่า ซึ่งมีผึ้งหึ่งอยู่ด้วยความโลภในน้ำผึ้ง ต้นไม้นานาพันธุ์งดงามด้วยผลและดอก ฝูงนกและกวางเมื่อเห็นแล้วก็ชื่นชอบใจ เห็นภูเขาใหญ่อยู่เบื้องหน้า ท่านจึงละความกลัวแล้ววิ่งขึ้นไปบนภูเขานั้น อุมาเอ๋ย สิ่งเหล่านี้มิใช่ความยิ่งใหญ่ของลิงเลย แต่เป็นอานุภาพขององค์พระผู้เป็นเจ้า ผู้ทรงกลืนกินแม้กระทั่งยมราช ขึ้นไปบนภูเขาแล้ว ท่านเห็นกรุงลงกา ซึ่งเป็นป้อมปราการที่แข็งแกร่งยิ่งนักจนกล่าวไม่ได้ ตั้งอยู่บนที่สูงมาก มีมหาสมุทรล้อมรอบทั้งสี่ด้าน กำแพงทองคำของนครนั้นเปล่งประกายอันยิ่งใหญ่
ฉันท์ 3
कनक कोट बिचित्र मनि कृत सुंदरायतना घना।चउहट्ट हट्ट सुबट्ट बीथीं चारु पुर बहु बिधि बना।।
गज बाजि खच्चर निकर पदचर रथ बरूथिन्ह को गनै।बहुरूप निसिचर जूथ अतिबल सेन बरनत नहिं बनै।।
बन बाग उपबन बाटिका सर कूप बापीं सोहहीं।नर नाग सुर गंधर्ब कन्या रूप मुनि मन मोहहीं।।
कहुँ माल देह बिसाल सैल समान अतिबल गर्जहीं।नाना अखारेन्ह भिरहिं बहु बिधि एक एकन्ह तर्जहीं।।
करि जतन भट कोटिन्ह बिकट तन नगर चहुँ दिसि रच्छहीं।कहुँ महिष मानषु धेनु खर अज खल निसाचर भच्छहीं।।
एहि लागि तुलसीदास इन्ह की कथा कछु एक है कही।रघुबीर सर तीरथ सरीरन्हि त्यागि गति पैहहिं सही।।
kanaka koṭa bicitra mani kṛta suṁdarāyatanā ghanā |cauhaṭṭa haṭṭa subaṭṭa bīthīṁ cāru pura bahu bidhi banā ||
gaja bāji khaccara nikara padacara ratha barūthinha ko ganai |bahurūpa nisicara jūtha atibala sena baranata nahiṁ banai ||
bana bāga upabana bāṭikā sara kūpa bāpīṁ sohahīṁ |nara nāga sura gaṁdharba kanyā rūpa muni mana mohahīṁ ||
kahũ māla deha bisāla saila samāna atibala garjahīṁ |nānā akhārenha bhirahiṁ bahu bidhi eka ekanha tarjahīṁ ||
kari jatana bhaṭa koṭinha bikaṭa tana nagara cahũ disi racchahīṁ |kahũ mahiṣa mānaṣu dhenu khara aja khala nisācara bhacchahīṁ ||
ehi lāgi tulasīdāsa inha kī kathā kachu eka hai kahī |raghubīra sara tīratha sarīranhi tyāgi gati paihahiṁ sahī ||
กำแพงทองประดับด้วยอัญมณีอัศจรรย์ ภายในมีคฤหาสน์งดงามมากมาย นครอันงดงามถูกประดับประดาด้วยประการต่างๆ ด้วยสี่แยก ตลาด ร้านค้างดงาม และถนนหนทาง ใครเล่าจะนับฝูงช้าง ม้า และลา ทหารเดินเท้า และกองรถม้ารบได้ กองทัพอสูรที่จำแลงรูปได้หลายอย่างและมีกำลังเข้มแข็งยิ่ง หาที่จะพรรณนาได้ไม่ ป่า สวน พฤกษา และแปลงดอกไม้ พร้อมด้วยทะเลสาบ บ่อน้ำ และสระน้ำขั้นบันได ต่างเสริมสวยแก่นคร ความงามของหญิงสาวแห่งมนุษย์ นาค เทพ และคันธรพ ยังทำให้จิตใจของพวกฤาษีหลงใหล ในที่บางแห่ง