Shloka 22
इन्द्रजितः कर्माननुष्ठानात् उत्थाय हनूमन्तं प्रति प्रस्थानम् / Indrajit Abandons the Unfinished Rite and Moves Against Hanuman
Devanagari script
शितशूलधराश्शूलैरसिभिश्चासिपाणयः ।शक्तिहस्ताश्चभिश्शक्तिपट्टसै: पट्टसायुधाः ।।6.86.21।।परिघैश्चगदाभिश्चकुन्तैश्चशुभदर्शनैः ।शतशश्चशतघ्नीभिरायसैरपिमुद्गरैः ।।6.86.22।।घोरैःपरशुभिश्चैवभिदनिपालैश्चराक्षसाः ।मुष्टिभिर्वज्रकल्पैश्चतलैरशनिसन्निभैः ।।6.86.23।।अभिजघ्नुःसमासाद्यसमन्तात्पर्वतोपमम् ।तेषामपि च सङ्ग्रुद्धश्चकारकदनंमहत् ।।6.86.24।।
Transliteration
parighaiś ca gadābhiś ca kuntaiś ca śubhadarśanaiḥ |
śataśaś ca śataghnībhiḥ āyasair api mudgaraiḥ ||
Translation
พวกเขายังต่อสู้ด้วยกระบองเหล็กและคทา ด้วยหอกที่งามตา และเป็นร้อย ๆ ด้วยศตฆนี อาวุธเหล็ก และฆ้อนหนัก
Word by Word
शितशूलधराःbearers of sharp tridents
शितशूलधराः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशित + शूल + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष: शितं शूलं धरन्ति (those who bear sharp tridents)
शूलैःwith tridents
शूलैः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
असिभिःwith swords
असिभिः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootअसि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
असिपाणयःthose with swords in hand
असिपाणयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअसि + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि: यस्य पाणौ असिः सः (those having swords in hand)
शक्तिहस्ताःthose with javelins in hand
शक्तिहस्ताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशक्ति + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि: यस्य हस्ते शक्ति: (those with javelins in hand)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
शक्तिभिःwith javelins
शक्तिभिः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
पट्टसैःwith spears/axes (paṭṭasa weapons)
पट्टसैः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootपट्टस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
पट्टसायुधाःarmed with paṭṭasa weapons
पट्टसायुधाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपट्टस + आयुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि: यस्य आयुधं पट्टसः (those armed with paṭṭasa weapons)
परिघैःwith iron bars/clubs
परिघैः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootपरिघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
गदाभिःwith maces
गदाभिः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
कुन्तैःwith spears
कुन्तैः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootकुन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
शुभदर्शनैःof splendid appearance
शुभदर्शनैः:
करण (Karana/Instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग-विशेषण, तृतीया, बहुवचन; कुन्तैः इति विशेषण
शतशःby hundreds
शतशः:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशतशस् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb): ‘by hundreds/in hundreds’
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
शतघ्नीभिःwith śataghnī weapons
शतघ्नीभिः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootशतघ्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
आयसैःiron
आयसैः:
करण (Karana/Instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootआयस (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग-विशेषण, तृतीया, बहुवचन; मुद्गरैः इति विशेषण
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Addition)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अपि-कार (also/even)
मुद्गरैःwith hammers/mallets
मुद्गरैः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootमुद्गर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
घोरैःterrible
घोरैः:
करण (Karana/Instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग-विशेषण, तृतीया, बहुवचन; परशुभिः इति विशेषण
परशुभिःwith axes
परशुभिः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootपरशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphatic: just/indeed)
भिन्दिपालैःwith bhindipāla weapons
भिन्दिपालैः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootभिन्दिपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
राक्षसाःRakshasas
राक्षसाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
मुष्टिभिःwith fists
मुष्टिभिः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
वज्रकल्पैःthunderbolt-like
वज्रकल्पैः:
करण (Karana/Instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootवज्र + कल्प (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग-विशेषण, तृतीया, बहुवचन; मुष्टिभिः इति विशेषण; उपमान-तत्पुरुष: वज्रस्य कल्पः = thunderbolt-like
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
तलैःwith palms/hand-slaps
तलैः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootतल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
अशनिसन्निभैःlike lightning
अशनिसन्निभैः:
करण (Karana/Instrument qualifier)
TypeAdjective
Rootअशनि + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग-विशेषण, तृतीया, बहुवचन; तलैः इति विशेषण; उपमान-तत्पुरुष: अशन्या सन्निभः = lightning-like
अभिजघ्नुःstruck/assailed
अभिजघ्नुः:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootअभि-हन् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
समासाद्यhaving approached
समासाद्य:
पूर्वकाल (Gerundial action)
TypeVerb
Rootसम्-आ- सद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): having approached/closed in
समन्तात्from all sides
समन्तात्:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक अव्यय (adverb of place): from all sides/all around
पर्वतोपमम्(him) like a mountain
पर्वतोपमम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootपर्वत + उपम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमान-तत्पुरुष: पर्वतस्य उपमः = mountain-like; हनूमन्तम् (understood) इति विशेषण
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Addition)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (also/even)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
सङ्ग्रुद्धःenraged
सङ्ग्रुद्धः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-क्रुध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; हनूमान् इति विशेषण
चकारmade/did
चकार:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कदनम्slaughter/devastation
कदनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महत्great
महत्:
कर्म (Karma/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कदनम् इति विशेषण
Context
Between the skilful Rakshasas armed with sharp tridents, swords, javelins in hand, with spears in hand, bright iron bars glowing like fire, with iron axes, dreadful hammers, Bhindi palas and Hanuman, with thunderbolt like fists that descended like lightning, and slaps which descended like mountains, a huge skillful war took place.
Characters & Entities
R
RākṣasasŚ
śataghnīFAQs
The verse implicitly raises the dharmic question of proportionality in force: overwhelming weaponry can signal a slide from righteous defense into destructive excess when driven by adharma.
The battlefield escalates as the rākṣasas bring varied iron weapons and heavy armaments into the fight.
Readiness and martial preparedness are emphasized—qualities that become virtuous only when aligned with a righteous cause.