นักมวยผู้มีกายกว้างใหญ่ดังภูเขาและมีกำลังมหาศาล ส่งเสียงคำราม ในสังเวียนนานาประการ พวกเขาต่อสู้กันหลายวิธี และท้าทายกันทีละคน นักรบนับโกฏิผู้มีกายน่าเกรงขาม รักษานครทั้งสี่ทิศด้วยความระมัดระวังอย่างยิ่ง ในที่บางแห่ง อสูรชั่วร้ายกำลังกินควาย มนุษย์ โค ลา และแพะ เพราะเหตุนี้ ตุลสีทาสจึงได้เล่าเรื่องราวของพวกเขาไว้เพียงเล็กน้อย พวกเขาจะสละกายที่ท่าน้ำอันศักดิ์สิทธิ์แห่งลูกศรของพระราม และจะได้บรรลุคติอันสูงสุดเป็นแน่แท้
โทหา 3
पुर रखवारे देखि बहु कपि मन कीन्ह बिचार।अति लघु रूप धरौं निसि नगर करौं पइसार।।3।।
pura rakhavāre dekhi bahu kapi mana kīnha bicāra |ati laghu rūpa dharauṁ nisi nagara karauṁ paisāra ||3||
ทอดพระเนตรผู้รักษานครมากมาย พระวานรทรงดำริในพระหฤทัยว่า ข้าพเจ้าจะแปลงกายเป็นรูปเล็กมากและเข้าไปในนครในเวลากลางคืน
เจาปาอี 4.1-4
मसक समान रूप कपि धरी।लंकहि चलेउ सुमिरि नरहरी।।
नाम लंकिनी एक निसिचरी।सो कह चलेसि मोहि निंदरी।।
जानेहि नहीं मरमु सठ मोरा।मोर अहार जहाँ लगि चोरा।।
मुठिका एक महा कपि हनी।रुधिर बमत धरनीं ढनमनी।।
पुनि संभारि उठि सो लंका।जोरि पानि कर बिनय संसका।।
जब रावनहि ब्रह्म बर दीन्हा।चलत बिरंचि कहा मोहि चीन्हा।।
बिकल होसि तैं कपि कें मारे।तब जानेसु निसिचर संघारे।।
तात मोर अति पुन्य बहूता।देखेउँ नयन राम कर दूता।।
masaka samāna rūpa kapi dharī |laṁkahi caleu sumiri naraharī ||
nāma laṁkinī eka nisicarī |so kaha calesi mohi niṁdarī ||
jānehi nahīṁ maramu saṭha morā |mora ahāra jahā̃ lagi corā ||
muṭhikā eka mahā kapi hanī |rudhira bamata dharanīṁ ḍhanamanī ||
puni saṁbhāri uṭhi so laṁkā |jori pāni kara binaya saṁsakā ||
jaba rāvanahi brahma bara dīnhā |calata biraṁci kahā mohi cīnhā ||
bikala hosi taiṁ kapi keṁ māre |taba jānesu nisicara saṁghāre ||
tāta mora ati punya bahūtā |dekheũ nayana rāma kara dūtā ||
หนุมานจำแลงรูปเล็กดั่งยุง ระลึกถึงนรหรี แล้วเดินทางสู่ลงกา มีนางรากษสนามว่า ลงกินี นางกล่าวว่า เจ้าจะไปไหน ดูถูกอาตมาเชียวหรือ โง่เอ๋ย เจ้าไม่รู้ความลับของอาตมา ที่ซึ่งโจรทั้งหลายที่มา ณ ที่นี้ ล้วนเป็นอาหารของอาตมา วานรผู้ยิ่งใหญ่ตีนางด้วยกำปั้นเพียงครั้งเดียว นางล้มลงสู่พื้นดิน อาเจียนเลือดออกมา ครั้นแล้วผู้พิทักษ์ลงกาฟื้นตัวขึ้น ลุกขึ้นยืน ประนมมือ สั่นเทิ้มด้วยความหวาดกลัว ทูลอ้อนวอนว่า เมื่อพระพรหมประทานพรแก่ทศกัณฐ์ ขณะที่พระองค์เสด็จจากไป พระผู้สร้างได้ตรัสบอกนิมิตนี้แก่อาตมาว่า เมื่อเจ้าถูกวานรตีจนบอบช้ำ ก็จงรู้ว่ารากษสทั้งหลายกำลังถูกทำลายลง บุตรที่รัก บุญของอาตมาคงมากนัก ที่ได้เห็นผู้สื่อสารของพระรามด้วยตาของตนเอง
โทหา 4
तात स्वर्ग अपबर्ग सुख धरिअ तुला एक अंग।तूल न ताहि सकल मिलि जो सुख लव सतसंग।।4।।
tāta svarga apabarga sukha dharia tulā eka aṁga |tūla na tāhi sakala mili jo sukha lava satasaṁga ||4||
บิดา จงวางสวรรค์และความสุขแห่งการหลุดพ้นบนตาชั่งข้างหนึ่ง ทั้งหมดรวมกันไม่อาจเท่าแม้แต่อณูแห่งความปีติที่ได้จากการคบบริษัทแห่งธรรม
เจาปาอี 5.1-4
प्रबिसि नगर कीजे सब काजा।हृदयँ राखि कौसलपुर राजा।।
गरल सुधा रिपु करहिं मिताई।गोपद सिंधु अनल सितलाई।।
गरुड़ सुमेरु रेनू सम ताही।राम कृपा करि चितवा जाही।।
अति लघु रूप धरेउ हनुमाना।पैठा नगर सुमिरि भगवाना।।
मंदिर मंदिर प्रति करि सोधा।देखे जहँ तहँ अगनित जोधा।।
गयउ दसानन मंदिर माहीं।अति बिचित्र कहि जात सो नाहीं।।
सयन किए देखा कपि तेही।मंदिर महुँ न दीखि बैदेही।।
भवन एक पुनि दीख सुहावा।हरि मंदिर तहँ भिन्न बनावा।।
prabisi nagara kīje saba kājā |hṛdayã rākhi kausalapura rājā ||
garala sudhā ripu karahiṁ mitāī |gopada siṁdhu anala sitalāī ||
garuṛa sumeru renū sama tāhī |rāma kṛpā kari citavā jāhī ||
ati laghu rūpa dhareu hanumānā |paiṭhā nagara sumiri bhagavānā ||
maṁdira maṁdira prati kari sodhā |dekhe jahã tahã aganita jodhā ||
gayau dasānana maṁdira māhīṁ |ati bicitra kahi jāta so nāhīṁ ||
sayana kie dekhā kapi tehī |maṁdira mahũ na dīkhi baidehī ||
bhavana eka puni dīkha suhāvā |hari maṁdira tahã bhinna banāvā ||
เข้าไปในเมืองและทำกิจทั้งปวงให้สำเร็จ โดยระลึกถึงกษัตริย์แห่งเมืองโกศลไว้ในใจ ยาพิษกลายเป็นอมฤต ศัตรูกลายเป็นมิตร มหาสมุทรตื้นเหมือนรอยกีบโค และไฟก็เย็นลง ครุฑและภูเขาสุเมรุย่อมเท่าเม็ดธุลี สำหรับผู้ที่พระรามทรงเปี่ยมพระทัยกรุณามองดู หนุมานจำแลงกายเป็นรูปเล็กมาก และระลึกถึงองค์พระภควันแล้วเข้าไปในเมือง ค้นหาในวังทุกแห่งทีละแห่ง และเห็นนักรบนับไม่ถ้วนทั้งที่นั่นที่นี่ ได้เข้าไปในวังของทศานน ซึ่งวิจิตรประหลาดยิ่งนักจนกล่าวไม่ได้ วานรเห็นทศานนหลับอยู่ แต่ไม่เห็นนางสีดาในวังนั้น แล้วเห็นภูมิลำเนาอีกแห่งหนึ่งงดงาม ซึ่งมีวิหารของพระนารายณ์สร้างแยกต่างหาก
โทหา 5
रामायुध अंकित गृह सोभा बरनि न जाइ।नव तुलसिका बृंद तहँ देखि हरषि कपिराइ।।5।।
rāmāyudha aṁkita gṛha sobhā barani na jāi |nava tulasikā bṛṁda tahã dekhi haraṣi kapirāi ||5||
ความงามของเรือนที่มีเครื่องหมายอาวุธของพระรามไม่อาจพรรณนาได้ ทอดพระเนตรป่าต้นตุลสีใหม่ที่นั่น พระราชาแห่งวานรทรงปีติยินดี
เจาปาอี 6.1-4
लंका निसिचर निकर निवासा।इहाँ कहाँ सज्जन कर बासा।।
मन महुँ तरक करै कपि लागा।तेहीं समय बिभीषनु जागा।।
राम राम तेहिं सुमिरन कीन्हा।हृदयँ हरष कपि सज्जन चीन्हा।।
एहि सन हठि करिहउँ पहिचानी।साधु ते होइ न कारज हानी।।
बिप्र रुप धरि बचन सुनाए।सुनत बिभीषण उठि तहँ आए।।
करि प्रनाम पूँछी कुसलाई।बिप्र कहहु निज कथा बुझाई।।
की तुम्ह हरि दासन्ह महँ कोई।मोरें हृदय प्रीति अति होई।।
की तुम्ह रामु दीन अनुरागी।आयहु मोहि करन बड़भागी।।
laṁkā nisicara nikara nivāsā |ihā̃ kahā̃ sajjana kara bāsā ||
mana mahũ taraka karai kapi lāgā |tehīṁ samaya bibhīṣanu jāgā ||
rāma rāma tehiṁ sumirana kīnhā |hṛdayã haraṣa kapi sajjana cīnhā ||
ehi sana haṭhi karihaũ pahicānī |sādhu te hoi na kāraja hānī ||
bipra rupa dhari bacana sunāe |sunata bibhīṣaṇa uṭhi tahã āe ||
kari pranāma pū̃chī kusalāī |bipra kahahu nija kathā bujhāī ||
kī tumha hari dāsanha mahã koī |moreṁ hṛdaya prīti ati hoī ||
kī tumha rāmu dīna anurāgī |āyahu mohi karana baṛabhāgī ||
ลงกาเป็นที่อยู่ของหมู่อสูรพเนจรในราตรี ที่นี่จะมีที่พักของคนดีที่ไหน? ท่านวานรเริ่มใช้ปัญญาคิดในใจ ในขณะนั้นเองพี่น้องวิภีษณะตื่นขึ้น ท่านระลึกถึงพระนามราม ราม ใจของท่านวานรเต็มด้วยความปีติและท่านรู้จักคนดี ข้าจะแสดงตัวกับท่านด้วยอุบายบางอย่าง จากคนชอบธรรมจะไม่มีการสูญเสียจุดประสงค์ ท่านจำแลงกายเป็นพราหมณ์แล้วกล่าวถ้อยคำ ได้ยินดังนั้นวิภีษณะลุกขึ้นและเดินมาที่นั่น ทำการกราบไหว้แล้วถามถึงความเป็นอยู่ ท่านพราหมณ์โปรดบอกเรื่องราวของท่านให้ข้าเข้าใจ ท่านเป็นหนึ่งในผู้รับใช้ของพระหริหรือไม่? ใจของข้ารู้สึกรักท่านอย่างยิ่ง หรือท่านคือพระรามผู้ทรงห่วงใยผู้ต่ำต้อย? ท่านได้มาหาข้า ผู้มีบุญมากยิ่ง
โทหา 6
तब हनुमंत कही सब राम कथा निज नाम।सुनत जुगल तन पुलक मन मगन सुमिरि गुन ग्राम।।6।।
taba hanumaṁta kahī saba rāma kathā nija nāma |sunata jugala tana pulaka mana magana sumiri guna grāma ||6||
ครั้นนั้น หนุมานได้เล่าเรื่องราวของพระรามทั้งหมด และนามของตน ทั้งสองได้ยินดังนั้นกายก็ขนลุก จิตใจดื่มด่ำในความปีติ ระลึกถึงคุณอันมากมายของพระผู้เป็นเจ้า
เจาปาอี 7.1-4
सुनहु पवनसुत रहनि हमारी।जिमि दसनन्हि महुँ जीभ बिचारी।।
तात कबहुँ मोहि जानि अनाथा।करिहहिं कृपा भानुकुल नाथा।।
तामस तनु कछु साधन नाहीं।प्रीति न पद सरोज मन माहीं।।
अब मोहि भा भरोस हनुमंता।बिनु हरिकृपा मिलहिं नहिं संता।।
जौ रघुबीर अनुग्रह कीन्हा।तौ तुम्ह मोहि दरसु हठि दीन्हा।।
सुनहु बिभीषन प्रभु कै रीती।करहिं सदा सेवक पर प्रीती।।
कहहु कवन मैं परम कुलीना।कपि चंचल सबहीं बिधि हीना।।
प्रात लेइ जो नाम हमारा।तेहि दिन ताहि न मिलै अहारा।।
sunahu pavanasuta rahani hamārī |jimi dasananhi mahũ jībha bicārī ||
tāta kabahũ mohi jāni anāthā |karihahiṁ kṛpā bhānukula nāthā ||
tāmasa tanu kachu sādhana nāhīṁ |prīti na pada saroja mana māhīṁ ||
aba mohi bhā bharosa hanumaṁtā |binu harikṛpā milahiṁ nahiṁ saṁtā ||
jau raghubīra anugraha kīnhā |tau tumha mohi darasu haṭhi dīnhā ||
sunahu bibhīṣana prabhu kai rītī |karahiṁ sadā sevaka para prītī ||
kahahu kavana maiṁ parama kulīnā |kapi caṁcala sabahīṁ bidhi hīnā ||
prāta lei jo nāma hamārā |tehi dina tāhi na milai ahārā ||
จงฟังเถิด โอ้บุตรแห่งลม ชีวิตของข้าพเจ้าในที่นี้เปรียบดังลิ้นที่อยู่ท่ามกลางฟัน โอ้มิตรที่รัก พระเจ้าแห่งวงศ์สุริยะจักทรงเห็นข้าพเจ้าว่าไร้ผู้พึ่งและทรงประทานพระกรุณาบ้างหรือไม่ กายนี้เกิดแต่ความมืดบอด ข้าพเจ้าไม่มีการปฏิบัติธรรมใดๆ และในใจก็ไม่มีความรักต่อพระบาทปัทมะ บัดนี้ข้าพเจ้ามีความมั่นใจแล้ว โอ้หนุมาน เพราะหากปราศจากพระกรุณาของพระหริแล้ว ย่อมไม่ได้พบนักบุญ เพราะวีรบุรุษแห่งราคูทรงประทานความกรุณาแก่ข้าพเจ้า ท่านจึงได้มาและยืนกรานประทานการพบเห็นแก่ข้าพเจ้า จงฟังเถิด วิภีษณะ ถึงวิถีของพระเจ้า พระองค์ทรงมีความรักต่อผู้รับใช้เสมอ จงบอกข้าพเจ้าเถิด ข้าพเจ้ามีกำเนิดสูงส่งอะไรเล่า ข้าพเจ้าเป็นลิงที่ไม่แน่นอน ขาดสิ่งใดๆ ในทุกทาง ผู้ใดที่กล่าวนามของข้าพเจ้าในยามเช้า ผู้นั้นจะไม่ได้หาอาหารในวันนั้น
โทหา 7
अस मैं अधम सखा सुनु मोहू पर रघुबीर।कीन्ही कृपा सुमिरि गुन भरे बिलोचन नीर।।7।।
asa maiṁ adhama sakhā sunu mohū para raghubīra |kīnhī kṛpā sumiri guna bhare bilocana nīra ||7||
ข้าพเจ้าเป็นคนต่ำช้าเช่นนี้ โอ้มิตร จงฟังเถิด วีรบุรุษแห่งราชวงศ์รฆุ ทรงแสดงพระกรุณาต่อข้าพเจ้าด้วย เมื่อทรงระลึกถึงคุณธรรม พระเนตรของพระองค์เต็มไปด้วยน้ำตา
เจาปาอี 8.1-4
जानतहूँ अस स्वामि बिसारी।फिरहिं ते काहे न होहिं दुखारी।।
एहि बिधि कहत राम गुन ग्रामा।पावा अनिर्बाच्य बिश्रामा।।
पुनि सब कथा बिभीषन कही।जेहि बिधि जनकसुता तहँ रही।।
तब हनुमंत कहा सुनु भ्राता।देखी चहउँ जानकी माता।।
जुगुति बिभीषन सकल सुनाई।चलेउ पवनसुत बिदा कराई।।
करि सोइ रूप गयउ पुनि तहवाँ।बन असोक सीता रह जहवाँ।।
देखि मनहि महुँ कीन्ह प्रनामा।बैठेहिं बीति जात निसि जामा।।
कृस तन सीस जटा एक बेनी।जपति हृदयँ रघुपति गुन श्रेनी।।
jānatahū̃ asa svāmi bisārī |phirahiṁ te kāhe na hohiṁ dukhārī ||
ehi bidhi kahata rāma guna grāmā |pāvā anirbācya biśrāmā ||
puni saba kathā bibhīṣana kahī |jehi bidhi janakasutā tahã rahī ||
taba hanumaṁta kahā sunu bhrātā |dekhī cahaũ jānakī mātā ||
juguti bibhīṣana sakala sunāī |caleu pavanasuta bidā karāī ||
kari soi rūpa gayau puni tahavā̃ |bana asoka sītā raha jahavā̃ ||
dekhi manahi mahũ kīnha pranāmā |baiṭhehiṁ bīti jāta nisi jāmā ||
kṛsa tana sīsa jaṭā eka benī |japati hṛdayã raghupati guna śrenī ||
ทราบดังนี้แล้ว ผู้ใดลืมองค์สวามีเช่นนี้และพเนจรไป ทำไมจึงจะไม่เป็นทุกข์ยากล่ะ ขณะที่ท่านเล่าขานคุณธรรมอันมากมายของพระรามเช่นนี้ หนุมานก็ได้รับสันติที่มิอาจพรรณนาได้ แล้วพิภีษณะก็เล่าเรื่องราวทั้งหมดให้ฟัง ว่าธิดาของชนกะอยู่ที่นั่นอย่างไร แล้วหนุมานกล่าวว่า "จงฟัง พี่น้อง เราปรารถนาจะเห็นพระมารดาชานกี" พิภีษณะได้แจ้งวิธีการทุกประการให้ทราบ แล้วโอรสแห่งวายุก็กราบลาและเดินทางไป ทรงรูปกายเดิมนั้น ท่านก็เสด็จไปยังป่าอโศก ที่ซึ่งนางสีดาประทับอยู่ เมื่อเห็นนางแล้วท่านก็น้อมสักการะในใจ นางนั่งอยู่ และยามราตรีก็ผ่านไปทีละยาม กายผอมซูบ ผมถักเป็นเปียเดียวบนศีรษะ และในหทัยนางสวดภาวนาคุณธรรมของพระรามอยู่ต่อเนื่อง
โทหา 8
निज पद नयन दिएँ मन राम पद कमल लीन।परम दुखी भा पवनसुत देखि जानकी दीन।।8।।
nija pada nayana diẽ mana rāma pada kamala līna |parama dukhī bhā pavanasuta dekhi jānakī dīna ||8||
นางจ้องมองที่เท้าของนางเอง ส่วนใจจมดิ่งอยู่ในดอกบัวแห่งเท้าแห่งพระราม เมื่อหนุมานบุตรแห่งลมเห็นนางชานาคีผู้หดหู่เช่นนั้นก็เสียใจสุดซึ้ง
เจาปาอี 9.1-5
तरु पल्लव महुँ रहा लुकाई।करइ बिचार करौं का भाई।।
तेहि अवसर रावनु तहँ आवा।संग नारि बहु किएँ बनावा।।
बहु बिधि खल सीतहि समुझावा।साम दान भय भेद देखावा।।
कह रावनु सुनु सुमुखि सयानी।मंदोदरी आदि सब रानी।।
तव अनुचरीं करउँ पन मोरा।एक बार बिलोकु मम ओरा।।
तृन धरि ओट कहति बैदेही।सुमिरि अवधपति परम सनेही।।
सुनु दसमुख खद्योत प्रकासा।कबहुँ कि नलिनी करइ बिकासा।।
अस मन समुझु कहति जानकी।खल सुधि नहिं रघुबीर बान की।।
सठ सूने हरि आनेहि मोहि।अधम निलज्ज लाज नहिं तोही।।
taru pallava mahũ rahā lukāī |karai bicāra karauṁ kā bhāī ||
tehi avasara rāvanu tahã āvā |saṁga nāri bahu kiẽ banāvā ||
bahu bidhi khala sītahi samujhāvā |sāma dāna bhaya bheda dekhāvā ||
kaha rāvanu sunu sumukhi sayānī |maṁdodarī ādi saba rānī ||
tava anucarīṁ karaũ pana morā |eka bāra biloku mama orā ||
tṛna dhari oṭa kahati baidehī |sumiri avadhapati parama sanehī ||
sunu dasamukha khadyota prakāsā |kabahũ ki nalinī karai bikāsā ||
asa mana samujhu kahati jānakī |khala sudhi nahiṁ raghubīra bāna kī ||
saṭha sūne hari ānehi mohi |adhama nilajja lāja nahiṁ tohī ||
หนุมานซ่อนตัวอยู่ท่ามกลางใบไม้ของต้นไม้ แล้วคิดว่า "พี่น้องเอ๋ย เราควรจะทำอย่างไรดี?" ในเวลานั้นราวณะได้มาถึงที่แห่งนั้น พร้อมด้วยสตรีผู้หญิงมากมายที่ตกแต่งประดับประดา คนชั่วได้พยายามชักชวนนางสีดาด้วยวิธีการนานัปการ แสดงทั้งการประนีประนอม การให้ของ การข่มขู่ และการแบ่งแยก ราวณะกล่าวว่า "จงฟัง ดวงหน้างดงามผู้ฉลาด: นางมัณโฑทรีและพระมเหสีทั้งหมด, เราสาบานว่าจะให้พวกนางเป็นข้ารับใช้ของท่าน หากท่านแค่มองมาทางเราเพียงครั้งเดียว" นางสีดาธิดาแห่งวิเทหะ หยิบใบหญ้าขึ้นกั้นไว้เป็นเครื่องกำบัง ระลึกถึงองค์พระเจ้าแห่งอโยธยาผู้เป็นที่รักยิ่ง แล้วกล่าวว่า "จงฟัง ทศพักตร์: แสงของหิ่งห้อยจะทำให้ดอกบัวเบ่งบานได้บ้างหรือไม่? จงเข้าใจเรื่องนี้ในใจ" นางชานกีกล่าว "คนชั่ว เจ้าไม่รู้จักลูกศรของพระรามเลยหรือ? คนโง่ เจ้าพาเรามาเมื่อเราอยู่ตามลำพัง คนต่ำช้าไร้ยางอาย เจ้าไม่มีความละอายหรือ?"
โทหา 9
आपुहि सुनि खद्योत सम रामहि भानु समान।परुष बचन सुनि काढ़ि असि बोला अति खिसिआन।।9।।
āpuhi suni khadyota sama rāmahi bhānu samāna |paruṣa bacana suni kāṛhi asi bolā ati khisiāna ||9||
เมื่อได้ยินตนเองถูกเปรียบเหมือนหิ่งห้อยและพระรามเหมือนดวงอาทิตย์ ทรงชักดาบออกมาเมื่อได้ยินถ้อยคำอันรุนแรงเหล่านั้น และตรัสด้วยความโกรธอย่างยิ่ง
เจาปาอี 10.1-5
सीता तैं मम कृत अपमाना।कटिहउँ तव सिर कठिन कृपाना।।
नाहिं त सपदि मानु मम बानी।सुमुखि होति न त जीवन हानी।।
स्याम सरोज दाम सम सुंदर।प्रभु भुज करि कर सम दसकंधर।।
सो भुज कंठ कि तव असि घोरा।सुनु सठ अस प्रवान पन मोरा।।
चंद्रहास हरु मम परितापं।रघुपति बिरह अनल संजातं।।
सीतल निसित बहसि बर धारा।कह सीता हरु मम दुख भारा।।
सुनत बचन पुनि मारन धावा।मयतनयाँ कहि नीति बुझावा।।
कहेसि सकल निसिचरिन्ह बोलाई।सीतहि बहु बिधि त्रासहु जाई।।
मास दिवस महुँ कहा न माना।तौ मैं मारबि काढ़ि कृपाना।।
sītā taiṁ mama kṛta apamānā |kaṭihaũ tava sira kaṭhina kṛpānā ||
nāhiṁ ta sapadi mānu mama bānī |sumukhi hoti na ta jīvana hānī ||
syāma saroja dāma sama suṁdara |prabhu bhuja kari kara sama dasakaṁdhara ||
so bhuja kaṁṭha ki tava asi ghorā |sunu saṭha asa pravāna pana morā ||
caṁdrahāsa haru mama paritāpaṁ |raghupati biraha anala saṁjātaṁ ||
sītala nisita bahasi bara dhārā |kaha sītā haru mama dukha bhārā ||
sunata bacana puni mārana dhāvā |mayatanayā̃ kahi nīti bujhāvā ||
kahesi sakala nisicarinha bolāī |sītahi bahu bidhi trāsahu jāī ||
māsa divasa mahũ kahā na mānā |tau maiṁ mārabi kāṛhi kṛpānā ||
สีดา เจ้าได้ดูหมิ่นเรา เราจะตัดศีรษะของเจ้าด้วยดาบอันคม มิฉะนั้น ผู้มีใบหน้างดงาม จงเชื่อฟังคำของเราโดยพลัน หากไม่เชื่อ เจ้าจะสูญเสียชีวิต สีดาตอบว่า โอ้ ทศกัณฐ์ พระกรขององค์พระผู้เป็นเจ้าของหม่อมฉันงดงามดังมาลัยดอกบัวเขียวเข้ม และทรงพลังดังงวงช้าง ไม่พระกรเหล่านั้นจะโอบล้อมคอของหม่อมฉัน ก็ดาบอันน่าเกรงขามของท่านจะรัดคอ จงฟังเถิด ผู้ชั่ว นี่คือคำปฏิญาณอันมั่นคงของหม่อมฉัน โอ้ จันทรหาส ดาบของทศกัณฐ์ จงขจัดความทรมานของหม่อมฉัน ซึ่งลุกเป็นไฟเพราะการพลัดพรากจากองค์พระผู้เป็นเจ้าแห่งราชวงศ์รคุ เจ้ามีคมอันเย็นและคมกริบ จงขจัดภาระแห่งความเศร้าโศกอันหนักของหม่อมฉันเถิด สีดากล่าว ได้ยินคำเหล่านี้แล้ว ทศกัณฐ์ก็พุ่งเข้ามาเพื่อฆ่านางอีกครั้ง แต่มณโฑรี ธิดาของมายา ได้ทัดทายด้วยคำแนะนำในทางปฏิบัติที่ชอบ ทศกัณฐ์เรียกนางรากษสทั้งหมดมาแล้วกล่าวว่า จงไปข่มขู่สีดาในหลายวิถีทาง หากภายในหนึ่งเดือนนางไม่ทำตามที่เรากล่าว เราจะชักดาบออกมาและฆ่านาง
โทหา 10
भवन गयउ दसकंधर इहाँ पिसाचिनि बृंद।सीतहि त्रास देखावहि धरहिं रूप बहु मंद।।10।।
bhavana gayau dasakandhara ihā̃ pisācini bṛnda.sītahi trāsa dekhāvahi dharahĩ rūpa bahu manda..10..
เมื่อทศกัณฐ์ผู้มีสิบคอกลับไปยังวังของเขา หมู่รากษสีที่ชั่วร้ายเริ่มข่มขวัญนางสีดา โดยแปลงร่างเป็นรูปลักษณ์ที่น่าเกลียดและน่ากลัวหลายแบบ
Frequently Asked Questions
परंपरा में सुंदरकाण्ड-पाठ को ‘विघ्न-नाश, भय-शमन, बुद्धि-बल-वृद्धि और राम-काज-सिद्धि’ का साधन माना गया है। विशेषतः सुरसा/सिंहिका/लंकिनी-प्रसंग ‘अंतराय-जय’ के प्रतीक रूप में फलदायी कहे जाते हैं, और अशोक-वाटिका का स्मरण ‘दीनता से कृपा’ का आश्वासन देता है।
लोक-परंपरा में सुंदरकाण्ड के साथ ‘राम’ नाम-जप/‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ का समपुट प्रचलित है; कई पाठ-परंपराओं में ‘हनुमान चालीसा’ या ‘बजरंग बाण’ को भी पाठ-समाप्ति पर जोड़ा जाता है (स्थानीय रीति के अनुसार)।
Ask anything about Prakarana 1 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
